Trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt nam Xã hội chủ nghĩa, quán triệt quan điểm của Đảng về nhiệm vụ và sức mạnh bảo vệ Tổ quốc, về chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, trong những năm qua công tác quốc phòng, an ninh đã góp phần đạt được những thành tựu hết sức quan trọng là bảo vệ vững chắc chủ quyền độc lập, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN. Thông qua công tác giáo dục, bồi dưỡng Quốc phòng An ninh, nhận thức và trách nhiệm của của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN trong tình hình mới có sự chuyển biến mạnh mẽ.
Trang 1NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA CÔNG TÁC ĐỐI NGOẠI GẮN VỚI QUỐC PHÒNG – AN NINH Ở BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRONG
TÌNH HÌNH MỚI
MỤC LỤC
2.1 Đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh trong xác định mục tiêu
của mỗi lĩnh vực
12 2.2 Đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh trong xác định nhiệm vụ
của mỗi lĩnh vực
13 2.3 Đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh trong tập hợp lực lượng
thực hiện nhiệm vụ đối ngoại, quốc phòng, an ninh
13 2.4 Đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh trong thực hiện tổ chức
thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ của mỗi lĩnh vực
14
3.1 Tăng cường đào tạo nhân lực về mọi cấp độ, mọi ngành nghề cho
hai nước láng giềng là Lào và Cămphuchia
14 3.2 Hội nhập quốc tế về nghiên cứu khoa học công nghệ và giáo dục
và đào tạo
16
Trang 2MỞ ĐẦU
Trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt nam Xã hội chủ nghĩa, quán triệt quan điểm của Đảng về nhiệm vụ và sức mạnh bảo vệ Tổ quốc, về chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, trong những năm qua công tác quốc phòng,
an ninh đã góp phần đạt được những thành tựu hết sức quan trọng là bảo vệ vững chắc chủ quyền độc lập, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN Thông qua công tác giáo dục, bồi dưỡng Quốc phòng- An ninh, nhận thức và trách nhiệm của của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN trong tình hình mới có sự chuyển biến mạnh mẽ
Thời gian tới nước ta tiếp tục thực hiện đường lối đổi mới, xây dựng, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động chuyển biến sâu sắc, phức tạp, mau lẹ và khó lường,
Trang 3trong khi nước ta hội nhập thế giới ngày càng sâu rộng Bên cạch những thuận lợi thực tế đang đặt ra cho chúng ta những thách thức mới đối với cả kinh tế-xã hội và quốc phòng, an ninh Tuy nhiên, những tính chất và những mâu thuẫn cơ bản của thời đại vẫn không thay đổi Vì thế, mối quan hệ giữa đối ngoại, quốc phòng, an ninh cần phải được toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta quán triệt, vận dụng sáng tạo trong mọi nhận thức và hoạt động để tạo nên sức mạnh tổng hợp
to lớn phát triển đất nước và tham gia ngày càng hiệu quả vào quá trình hội nhập quốc tế trên tất cả các lĩnh vực
Gắn kết đối ngoại, quốc phòng, an ninh là nhằm làm cho quá trình đấu tranh ngăn chặn làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch và các nhân tố gây mất ổn định, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, trật tự, an toàn xã hội gắn chặt với hoạt động đối ngoại, tích cực chủ động hội nhập quốc tế tạo môi trường hòa bình, hữu nghị, hợp tác, tranh thủ những nguồn lực to lớn của quốc tế về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng góp phần phát triển, nhân lên sức mạnh quốc phòng an ninh, đối ngoại và hợp lại sức mạnh tỏng hợp to lớn đưa cách mạng phát triển không ngừng hoàn thành thắng lợi các mục tiêu đề ra
Bộ Giáo dục và Đào tạo là một cơ quan Nhà nước có nhiệm vụ giáo dục toàn dân và phát triển khoa học công nghệ, trong các lĩnh vực hoạt động của mình có rất nhiều hoạt động hợp tác quốc tế trong nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ cũng như hợp tác quốc tế phát triển giáo dục đào tạo con người Chính vì thế, Bộ GD&ĐT một cách tự nhiên có nhiều thuận lợi trong việc triển khai công tác đối ngoại gắn liền với quốc phòng, an ninh Trong hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo phải chủ động tích cực hội nhập tạo môi trường hòa bình hữu nghị giữa các dân tộc, tranh thủ những nguồn lực to lớn của quốc tế về kinh tế, văn hóa, xã hội góp phần phát triển, nhân lên sức mạnh của quốc phòng, an ninh, tạo ra sức mạnh tổng hợp to lớn đưa cách mạng
Trang 4phát triển không ngừng hoàn thành thắng lợi công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt nam xã hội chủ nghĩa
NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc gắn liền công tác đối ngoại trong giáo dục, đào tạo gắn với quốc phòng, an ninh.
1.1 Cơ sở lý luận.
Trước hết xuất phát từ khái niệm đối ngoại gắn liền với quốc phòng, an
ninh: “Đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh là sự gắn kết toàn diện, chặt chẽ giữa vị trí, vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ, lực lượng, biện pháp của lĩnh vực đối ngoại và quốc phòng, an ninh tạo nên sức mạnh tổng hợp góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt nam xã hội chủ nghĩa” (Giáo trình Bồi dưỡng kiến thức quốc phòng – an ninh đối tượng 2
khối Bộ, ngành trung ương Tập 1, Nxb QĐND, H.2012)
Chủ nghĩa Mác – Lê nin đã khẳng định giữa kinh tế - chính trị - văn hóa – quốc phòng – an ninh – đối ngoại tồn tại khách quan, có quan hệ chặt chẽ, hợp thành một hệ thống, tác động và thúc đẩy sự phát triển của đời sống xã hội
Khái niệm về sự gắn kết giữa công tác đối ngoại và quốc phòng, an ninh là
sự gắn kết toàn diện, chặt chẽ giữa vị trí, vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ, lực lượng,
Trang 5biện pháp của lĩnh vực đối ngoại và quốc phòng, an ninh nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu của sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc Việt nam xã hội chủ nghĩa Đây là những lĩnh vực vốn có quan hệ mật thiết, là nhân tố quan trọng trong sức mạnh tổng hợp của sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc
Sự gắn kết giữa chúng là sự tác động biện chứng đồng thời là nhân tố tác động mạnh mẽ tới các lĩnh vực khác của đời sống xã hội Công tác đối ngoại có vai trò chủ thể trong việc gắn kết khi chúng ta xác định chủ trương chính sách đối ngoại, tuy vậy chúng ta cũng không đề cao, nhấn mạnh, tuyệt đối hóa vai trò chủ thể của đối ngoại mà phải nhìn nhận nó từ góc độ sức mạnh tổng hợp Sự gắn kết là nhân tố cơ bản, quan trọng để cho đối ngoại hoàn thành mục tiêu nhiệm vụ của mình, với vai trò quan trọng của quốc phòng, an ninh nó sẽ tác động đến lĩnh vực đối ngoại và mọi lĩnh vực khác Sự gắn kết phải là sự thống nhất biện chứng của các hoạt động đó đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng CSVN, quản lý của Nhà nước Việt nam XHCN, phát huy vai trò làm chủ của nhân dân, gắn chặt với điều kiện lịch sử cụ thể của cuộc đấu tranh giai cấp, dân tộc ở nước
ta hiện nay
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ “Thực lực là cái chiêng mà ngoại giao là cái tiếng”, quan điểm này thể hiện tính sáng tạo, tầm nhìn chiến lược trong vận dụng thế giới quan, phương pháp luận cách mạng, khoa học vào nhận thức và giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa đối ngoại ngoại giao với phát triển kinh
tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh; kết hợp đấu tranh chính trị - đấu tranh kinh tế - đấu tranh quân sự - đấu tranh văn hóa – đấu tranh ngoại giao vào điều kiện cụ thể cuộc đấu tranh giải phóng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt nam Tính sáng tạo và tầm nhìn của Chủ tịch
Hồ Chí Minh là kết quả sự kế thừa, phát triển sáng tạo truyền thống dân tộc, tinh hoa nhân loại trên cả phương diện lý thuyết và thực tiễn
Trang 6Đối ngoại gắn với chiến lược quốc phòng, an ninh không gây cản trở cho
sự phát triển đối với các lĩnh vực khác của đời sống xã hội, trái lại đảm bảo cho
sự phát triển bền vững của các lĩnh vực ấy, đồng thời thúc đẩy sự phát triển mọi mặt của đất nước Vì thế, trong quá trình đối ngoại gắn liền với quốc phòng, an ninh cần lưu ý thỏa đáng đến những yêu cầu đặc thù của mỗi lĩnh vực để tìm ra những cơ chế và biện pháp thích hợp nhằm phát huy được cao độ thế mạnh và tiềm năng riêng của từng ngành, từng lĩnh vực, hướng tới phục vụ yêu cầu chung của quốc gia, dân tộc Mặt khác, các ngành, các lĩnh vực khác đều có nhiệm vụ
tham gia vào quá trình gắn kết đối ngoại, quốc phòng, an ninh.
Đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh mang tính chủ động, sáng tạo cao
để nhân lên, hợp lại sức mạnh của những mặt đồng thuận, tìm được lời giải cho những mâu thuẫn phát sinh trong quá trình gắn kết để tạo ra động lực thúc đẩy sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc phát triển Sự tích cực, chủ động trong quá trình đối ngoại với quốc phòng, an ninh sẽ đặt ra cho mỗi lĩnh vực phải luôn tự tìm tòi để đổi mới nội dung, phương thức kết hợp mới nhằm nâng cao hiệu hoàn thành mục tiêu trong mọi điều kiện hoàn cảnh của đất nước, khu vực và thế giới
Nhiệm vụ, quyền hạn của các Bộ, ban ngành được quy định trong Điều 4, chương II, nghị định số 119/2004/NĐ-CP ngày 11/5/2004 của Chính phủ về công tác quốc phòng ở các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các địa phương như sau:
“Điều 4 Nhiệm vụ, quyền hạn của các Bộ, ngành
1 Chỉ đạo tổ chức truyên truyền giáo dục quốc phòng toàn dân và thực hiện công tác giáo dục quốc phòng toàn dân cho cán bộ, công chức và người lao động trong các cơ quan, đơn vị thuộc bộ, ngành quản lý; phối hợp với Bộ Quốc phòng thực hiện bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho các đối tượng cán bộ, công chức theo quy định pháp luật.
Trang 72 Kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng – an ninh; lập kế hoạch và thực hiện nhiệm vụ động viên các nguồn lực của bộ, ngành để sẵn sàng đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong mọi tình huống.
3 Phối hợp với Bộ Quốc phòng và các bô, ngành, địa phương có liên quan xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân; xây dựng cơ quan, đơn vị cơ sở vững mạnh toàn diện, góp phần xây dựng tỉnh thành phố thành khu vực phòng thủ vững chắc.
4 Chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thuộc bô, ngành phối hợp chặt chẽ với cơ quan quân sự địa phương thực hiện công tác tổ chức, huấn luyện, hoạt động của lực lượng tự vệ; quản lý, huy động lực lượng DBĐV, tuyển quân và tham gia xây dựng lực lượng vũ trang địa phương Thực hiện công tác phòng thủ dân sự, động viên công nghiệp, huy động tiềm lực khoa học và công nghệ của Nhà nước cho công tác quốc phòng.
5 Thực hiện các quy định của Nhà nước về đảm bảo ngân sách đối với sự nghiệp quốc phòng, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; thực hiện chính sách hậu phương quân đội và các chính sách khác có liên quan đến công tác quốc phòng.
6 Phối hợp với các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng, hằng năm và từng thời kỳ tiến hành công tác thanh tra, kiểm tra, tổng kết việc thực hiện nhiệm
vụ quốc phòng.”
Trong tổng thể các hoạt động thực thi nhiệm vụ và quyền hạn của mình trong công tác quốc phòng, công tác đối ngoại không chỉ là hoạt động của Bộ Ngoại giao mà là hoạt động đối ngoại toàn dân, là nhiệm vụ của tất cả các bộ, ngành
1.2 Cơ sở thực tiễn.
Trang 8Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, ngoại giao luôn được gắn kết chặ chẽ với hoạt động quân sự, quốc phòng tạo nên sức mạnh tổng hợp đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược, giũ vững nền độc lập dân tộc Quá trình dựng nước và giữ nước, cha ông ta đã rút ra và kiên trì thực hiện bài học quốc phú, binh cường, nội yên, ngoại tĩnh nên giữ yên bờ cõi, giũ vững nền thái bình, thịnh trị
Những bài học kinh nghiệm quý báu mà cha ông ta đúc kết về đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh đã được Đảng ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh vận dụng, phát triển sáng tạo, nâng lên tầm cao mới trong các cuộc chiến tranh giải phóng, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt nam xã hội chủ nghĩa trong thời đại Hồ Chí
Minh Thực tiễn cách mạng đã minh chứng “kết hợp đánh và đàm là nét nổi bật của phương pháp cách mạng Hồ Chí Minh, đã được sử dụng rất thành công trong hai cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc ta” (Đặng Xuân Kỳ, Phương
pháp và phong cách Hồ Chí Minh, Nxb CTQG, H.1997)
Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước mùa xuân 1975, Việt nam bước vào kỉ nguyên mới – kỉ nguyên hòa bình, độc lập, thống nhất, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội Song, công cuộc xây dựng, tái thiết đất nước chưa được bao lâu thì Việt nam lại phải đứng trước thử thách mới tróng quan hệ quốc
tế về kinh tế, chính tri, quân sự và biên giới lãnh thổ
Việt nam và các nước láng giềng có chung biên giới xuất hiện nhiều mâu thuẫn, xung đột và phát triển theo chiều hướng ngày càng phức tạp Các thế lực thù địch trong và ngoài khu vực phối hợp chống phá cách mạng Việt nam cả ở phía Bắc và phía Tây Nam Từ năm 1991 cục diện thế giới có nhiều biến động sâu sắc Hệ thống các nước XHCN tan vỡ, chủ nghĩa xã hội thoái trào, tương quan lực lượng thay đổi có lợi cho chủ nghĩa tư bản Thế lực hiếu chiến ngang nhiên can thiệp vào công việc nội bộ của các nước; kích động chủ nghĩa ly khai, xung đột tôn giáo, dân tộc, sắc tộc và tiến hành chiến tranh ở nhiều nơi
Trang 9Trong bối cảnh trên, nhờ kiên trì đường đối ngoại mềm dẻo linh hoạt, sáng tạo gắn với tăng cường sức mạnh quốc phòng, an ninh nên nước ta đã đẩy mạnh
sự hợp tác quốc tế, hóa giả được nhiều mâu thuẫn nên đã cải thiện được quan hệ với các nước láng giềng ở Đông Nam Á, giữ vững biên giới Tây Nam, khôi tình đoàn kết giữa Viêt nam – Lào – Cămphuchia, kiên trì khôi phục quan hệ hữu nghị với Trung quốc; đấu tranh chống cấm vận của Mỹ, tăng cướng quan hệ hợp tác với các nước phát triển; mở rộng ngoại giao đa phương và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh tế đối ngoại, chủ động hội nhập quốc tế với mục tiêu và lộ tronhf phù hợp
Đảng ta khẳng định “hoạt động đối ngoại của Đảng, Nhà nước và nhân dân phát triển mạnh, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, phát triển kinh
tế-xã hội, nâng cao uy tín của Việt nam trong khu vực và trên thế giới Đã giải quyết được một số vấn đề về biên giới, lãnh thổ, vùng chồng lấn trên biển với một số quốc gia; chủ động và tích cực tham gia các diễn đàn thế giới; tổ chức thành công nhiều hội nghị quốc tế và khu vực tại Việt nam” (Đảng Cộng sản Việt
nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, H.2006)
Bên cạnh những kết quả to lớn, chiến lược đối ngoại gắn với quốc phong,
an ninh còn tồn tại một số hạn chế, khó khăn:
+ Sự gắn kết về dự báo quan hệ đối tác-đối tượng của đối ngoại có lúc chưa gắn với dự báo đối tác-đối tượng của quốc phòng, an ninh dẫn đến các giải pháp, phương thức quốc phòng, an ninh ở một số lĩnh vực bị động trước các biến động phức tạp
+ Đối ngoại gắn với quôc phòng, an ninh chưa được triển khai rộng khắp
ở tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Vì vậy chưa khai thác và phát huy tối
đa nội lực của đất nước
Trang 10+ Phương thức đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh chưa đa dạng và phong phú sát với điều kiện thực tế của thực tiễn cách mạng, ở một số nơi còn mang tính hình thức, chưa hiệu quả
Các bài học rút ra:
+ Đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh phải luôn xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng, tình hình quốc tế, khu vực và xu hướng phát triển của thời đại
+ Luôn luôn giữ vững, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, điều hành, quản
lý của Nhà nước, phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong thực hiện đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh
+ Đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh phải thường xuyên đổi mới phương thức, có lộ trình phù hợp
+ Đối ngoại gắn với quốc phòng, an ninh phải gắn chặt với các lĩnh vực khác để tạo nên sức mạnh tổng hợp
+ Tăng cường tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và dự báo gắn kết chiến lược đối ngoại với chiến lược quốc phòng, an ninh phù hợp với thực tiễn
Trong tình hình mới, thế giới đang có những biến đổi rất nhanh, phức tạp, khó lường Hòa bình hợp tác phát triển vẫn là xu thế lớn, nhưng xung đột sắc tộc, tôn giáo, chiến tranh cục bộ, can thiệp, lật đổ, khủng bố vẫn diễn ra gay gắt; các yếu tố đe dọa an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao tiếp tục gia tăng Nhũng biến đổi an ninh phi truyền thống như an ninh tài chính, an ninh năng lượng, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, sẽ diễn biến phức tạp Cạnh tranh kinh tế thương mại giữa các nước ngày càng gay gắt
Từ những nhận định trên ta thấy tình hình kinh tế, chính trị, an ninh quốc
tế hiện nay đang, sẽ tác động rất mạnh đến sự lựa chọn quan điểm, phương châm, nội dung, biện pháp, những đối sách cụ thể, đối tác và hướng ưu tiên, đối tượng cần tập trung đấu tranh trong quá trình gắn kết giữa đối ngoại với quốc