Luận văn thạc sĩ Quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài tỉnh Bình Phước

Tuy nhiên, việc xây dựng quyết sách chính trị và tổ chức thực hiện quyết sách chính trị của Đảng về phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có lĩnh vực giáo dục và đào tạo, đặc biệt là côn

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THỊ THÙY HƯƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ

TẠI THỊ XÃ ĐỒNG XOÀI, TỈNH BÌNH PHƯỚC

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ THỊ THÙY HƯƠNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ

TẠI THỊ XÃ ĐỒNG XOÀI, TỈNH BÌNH PHƯỚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành : Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS TRẦN TRỌNG ĐỨC

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành và lòng kính trọng, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo Sau đại học Học viện hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh cùng tất cả Quý thầy giáo, cô giáo trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ trong quá trình học tập và nghiên cứu;

Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn lãnh đạo và công chức phòng giáo dục đào tạo thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước; Cán bộ quản lý, đội ngũ giáo viên các trường

t rung học cơ sở trên địa bàn thị xã Đồng Xoài cùng gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã tận tình giúp đỡ, ủng hộ, cung cấp tài liệu, tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình học tập và khảo sát điều tra, tham gia đóng góp ý kiến quý báu cho việc triển khai nghiên cứu đề tài

Trong quá trình nghiên cứu, mặc dù đã có nhiều nỗ lực, cố gắng song không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của quý Thầy, Cô giáo và đồng nghiệp để Luận văn được hoàn thiện hơn

Đồng Xoài, tháng 5 năm 2018

Tác giả luận văn

Lê Thị Thùy Hương

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng Luận văn “Quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ

sở tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước” là do bản thân tôi viết và chưa được công

bố Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn đảm bảo tin cậy, chính xác và trung thực Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình

Tác giả luận văn

Lê Thị Thùy Hương

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 3

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 5

6 Đóng góp của luận văn 5

7 Cấu trúc luận văn……… 6

B NỘI DUNG……… 7

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI GIÁO DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ 7

1.1 Giáo dục giáo dục trung học 7

1.1.1 Khái niệm 7

1.1.2 Vai trò giáo dục trung học cơ sở 8

1.1.3 Nhiệm vụ cơ bản của giáo dục trung học cơ sở 10

1.2 Quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở 13

1.2.1 Khái niệm 13

1.2.2 S ự cần thiết khách quan đối với quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở 13

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở 16

1.3 Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở

1.3.1 Sự phát triển của nền kinh tế thị trường

1.3.2 Nguồn nhân lực

1.3.3 Cơ sở vật chất, trang thiết bị

1.3.4 Ngân sách đầu tư cho giáo dục

20

20

22

23

23 1.4 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở ở một số địa

phương và bài học cho công tác quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở

ở thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

24

30 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI THỊ XÃ ĐỒNG XOÀI, TỈNH BÌNH PHƯỚC 31 2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội và chính trị thị xã Đồng Xoài 31 2.2 Thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài 32 2.2.1 Tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ quản lý trung học cơ sở ………… 32 2.2.2 Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về quản

lý giáo dục trung học cơ sở 39 2.2.3 Tổ chức, quản lý việc đảm bảo chất lượng giáo dục trung học cơ sở sở 43 2.2.4 Tổ chức, chỉ đạo việc đào tạo, bồi dưỡng, quản lý nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục 59 2.2.5 Tổ chức thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra 63 2.3 Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở ở thị

xã Đồng Xoài TIỂU KẾT CHƯƠNG 2

65

71 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC THCS Ở THỊ XÃ ĐỒNG XOÀI, TỈNH BÌNH PHƯỚC 72 3.1 Phương hướng chung 72 3.1.1 Phương hướng của Đảng và Nhà nước 72 3.1.2 Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ

sở trên địa bàn thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước 75 3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước 78

3.2.1 Giải pháp hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý giáo dục trung học cơ sở 78 3.2.2 Giải pháp về ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp

luật về quản lý nhà nước đối với giáo dục trung học cơ sở 80

3.2.3 Giải pháp về tổ chức, quản lý việc đảm bảo chất lượng dạy và học 82

3.2.4 Giải pháp tổ chức đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao phẩm chất, năng lực cho đội ngũ giáo viên trung học cơ sở 84

3.2.5 Giải pháp về công tác thanh tra kiểm tra 88

3.3 Một số kiến nghị……… 91

3.3.1 Sở Giáo dục và Đào tạo 91

3.3.2 Đối với UBND thị xã Đồng Xoài 91

3.3.3 Đối với phòng giáo dục 92

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 95

DANH MỤC VIẾT TẮT STT Cụm từ viết tắt T ên viết tắt

1 CBQL Cán bộ quản lý

2 CMC Chống mù chữ

3 BGDĐT Bộ giáo dục đào tạo

4 GDĐT Giáo dục đào tạo

DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU

Bảng 1: Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng việc thực hiện vai trò chủ thể quản

lý nhà nước về giáo dục THCS tại thị xã Đồng Xoài;

Bảng 2: Thống kê đội ngũ CBQL giáo dục THCS năm 2017;

Bảng 3: Thống kê đội ngũ giáo viên THCS năm 2017;

Bảng 4 Kết quả xếp loại cán bộ, giáo viên bậc THCS tham gia bồi dưỡng thường xuyên (năm học 2016 - 2017);

Bảng 5: Thống kê số lượng phòng học, phòng chức năng;

Bảng 6: Thống kê số lượng học sinh THCS năm 2017;

Bảng 7: Kết quả xếp loại hạnh kiểm giáo dục THCS;

Bảng 8: Kết quả xếp loại học lực giáo dục THCS;

Bảng 9: Thống kê cơ sở vật chất giáo dục THCS;

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục đào tạo (GDĐT) là một lĩnh vực rộng lớn, liên quan đến tất cả các ngành, các bộ phận của xã hội và hệ thống chính quyền Chất lượng của giáo dục và đào tạo về lâu dài sẽ mang tính quyết định đến tương lai, vận mệnh của cả dân tộc, đất nước Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta cũng thường xuyên quan tâm, chú ý đề cao vai trò của giáo dục đào tạo Đặc biệt, trong các kỳ đại hội gần đây, Đảng ta luôn khẳng định giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, có vai trò then chốt Chính vì vậy việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý nhà nước để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo nói chung, tăng cường quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở nói riêng lại càng có vai trò và ý nghĩa quan trọng

Trung học cơ sở (THCS) là bậc học có vai trò, vị trí quan trọng trong hệ thống giáo dục Việt Nam hiện nay Đây là bậc học tạo nền tảng vững chắc, toàn diện để các

em học sinh hoàn thiện về nhân cách, phát triển về thể chất, nâng cao năng lực nhận thức, khả năng tư duy nhằm hoàn thành chương trình trung học phổ thông và các bậc học cao hơn Chính vì thế việc nâng cao chất lượng dạy và học ở bậc học này có vai trò, tác dụng cực kỳ quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo nói chung Và dĩ nhiên, vấn đề chất lượng giáo dục không thể tách rời hiệu quả của công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này

Nhận thấy tầm quan trọng của phát triển giáo dục thực sự là quốc sách hàng đầu,

là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và toàn dân Đảng ta đã tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, nâng cao vai trò các tổ chức đoàn thể, chính trị, kinh tế, xã hội trong phát triển giáo dục Xây dựng nền giáo dục có tính nhân dân, dân tộc, tiên tiến hiện đại

Cùng với những thành tựu phát triển giáo dục, trong 5 năm qua từ 2012 cho đến nay, công tác quản lý Nhà nước trên mọi lĩnh vực trên địa bàn thị xã Đồng Xoài đã được Đảng bộ và chính quyền quan tâm chỉ đạo nhiều chuyển biến mạnh mẽ, trong đó

có công tác quản lý nhà nước về giáo dục Hiện nay, quy mô giáo dục và mạng lưới cơ

sở giáo dục trên địa bàn thị xã phát triển nhanh, đáp ứng tốt nhu cầu học tập của nhân dân, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục tăng nhanh về số lượng, nâng dần về chất lượng, ngân sách đầu tư cho giáo dục tăng nhanh, chất lượng giáo dục ở các cấp

học và trình độ đào tạo ngày càng tiến bộ vượt bậc, trang thiết bị phục vụ cho công tác dạy và học được đầu tư thích đáng tạo ra những chuyển biến tích cực để giáo dục trung học cơ sở có nhiều điều kiện thuận lợi phát huy thế mạnh tiềm năng của mình

Tuy nhiên, việc xây dựng quyết sách chính trị và tổ chức thực hiện quyết sách chính trị của Đảng về phát triển kinh tế - xã hội, trong đó có lĩnh vực giáo dục và đào tạo, đặc biệt là công tác quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định như: Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển giáo dục chưa đồng bộ; việc tổ chức quản lý đảm bảo chất lượng giáo dục còn nhiều mặt hạn chế; Tổ chức bộ máy quản lý giáo dục còn chồng chéo nhiều bất cập; Công tác tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, quản lý nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục, phát triển mạng lưới trường lớp chưa phù hợp với tình hình phát triển của địa phương trong khi đó cơ sở vật chất trang thiết bị trường học còn thiếu thốn, trình độ đội ngũ giáo viên còn nhiều mặt hạn chế, công tác thanh tra kiểm tra còn nặng về hình thức, chưa đáp ứng được tình hình thực tế…Xuất phát từ thực tế đó, tôi thực sự quan tâm tới vấn đề thực trạng về công tác quản lý giáo dục trung học cơ sở hiện nay bởi vì nó giúp cá nhân không những nâng cao nhận thức mà còn có tầm nhìn khoa học hơn Do vậy, tôi chọn vấn đề “Quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước” làm luận văn tốt nghiệp cao

học chuyên ngành Quản lý công

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong thời gian qua, công tác quản lý nhà nước về giáo dục đã có nhiều tác giả thực hiện các công trình nghiên cứu trong các đề tài khoa học, các cuộc hội thảo, các bài viết trên tạp chí quản lý nhà nước…theo hướng dựa trên các đề tài các tác giả đã nghiên cứu làm căn cứ cơ sở để phân tích làm rõ những vấn đề thực sự là trọng tâm, từ

đó các tác giả tìm kiếm các giải pháp cho các vấn đề nghiên cứu Với vấn đề nêu trên,

có một số đề tài tiêu biểu như sau:

Giáo trình “Quản lý nhà nước về văn hóa, giáo dục, y tế” do PGS TS Phan Thu

Linh (chủ biên) và GS TS Bùi Văn Nhơn, NXB Giáo dục năm 2006

Bài viết của TS Đinh Thị Minh Tuyết, Học viện Hành chính, với tiêu đề: “ Đổi

mới quản lý giáo dục đào tạo ở nước ta” đăng trên tạp chí Quản lý Nhà nước số 11 năm

2006

Các bài viết nêu trên đã đề cập đến những vấn đề lý luận trong công tác quản lý

nhà nước về giáo dục, vai trò của giáo dục và đào tạo đối với sự phát triển kinh tế- xã hội và tác giả đã có những cái nhìn khái quát nhất về nền giáo dục Việt Nam, để giải quyết những lý do tại sao cần phải đổi mới công tác quản lý nhà nước về giáo dục

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý công:

Quản lý nhà nước về giáo dục cấp tiểu học trên địa bàn huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp, tác giả Đinh Minh Dũng Luận văn đã đề cập đến những vấn đề lý luận

chung về quản lý nhà nước giáo dục bậc tiểu học, khảo sát thực trạng công tác quản lý nhà nước về giáo dục bậc tiểu học trên địa bàn huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp Từ

đó, tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục cấp tiểu học trên địa bàn huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp

Qu ản lý nhà nước về giáo dục bậc trung học cơ sở từ thực tiễn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, tác giả Nguyễn Thị Thảo Luận văn đã đề cập một cách tổng

thể đến những vấn đề chung về quản lý nhà nước giáo dục trung học cơ sở, thực tiễn từ công tác quản lý nhà nước đối với bậc trung học cơ sở quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh Trong đó, tác giả chú trọng vào việc đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục bậc trung học cơ sở từ thực tiễn quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh

Quản lý nhà nước đối với bậc giáo dục trung học cơ sở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, tác giả Nguyễn Văn Thịnh Trên cơ sở nghiên cứu tình hình từ thực tiễn công tác quản lý nhà nước đối với bậc giáo dục trung học cơ sở huyện Quế Võ đã nghiên cứu, tác giả đã chỉ ra những kết quả cũng như những hạn chế yếu kém trong công tác quản lý nhà nước đối với bậc giáo dục trung học cơ sở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh từ đó đưa

ra phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục bậc trung học

cơ sở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

Quản lý nhà nước đối với giáo viên các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, tác giả Nguyễn Xuân Diệu Luận văn đã đề cập đến lý

luận chung về quản lý nhà nước đối với giáo viên các trường trung học cơ sở, khảo sát

thực trạng quản lý nhà nước đối với giáo viên các trường trung học cơ sở trên địa bàn

huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, từ đó tác giả đưa ra một số quan điểm và giải pháp cần nâng cao quản lý nhà nước đối với giáo viên các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình

trung học phổ thông tại Thành phố Hồ Chí Minh”, tác giả Trần Thu Thủy Luận văn đã

đề cập đến những vấn đề lý luận chung về công tác quản lý nhà nước đối với đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học phổ thông, khảo sát thực trạng quản lý nhà nước đối với đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học phổ thông trên địa bàn Thành phố

Hồ Chí Minh, từ đó tác giả đưa ra một số giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với đội ngũ các bộ công chức ở Thành phố Hồ Chí Minh

Nhìn chung, các công trình đã nêu đều nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn cơ sở

như công tác quản lý nhà nước đối với bậc giáo dục trung học cơ sở, quản lý nhà nước

đối với giáo viên các trường trung học cơ sở… đây là nguồn tư liệu rất quý báu giúp cho tôi tiếp cận những phương pháp luận, nghiên cứu vấn đề quản lý nhà nước về giáo dục nói chung và tìm hiểu thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, để từ đó đưa ra những phương hướng, giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Trên cơ sở những phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với giáo dục trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Đồng Xoài, luận văn hướng tới đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

Hệ thống hóa các cơ sở lý luận về giáo dục nói chung và giáo dục bậc trung học

cơ sở nói riêng

Khảo sát, phân tích đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về trung học

cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước

Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục trung học

cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước trong thới gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài từ giai đoạn

2012 đến năm học 2017 từ thực tiễn 8 trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Phương pháp luận

Luận văn sử dụng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin Đây là phương pháp chung để nhận thức bản chất của các hiện tượng tự nhiên, kinh tế và xã hội Nó yêu cầu nghiên cứu các hiện tượng không phải trong trạng thái riêng rẽ, cô lập mà trong mối quan hệ bản chất của các hiện tượng, không phải trong trạng thái tĩnh mà trong sự phát triển từ thấp đến cao, trong sự chuyển biến từ số lượng sang chất lượng mới, từ quá khứ đến hiện tại và tương lai

Để đạt được mục đích nghiên cứu của đề tài, trong quá trình nghiên cứu luận văn

sử dụng một số phương pháp sau đây:

- Phương pháp điều tra, thu thập số liệu: Quá trình thu thập số liệu được tiến

hành ở hai cấp độ sơ cấp và thứ cấp nhằm hỗ trợ và bổ sung cho nhau, bao gồm:

+ Số liệu thứ cấp: Số liệu thứ cấp được thu thập trực tiếp qua các tài liệu, báo cáo thống kê chính thức công tác quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài Ngoài ra, thông tin-số liệu còn được thu thập qua Niên giám thống kê tỉnh Bình Phước từ năm 2012 đến 2017, thông tin được đăng tải trong các giáo trình, tạp chí chuyên ngành, các báo cáo tổng kết hội nghị, hội thảo

+ Số liệu sơ cấp: Số liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp từ 100 người là cán bộ quản lý, giáo viên đối với cấp THCS qua mẫu Phiếu điều tra khảo sát in sẵn

- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phân tích các số liệu, các thông tin đã thu

thập có liên quan đến đề tài nghiên cứu Từ đó tổng hợp xác định nguyên nhân của thực trạng tìm ra giải pháp phù hợp

- Phương pháp thống kê: Trên cơ sở các tài liệu và số liệu đã được tổng hợp,

vận dụng các phương pháp thống kê thông dụng theo xã hội học để thấy sự biến động của từng chỉ tiêu nghiên cứu theo thời gian

6 Đóng góp của luận văn

Đề tài có ý nghĩa lý luận và thực tiễn đối với công tác quản lý nhà nước về giáo

dục trung học cơ sở cấp huyện, xã cụ thể:

Hệ thống hóa các cơ sở lý luận về giáo dục nói chung và giáo dục trung học cơ

sở nói riêng

Phân tích đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ

sở tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước trong thời gian qua

Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục trung học

cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước trong thời gian tới

Đề tài có thể sử dụng làm cơ sở nghiên cứu công tác quản lý nhà nước về giáo dục nói chung và công tác quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước nói riêng

7 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn kết cấu thành 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với giáo dục trung học cơ sở Chương 2 Thực trạng công tác quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở

tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước

Chương 3 Phương hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục

trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI

GIÁO DỤC TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Giáo dục trung học cơ sở

1.1.1 Khái niệm

Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nền văn hoá và con người Việt Nam Tại Đại hội IX, về vấn đề giáo dục và đào tạo, Nghị quyết nêu rõ: “

Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy

và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục; thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá” Phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh, sinh

viên, đề cao năng lực tự học, tự hoàn thiện học vấn và tay nghề, đẩy mạnh phong trào tự học tập trong nhân dân bằng những hình thức giáo dục chính quy và không chính quy,

thực hiện “giáo dục cho mọi người”, “cả nước trở thành một xã hội học tập” Thực hiện phương châm “học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà

trường gắn với xã hội” [21]

Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-2020 được thông qua tại Đại hội XI, vai trò của giáo dục lại được làm rõ: Với mục tiêu đến năm 2020 nước ta

có một nền giáo dục tiên tiến, lành mạnh, mang đậm bản sắc dân tộc, đáp ứng nhu cầu nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế, do

đó “Giáo dục và đào tạo cần tập trung vào việc phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất

là n guồn nhân lực chất lượng cao”[20]

Như vậy, giáo dục vừa là mục tiêu vừa là động lực để phát triển kinh tế xã hội, cho nên Đảng và Nhà nước ta coi trọng sự nghiệp giáo dục Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục trung học cơ sở có vai trò vị trí rất quan trọng sự nghiệp đào tạo và bồi dưỡng phẩm chất, năng lực, nguồn lực cho đất nước

Ở Việt Nam, giáo dục trung học cơ sở và giáo dục tiểu học nằm trong giai đoạn gọi là giáo dục phổ thông Giáo dục trung học được chia ra làm hai bậc: Trung học cơ

sở và trung học phổ thông Giáo dục trung học cơ sở kéo dài bốn năm học, từ lớp sáu

đến lớp chín Để bước vào giáo dục trung học cơ sở cần phải hoàn thành chương trình tiểu học

Như vậy, giáo dục trung học cơ sở là cấp cơ sở của bậc trung học, cấp học này tạo tiền đề cho sự phân luồng và liên thông giữa hai cấp học giáo dục phổ thông và giáo dục chuyên nghiệp

Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố, phát triển những kết quả giáo dục Tiểu học; đảm bảo cho học sinh có những hiểu biết phổ thông cơ bản về Tiếng Việt,

Toán, Lịch sử dân tộc, kiến thức khác về khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, pháp luật, tin học, ngoại ngữ và những hiểu biết ban đầu về kĩ thuật hướng nghiệp để tiếp tục học Trung học phổ thông, trung cấp học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

1.1.2 Vai trò của giáo dục trung học cơ sở

Trong hệ thống giáo dục phổ thông, trung học cơ sở là một bậc học có vị trí vô cùng quan trọng trong hệ thống giáo dục Việt Nam Tại Đại hội IX của Đảng đề ra

đường lối phát triển của giáo dục, đào tạo: “Phát triển giáo dục Mầm non, củng cố

vững chắc kết quả xóa mù chữ và phổ cập Trung học cơ sở trong cả nước…”[21] Do

đó giáo dục trung học cơ sở là một yếu tố mang tính chiến lược nhằm phát triển giáo dục đào tạo, là mắt xích quan trọng trong hệ thống giáo dục phổ thông hoàn chỉnh

Mục tiêu của giáo dục trung học cơ sở là giúp học sinh củng cố và hoàn thiện những kiến thức và kĩ năng của chương trình tiểu học, có được những kiến thức hiểu biết cơ bản để bắt đầu chương trình phổ thông, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc

đi vào trực tiếp lao động sản xuất Đây là một bước đệm quan trọng giúp học sinh hình thành và định hướng hướng nghiệp trong tương lai Vì vậy, giáo dục trung học cơ sở giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức- trí tuệ- thể chất- thẩm mỹ hình thành những kĩ năng cơ bản hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Giáo dục trung học cơ sở trong hệ thống quốc dân là một khâu quan trong trọng trong sự nghiệp phát triển giáo dục đào tạo, là bộ phận hữu cơ của giáo dục phổ thông, nằm trong hệ thống chung của giáo dục quốc dân, mang tính chỉnh thể thống nhất, hệ thống và liên thông, giáo dục trung học cơ sở tạo điều kiện để giải phóng con người, xác lập vị trí của con người trong quá trình phát triển kinh tế xã hội Trong công cuộc công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, giáo dục trung học cơ sở quy định việc hình thành và hoàn thiện nhân cách toàn diện những yêu cầu mới, tạo nguồn nhân lực và là

cơ hội cho việc lựa chọn đào tạo nhân lực bồi dưỡng nhân tài ở cấp phổ thông trung học

Để nâng cao chất lượng đào tạo nhà trường phổ thông, giáo dục ở cấp Trung học

cơ sở với vai trò mà Luật giáo dục đã ghi: “Phải nhằm giúp học sinh củng cố và phát

triển những kết quả của giáo dục tiểu học, có trình độ học vấn phổ thông cơ sở và những kết quả của giáo dục tiểu học, có trình độ học vấn phổ thông cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kĩ thuật hướng nghiệp để tiếp tục học Trung học phổ thông, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động”[24]

Giáo dục trung học là một mắt xích quan trong nằm trong tổng thể cấu trúc chung của hệ thống giáo dục quốc dân, các cấp học có mối quan hệ biện chứng mang tính thống nhất và đồng bộ Trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay, giáo dục Trung học cơ sở quy định việc hình thành hoàn thiện nhân cách con người, đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chất lượng của giáo dục trung học

cơ sở là chất lượng tương lai của nguồn nhân lực phục vụ cho sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước

Đảng ta đã xác định: “Giáo dục phổ thông là nền tảng văn hóa của một nước, là

sức mạnh tương lai của một dân tộc, nó phải đặt những cơ sở ban đầu rất quan trọng cho sự nghiệp phát triển toàn diện của con người Việt Nam”[19] Nghị quyết 29 của Bộ

chính trị cũng đã nhấn mạnh: “Có nhiệm vụ giáo dục cho học sinh đạt trình độ văn hóa

phổ thông tương đối hoàn chỉnh, có năng lực làm các loại lao động phổ thông, có ý thức lựa chon nghề nghiệp, sẵn sàng đi vào học nghề và gia tăng lao động sản xuất, tham gia công tác xã hội hoặc học lên” [3]

Xuất phát từ nhu cầu phát triển nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa Nhân cách con người hình thành được tạo bởi nhiều yếu tố, trong đó giáo dục đào tạo là yếu tố giữ vai trò quyết định đối với sự phát triển trí tuệ và nhân cách con người Do đó giáo dục nói chung và giáo dục trung học cơ sở nói riêng có tác động to lớn đối với sự phát triển của mỗi cá nhân Nhiều nhà khoa học đã chỉ ra rằng sự phát triển của lứa tuổi thiếu niên chịu ảnh hưởng của môi trường giáo dục Giáo dục là hình thức tác động bên ngoài đến con người đang phát triển nhưng tác động của giáo dục là sự tác động có mục đích đến sự phát triển đó

Trung học cơ sở có ý nghĩa cực kì quan trong đối với lứa tuổi 11-15, một trong

những lứa tuổi có thể nói thay đổi rất lớn về mặt tâm sinh lý, báo hiệu của lứa tuổi trưởng thành về mặt đạo đức nhân cách mà tương lai của mỗi con người lại phụ thuộc rất nhiều vào giai đoạn hình thành nhân cách này

Như vậy, trung học cơ sở sẽ hình thành và định hướng năng lực, kĩ năng học tập,

kĩ năng thực hành và nhân cách; là tiền đề, cơ sở cho việc nâng cao chất lượng và hiệu quả học tập rèn luyện ở bậc trung học phổ thông và định hướng nghề nghiệp sau này của người học

Nền kinh tế thị trường cũng đặt ra yêu cầu đối với giáo dục và đào tạo là phải đào tạo được nguồn nhân lực đáp ứng với nhu cầu thực tế của xã hội hiện nay Điều đó cũng có nghĩa là, hệ thống giáo dục mà trước hết là giáo dục phổ thông phải giáo dục và truyền thụ cho học sinh những kiến thức căn bản, hiểu biết những giá trị văn hóa của dân tộc, về kỹ năng sống và lao động nghề nghiệp, những kiến thức căn bản về sự phát triển kinh tế -xã hội, những phẩm chất và giá trị đạo đức cần thiết trong cuộc sống Trong thời kì mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế, để tạo ra nguồn lực lao động dồi dào, sáng tạo, tạo động lực cho sự phát triển kinh tế xã hội đất nước thì giáo dục đào tạo nói chung và giáo dục trung học cơ sở nói riêng cần làm tốt vai trò của mình, nâng tầm vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế vững bước trên con đường xã hội chủ nghĩa

1.1.3 Nhiệm vụ cơ bản của giáo dục trung học cơ sở

Thực tế cho thấy, với cơ chế thị trường, vị trí việc làm đối với hiệu quả lao động ngày càng khẳng định giá trị của nguồn lao động thông qua giáo dục đào tạo Đó chính

là con đường nhanh nhất hướng tới những giá trị cuộc sống sự sung túc, ổn định, đồng thời tăng thêm nguồn nhân lực trí tài cho đất nước phát triển Đó chính là mục tiêu quan trọng của giáo dục đào tạo

Với vai trò và vị trí của mình dựa trên cơ sở của Luật giáo dục ban hành, giáo dục trung học cơ sở phải thực hiện những nhiệm vụ sau đây[24]:

Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của người học

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng và ban hành chương trình giáo dục phổ thông, triển khai biên soạn sách giáo khoa giáo dục phổ thông gắn với phát triển năng lực và phẩm chất người học

Tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục phổ thông trung học chủ động, linh hoạt

trong việc thực hiện chương trình giáo dục; xây dựng kế hoạch giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh thông qua việc điều chỉnh nội dung dạy học theo hướng tinh giản

Đổi mới mạnh mẽ phương pháp, hình thức dạy học đồng bộ với đổi mới thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và rèn luyện theo hướng phát triển năng lực học sinh, tiếp cận với chương trình giáo dục phổ thông mới

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý giáo dục trung học

Rà soát, điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giáo dục trung học, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, gắn kết giữa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật

Đổi mới cơ chế quản lý các cơ sở giáo dục trung học theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền, trước hết là việc giao quyền chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường Khuyến khích địa phương thực hiện nghiêm túc, linh hoạt, sáng tạo chương trình, kế hoạch giáo dục, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành và triển khai nhiệm vụ giáo dục trung học

Tăng cường nề nếp, kỷ cương, chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, ý thức, trách nhiệm của học sinh đối với xã hội, cộng đồng

Đổi mới cơ chế tổ chức công tác thi đua, khen thưởng bảo đảm công khai, minh bạch với các tiêu chí rõ ràng, cụ thể theo hướng gắn với hiệu quả công việc, bám sát nhiệm vụ trọng tâm của đơn vị, của ngành, kịp thời động viên, tạo động lực tích cực cho nhà giáo, có sức lan tỏa trong toàn ngành, từng bước khắc phục hiện tượng chạy theo thành tích

Nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trung học để triển khai thực hiện chương trình, sách giáo khoa phổ thông

Căn cứ chuẩn nghề nghiệp giáo viên, chuẩn hiệu trưởng để làm quy hoạch đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý; xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng và đào tạo lại; rà soát quy trình tuyển dụng, bổ nhiệm, miễn nhiệm, kiểm tra, đánh giá, khen thưởng và tôn vinh đội ngũ nhà giáo theo chuẩn; rà soát tinh giản, bố trí, sắp xếp đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý để đảm bảo chất lượng, hiệu quả dạy học và

Triển khai kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục nhằm nâng cao năng lực, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, đặc biệt là đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông

Tăng cường quản lý cơ sở vật chất, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và quản lý giáo dục trung học

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy định về chuẩn, quy chuẩn cơ

sở vật chất, trang thiết bị giáo dục và công nghệ thông tin phục vụ dạy học và quản lý giáo dục Khai thác có hiệu quả trang mạng Trường học kết nối và các hệ thống công nghệ thông tin trong quản lý, bồi dưỡng giáo viên, hỗ trợ giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh trung học

Tích cực triển khai các đề án, dự án, chương trình tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục và công nghệ thông tin phục vụ đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông Xây dựng và triển khai thực hiện các cơ chế để đẩy mạnh công tác

xã hội hóa nhằm huy động nhiều nguồn lực phục vụ đổi mới giáo dục nói chung, đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nói riêng

Đẩy mạnh công tác quản lý về giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trung học

Tuyên truyền nâng cao nhận thức về giáo dục hướng nghiệp, định hướng phân luồng học sinh sau trung học cơ sở và trung học phổ thông Xây dựng, tổ chức khai thác hiệu quả hệ thống thông tin về giáo dục hướng nghiệp được kết nối giữa các trường phổ thông với cơ quan dự báo nhu cầu nhân lực, cơ sở đào tạo nghề, doanh nghiệp giúp nhằm giúp học sinh lựa chọn, giải đáp thắc mắc về xu hướng chọn nghề của học sinh

Đổi mới nội dung, hình thức giáo dục hướng nghiệp theo hướng thực chất, hiệu quả Tăng cường sự tham gia của cơ sở dạy nghề, doanh nghiệp trong xây dựng chương trình, tài liệu và đánh giá kết quả giáo dục hướng nghiệp Kiện toàn và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, giáo viên làm công tác giáo dục hướng nghiệp trong cơ sở giáo dục; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tư vấn nhà trường

Tiếp tục triển khai thí điểm mô hình giáo dục nhà trường gắn với thực tiễn sản xuất kinh doanh ở địa phương, mô hình phối hợp giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với các trường trung học đào tạo kỹ năng nghề trong giáo dục hướng nghiệp Huy động các nguồn lực tài chính giúp tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ giáo dục

hướng nghiệp, phân luồng học sinh trung học.

1.2 Quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở

1.2 1 Khái niệm

Quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt mang tính quyền lực nhà nước và sự dụng pháp luật để điều chỉnh hành vi hoạt động của con người trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện nhằm thỏa mãn nhu cầu hợp pháp của con người, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội Như vậy quản lý nhà nước về giáo dục đào tạo là nhà nước thông qua quyền lực bộ máy

và các công cụ quản lý nhằm duy trì và phát triển giáo dục theo định hướng và mục tiêu

đã đề ra[23]

Quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở là nhà nước thông qua quyền lực

bộ máy và các công cụ quản lý nhằm duy trì và phát triển giáo dục trung học cơ sở theo định hướng và mục tiêu đã đề ra

Như vậy, quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở là nhà nước thông qua

quyền lực bộ máy và các công cụ quản lý là việc các cơ quan quản lý nhà nước xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển giáo dục trung học cơ sở, ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở; ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở, cùng với đó là các quy định về tổ chức, cơ cấu bộ máy và hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở; thực hiện thanh tra kiểm tra, đánh giá, kiểm định chất lượng hiệu quả công tác quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở nhằm duy trì và phát triển giáo dục trung học cơ sở theo định hướng và mục tiêu đã đề ra [5]

Quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở còn thực hiện công tác tham mưu, tổ chức chỉ đạo thực hiện kế hoạch đối với công tác quy hoạch, luân chuyển điều động, bồi dưỡng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, viên chức trong ngành giáo dục, hành các quy chế thi đua, khen thưởng, kỷ luật một cách kịp thời

1.2.2 S ự cần thiết khách quan đối với quản lý nhà nước về giáo trung học

một dân tộc yếu” chính vì vậy “…chúng ta phải đào tạo những công dân tốt, cán bộ tốt cho nước nhà”[17]

Quá trình toàn cầu hóa đang diễn ra trong mọi lĩnh vực, các quốc gia đang lấy học tập thường xuyên, học tập suốt đời làm nền móng, tiến tới xây dựng một xã hội học tập Do đó giáo dục đào tạo là một nhiệm vụ quan trọng của cách mạng Việt Nam Là

bộ phận gắn bó mật thiết với sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội Việt Nam Chính vì vậy, phát triển, chăm lo, đầu tư cho giáo dục phải thực sự là quốc sách hàng đầu là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân dân tộc ta

Tại Đại hội IX, về vấn đề giáo dục đào tạo, nêu rõ: “ Tiếp tục nâng cao chất

lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục; thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá Phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh, sinh viên, đề cao năng lực tự học, tự hoàn thiện học vấn và tay nghề, đẩy mạnh phong trào tự học tập trong nhân dân bằng những hình thức giáo dục chính quy và không chính quy, thực hiện giáo dục cho mọi người, cả nước trở thành một xã hội học tập”[21]

Có thể nói quản lý nhà nước có vai trò đặc biệt quan trọng đối với mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Đối với lĩnh vực giáo dục nói chung và đối với giáo dục trung học cơ sở nói riêng, quản lý nhà nước chính là một trong những yếu tố đóng vai trò quyết định đến chất lượng, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước đối với giáo dục trung học cơ sở nhằm duy trì và phát triển giáo dục trung học cơ sở theo định hướng và mục tiêu đã đề ra

Trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế xã hội hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách để phục vụ nhiệm vụ xây dựng đất nước giàu mạnh Nền giáo dục trong sự phát triển thống nhất ấy sẽ xuất hiện những ảnh hưởng nhất định Quản lý nhà nước về giáo dục nói chung và giáo dục trung học cơ sở nói riêng sẽ giúp cho những nhà quản lý có tầm nhìn chiến lược, thực hiện những mục tiêu và định hướng đối với công tác quản lý giáo dục trung học cơ sở đáp ứng các mục tiêu chiến lược cho từng giai đoạn phát triển của đất nước trong giai đoạn hiện nay

Hiện nay, công tác quản lý nhà nước thực hiện cơ chế quản lý theo ngành, lãnh thổ là điều kiện để các cấp quản lý các hoạt động sự nghiệp giáo dục đào tạo một cách tập trung thống nhất nhiều lĩnh vực và có sự phân cấp quản lý trực tiếp các đơn vị sự

nghiệp của ngành giáo dục một cách hợp lý Chính vì vậy, việc chỉ đạo, điều hành từ cấp quản lý UBND cấp huyện, phòng giáo dục đến các trường THCS được quan tâm, chủ động và kịp thời Bên cạnh đó, với cơ chế quản lý theo ngành, cùng với việc phân cấp trực tiếp quản lý đối với các trường trung học cơ sở như hiện nay thì quản lý nhà nước đối với trung học cơ sở sẽ tạo nên sự đồng thuận các chủ trương về phát triển giáo dục đào tạo, đảm bảo sự thống nhất trách nhiệm giữa quản lý ngành và quản lý lãnh thổ cùng chăm lo phát triển giáo dục và đào tạo

Việc thực hiện điều hành, điều động luân chuyển, đào tạo bồi dưỡng nhằm đảm bảo định mức biên chế lao động trong các đơn vị sự nghiệp giáo dục, cơ cấu tổ chức bộ môn đối với THCS; nâng cao trình độ đào tạo, năng lực chuyên môn nghiệp vụ và chất lượng công tác, chất lượng giảng dạy của đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên thì không thể thiếu vai trò quản lý của nhà nước đối với cấp trung học cơ sở

Với vai trò là chủ thể, nhà nước thực hiện quản lý đối với giáo dục trung học cơ

sở tạo sự đồng bộ về cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý, tiết kiệm biên chế, quỹ tiền lương của ngành giáo dục, tập trung đầu tư cơ cở vật chất, thiết bị dạy học, có trọng tâm trọng điểm, đáp ứng được yêu cầu đổi mới của giáo dục và đào tạo

Cùng với mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo để tạo được sự đồng thuận trong việc thực hiện các chủ trương về chính sách phát triển giáo dục, quản

lý nhà nước đối với giáo dục trung học cơ sở là yếu tố quan trọng để tạo sự đồng thuận trong việc thực hiện các chủ trương về phát triển giáo dục và đào tạo, đảm bảo sự phân cấp quản lý giữa Trung ương và địa phương; xúc tiến đổi mới cơ chế quản lý sao cho quản lý nhà nước đối với giáo dục trung học cơ sở ngày càng đạt chuẩn chất lượng và hiệu quả hơn

Như vậy, giáo dục trung học cơ sở là bậc học vô cùng quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân Chính vì vậy, nhà nước thống nhất sự quản lý về giáo dục đào tạo thông qua công cụ quản lý nhà nước bằng việc thực hiện các chủ trương, chính sách quốc gia nâng cao hiệu quả đầu tư cho giáo dục, chú ý thực hiện các mục tiêu giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục mới được triển khai, thực hiện có hiệu quả Sự cần thiết khách quan quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở có thể được coi là khâu then chốt nhằm đảm bảo thực hiện thắng lợi của mọi hoạt động giáo dục và đào tạo nói chung và quản lý nhà nước đối với giáo dục trung học cơ sở nói riêng, tiến tới mục tiêu

cách con người Việt Nam

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước đối với giáo dục trung học cơ sở

Quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở là sự chung tay góp sức của cả hệ thống chính quyền các cấp nhằm tổ chức, điều hành, thống nhất mọi lực lượng trong xã hội nhằm phát huy tối đa các tiềm năng xã hội, thực hiện tốt mục tiêu hình thành những

cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm

mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở, giúp nâng cao trình

độ nhân dân, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội

Theo Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nhà nước thống nhất quản lý hệ thống giáo dục quốc dân về mục tiêu, chương trình, nội dung kế hoạch

giáo dục, tiêu chuẩn giáo viên, quy chế thi cử và hệ thống văn bằng (Hiến pháp nước

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã được sửa đổi, bổ sung năm 2013)[25] Để thực

hiện đưa những vấn đề quản lý như trên, nội dung cơ bản của quản lý nhà nước được quy định tại Điều 99 của Luật giáo dục 2005, sửa đổi bổ sung 2013 quy định nội dung quản lý nhà nước về giáo dục [24]

Như vậy, Quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở cũng được thực hiện dựa trên những nội dung quản lý nhà nước về giáo dục đã được quy định Điều 99 của Luật giáo dục 2005, sửa đổi bổ sung 2009 và được áp dụng một cách phù hợp dựa trên đối tượng quản lý đối với giáo dục trung học cơ sở

Trên cơ sở những nội dung quản lý nhà nước về giáo dục và từ thực tiễn công tác quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, tôi tập trung nghiên cứu những vấn đề chính như sau:

Một là, Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục

Trình tự, thủ tục ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) là việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong việc soạn thảo, ban hành, thực thi VBQPPL về giáo dục; kịp thời rà soát với các VBQPPL về giáo dục của cấp trên và tình hình thực tế của địa phương để tham mưu Hội đồng nhân dân (HĐND), Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh, thị xã ban hành nhiều VBQPPL về giáo dục trong đó có công tác quản lý nhà nước đối với giáo dục trung học cơ sở, góp phần vào việc quản lý nhà nước về giáo dục ở địa phương Trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản, từng cơ quan, đơn vị phát huy vai trò và thực hiện đúng theo quy định của pháp luật từ khâu đề nghị, soạn thảo, lấy ý kiến dự

thảo, thẩm định, trình thông qua dự thảo và ký ban hành …

Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục còn là việc hệ thống hoá văn bản văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục, phân loại văn bản quy phạm pháp luật theo các tiêu chí thuận tiện trong việc khai thác, sử dụng; tổ chức thẩm định văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của co quản luản lý nhà nước tại địa phương; tổ chức kiểm tra việc thực hiện văn bản quy phạm pháp luật

về giáo dục; theo dõi, đánh giá việc thi hành pháp luật, tổng hợp, xây dựng báo cáo hằng kì về đánh giá việc thi hành văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực giáo dục theo quy định

Hai là, Tổ chức, quản lý việc đảm bảo chất lượng giáo dục và kiểm định chất lượng giáo dục

Tổ chức, quản lý việc đảm bảo và kiểm định chất lượng giáo dục (KĐCLGD)

là những vấn đề còn khá mới ở Việt Nam Đảm bảo chất lượng giáo dục được hiểu

là một cơ chế quản lý nhằm duy trì các chuẩn mực và không ngừng cải tiến, nâng cao chất lượng giáo dục Kiểm định chất lượng được hiểu là quá trình đánh giá từ bên ngoài để công nhận các cơ sở giáo dục và chương trình giáo dục đạt được sứ mạng và các chuẩn mực đã được tuyên bố Trong mấy năm qua, nước ta đã có nhiều

nỗ lực để hình thành hệ thống đảm bảo và KĐCLGD trong cả nước Trong xu thế quốc tế hóa và toàn cầu hóa, chủ đề này càng đang được quan tâm và thúc đẩy phát triển

Để đảm bảo chất lượng và hiệu quả giáo dục và đào tạo, các cơ sở giáo dục và chương trình giáo dục đều là các đối tượng cần được cơ quan quản lý nhà nước quản

lý và đảm bảo về chất lượng giáo dục trong đó có cấp trung học cơ sở

Đảm bảo chất lượng là một cơ chế quản lý nhà nước về chất lượng để quản lý chất lượng giáo dục Đảm bảo chất lượng giáo dục trung học cơ sở là những quan điểm, chủ trương, chính sách, mục tiêu, hành động, công cụ, quy trình và thủ tục, mà thông qua sự hiện diện và sử dụng chúng cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở có thể đảm bảo rằng sứ mạng và mục tiêu giáo dục trung học cơ sở đang được thực hiện, các chuẩn mực đang được duy trì và nâng cao

KĐCLGD đối với giáo dục trung học cơ sở nhằm góp phần đảm bảo và nâng

cao chất lượng giáo dục trung học cơ sở; xác nhận mức độ cơ sở giáo dục trung học

cơ sở đáp ứng mục tiêu đề ra trong từng giai đoạn nhất định của các cơ quan quản lý nhà nước; làm căn cứ để cơ sở giáo dục giải trình với các cơ quan quản lý nhà nước

có thẩm quyền và xã hội về thực trạng chất lượng đào tạo; làm cơ sở cho người học lựa chọn cơ sở giáo dục và nhà tuyển dụng lao động tuyển chọn nhân lực

Ba là, Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở

Việc thực hiện tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở được thực hiện theo Thông tư liên tịch 11/2015/TTLT-BGDĐT-BNV ngày 29 tháng 05 năm 2015 của Bộ Giáo dục đào tạo và Bộ nội vụ hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của sở giáo dục đào tạo của UBND tỉnh thành phố trực thuộc Trung ương, phòng giáo dục đào tạo thuộc UBND tỉnh, huyện, quận, thị xã thành phố trực thuộc tỉnh

Đối với Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở đó là quy định cơ cấu tổ chức bộ máy; Căn cứ các quy định hiện hành của pháp luật và phân công của Ủy ban nhân dân cấp huyện, ban hành quy chế làm việc, chế độ thông tin báo cáo của phòng và chỉ đạo, kiểm tra việc thực hiện quy định đó;

Chịu trách nhiệm trước Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Phòng Giáo dục và Đào tạo quy định tại Thông tư liên tịch này theo thẩm quyền và các công việc được Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện phân công hoặc ủy quyền; thực hành tiết kiệm chống lãng phí và chịu trách nhiệm khi để xảy ra tình trạng tham nhũng, lãng phí gây thiệt hại trong cơ quan và các cơ sở giáo dục thuộc thẩm quyền quản lý;

Có trách nhiệm báo cáo với Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân cấp huyện

về tổ chức, hoạt động giáo dục của Phòng Giáo dục và Đào tạo; báo cáo công tác, cung cấp tài liệu trước Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân khi có yêu cầu; phối hợp với Trưởng phòng khác và người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội cấp huyện giải quyết những vấn đề liên quan trong việc thực hiện nhiệm vụ của Phòng Giáo dục và Đào tạo;

Tham gia phối hợp với Trưởng phòng Nội vụ thực hiện quy trình, trình Chủ tịch

Ủy ban nhân dân cấp huyện: Quyết định bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm, luân

chuyển, cách chức, giáng chức đối với người đứng đầu, cấp phó người đứng đầu, công nhận, không công nhận hội đồng trường các cơ sở giáo dục trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện; quyết định công nhận, không công nhận hội đồng quản trị, chủ tịch hội đồng quản trị, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các cơ sở giáo dục ngoài công lập thuộc thẩm quyền quản lý nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện theo quy định của pháp luật và phân cấp quản lý tổ chức cán bộ của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Bốn là, Tổ chức, chỉ đạo việc đào tạo, bồi dưỡng, quản lý nhà giáo và cán bộ

quản lý giáo dục trung học cơ sở

Thực hiện theo Quyết định 732/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ về việc phê

duyệt đề án “ Đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý và cán bộ quản lý cơ sở

giáo dục ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục phổ thông giai đoạn

2016-2020, định hướng 2025”

Nâng cao toàn diện chất lượng, hiệu quả hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo

và cán bộ quản lý giáo dục trung học cơ sở đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nói riêng và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nói chung và tại địa phương nói riêng

Bảo đảm nâng cao năng lực, kỹ năng, nghiệp vụ sư phạm; ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp; gắn đào tạo, bồi dưỡng với nhu cầu và quy hoạch sử dụng lâu dài Có cơ chế khuyến khích nhà giáo và cán bộ quản lý cấp, đặc biệt

là nhà giáo và cán bộ quản lý cấp trung học cơ sở vùng xa trung tâm vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn trên địa bàn để được học tập nâng cao trình độ, năng lực làm việc

Tăng cường trách nhiệm và tạo điều kiện cho người đứng đầu cơ quan quản lý giáo dục, người đứng đầu các cơ sở đào tạo, cơ sở giáo dục tham gia hoạt động đào tạo, bồi dưỡng một cách tích cực

Xây dựng hệ thống các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với chức năng, nhiệm

vụ được giao; thu hút và tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nghiên cứu có đủ năng lực tham gia đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục

Kế thừa và phát huy những kinh nghiệm hay về đào tạo, bồi dưỡng ở trong nước, đồng thời chủ động nghiên cứu kinh nghiệm tiên tiến của các nước, áp dụng phù hợp vào thực tiễn của Việt Nam

Năm là, Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về quản lý giáo dục THCS

Trong công tác quản lý nhà nước về giáo dục, hoạt động thanh tra, kiểm tra luôn được chủ thể quản lý triển khai thực hiện với tư cách vừa là nội dung, vừa là công cụ, biện pháp thiết thực, hữu hiệu để kiểm tra, đo lường đánh giá hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý Để triển khai thực hiện hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra cần phân biệt hai hoạt động này trong nhóm chức năng kiểm soát của hoạt động quản lý nói chung và quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo nói riêng

Thanh tra đối với hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sởlà hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn, nội quy, quy định về tiêu chuẩn, quy tắc hoạt chuyên môn thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động giáo dục trung học cơ sở trong phạm vi cả nước nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý, đảm bảo và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, thanh tra giáo dục thực hiện chức năng thanh tra thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành trong giáo dục

Kiểm tra đối với hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở: Là

quá trình xem xét thực tế, đánh giá thực trạng so với mục tiêu, kế hoạch giáo dục nói chung và hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở nói riêng và nhà trường nhằm phát hiện các mặt tích cực, sai lệch, vi phạm để đưa ra các quyết định điều chỉnh kịp thời, kiểm tra trong quản lý giáo dục và đào tạo gồm kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở và tự kiểm tra của người đứng đầu cơ sở giáo dục và đào tạo

1.3 Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở 1.3.1 Sự phát triển của nền kinh tế thị trường

Phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn liền với phát tiển kinh tế tri thức Đó là đòi hỏi tất yếu để chúng ta đi tắt, đón đầu theo phương thức rút ngắn Chúng ta đang tiến hành công

nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước khi mà nhiều nước trên thế giới đã có nền tri thức

phát triển, do đó chúng ta cần phải đổi mới giáo dục và đào tạo vì đó là hoạt động trực

tiếp tác động đến việc nâng cao trí tuệ, nâng cao sự hiểu biết và vận dụng tri thức khoa

học trong cuộc sống của con người

Trong thời đại ngày nay, giáo dục và đào tạo là con đường tốt nhất để con người

luôn luôn tiếp cận kịp thời những thông tin mới nhất, cập nhật, làm giàu thêm nguồn tri

thức và năng lực sáng tạo của mình; chỉ có thông qua giáo dục và đào tạo mới tạo dựng,

động viên và phát huy có hiệu quả mọi nguồn lực trong xã hội, trước hết là nguồn lực

con người cho sự phát triển kinh tế - xã hội Do đó, muốn tạo động lực cho sự phát triển

kinh tế tri thức phải chấn hưng giáo dục và đào tạo Chấn hưng giáo dục và đào tạo là bí quyết để thúc đẩy sự phát triển của kinh tế tri thức

Hiện nay, sự tham gia hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục đều phát triển

theo mục tiêu và định hướng của Đảng và Nhà nước đã đề ra, mục tiêu đã xây dựng

được một xã hội học tập, giúp người lao động nâng cao trình độ học vấn, cách ứng dụng

và sáng tạo công nghệ tốt hơn Chính vì vậy, giáo dục và đào tạo là yếu tố quan trọng

tạo nên sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững Đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội

bền vững cũng chính là tạo động lực cho sự phát triển giáo dục Trong giáo dục và đào

tạo, tri thức là yếu tố chủ yếu của sản xuất; sự tăng trưởng của kinh tế là do tích lũy tri

thức đem lại Theo đó, nguồn vốn tri thức - yếu tố chủ yếu của sản xuất - được tăng gấp

bội và sử dụng một cách hiệu quả nhất, tạo động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội

Nguồn vốn tri thức được tăng gấp bội và sử dụng một cách có hiệu quả là nhờ giáo dục

và đào tạo mà vai trò chủ đạo đó là sự quản lý của Nhà nước Chính trên ý nghĩa đó mà

giáo dục và đào tạo trở thành động lực cho sự phát triển kinh tế tri thức Chính vì vậy

sự phát triển của nền kinh tế thị trường tác động không nhỏ đến công tác quản lý nhà

nước đối với THCS

Nếu trong các nền kinh tế trước đây, quá trình cải tạo công cụ lao động hiện có,

sáng tạo ra những công cụ lao động mới nhằm đạt năng suất, chất lượng và hiệu quả

ngày càng cao trong sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, thì giờ đây quá trình đó

chủ yếu dựa vào tri thức Dưới tác động của sự phát triển nền kinh tế thị trường sự quản

lý nhà nước đối với giáo dục THCS chính tiền đề tạo ra nguồn lực có tri thức cho đất

nước, thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội

1.3.2 Nguồn nhân lực

Đại hội XI của Đảng xác định: “Xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực

cho đất nước, cho từng ngành, từng lĩnh vực, với những giải pháp đồng bộ” Đây là

một cách tiếp cận mới về nhiệm vụ của giáo dục và đào tạo Trong Văn kiện Đại hội

XI, lần đầu tiên Đảng ta nêu ra quan điểm đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo phải gắn với phát triển nguồn nhân lực Bởi lẽ phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh, phát triển khoa học và công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, đảm bảo cho phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững Nội dung quan điểm này được thể hiện xuyên suốt trong các Văn kiện Đại hội XI và được xác định là một nội dung trong 6 nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ Đại hội Đó

là việc tiếp tục thực hiện có hiệu quả 3 đột phá chiến lược là hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa; đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao; xây dựng kết cấu hạ tầng đồng

bộ[20]

Để đáp ứng được nguồn nhân lực cho công tác quản lý nhà nước đối với cấp THCS hiện nay thì đòi hỏi trình độ, năng lực của cán bộ, công chức trình độ, năng lực của cán bộ, công chức trong công tác quản lý có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao chất lượng hoạt động quản lý nhà nước đối với cấp THCS Khi cán bộ, công chức không đáp ứng được những yêu cầu về mặt chuyên môn, nghiệp vụ đối với vị trí đang công tác thì không thể hoạt động có hiệu quả cao Một số cán bộ do thiếu năng lực nên giải quyết công việc chủ yếu dựa theo kinh nghiệm mà thiếu những căn cứ khoa học; thiếu trình độ, kỹ năng nghề nghiệp dẫn đến giải quyết công việc còn chậm; hiểu biết về pháp luật còn yếu nên không ít trường hợp cán bộ hiểu sai tinh thần của văn bản pháp luật dẫn đến việc thực thi sai và không thống nhất các văn bản pháp luật

Muốn các hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục đạt được chất lượng tốt thì công chức nhà nước phải có các tiêu chuẩn như biết lắng nghe; có kiến thức và kỹ năng giải quyết công việc; thân thiện; kịp thời, linh hoạt…Để đáp ứng được các yêu cầu trên thì hệ thống cơ quan quản lý nhà nước nói chung và đối với giáo dục nói riêng cần phải quan tâm đến công tác cán bộ, phải có chiến lược đào tạo, sử dụng và phát triển cán bộ, công chức

1.3.3 Cơ sở vật chất, trang thiết bị

Cơ sở vật chất, trang thiết bị là một trong những điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của các nhà trường ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục nói chung và cấp THCS nói riêng

Trong quá trình dạy học, việc truyền tải kiến thức tới người học là vô cùng quan trọng, không chỉ cung cấp lý thuyết mà còn cần linh hoạt kết hợp với trực quan sinh động, thực hành giúp người học dễ dàng tiếp thu kiến thức và hình thành được kỹ năng ứng dụng lý thuyết vào thực tiễn Bên cạnh đó, thiết bị dạy học cũng là thành tố cơ bản của quá trình dạy học, giúp cho việc dạy học trở nên có hiệu quả hơn, cung cấp điều kiện vật chất để quá trình dạy học diễn ra thuận lợi nhằm đạt được mục đích đào tạo

Với điều kiện lao động cần được đảm bảo thì điều kiện lao động bao gồm điều kiện vật chất, kỹ thuật phục vụ cho công tác quản lý ảnh hưởng đến khả năng làm việc

và sức khỏe của cán bộ, công chức, giáo viên trong quá trình làm việc Khi điều kiện lao động được đảm bảo, sức khỏe và chất lượng công việc của cán bộ, công chức, giáo viên sẽ được tăng lên, giúp họ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Do vậy, cơ sở vật

chất, trang thiết bị là điều kiện làm việc có ý nghĩa quan trọng để nâng cao chất lượng

và hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với giáo dục THCS

1.3.4 Ngân sách đầu tư cho giáo dục

Trong sự phát triển của xã hội thì tri thức con người được xem như là một yếu tố

quan trọng có tính chất quyết định Bác Hồ của chúng ta đã từng nói “Một dân tộc dốt

là một dân tộc yếu”[18], cần phải diệt giặc dốt, nâng cao dân trí đào tạo nhân tài để tạo

ra sức mạnh cho cả dân tộc và điều này chỉ có thể thực hiện thông qua sự nghiệp giáo dục

Ngân sách dành cho giáo dục của Việt Nam còn rất thấp so với các nước trong khu vực và trên thế giới Mặc dù đã cố gắng nhiều, song ngân sách nhà nước chi cho giáo dục chỉ mới đáp ứng được khoảng 70% nhu cầu tối thiểu của giáo dục - đào tạo Điều này ảnh hưởng rất lớn cho công tác quản lý phân bổ nguồn tài chính cho các đơn

vị tổ chức hoạt động giáo dục đối với các cấp học nói chung và cấp THCS nói riêng Bên cạnh đó, việc phân bổ ngân sách giữa các bậc học, giữa các địa phương không hợp

lý đã tạo nên sự mất cân đối trong phát triển giáo dục ở các bậc học và các vùng

Theo báo cáo của 63 địa phương, ngân sách chi sự nghiệp GDĐT năm 2015 chủ

tỉnh (25,4%) đạt tỷ lệ từ 20% trở lên; còn lại dưới 20%, cá biệt có 7/63 tỉnh dưới 10% (tỷ lệ 11,1%); chi cho các hoạt động giảng dạy và học tập chiếm tỷ lệ thấp

Thực tế này đã tạo ra những khó khăn, bất cập, làm ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động giáo dục, nhất là tại các cơ sở giáo dục vùng sâu vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn

Để đáp ứng yêu cầu của giáo dục và đào tạo, chúng ta tăng tỷ trọng ngân sách dành cho giáo dục tuy nhiên cần phải chú ý tới giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách Giáo dục ngày nay không đơn thuần là quá trình giáo dục văn hoá tư tưởng, đạo đức, lối sống mà phải coi đây là một nguồn lực nội sinh, coi chiến lược phát triển con người là một bộ phận không thể tách rời trong chiến lược phát triển kinh tế đảm bảo thực hiện thành công tiến trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa cũng như sự phát triển chung của đất nước

1.4 Kinh nghiệm của một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho công tác quản lý giáo dục tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước

Giáo dục là sự nghiệp của Nhà nước và của toàn xã hội Trong hoạt động quản lý nhà nước, giáo dục đào tạo luôn phát triển trong mối quan hệ với sự phát kinh tế- xã hội tại địa phương Do đó, giáo dục luôn được quan tâm nhiều nhằm hướng tới sự phát triển

ổn định của đất nước Đảng và Nhà nước ta luôn có những hành động thể hiện sự quan tâm này ở mỗi địa phương, từ các thành phố trực thuộc Trung ương cho đến các tỉnh có kinh tế xã hội còn khó khăn

Việc vận dụng sự chỉ đạo của Nhà nước ở các địa phương về giáo dục là khác nhau, những chiến lược trong hoạch định các chính sách, kế hoạch, phải phù hợp với đặc điểm phát triển kinh tế tại địa phương tạo nên chất lượng giáo dục mỗi địa phương mang một nét đặc trưng riêng Do đó để phát triển giáo dục tại địa phương chúng ta cần nghiên cứu những bài học kinh nghiệm về công tác tổ chức quản lý nhà nước đối với giáo dục các cấp học trong đó có giáo dục trung học cơ sở áp dụng cho công tác quản lý giáo dục tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước để thấy những mặt hạn chế, phát huy tốt những mặt mạnh trong công tác quản lý Nhà nước về giáo dục nói chung và đối với cấp giáo dục trung học cơ sở nói riêng

Giáo dục đào tạo của thị xã Bình Long trong những năm qua có sự chuyển biến tích cực trong việc đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao dân trí, phục vụ tốt cho việc phát triển kinh tế - xã hội Địa phương đã hoàn thành phổ cập giáo dục THCS, quy mô và chất lượng đào tạo giáo dục không ngừng được nâng cao

Trong công tác phát triển phát triển và đầu tư cho giáo dục đã có nhiều giải pháp đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục ở cấp học này từ công tác quản lý, chỉ đạo, xây dựng đội ngũ giáo viên, nội dung chương trình và phương pháp dạy học Từ năm 2013 đến nay, phòng giáo dục thị xã Bình Long đã phát huy trí tuệ của đông đảo các nhà quản lý giáo dục, các nhà khoa học, nhà giáo trong và ngoài ngành tích cực tham mưu xây cho sự phát triển chung của ngành

Năm học 2015 – 2016, phòng giáo dục thị xã Bình Long quản lý 25 trường gồm; bậc học mầm non 8 trường (6 trường công lập 2 trường dân lập), tiểu học 11 trường, THCS 5 trường, cấp 1-2 một trường Tổng số phòng học 139 phòng, phòng chức năng 49 phòng, 9 nhà công vụ Tính đến thời điểm hiện tại, toàn thị xã có 8 trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ I, trong đó Mầm non: 1, Tiểu học: 3, THCS: 4 Nhìn chung cơ sở vật chất các trường đủ đảm bảo cho việc dạy và học[35]

Quy mô giáo dục và đào tạo của thị xã Bình Long ngày càng được mở rộng, chất lượng ngày càng được nâng cao, đáp ứng cơ bản nhu cầu học tập của nhân dân, cơ sở vật chất, hệ thống trường lớp phát triển đến tất cả các địa bàn vùng sâu, vùng xa, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh các vùng khó khăn có điều kiện và cơ hội học tập Nhà trường đã xây dựng được môi trường thân thiện, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động tập thể để phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của

học sinh trong học tập, lao động

Công tác quản lý giáo dục có bước chuyển biến tích cực theo hướng chuẩn hóa; phân cấp quản lý giáo dục và quyền tự chủ của cơ sở giáo dục được tăng cường; Đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý, công chức, viên chức cơ bản đủ số lượng và được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng ngày càng nâng cao về chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị, đạt chuẩn theo quy định, đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ Hệ thống cải cách hành chính trong ngành giáo dục được đẩy mạnh; công nghệ thông tin được ứng dụng rộng rãi trong công tác quản lý; trật tự, kỷ cương trong ngành được chấn chỉnh ngành giáo dục thị xã Bình Long trong năm học qua, đồng thời yêu cầu ngành giáo dục triển khai thực hiện nghiêm túc các Nghị quyết, Quyết định và văn bản của tỉnh, thị xã và các nhiệm vụ chỉ tiêu của ngành

Bên cạnh những thành tựu mà ngành giáo dục đơn vị đã đạt được còn nhiều hạn chế trong công tác quản lý như:

Công tác các quản lý về quy hoạch trường lớp thực hiện chưa đồng bộ, việc đầu

tư ngân sách cho giáo dục còn hạn chế, trong khi đó cơ sở vật chất các trường học trên địa bàn ngày càng xuống cấp, chưa đáp ứng được nhu cầu học tập của nhân dân

Việc huy động học sinh các cấp ra lớp còn là vấn đề khó khăn do địa bàn rộng,

có nhiều con em đồng bào dân tộc sinh sống, một số địa bàn xã kinh tế còn khó khăn phải nhờ sự trợ cấp của chính quyền địa phương

Công tác xã hội hóa giáo dục chưa được đẩy mạnh, việc vận động ban ngành đoàn thể, mạnh thường quân hỗ trợ vật chất, tinh thần cho nhà trường và học sinh còn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ học sinh yếu kém và học sinh bỏ học còn cao, tỷ lệ học sinh khá giỏi chiếm tỉ lệ thấp; Công tác quản lý thực hiện các Đề án giáo dục, chính sách lớn của ngành còn đang trong quá trình triển khai, chưa tạo được hiệu quả đồng bộ; tập trung đổi mới chương trình, phương pháp dạy học, phương thức thi, kiểm tra, đánh giá học sinh nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giáo dục phổ thông

Thị xã Phước Long

Thị xã Phước Long được thành lập theo Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 11/8/2009 của Chính phủ với tổng diện tích tự nhiên là 11.883,93ha và 50.019 nhân

khẩu với 7 đơn vị hành chính trực thuộc

Hiện thị xã có 8/21 trường từ bậc mầm non đến THCS đạt chuẩn quốc gia Riêng

giai đoạn 2010-2015 có 4 trường đạt chuẩn (Mầm non Sơn Ca, Tiểu học Trần Hưng Đạo ở phường Long Thủy; Tiểu học Lê Hồng Phong ở phường Long Phước và Tiểu học Phước Tín A ở xã Phước Tín), vượt 8,1% so với nghị quyết Đảng bộ thị xã đề ra[36]

Công tác quản lý nhà nước về giáo dục đã được lựa chọn lối đi đúng hướng nhằm làm tốt các nhiệm vụ trọng tâm như làm tốt công tác tham mưu, phối hợp huy động các nguồn lực vật chất tinh thần cho giáo dục, tổ chức các phong trào thi đua, tăng cường công tác thanh kiểm tra kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý giáo dục của ngành Với những nỗ lực chung của chính quyền địa phương, ngành giáo dục thị xã Bình Long đã đạt được những thành tựu đáng kể trong xây dựng trường chuẩn Trong đó, phương pháp xã hội hóa giáo dục trên tinh thần tự nguyện, tự

tổ chức, tự giám sát… của hội cha mẹ học sinh đã góp phần không nhỏ nâng cao chất lượng dạy và học ở địa phương

Công tác đầu tư xây dựng, phát triển mạng lưới trường lớp, đặc biệt là xây dựng trường chuẩn là bước đột phá nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Do vậy, ngoài chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy và học, đào tạo đội ngũ giáo viên đạt chuẩn, các trường đã tập trung nguồn lực đầu tư xây dựng trường chuẩn

Hiện nay, đội ngũ cán bộ quản lý cơ bản đạt chuẩn trình độ Toàn thị xã có 288 phòng học, tăng 74 phòng so với năm học 2015-2016, 14 trường có thư viện đạt chuẩn theo quy định Tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn ở bậc học mầm non đạt 94,2%, tiểu học và THCS đạt 100% Thị xã hỗ trợ hơn 700 triệu đồng/năm mua sắm sách giáo khoa, sách tham khảo và thiết bị dạy học phục vụ việc nâng cao chất lượng Kết quả, hàng năm trẻ mầm non ra lớp đạt hơn 90%, tiểu học ra lớp 99,5%, học sinh lên lớp 6 đạt 100% và tỷ

lệ tốt nghiệp THCS 98,7%[36]

Việc quản lý chất lượng giáo dục mũi nhọn đã được thông qua chương trình giáo dục đào tạo chất lượng, trong đó tỉ lệ đi học đứng độ tuổi cấp THCS trên địa bàn đạt 93%, mạng lưới giáo dục cơ sở trên địa bàn được mở rộng, các trường THCS đều có ở các xã đáp ứng tốt hơn nhu cầu giáo dục Đội ngũ nhà giáo đảm bảo đủ về số lượng và chất lượng với 99% giáo viên đạt chuẩn Công tác khuyến học, khuyến tài, xã hội hóa GD&ĐT và dạy nghề chuyển biến tích cực Tạo điều kiện cho một số trường đại học

mở phân hiệu đào tạo trình độ đại học, sau đại học tại tỉnh Có chế độ hỗ trợ cho các đối

tượng học sinh ở các xã miền núi, học sinh đồng bào dân tộc thiểu số

Công tác quản lý xây dựng trường chuẩn quốc gia tiếp tục được đẩy mạnh và trở thành nhiệm vụ hàng đầu Hiện thị xã có 7 trường THCS, trong đó có 1 trường tư thục

và 6 trường công lập, hiện có 4/7 trường đạt chuẩn quốc gia[36]

Bên cạnh những thành tựu đạt được, ngành giáo dục thị xã Phước Long còn có những hạn chế như sau:

Công tác quản lý nguồn nhân lực trong biên chế còn nhiều bất cập thị xã đang thiếu 43 giáo viên đứng lớp, trong đó nhiều nhất là bậc THCS Để “lấp chỗ trống”, Phòng GDĐT thị xã cho phép các trường hợp đồng với giáo viên trả theo tiết học hoặc buổi (đối với mầm non), trên 30 giáo viên dạy hợp đồng, số tiết học còn thiếu giáo viên, nhà trường sẽ tự phân công giáo viên thay nhau đứng lớp Việc thiếu giáo viên làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục, còn giáo viên hợp đồng không ổn định tâm lý nên không thể cống hiến hết mình cho sự nghiệp trồng người

Công tác quản lý và đầu tư cho cơ sở vật chất còn thiếu đồng bộ, không ít trường đang có hiện tượng xuống cấp, trang thiết bị cũ kỹ, thậm chí thiếu phòng học, phòng chức năng nên phải dùng phòng tạm, mượn hoặc sinh hoạt ghép Một số trường thiếu phòng học, phòng chức năng hay quỹ đất xây trường chuẩn Vì dự án quy định các lớp phải học 2 buổi/ngày, diện tích phòng học lớn để tổ chức hoạt động nhóm, thiếu trang thiết bị phục vụ cho dạy và học

Công tác quản lý tổ chức bộ máy phân cấp, phân quyền chưa hợp lý đối với công tác quản lý giáo dục THCS trên địa bàn, chưa thực sự coi trọng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm và tính sáng tạo của các cơ sở giáo dục; ngành giáo dục chưa được chủ động quản lý nhân sự và tài chính để đáp ứng yêu cầu quản lý, thực hiện nhiệm vụ, chuyên môn

Mặc dù chịu sự quản lý của hai cấp (Sở và phòng GDĐT) nhưng THCS là cấp học chưa được đầu tư đúng mức, chưa thực sự tạo nền tảng vững chắc để học sinh có thể chủ động sẵn sàng lựa chọn, định hướng nghề nghiệp, hòa nhập cộng đồng xã hội Đây là cấp học song trùng quản lý giữa UBND, Sở Giáo dục và phòng GDĐT vẫn còn những khoảng trống trong công tác quản lý đòi hỏi các nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục nghiên cứu, làm rõ mô hình, phương pháp quản lý hiệu quả

Thị xã Bình Long và thị xã Phước Long đều là hai địa phương phát triển kinh tế

xã hội, văn hóa giáo dục của tỉnh Bình Phước Sau khi đã tìm hiểu về phương thức quản

lý nhà nước về giáo dục nói chung và công tác quản lý nhà nước về giáo dục THCS ở hai đơn vị, chúng ta có thể chọn lọc một số điểm tích cực để áp dụng trong công tác quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, đó là:

Một là, Cấp THCS cũng giống như tất cả các cấp học khác đều cần nêu cao vai

trò, trách nhiệm quản lý của người đứng đầu trong phát triển giáo dục đào tạo Thị xã Phước Long và Bình Long đều làm tốt về tổ chức cơ cấu bộ máy, phát huy vai trò quản

lý của người đứng đầu Chính vì vậy, cần học tập mô hình quản lý, đẩy mạnh phân cấp phân quyền trong quản lý giáo dục, giao quyền tự chủ nhiều hơn trong công tác quản lý

để tạo nên chiến lược trong phát triển giáo dục nói chung và giáo dục THCS nói riêng

Hai là, Luôn có chính sách ưu tiên trong việc đào tạo, tuyển dụng, chế độ đãi ngộ, tập trung bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý về chính trị, chuyên môn, kỹ năng quản lý

Ba là, Huy động các nguồn lực trên địa bàn để phát triển giáo dục để giải quyết những khó khăn trước mắt trong công tác quản lý giáo dục nói chung với cấp trung học

cơ sở nói riêng, nhằm tạo ta động lực hướng đến mục tiêu phát triển chung của sự nghiệp giáo dục

Bốn là, Thực hiện đầu tư ngân sách cho giáo dục, đầu tư về cơ sở, vật chất,

trường lớp, huy động nguồn lực sẵn có tại địa phương, sự hỗ trợ của các ban ngành đoàn thể, lực lượng xã hội nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng và công tác quản lý giáo dục

N ăm là, Thực hiện công tác thanh tra kiểm tra, giám sát các hoạt động quản lý tổ

chức giáo dục, công tác quản lý nhà nước về các cấp học, nhằm đảm bảo vai trò và quyền lực nhà nước được thực thi có hiệu quả

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Chất lượng giáo dục và công tác quản lý nhà nước nhằm nâng cao chất lượng giáo dục từ trước đến nay vẫn là mối quan tâm hàng đầu của các nhà quản lý, các nhà giáo dục và nghiên cứu khoa học Trong hướng tiếp cận đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục hiện nay, vấn đề này càng phải được xem xét, đặt ra ngay ở cấp cơ sở các đơn

vị trường học, đặc biệt là ở cấp trung học cơ sở

Với quan điểm như trên, Chương 1 của luận văn đã trình bày khái quát các khái niệm cơ bản; nội dung, vai trò của quản lý nhà nước trong lĩnh vực GDĐT; các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng, hiệu quả đối với công tác quản lý giáo dục trung học cơ sở, một số bài học kinh nghiện trong công tác quản lý nhà nước trên địa bàn thị xã Bình Long và Phước Long Đây là những vấn đề lý luận quan trọng làm cơ sở cho việc triển khai khảo sát thực trạng công tác quản lý nhà nước nhà nước đối với giáo dục THCS tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước giai đoạn hiện nay Từ đó đề xuất phương hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục trung học cơ sở tại thị xã Đồng Xoài, tỉnh Bình Phước

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC

TRUNG HỌC CƠ SỞ TẠI THỊ XÃ ĐỒNG XOÀI, TỈNH BÌNH PHƯỚC 2.1 Khái quát về đặc điểm tự nhiên, kinh tế và xã hội thị xã Đồng Xoài

Thị xã Đồng Xoài được thành lập và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01/01/2000; cùng với hai thị xã Phước Long, Bình Long và 8 huyện Đồng Phú, Bù Đăng, Lộc Ninh, Chơn Thành, Bù Đốp, Bù Gia Mập và Hớn Quản hợp thành đơn vị hành chính tỉnh Bình Phước Đồng Xoài nằm ở phía Đông Nam tỉnh Bình Phước, Đồng Xoài cách thành phố Hồ Chí Minh 110 km, cách đường biên giới Camphuchia 110 km Đồng Xoài có các đường giao thông quan trọng là quốc lộ 14, đường liên tỉnh ĐT

741 là những con đường huyết mạch nối liền Tây Nguyên với Thành phố Hồ Chí Minh

và nước bạn Campuchia

Thị xã Đồng Xoài là trung tâm về kinh tế- văn hóa- chính trị của tỉnh Bình Phước, là thị xã có mật độ dân cư đông đúc, tốc độ đô thị hóa cao, được xác định là một trong những địa phương trọng điểm để tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Phước Với định hướng tập trung phát triển thương mại- dịch vụ và công nghiệp -

du lịch Sau 10 năm thành lập với sự lãnh đạo năng động, sáng tạo của Đảng bộ thị xã,

sự quản lý, điều hành có hiệu quả của chính quyền, sự phối hợp tích cực của Mặt trận, đoàn thể và sự đồng thuận của nhân dân, lại được tỉnh quan tâm đầu tư để xây dựng Đồng Xoài trở thành trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa-xã hội của tỉnh, do vậy Đồng Xoài có ưu thế, tiềm năng để trở thành thành phố trực thuộc tỉnh năm 2018

Là thị xã miền trung du, nằm trong địa bàn kinh tế trọng điểm phía Nam có điều kiện để tăng cường các quan hệ hợp tác đầu tư phát triển, nhưng thị xã Đồng Xoài do xuất phát điểm kinh tế -xã hội nhìn chung còn thấp nên có những thách thức mới trong khả năng cạnh tranh phát triển Những thuận lợi, tiềm năng luôn đan xen với những khó khăn thách thức, đòi hỏi thị xã luôn nỗ lực phấn đấu vượt qua để vận động và phát triển

Thị xã Đồng Xoài là địa phương có dân số trên 82 ngàn người, mật độ trung bình

485 người/km2, cao nhất trong toàn tỉnh Các dân tộc thiểu số sống đan xen với nhau, với người Kinh trong tất cả các xã-phường của thị xã tạo sự giao thoa về văn hóa lớn của các dân tộc, tuy nhiên đây cũng là thách thức lớn cho các cấp chính quyền trong việc thực hiện các chế độ chính sách cho người đồng bào dân tộc thiểu số trong đó có