Bài giảng Chương 2: Cơ sở sinh lí thần kinh của tâm lí - TS. Nguyễn Văn Hạnh

Nội dung chính của bài giảng này trình bày về cấu trúc của bộ não; Hoạt động thần kinh cao cấp; Các quy luật hoạt động của thần kinh cao cấp; Hệ thống tín hiệu thứ nhất và hệ thống tín hiệu thứ hai; Các loại hình thần kinh cơ bản. Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

VIỆN SƯ PHẠM KỸ THUẬT

TS Nguyễn Văn Hạnh

Chương 2: Cơ sở sinh lí thần kinh của tâm lí

cuu duong than cong com

Trang 2

Powerpoint & Forum

Từ 12h30 đến 14h40

Không nghỉ giảo lao?

Trang 3

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

VIỆN SƯ PHẠM KỸ THUẬT

TS Nguyễn Văn Hạnh

Chương 2: Cơ sở sinh lí thần kinh của tâm lí

Trang 4

Sinh lí là gì?

Sinh lí là hiện tượng sinh sống của sinh vật.

Sinh lí học là ngành khoa học nghiên cứu chức năng cơ – lí – hóa xảy ra trong cơ thể sống.

Sinh lí học thần kinh là ngành khoa học có vai trò nghiên cứu các chức năng của hệ thần kinh trung

Trang 5

Sinh lý tim Một khối cơ bằng 2 cái nắm tay chứa đầy máu, Bơm 20lít / phút (2000 lít đi qua 96.500km)

Nhịp đập 72 lần/phút, 100.000 lần/ ngày

Trang 6

Cơ sở sinh lí thần than của tâm lí

I Cấu trúc của bộ não

II Hoạt động thần kinh cao cấp

III.Các quy luật hoạt động của thần kinh cao cấp

IV Hệ thống tín hiệu thứ nhất và hệ thống tín hiệu thứ

hai

V Các loại hình thần kinh cơ bản.

Trang 7

80% là nước Xung thần kinh:

273km/h 2% khối lượng nhưng tiêu thụ 20% oxy

Trang 8

Không có não liệu có tâm lí không?

Trang 9

- Bộ não là cơ sở vật chất của tâm lí.

- Hoạt động của nào là cơ sở sinh lí thần kinh của các hiện tượng tâm lí.

Não to là thông minh?

Trang 10

I Cấu trúc của não

Não giữa: chức năng phản xạ Não trung gian: Đồi thị

chuyển giao thông tin lên vỏ não; dưới đồi thị điều khiển dinh dưỡng, nội tiết, sinh dục,

hô hấp, ngủ/ thức…

Đại não: (cảm giác, vận động

có ý thức, trí nhớ, trí khôn, tư duy), bên trong

Trụ não: điều hòa tuần hoàn,

hô hấp, tiêu hóa…

Tiểu não điều hòa trương lực

cơ, giữa thăng bằng cơ thể.

Trang 11

Cấu tạo của vỏ não

Trang 12

II Hoạt động thần kinh

cấp cao

Hoạt động thần kinh cấp thấp: hoạt động của não trung gian, não giữa, tiểu não, hành

tủy, tủy sống Đảm bảo đời sống sinh vật bình thường của cơ thể, bẩm sinh, khó thay đổi, có

cơ sở là phản xạ không điều kiện.

Trang 13

II Hoạt động thần kinh

cấp cao

Hoạt động thần kinh cấp cao: hoạt động của não để hình thành phải

xạ có điều kiện, liên hệ chủ yếu với vỏ não.

Là cơ sở của hiện tượng tâm lí phức tạp (ý thức, tư duy…)

Tự tạo trong quá trình sống và hoạt động.

Tác động qua lại.

Trang 14

Có thể có nhiều điểm hung phấn ->

hung phấn chiếm ưu thế.

Trang 15

Hai quá trình thần kinh

Hưng phấn và ức chế là hai mặt thống nhất của hoạt động thần kinh, chỗ này bị hung phấn thì chỗ khác bị

ức chế

Hoạt động nối tiếp, hoặc thay thế

Có thể chịu tác động bên ngoài hoặc bên trong cơ thể Ý thức có thể tham gia điều khiển.

Trang 16

Phản xạ và

cung phản xạ

Phản xạ là phản ứng của

cơ thể đối với kích thích

bên ngoài nhờ hoạt động

Trang 17

Phản xạ và cung phản xạ

Hãy mô tả cung phản xạ?

Trang 18

Hoạt động phản xạ

Toàn bộ hoạt động thần kinh là hoạt động phản xạ Bao gồm: phản xạ có điều kiện và không có điều kiện.

Trang 19

Phản xạ không điều kiện

Phản xạ bẩm sinh, di truyền.

Đảm bảo điều kiện liên hệ giữa cơ thể sống và môi trường.

Thích ghi với môi trường.

Cơ bản bản năng ở động vật và người.

Mỗi bản năng là một tập phản xạ không điều kiện: tự

Trang 20

Phản xạ có điều kiện

Tự tạo trong đời sống để đáp

ứng môi trường luôn thay đổi, là

cơ sở của hoạt động tâm lí.

Hình thành bởi đường thần kinh

tạm thời trên vỏ não cuu duong than cong com

Trang 21

Phản xạ có điều kiện

Tự tạo trong đời sống Thực hiện trên vỏ não (có vỏ não hoạt động bình thường mới có phản xạ có điều kiện) Thí nghiệm cắt (phá hủy) vỏ não của một con chó.

Có thể được thành lập với kích thích bất kì.

Trang 22

Không phải lúc nào phản xạ

có điều kiện cũng xuất hiện.

Có những lúc bị ức chế phản xạ có điều kiện (không xuất hiện, đình trệ tạm

thời).

Bạn đã bao giờ trong tình huống này? Hãy cho một ví dụ về phản xạ bị đình trệ.

Trang 23

Tiếng nói

Là một kích thích đặc biệt có thể thành lập bất cứ phản xạ nào.

Hãy cho những ví dụ? Đã bao giờ bạn sai lầm? Hãy chia sẻ?

Trang 24

Các quy luật hoạt động thần kinh cấp cao (Hưng phấn và ức chế: tác động qua lại)

1 Quy luật hoạt động theo hệ thống: tập hợp các kích thích thành nhóm, dạng, loại… thành môt thể hoàn chỉnh.

Các kích thích tác động nối tiếp nhau theo một trật tự nhất định (quen thuộc) sẽ hình thành một hệ thống phản xạ có điều kiện (động hình).

Động hình là cơ sở sinh lí thần kinh của kĩ xảo và thói quen, có thể bị xóa bỏ hoặc xây dựng mới.

Trang 25

Các quy luật hoạt động thần kinh cấp cao

2 Quy luật lan tỏa và tập trung

Hưng phấn hoặc ức chế nảy sinh ở một điểm, lan sang một điểm khác Sau đó lại tập trung về điểm ban đầu.

Con người có thể liên tưởng từ việc này sang việc khác Dòng song và hệ thống điện, thác nước và điện thế…

Hiện tượng thôi mien ở trạng thái ngủ.

Ức chế từ lan tỏa sang tập trung mà con người có thể

chuyển từ trạng thái ngủ thành thức cuu duong than cong com

Trang 26

Đâu là lan tỏa? Đâu là

Trang 27

3 Quy luật cảm ứng qua lại Gây ra sự đối lập của một quá trình hung phấn hoặc ức chế

Cảm ứng qua lại đồng thời: Hưng phấn ở điểm này gây ức chế ở điểm khác Tập trung đọc

sách, không nghe thấy tiếng ồn ào.

Cảm ứng qua lại tiếp diễn: Hưng phấn ở trong một điểm chuyển sang ức chế ở điểm đó Ra chơi, vào lớp.

Trang 28

3 Quy luật cảm ứng qua lại

Cảm ứng dương tính: Hưng phấn làm ức chế sâu, ngược lại Nín thở để lắng nghe cho rõ.

Cam ứng âm tính:hung phấn gây ra ức chế, ức chế làm giảm hung phấn Sợ hãi làm ta không nói được.

Trang 29

Các quy luật hoạt động

thần kinh cấp cao

4 Quy luật phụ thuộc vào cường độ kích thích

Sự phản ứng phụ thuộc vào cường độ kích thích.

Độ lớn của phản ứng tỉ lệ với cường độ kích thích trong phạm vi con người có thể phản ứng lại được.

Quy luật này chỉ đúng khi cường độ kích thích đủ để gây ra phản ứng.

Tuy nhiên con người có ngôn ngữ nên độ lớn của kích thích còn phụ thuộc vào

ý nghĩa của nó

Trang 31

Là cơ sở sinh lí của tư duy ngôn ngữ và trừu tượng, ý thức, tình cảm.

Hai hệ thống có quan hệ biện chứng trong hoạt động thần kinh câp cao Hệ thứ nhất là

cơ sở cho hệ thứ hai, hệ thứ hai phát triển làm con người nhận thức rõ hơn SVHT trong

hệ thứ nhất.

Trang 32

Các loại hình thần kinh cơ bản

Dựa vào đặc điểm hoạt động của hệ thần kinh (độ mạnh yếu, tính linh hoạt, cân bằng của hung phấn và ức chế)

- Kiểu thần kinh mạnh, cân bằng và linh hoạt

- Kiểu thần kinh mạnh, cân bằng và không linh hoạt

- Kiểu than kinh mạnh, không cân bằng

- Kiểu thần kinh yếu.

Trang 33

Các loại hình thần kinh cơ bản

Dựa vào hoạt động của hệ thống tín hiệu thứ nhất và thứ hai

- Kiểu nghệ sĩ (nghiêng về thứ nhất)

- Trí thức (Nghiêng về thứ hai)

- Trung gian (Tương đương)

Tiêu đề	Cơ Sở Sinh Lí Thần Kinh Của Tâm Lí
Tác giả	TS. Nguyễn Văn Hạnh
Trường học	Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội
Chuyên ngành	Viện Sư Phạm Kỹ Thuật
Thể loại	bài giảng

Định dạng
Số trang	33
Dung lượng	1,48 MB