Luận văn thạc sĩ Thực hiện pháp luật về thanh tra y tế tại thành phố Hà Nội

tổ chức, cá nhân còn bị hạn chế, đặc biệt là trong các lĩnh vực nổi cộm như: an toàn vệ sinh thực phẩm, y tế dự phòng, khám bệnh, chữa bệnh, giám định y khoa, pháp y, hành nghề y, dược,…

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

HỌ VÀ TÊN: NGUYỄN ĐẶNG PHƯƠNG THẢO

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

VỀ THANH TRA Y TẾ TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - NĂM 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

HỌ VÀ TÊN: NGUYỄN ĐẶNG PHƯƠNG THẢO

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT

VỀ THANH TRA Y TẾ TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Nội dung và các trích dẫn nêu trong luận văn là trung thực, chính xác Những kết luận khoa học của luận văn chưa được ai công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Đặng Phương Thảo

Em xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô trong Hội đồng phản biện đề cương và Hội đồng phản biện luận văn đã góp ý giúp em hoàn thiện tốt hơn luận văn của mình

Trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Ban Quản lý đào tạo Sau Đại học và Khoa Nhà nước - Pháp luật và Lý luận cơ sở, Học viện Hành chính Quốc gia đã tạo những điều kiện tốt nhất về cơ sở vật chất và đảm bảo chất lượng giảng viên cho chúng em trong quá trình theo học tại đây

Trân trọng cảm ơn Lãnh đạo các cấp tại Sở Y tế Hà Nội, các đồng nghiệp, gia đình đã tạo điều kiện thuận lợi và chia sẻ cùng em trong suốt thời gian em học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp này

HỌC VIÊN

Nguyễn Đặng Phương Thảo

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT v

DANH MỤC CÁC BẢNG vi

MỞ ĐẦU 1

Chương 1:NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬNCỦA VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA Y TẾ 8

1.1 Khái niệm, đặc trưng của thanh tra Y tế 8

1.1.1 Khái niệm về thanh tra Y tế 8

1.1.2 Đặc trưng của thanh tra Y tế 10

1.2 Khái niệm, đặc điểm, cơ sở pháp lý cho việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế 12

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm của việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế 12

1.2.2 Cơ sở pháp lý cho việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế 16

1.3 Nội dung thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế 17

1.3.1 Chủ thể thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế 17

1.3.2 Nội dung cơ bản của việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế 24

1.3.3 Vai trò của việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế 25

1.4 Những yếu tố tác động đến việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế 26

1.4.1 Yếu tố kinh tế 27

1.4.2 Yếu tố chính trị 28

1.4.3 Yếu tố pháp luật 30

1.4.4 Yếu tố cán bộ thanh tra 32

Chương 2:THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬTVỀ THANH TRA Y TẾ TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI 35

2.1 Khái quát chung về cơ sở y tế và tổ chức và hoạt động của Thanh tra Y tế tại thành phố Hà Nội 35

2.1.1 Khái quát về cơ sở y tế thành phố Hà Nội 35

2.1.2 Về tổ chức bộ máy và nhiệm vụ quyền hạn của Thanh tra Sở Y tế

thành phố Hà Nội 37

2.2 Thực tiễn thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế tại thành phố Hà Nội 41

2.3 Đánh giá chung việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế tại thành phố Hà Nội 50

2.3.1 Những kết quả đạt được trong việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế tại thành phố Hà Nội 50

2.3.2 Những hạn chế, tồn tại trong việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế tại thành phố Hà Nội 52

Chương 3:PHƯƠNG HUỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC 58

THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA Y TẾ TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI 58 3.1 Phương hướng thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế tại thành phố Hà Nội 58

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế tại thành phố Hà Nội 65

3.2.1 Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung, pháp luật về thanh tra Y tế nói riêng 65

3.2.2 Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực trình độ đội ngũ cán bộ thanh tra Sở Y tế 67

3.2.3 Nâng cao chất lượng hoạt động của Thanh tra Sở Y tế 68

3.2.4 Đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về Y tế đến người hành nghề, nhân viên trong lĩnh vực Y tế 72

3.2.5 Nâng cấp cơ sở vật chất, kỹ thuật, các điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế trên địa bàn thành phố 75

KẾT LUẬN 78

DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

PHỤ LỤC 88

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Thanh tra là chức năng thiết yếu, xuất phát từ đòi hỏi tất yếu của hoạt động QLNN Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Nếu như Trung ương Đảng, Chính phủ có Nghị quyết, Chỉ thị đưa về các ngành, các địa phương, kết quả thế nào không có thanh tra khó mà biết được địa phương nào làm tốt, làm vừa, làm xấu; có làm hay không làm; trên không biết, địa phương nhiều khi cũng không biết; trên không thấu dưới, dưới không thấu trên” [69] Ở nước ta, công tác thanh tra ra đời và đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước Pháp luật

về thanh tra đã và đang ngày càng được hoàn thiện để đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn đời sống nhằm giữ gìn trật tự, kỷ cương, tăng cường, hiệu lực hiệu quả quản lý nhà nước trên hầu khắp các lĩnh vực của đời sống xã hội như: y tế, giáo dục, đầu tư, xây dựng, giao thông vận tải, tài chính,… góp phần to lớn trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước; phát huy vai trò làm chủ của nhân dân Ngày nay, trong điều kiện đất nước mở cửa hội nhập sâu rộng, kinh tế xã hội không ngừng chuyển biến đã và đang đặt ra nhiều vấn đề tác động trực tiếp và gián tiếp đến đời sống của nhân dân, đòi hỏi sự quan tâm thấu đáo của Đảng và Nhà nước Trong đó, sức khỏe là vấn đề có tác động mạnh mẽ và trực tiếp

Trong những vừa qua, ngành Y tế Hà Nội đã có bước phát triển mạnh mẽ,

đã và đang là một trong những trung tâm y tế quan trọng của đất nước, nơi có số lượng lớn bệnh viện nhiều cấp, có đội ngũ cán bộ, chuyên gia y dược có trình

độ và tay nghề cao với các cơ sở và phương tiện chữa bệnh hiện đại Cùng với

hệ thống bệnh viện Trung ương, Bộ, Ngành, các cơ sở y tế của Thành phố ngày càng đáp ứng tốt hơn trong việc chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe cho nhân dân Hà Nội và cả nước Tuy nhiên, sự phát triển của hệ thống y tế tại địa bàn Thủ đô cũng đang phát sinh những bất cập mà ngành Y tế Hà Nội cần quan tâm giải quyết trong những năm tới

Theo báo cáo của Sở Y tế thành phố Hà Nội, từ năm 2015 đến năm 2019, Thanh tra Sở Y tế thành phố Hà Nội (Sau đây gọi là Thanh tra Sở) đã tiến hành

tổ chức, cá nhân còn bị hạn chế, đặc biệt là trong các lĩnh vực nổi cộm như: an toàn vệ sinh thực phẩm, y tế dự phòng, khám bệnh, chữa bệnh, giám định y khoa, pháp y, hành nghề y, dược,… Thực trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan, chủ quan khác nhau, trong đó nguyên nhân quan trọng là do hoạt động QLNN về Y tế còn nhiều bất cập, đặc biệt là công tác thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y tế còn những hạn chế nhất định cùng với những tồn tại của hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y tế nói riêng Do đó, để khắc phục những hạn chế nêu trên, tăng cường hiệu lực, hiệu quả QLNN về Y tế, phục vụ tốt hơn cho sứ mệnh chăm sóc, bảo vệ

và nâng cao sức khỏe nhân dân cả nước nói chung và trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng đòi hỏi phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp Đặc biệt là nghiên cứu, đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm bảo đảm việc thực hiện pháp luật

về thanh tra chuyên ngành Y tế tại thành phố Hà Nội hiện nay, tác giả mạnh dạn chọn đề tài: “Thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế tại thành phố Hà Nội” làm

đề tài luận văn thạc sỹ của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ và vai trò của công tác Thanh tra đối với hoạt động QLNN, ở nước ta trong những năm qua, vấn đề pháp luật về

bố có các nội dung liên quan như:

- Nguyễn Thái Hồng (2011), “Các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra

- Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Đề tài khoa học cấp Bộ của Thanh tra Chính phủ [39]đã nghiên cứu làm rõ một số vấn đề lý luận về thanh tra và các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra, bao gồm các vấn đề về khái niệm, đặc điểm thanh tra; mục đích, vai trò của các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra, các yếu tố tác động đến hoạt động thanh tra, sự hình thành các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra Đồng thời, đề tài đã đi sâu phân tích thực trạng các quy định pháp luật và việc thực hiện các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra trên thực tế Trên cơ sở phân tích các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra trong từng giai đoạn tiến hành thanh tra, đề tài đã tiến hành đánh giá những quy định của pháp luật, những hạn chế trong việc thực hiện trên thực tế làm cơ sở cho việc đề xuất, kiến nghị để hoàn thiện các nguyên tắc trong hoạt động thanh tra

- Nguyễn Thị Thục (2012), “Tổ chức và hoạt động của cơ quan thanh tra chuyên ngành ở nước ta trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn thạc sĩ Luật học - Đại học Luật Hà Nội [66], đã nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ lý luận về tổ chức và hoạt động của cơ quan thanh tra chuyên ngành Đồng thời, Luận văn

đã đánh giá về thực trạng tổ chức và hoạt động của cơ quan thanh tra chuyên ngành Trên cơ sở đó, đề xuất những giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan thanh tra chuyên ngành

- TS Nguyễn Tuấn Khanh (2014), “Tổ chức và hoạt động thanh tra chuyên ngành - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, Đề tài khoa học cấp Bộ của Thanh tra Chính phủ [43] đã nghiên cứu làm rõ khái niệm, đặc điểm, mục đích, nguyên tắc hoạt động của thanh tra chuyên ngành; thẩm quyền trong hoạt động thanh tra chuyên ngành; trình tự thủ tục các biện pháp nghiệp vụ hoạt động thanh tra chuyên ngành; đồng thời rà soát, đánh giá những yêu cầu đang đặt ra đối với tổ chức và hoạt động thanh tra chuyên ngành trong giai đoạn hiện nay; đánh giá

- Nguyễn Tuấn Linh (2016), “Pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y tế

từ thực tiễn tỉnh Hà Nam”, Luận văn thạc sĩ Luật học - Học viện Hành chính Quốc gia [44], đã nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế, tình hình thực tiễn thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam và đánh giá những ưu điểm và hạn chế của pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế Qua đó, đề xuất những giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành y tế

- Văn Thị Hoài Thanh (2017), “Tổ chức và hoạt động của Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường”, Luận văn thạc sĩ Quản lý công - Học viện Hành chính Quốc gia [62] đã nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ cơ sở khoa học về tổ chức và hoạt động thanh tra của Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường Đồng thời, Luận văn cũng đánh giá được thực trạng tổ chức và hoạt động thanh tra của Thanh tra

Bộ Tài nguyên và Môi trường Trên cơ sở đó, Luận văn đưa ra hệ thống các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức và hoạt động thanh tra của Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường nói riêng từ đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong hoạt động QLNN trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường nói chung

- Bùi Minh Trạng (2018), “Tổ chức và hoạt động của Thanh tra Y tế từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn thạc sĩ Luật học - Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam [68] đã nghiên cứu góp phần làm rõ cơ sở lý luận và pháp lý về tổ chức và hoạt động thanh tra Y tế nói chung và thanh tra Y tế trên địa bàn địa phương nói riêng Luận văn đã đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động thanh tra Y tế trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và chỉ ra những ưu điểm cũng như những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế, phân tích nguyên nhân của những hạn chế trong tổ chức và hoạt

Ngoài Luận văn, Đề tài nói trên, các Tạp chí khoa học gần đây cũng đã xuất hiện một số bài viết nghiên cứu về công tác Thanh tra đối với hoạt động QLNN Những bài viết đã cung cấp những thông tin có giá trị cho luận văn để thực hiện khảo cứu như: Ths Nguyễn Huy Hoàng (2014), “Vai trò của các cơ quan Thanh tra nhà nước trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”, Trường Cán bộ Thanh tra, đăng tại www.giri.ac.vn [40]; TS Nguyễn Quốc Hiệp (2014), “Định hướng xây dựng chiến lược phát triển ngành Thanh tra đến năm

2020, tầm nhìn 2030”, Viện Khoa học Thanh tra, đăng tại www.giri.ac.vn [41]; Ths Tạ Thu Thủy (2015), “Hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả trưng tập, quản lý và sử dụng cộng tác viên thanh tra trong hoạt động thanh tra”, Viện Khoa học Thanh tra, đăng tại www.giri.ac.vn [67]; Ths Hồ Thị Thu An (2015),

“Một số khó khăn, vướng mắc trong thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành”, Vụ Pháp chế - Thanh tra Chính phủ, đăng tại www.giri.ac.vn [1]

Các công trình và bài viết trên đã tập trung nghiên cứu, làm sáng tỏ cơ sở

lý luận và thực tiễn, đồng thời đưa ra những giải pháp nhằm tăng cường tính hiệu lực, hiệu quả trong công tác Thanh tra, thanh tra chuyên ngành Tuy nhiên, các công trình trên chỉ đề cập đến một số vấn đề có liên quan đến đối tượng nghiên cứu hoặc chủ thể nghiên cứu của đề tài Cho đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống việc thực hiện pháp luật về thanh tra

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

+ Làm rõ các khái niệm, đặc điểm, vai trò của việc thực hiện pháp luật

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế của các chủ thể thanh tra chuyên ngành Y tế trên địa bàn thành phố Hà Nội

+ Về thời gian: Giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2019

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận: Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác Thanh tra

- Phương pháp nghiên cứu:

Trên cơ sở phương pháp luận nêu trên, trong quá trình nghiên cứu luận văn, tác giả sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể như:

+ Phương pháp phân tích tài liệu: để thu thập thông tin thông qua phân tích các nguồn tài liệu sẵn có của lực lượng Thanh tra Y tế tại thành phố Hà Nội liên quan đến đề tài nghiên cứu

7

+ Phương pháp thống kê: tác giả thu thập từ hồ sơ công tác thanh tra Y tế,

số liệu thống kê kết quả công tác thanh tra Y tế, các báo cáo sơ kết, tổng kết về công tác thanh tra Y tế giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2019 tại thành phố Hà Nội, tác giả hệ thống hóa, phân tích, đánh giá những vấn đề có liên quan đến nội dung đề tài

+ Phương pháp tổng hợp: để tổng hợp các tri thức có được từ hoạt động phân tích tài liệu, phỏng vấn và hỏi chuyên gia Việc tổng hợp nhằm mục đích đưa ra những luận giải, nhận xét và đề xuất của tác giả

+ Phương pháp chuyên gia: trao đổi, lấy ý kiến góp ý, phản biện của các chuyên gia, nhà khoa học đã và đang nghiên cứu về công tác thanh tra Y tế

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Về mặt lý luận: kết quả nghiên cứu của luận văn sau khi được nghiệm thu sẽ góp phần bổ sung và hoàn thiện về hệ thống pháp luật thanh tra Y tế, thực hiện pháp luật thanh tra Y tế

- Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ là tài liệu tham khảo cho các cơ quan nghiên cứu về công tác hoạch định chính sách, pháp luật

về thanh tra Y tế, cho việc giảng dạy, học tập các môn khoa học thanh tra, khoa học pháp lý và khoa học quản lý

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình công bố của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo, bảng biểu, Luận văn gồm 03 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận của việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế

Chương 2: Thực trạng việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế tại thành phố Hà Nội

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế tại thành phố Hà Nội

1.1 Khái niệm, đặc trưng của thanh tra Y tế

1.1.1 Khái niệm về thanh tra Y tế

1.1.1.1 Nhận thức chung về Thanh tra

Thuật ngữ “Thanh tra” xuất phát từ gốc tiếng la tinh là “Inspectorate” nghĩa là “nhìn vào bên trong”, chỉ sự xem xét, kiểm tra từ bên ngoài của chủ thể có thẩm quyền đối với hoạt động của đối tượng nhất định Theo thuật ngữ này, hoạt động thanh tra được giới hạn trong hoạt động kiểm tra, xem xét, chưa bao gồm vai trò xử lý của chủ thể thanh tra đối với đối tượng thanh tra, các cá nhân, tổ chức sau khi kiểm tra, xem xét

Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học (2016), “Thanh tra” được hiểu là kiểm soát, xem xét tại chỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp [73] Từ quan điểm này, “Thanh tra” bao hàm kiểm soát - hoạt động xem xét và phát hiện và ngăn chặn những gì trái với quy định

Theo Từ điển Bách khoa Công an nhân dân (2005), “Thanh tra” được hiểu là một phương thức bảo đảm pháp chế, tăng cường kỷ cương trong QLNN, thực hiện quyền dân chủ của nhân dân [72] Từ quan điểm này, thanh tra là nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật; phát hiện

sơ hở, thiếu sót trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền các biện pháp khắc phục; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động QLNN; bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân

Ở nước ta, thuật ngữ “Thanh tra” được xuất hiện và sử dụng khi Chủ tịch

Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 64/SL ngày 23/11/1945 thành lập “Ban Thanh tra đặc biệt”, tại Điều 1 Sắc lệnh quy định: “Chính phủ sẽ lập ngay một Ban Thanh tra đặc biệt có ủy nhiệm là đi giám sát tất cả các công việc và các nhân viên

Theo Luật Thanh tra năm 2010 quy định: “Thanh tra” là việc xem xét, đánh giá, xử lý theo thẩm quyền của các cơ quan QLNN đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân, chịu sự quản lý (Điều 10) [53] Từ đó, có thể hiểu “Thanh tra” là việc kiểm soát, xem xét, đánh giá, kiến nghị xử lý theo trình tự thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức và cá nhân

Như vậy, Thanh tra không chỉ là hoạt động kiểm tra, giám sát việc tuân theo chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân; kịp thời phát hiện, kiến nghị xử lý nghiêm khắc đối với những hành vi vi phạm và đề ra các biện pháp giúp các đối tượng thanh tra khắc phục, sửa chữa sai lầm, khuyết điểm, phát huy ưu điểm… mà còn là phương tiện để chủ thể quản lý phát hiện những biểu hiện trì trệ, không phù hợp với thực tiễn khách quan của cơ chế, phương pháp quản lý đã và đang cản trở các hoạt động quản lý, từ đó đề xuất các biện pháp cải cách, hoàn thiện các hoạt động quản lý nhà nước

1.1.1.2 Khái niệm thanh tra Y tế

Hoạt động quản lý hành chính nhà nước theo ngành, lĩnh vực tất yếu dẫn đến sự ra đời của các loại hình thanh tra Việc thanh tra các đơn vị, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật về từng ngành, lĩnh vực phải được tiến hành chuyên sâu, do các cơ quan quản lý hành chính nhà nước theo ngành, lĩnh vực thực hiện dựa trên cơ sở các quy định pháp luật do Nhà nước ban hành

Hoạt động thanh tra chuyên ngành mang tính chuyên sâu về nghiệp vụ của ngành, lĩnh vực chuyên môn Tính chuyên sâu về nghiệp vụ được thể hiện ở tính chuyên môn - kỹ thuật Người tiến hành hoạt động thanh tra chuyên ngành

Như vậy, thanh tra chuyên ngành là hoạt động xem xét, đánh giá của cơ quan hành chính theo ngành, lĩnh vực đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc chấp hành pháp luật, những quy định về chuyên môn, kỹ thuật, quy tắc quản lý của ngành, lĩnh vực thuộc thẩm quyền quản lý của mình

Từ đó, Thanh tra Y tế (Thanh tra chuyên ngành Y tế) được hiểu là hoạt động xem xét, đánh giá của các cơ quan thanh tra Y tế đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động thuộc phạm vi quản lý của ngành Y tế trong việc chấp hành pháp luật Y tế, chấp hành những quy định về chuyên môn, kỹ thuật, quy tắc quản lý của ngành Y tế

1.1.2 Đặc trưng của thanh tra Y tế

Thanh tra Y tế có các đặc trưng cơ bản sau:

- Thứ nhất, thanh tra Y tế gắn liền với QLNN về Y tế, đáp ứng yêu cầu và phục vụ mục tiêu QLNN về Y tế

Xét về bản chất, QLNN về Y tế và thanh tra Y tế, có điểm chung là nhân danh quyền lực nhà nước thực hiện sự tác động lên các đối tượng bị quản lý Tuy nhiên, xét theo chức năng QLNN về Y tế thì thanh tra Y tế chỉ là những công cụ, phương tiện phục vụ QLNN về Y tế Thanh tra Y tế là một khâu trong chu trình quản lý, do đó bị ràng buộc nhưng đồng thời cũng tác động trở lại, góp phần điều chỉnh các cách thức, phương pháp quản lý của chủ thể QLNN

về Y tế Trong chu trình đó, thanh tra Y tế luôn phản ánh và bảo vệ mục đích công tác QLNN về Y tế

- Thứ hai, tính quyền lực nhà nước của thanh tra Y tế

Không thể có quyền lực mà không gắn với một tổ chức Tính quyền lực nhà nước của hoạt động thanh tra Y tế có mối liên hệ chặt chẽ với tính quyền

11

uy - phục tùng của QLNN Là một chức năng của QLNN về Y tế, thanh tra Y

tế có sự tác động tích cực nhằm thực hiện quyền lực của chủ thể quản lý đối với đối tượng quản lý Do đó, nói về quyền lực nhà nước trong hoạt động thanh tra Y tế cũng có nghĩa là xác định về mặt pháp lý tính chất nhà nước của

cơ quan thực hiện chức năng thanh tra Y tế Vì vậy, thanh tra Y tế phải được

sử dụng như một công cụ có hiệu quả trong công tác QLNN về Y tế Tính quyền lực nhà nước của hoạt động thanh tra Y tế thể hiện ở chỗ các cơ quan thanh tra nhà nước, cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành đều có quyền hạn được pháp luật quy định để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình Tính quyền lực nhà nước trong hoạt động thanh tra Y tế được cụ thể hoá từ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của hệ thống các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra Y tế, phương thức tiến hành thanh tra, xử lý kết quả thanh tra, quan hệ giữa các cơ quan thanh tra với đối tượng bị thanh tra, sự phối hợp giữa các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra Y tế với các cơ quan,

tổ chức có liên quan để thực hiện nhiệm vụ

- Thứ ba, tính khách quan và độc lập tương đối của thanh tra Y tế

Đây là đặc trưng để phân biệt thanh tra Y tế với các chức năng khác của hoạt động QLNN về Y tế Tính khách quan và độc lập tương đối trong hoạt động thanh tra Y tế được thể hiện trên các mặt sau:

+ Tuân thủ quy định của pháp luật;

+ Tự ban hành Quyết định thanh tra và tiến hành thanh tra theo thẩm quyền; + Trong quá trình tiến hành thanh tra, mặc dù hoạt động thanh tra thông qua con người, mang yếu tố chủ quan nhưng yêu cầu đặt ra đối với hoạt động thanh tra là luôn phải tôn trọng sự thật khách quan;

+ Ra các kết luận, kiến nghị, quyết định xử lý, xử lý vi phạm hành chính theo các quy định của pháp luật, chịu trách nhiệm về các kết luận, kiến nghị, quyết định của mình đưa ra

Tuy nhiên, tính độc lập của hoạt động thanh tra Y tế chỉ mang tính tương đối Trong hoạt động thanh tra Y tế, các cơ quan thanh tra nhà nước về Y tế còn

- Thứ tư, công tác thanh tra Y tế có tính chuyên sâu về chuyên môn nghiệp vụ của ngành

Theo điểm b khoản 1 Điều 32 Luật Thanh tra năm 2010 quy định về tiêu chuẩn chung của thanh tra viên: “Tốt nghiệp đại học, có kiến thức quản lý nhà nước và am hiểu pháp luật; đối với thanh tra viên chuyên ngành còn phải có kiến thức chuyên môn về chuyên ngành đó” [53]; Điều 34 về người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành quy định: “Người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành phải là công chức của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành, có chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với chuyên ngành, am hiểu pháp luật, có nghiệp vụ thanh tra” [53]

Như vậy, đối với thanh tra Y tế, tính chuyên sâu về chuyên môn nghiệp

vụ Y tế là đặc trưng riêng biệt so với thanh tra hành chính nói chung và thanh tra các chuyên ngành khác Đặc trưng này xuất phát từ tính chuyên môn - kỹ thuật trong hoạt động của ngành Y tế, đòi hỏi chủ thể thanh tra Y tế khi tiến hành thanh tra phải có chuyên môn nghiệp vụ, kinh nghiệm bên cạnh những điều kiện tiêu chuẩn khác theo quy định của pháp luật về thanh tra

1.2 Khái niệm, đặc điểm, cơ sở pháp lý cho việc thực hiện pháp luật

Thực hiện pháp luật là việc Nhà nước thông qua các cơ quan nhà nước hoặc cán bộ, công chức có thẩm quyền tổ chức cho các chủ thể pháp luật thực hiện những quy định của pháp luật hoặc tự mình căn cứ vào các quy định của pháp luật về quyền hạn và nghĩa vụ của chủ thể pháp lý mà cơ quan có thẩm quyền, người có thẩm quyền đưa ra các quyết định làm phát sinh, thay đổi hay

cơ quan nhà nước này nhằm thực hiện chức năng quản lý hành chính trong phạm vi lãnh thổ hoặc phạm vi địa phương Vì vậy, thực hiện pháp luật thường được thực hiện khi:

- Trường hợp chủ thể QLNN cần truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với những chủ thể vi phạm pháp luật hoặc cần áp dụng các biện pháp cưỡng chế nhà nước đối với tổ chức hay cá nhân nào đó

Ví dụ: Một chủ thể pháp luật thực hiện hành vi tội phạm thì không phải ngay sau đó trách nhiệm hình sự tự động phát sinh và người vi phạm tự giác chấp hành hình phạt tương ứng

Vì vậy, cần có hoạt động của Tòa án và các cơ quan bảo vệ pháp luật có liên quan nhằm điều tra, xét xử, đưa ra bản án trong đó ấn định trách nhiệm hình

sự đối với người phạm tội và buộc họ phải chấp hành bản án đó

- Trường hợp chủ thể quản lý cần tham gia một quan hệ quản lý vì trong những trường hợp quyền và nghĩa vụ pháp lý của chủ thể trong mối quan hệ với Nhà nước không mặc nhiên phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt nếu thiếu sự can thiệp của Nhà nước

Ví dụ: Khi có đơn tố cáo cơ quan nhà nươc hoặc cá nhân có thẩm quyền quản lý có hành vi sai phạm trong quản lý, để kiểm tra tính đúng dắn của đơn thư tố cáo, cơ quan nhà nước cần tiến hành điều tra, thanh tra để làm rõ mục đích, yêu cầu của đơn thư tố cáo…

- Trường hợp, khi xảy ra tranh chấp quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý giữa các bên trong quan hệ pháp luật mà giữa họ không thể tự điều hòa, giải quyết với nhau được Trong trường hợp này quan hệ pháp luật đã phát sinh, những quyền và nghĩa vụ của các bên không được thực hiện và có sự tranh chấp

Thực hiện pháp luật chỉ do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành Mọi loại cơ quan nhà nước trong phạm vi thẩm quyền được giao thực hiện pháp luật ở một số những hoạt động nhất định Trong quá trình thực hiện pháp luật, mọi khía cạnh, mọi tình tiết đều phải được xem xét cẩn trọng và dựa trên cơ sở pháp luật để ra các quyết định cụ thể Như vậy, pháp luật là cơ sở xuất phát điểm để cơ quan nhà nước có quyền thực hiện pháp luật theo chức năng của mình Có một số trường hợp cá biệt khi Nhà nước trao quyền một số

tổ chức xã hội cũng có thể tiến hành thực hiện pháp luật

Ở nước ta, pháp luật nói chung và pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y

tế nói riêng được Nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện được xuất phát từ nhu cầu, đòi hỏi của đời sống xã hội và giải quyết những nhu cầu, đòi hỏi ấy theo định hướng của Nhà nước Do đó, pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y

tế là tổng thể các quy định do Nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong tổ chức và hoạt động thanh tra chuyên ngành Y tế, góp phần giúp chủ thể QLNN về y tế đạt được những mục tiêu trong công tác QLNN về y tế

Pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y tế mang những đặc trưng của pháp luật nói chung nhưng cũng mang những đặc điểm riêng của pháp luật về ngành y

tế, đó là những quy định pháp luật quy định tổ chức và hoạt động của thanh tra chuyên ngành y tế theo tinh thần của Luật Thanh tra và những quy định phù hợp với đặc trưng riêng của ngành Y tế để bảo đảm cho các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra Y tế thực hiện được nhiệm vụ của mình trên thực tế

Từ đó, có thể hiểu thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế là hoạt động có mục đích, nhằm hiện thực hóa pháp luật về Y tế đi vào cuộc sống bởi các chủ thể

1.2.1.2 Đặc điểm của việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế

Thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế gồm những đặc điểm sau:

- Hoạt động thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản quy phạm pháp luật chung bao gồm: Luật Thanh tra và các văn bản hướng dẫn thi hành; pháp luật chuyên ngành Y tế như: Luật khám chữa bệnh năm 2009; Luật xử phạt lý vi phạm hành chính ngày 20/6/2012; Luật phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) năm 2006 và nhiều văn bản pháp luật đã nêu trên Điều này thể hiện:

+ Cơ quan Thanh tra chuyên ngành Y tế là cơ quan chuyên môn, là một

bộ phận cấu thành của bộ máy hành chính, vì thế cơ cấu, tổ chức của các các cơ quan từ Bộ Y tế tới y tế cơ sở đều phải được quy định phù hợp với các văn bản pháp luật về tổ chức bộ máy hành chính

+ Cơ quan Thanh tra chuyên ngành Y tế thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn thanh tra trong phạm vi QLNN của cơ quan QLNN cùng cấp Thông qua các văn bản pháp luật về tổ chức bộ máy mà cơ quan Thanh tra xác định được đối tượng và nội dung thanh tra

Các văn bản pháp luật về thanh tra Y tế và văn bản pháp luật có liên quan tới hoạt động thanh tra y tế đều bắt nguồn và điều chỉnh các mối quan hệ giữa thanh tra và QLNN Bởi vì, đối tượng thanh tra y tế cũng là đối tượng của QLNN Nội dung thanh tra trong lĩnh vực y tế đều phụ thuộc vào nội dung quản

lý của các cơ quan QLNN về Y tế Cho nên đối tượng, nội dung thanh tra y tế rộng hay hẹp đều phụ thuộc vào nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan QLNN

về y tế trong bộ máy hành chính nhà nước

- Thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế là hoạt động nhằm kiểm tra tính chuyên biệt liên quan trực tiếp tới các vấn đề về đời sống của từng con người, cộng đồng và của cả xã hội như: sức khỏe, ốm đau, bệnh tật, vệ sinh, môi trường và khả năng sinh sản giống nòi

16

1.2.2 Cơ sở pháp lý cho việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế

Để bảo đảm cho hoạt động y tế đi vào nền nếp và bảo đảm hệ thống y tế

có đủ khả năng cung cấp các dịch vụ khám chữa bệnh có chất lượng, Nhà nước

đã ban hành và sửa đổi nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan tới tổ chức

và hoạt động của ngành Y tế và các văn bản pháp luật về tổ chức và hoạt động của thanh tra chuyên ngành Y tế Những văn bản pháp lý này đều đặt cơ sở cho việc thực hiện thanh tra chuyên ngành Y tế trong mọi hoạt động của ngành y dược cũng như làm cơ sở để giải quyết các khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực Y tế, bảo đảm cho việc quản lý hệ thống y tế của cả nước ngày càng có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các tầng lớp nhân dân trong lĩnh vực y tế, chăm sóc sức khỏa các tầng lớp nhân dân

Các văn bản quy phạm pháp luật về Y tế có thể kể đến:

Luật Thanh tra ngày 15/11/2010 và các nghị định có liên quan;

Nghị định số 122/2014/NĐ- CP của Chính phủ ngày 25/12/2014 về Tổ chức và hoạt động của Thanh tra Y tế

Nghị định số 176/2013/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Y tế

Luật Khiếu nại ngày 11/11/2011 và Luật Tố cáo ngày 11/11/2011 được sửa đổi, bổ sung 2018 có hiệu lực ngày 01/01/2019 và các văn bản hướng dẫn thi hành;

Nghị định số 63/2012/NĐ-CP ngày 31/08/2012 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Y tế;

Luật khám bệnh, chữa bệnh ngày 23/11/2009, có hiệu lực từ ngày 01/01/2011; Luật Tiếp công dân ngày 25/11/2013;

Luật Bảo hiểm y tế ngày 14/11/2008 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Bảo hiểm y tế ngày 13/6/2014;

Luật Dược số 105/2016/QH13 ngày 6/4/2016;

Luật An toàn thực phẩm ngày 17/6/2010;

Nghị định số 38/2012/NĐ-CP ngày 25/ 04/2012 về hướng dẫn thi hành Luật an toàn thực phẩm;

Pháp lệnh dân số ngày 9/01/2003 và Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 của Pháp lệnh dân số ngày 27/12/2008;

Luật xử lý vi phạm hành chính ngày 20/6/2012;

Luật phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) ngày 29/06/2006;

Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm ngày 21/11/2007

1.3 Nội dung thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế

1.3.1 Chủ thể thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế

1.3.1.1 Các chủ thể thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế

Hoạt động thanh tra chuyên ngành Y tế được thực hiện bởi cơ quan QLNN

về y tế như: Bộ Y tế, Sở Y tế trong đó cơ quan chịu trách nhiệm tham mưu, tổ chức thực hiện là cơ quan thanh tra nhà nước về y tế như: Thanh tra Bộ Y tế, Thanh tra Sở Y tế, Chánh Thanh tra Bộ, Chánh Thanh tra sở và Thanh tra viên chuyên ngành y tế

Ngoài ra, hoạt động thanh tra y tế còn được thực hiện bởi các cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về Y tế theo các lĩnh vực thuộc ngành Y tế, bao gồm: Tổng cục, Cục thuộc bộ, Chi cục thuộc Sở được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành Trong những trường hợp cần thiết, thủ trưởng cơ quan QLNN như: Bộ Y tế, Sở Y tế ra quyết định thanh tra, tổ chức thực hiện hoạt động thanh tra chuyên ngành

Hiện nay, theo quy định tại Nghị định 07/2012/NĐ-CP ngày 9/02/2012 của Chính phủ quy định về cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành và hoạt động thanh tra chuyên ngành, hệ thống cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành đối với công tác Y tế [28] bao gồm:

- Các cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành thuộc Bộ: Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình; Cục Quản lý Dược; Cục Quản lý khám, chữa bệnh; Cục Quản lý Môi trường y tế; Cục Y tế dự phòng; Cục An toàn vệ sinh thực phẩm

Tại các cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành

có người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành - là công chức được phân công thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành, giúp cho Thủ trưởng cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành trong việc tổ chức thực hiện công tác thanh tra

Trong phạm vi ngành Y tế, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành là công chức có đủ điều kiện, tiêu chuẩn được phân công thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành tại các Tổng cục, Cục, Chi cục nêu trên Hoạt động thanh tra chuyên ngành Y tế được tiến hành theo đoàn thanh tra hoặc thanh tra viên - những người được bổ nhiệm vào ngạch Thanh tra viên, hiện đang công tác tại các cơ quan Thanh tra nhà nước như: Thanh tra Bộ Y tế, Thanh tra Sở Y tế và người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành tiến hành thanh tra độc lập, căn cứ vào quy trình được quy định tại Luật Thanh tra và các văn bản hướng dẫn có liên quan cùng những văn bản hướng dẫn quy trình thanh tra riêng biệt của Bộ Y tế hướng đến đối tượng là các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động thuộc phạm vi quản lý của ngành Y tế trong việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, quy định chuyên môn, kỹ thuật, quy tắc quản lý của ngành

Bên cạnh những cơ quan, cá nhân có thẩm quyền nêu trên, trong hoạt động thanh tra chuyên ngành Y tế có thể có sự tham gia của các cộng tác viên thanh tra

y tế - là những người không thuộc biên chế của các cơ quan thanh tra nhà nước, được cơ quan Thanh tra nhà nước về Y tế trưng tập tham gia đoàn thanh tra

1.3.1.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của chủ thể thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế Xem xét dưới góc độ hoạt động của Thanh tra Y tế thì đây được hiểu là một hoạt động do cơ quan QLNN về thanh tra thực hiện chức năng, nhiệm vụ

Theo đó, Thanh tra Y tế thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn sau:

- Thứ nhất, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Bộ Y tế

Theo quy định của pháp luật về thanh tra, Thanh tra Bộ Y tế thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong hoạt động thanh tra được quy định tại Điều 18 của Luật Thanh tra năm 2010, Điều 7 của Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22/9/2011 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh tra và Điều 5 Nghị định số 122/2014/NĐ-CP ngày 25/12/2014 về Tổ chức và hoạt động của thanh tra

Y tế Theo đó, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Bộ Y tế gồm:

Giúp Bộ trưởng Bộ Y tế QLNN về công tác thanh tra Y tế; chủ trì hoặc tham gia xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo sự phân công của Bộ trưởng

Bộ Y tế; xây dựng kế hoạch thanh tra y tế hằng năm trình Bộ trưởng Bộ Y tế phê duyệt; hướng dẫn Thanh tra Sở Y tế và cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành thuộc Bộ Y tế xây dựng kế hoạch thanh tra y tế hằng năm; thường trực công tác tiếp dân theo quy định của pháp luật Ngoài ra, Thanh tra Bộ Y tế còn thực hiện nhiệm vụ như: hàng năm tổng hợp, lập báo cáo gửi tới

Bộ trưởng Bộ Y tế, Tổng Thanh tra Chính phủ về kết quả công tác thanh tra; về giải quyết khiếu nại, tố cáo; tiếp công dân; phòng, chống tham nhũng trong phạm

vi quản lý của Bộ Y tế theo quy định của pháp luật cũng như thực hiện các nhiệm

vụ về nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế về công tác thanh tra Y tế

- Thứ hai, nhiệm vụ, quyền hạn của Chánh Thanh tra Bộ Y tế

Điều 19 của Luật Thanh tra, Điều 8 của Nghị định số 86/2011/NĐ-CP và tại Điều 6 Nghị định số 122/2014/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thanh tra Y tế quy định Chánh Thanh tra Bộ Y tế thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong phạm vi thẩm quyền của mình, bao gồm:

Quyết định thành lập các Đoàn thanh tra theo kế hoạch thanh tra được Bộ trưởng Bộ Y tế phê duyệt Quyết định thanh tra đột xuất khi phát hiện cơ quan,

tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc theo yêu cầu của việc giải quyết khiếu nại, tố cáo; phòng, chống tham nhũng do Bộ trưởng Bộ Y tế giao

kế hoạch thanh tra được duyệt hoặc đột xuất đối với vụ việc phức tạp, liên quan đến trách nhiệm quản lý của nhiều cơ quan, nhiều cấp, nhiều ngành

Giúp Bộ trưởng Bộ Y tế kiểm tra, xác minh, kết luận, kiến nghị việc giải quyết khiếu nại thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Y tế khi được giao

Tổ chức tiếp công dân theo quy định của pháp luật; giúp Bộ trưởng Bộ Y

tế theo dõi, kiểm tra, đôn đốc các cơ quan thuộc quyền quản lý trực tiếp của Bộ trưởng Bộ Y tế trong việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, thi hành quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật

Xác minh nội dung tố cáo, kết luận nội dung xác minh, kiến nghị biện pháp xử lý tố cáo thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Y tế khi được giao

Xem xét, kết luận việc giải quyết tố cáo mà Thủ trưởng các cơ quan thuộc quyền quản lý trực tiếp của Bộ trưởng đã giải quyết nhưng có dấu hiệu vi phạm; trường hợp có căn cứ cho rằng việc giải quyết tố cáo của các cơ quan này có vi phạm pháp luật thì kiến nghị Bộ trưởng Bộ Y tế xem xét, giải quyết lại

Giúp Bộ trưởng Bộ Y tế chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng của cơ quan, đơn vị thuộc quyền quản lý trực tiếp của

Bộ trưởng Bộ Y tế Bên cạnh đó, Chánh Thanh tra Bộ còn có quyền yêu cầu Chánh Thanh tra Sở Y tế, Thủ trưởng các cơ quan thuộc Bộ Y tế được giao nhiệm

vụ thực hiện chức năng thanh tra báo cáo về công tác thanh tra y tế và thanh tra chuyên ngành định kỳ hoặc đột xuất Ngoài ra, Chánh Thanh tra Bộ Y tế còn phải thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật có liên quan

- Thứ ba, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Sở Y tế

Điều 24 của Luật Thanh tra; Điều 13 Nghị định số 86/2011/NĐ-CP và Điều 7 Nghị định số 122/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định cụ thể về tổ chức và hoạt động của Thanh tra Y tế quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Sở Y tế Theo đó:

tế bao gồm:

Xây dựng kế hoạch thanh tra hàng năm theo hướng dẫn của Bộ Y tế trình Giám đốc Sở Y tế phê duyệt; định hướng các Chi cục được giao thực hiện chức năng thanh tra xây dựng kế hoạch thanh tra hằng năm

Tiếp công dân theo quy định của pháp luật

Tổng hợp, báo cáo Giám đốc Sở Y tế, Chánh Thanh tra Bộ Y tế, Chánh Thanh tra tỉnh về kết quả công tác thanh tra; giải quyết khiếu nại, tố cáo; phòng, chống tham nhũng trong phạm vi quản lý của Sở theo quy định của pháp luật

Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

- Thứ tư, nhiệm vụ, quyền hạn của Chánh Thanh tra Sở Y tế

Điều 25 của Luật Thanh tra năm 2010; Điều 14 của Nghị định số 86/2011/NĐ-CP và Điều 8Nghị định 122/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định Chánh Thanh tra Sở Y tế thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn sau:

Quyết định thành lập Đoàn thanh tra theo kế hoạch thanh tra đã được Giám đốc Sở Y tế phê duyệt; quyết định việc thanh tra đột xuất khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc theo yêu cầu của việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng do Giám đốc Sở Y tế giao

Trình Giám đốc Sở Y tế ra quyết định thành lập Đoàn thanh tra, Đoàn thanh tra liên ngành theo kế hoạch được duyệt hoặc theo yêu cầu đột xuất

Giúp Giám đốc Sở Y tế kiểm tra, xác minh, kết luận, kiến nghị việc giải quyết khiếu nại thuộc thẩm quyền của Giám đốc Sở Y tế khi được giao

Tổ chức tiếp công dân theo quy định của pháp luật; giúp Giám đốc Sở Y

tế theo dõi, kiểm tra, đôn đốc các cơ quan thuộc quyền quản lý trực tiếp của Giám đốc Sở Y tế trong việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, thi hành quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật

Xem xét, kết luận việc giải quyết tố cáo mà Thủ trưởng các cơ quan thuộc quyền quản lý trực tiếp của Giám đốc Sở đã giải quyết nhưng có dấu hiệu vi phạm pháp luật; trường hợp có căn cứ cho rằng việc giải quyết tố cáo của các cơ quan này có vi phạm pháp luật thì kiến nghị Giám đốc Sở Y tế xem xét, giải quyết lại

Yêu cầu Chi cục trưởng các Chi cục được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành báo cáo về công tác thanh tra định kỳ hoặc đột xuất

Bên cạnh đó, Chánh Thanh tra Sở Y tế còn thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

- Thứ năm, nhiệm vụ, quyền hạn của Tổng cục, các Cục thuộc Bộ Y tế Tổng cục, các Cục thuộc Bộ Y tế được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình (Điều 10 của Nghị định số 07/2012/NĐ-CP và Điều 9 của Nghị định 122/2014/NĐ-CP của Chính phủ) bao gồm:

Xây dựng kế hoạch thanh tra hằng năm thuộc phạm vi được giao gửi Thanh tra Bộ Y tế tổng hợp, trình Bộ trưởng Bộ Y tế phê duyệt; tổ chức thực hiện kế hoạch thanh tra sau khi được phê duyệt; phối hợp với Thanh tra Sở Y tế trong việc hướng dẫn Chi cục được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành xây dựng kế hoạch thanh tra hằng năm

Phối hợp với Thanh tra Sở Y tế theo dõi, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị, quyết định xử lý về thanh tra của các Chi cục được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành

Tổng hợp, báo cáo Thanh tra Bộ về kết quả công tác thanh tra Ngoài ra còn thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

- Thứ sáu, nhiệm vụ, quyền hạn của Tổng Cục trưởng Tổng cục, Cục trưởng các Cục thuộc Bộ Y tế

Điều 11 của Nghị định số 07/2012/NĐ-CP và Điều 10 của Nghị định số 122/2014/NĐ-CP quy định Thủ trưởng các cơ quan thuộc Bộ Y tế được giao

Xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật

Kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, ban hành quy định phù hợp với yêu cầu quản lý; kiến nghị đình chỉ hoặc hủy bỏ quy định trái pháp luật được phát hiện qua công tác thanh tra

Cử công chức được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành tham gia các Đoàn thanh tra của Thanh tra Bộ và của các cơ quan thanh tra liên quan khi được yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định

- Thứ bảy, nhiệm vụ, quyền hạn của Chi cục và Chi cục Trưởng chi cục thuộc Sở Y tế

+ Nhiệm vụ, quyền hạn của Chi cục thuộc Sở Y tế:

Điều 10 của Nghị định số 07/2012/NĐ-CP; Điều 11 của Nghị định số 122/2014/NĐ-CP quy định Chi cục thuộc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn như sau:

Xây dựng kế hoạch thanh tra hàng năm thuộc phạm vi, thẩm quyền gửi Thanh tra Sở Y tế tổng hợp, trình Giám đốc Sở Y tế phê duyệt kế hoạch thanh tra Y tế; tổ chức thực hiện kế hoạch thanh tra sau khi được phê duyệt

Tổng hợp, báo cáo Thanh tra Sở Y tế kết quả công tác thanh tra chuyên ngành y tế; cử công chức được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành tham gia các đoàn thanh tra của Sở Y tế và của các cơ quan thanh tra liên quan khi có yêu cầu Ngoài ra, còn thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

+ Nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra viên y tế:

Theo quy định của pháp luật về thanh tra, Thanh tra viên y tế có các nhiệm vụ và quyền hạn sau:

Thanh tra viên là công chức nhà nước được bổ nhiệm vào ngạch thanh tra

để thực hiện nhiệm vụ thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành trong

Việc bổ nhiệm, miễn nhiệm đối với Thanh tra viên thực hiện theo quy định tại Điều 10 đến Điều 15 của Nghị định số 97/2011/NĐ-CP ngày 21/7/2011

1.3.2 Nội dung cơ bản của việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế Nội dung thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế được trải rộng theo các lĩnh vực thuộc phạm vi QLNN về Y tế, bao gồm:

Thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế dự phòng, về an toàn thực phẩm, môi trường y tế; thanh tra khám bệnh, chữa bệnh, y dược học cổ truyền, bảo hiểm y tế; dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; dân số - kế hoạch hóa gia đình Toàn bộ những hoạt động thực hiên pháp luật về thanh tra nêu trên đều được quy định từ Điều 16 - 19 của Nghị định số 122/2014/NĐ-CP ngày 25/12/2014 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của thanh tra Y tế [35] và một số nội dung khác được quy định tại các văn bản pháp luật khác có liên quan

Theo đó, những nội dung thanh tra y tế tập trung ở lĩnh vực sau:

- Về lĩnh vực y tế dự phòng, an toàn thực phẩm và môi trường y tế với 17 nội dung Trong đó, lĩnh vực y tế dự phòng gồm 09 nội dung; lĩnh vực an toàn thực phẩm gồm 05 nội dung; lĩnh vực môi trường y tế gồm 03 nội dung (Điều 16)

- Thanh tra trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh, y, dược học cổ truyền và bảo hiểm y tế với 17 nội dung Trong đó, lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh gồm 07 nội dung; lĩnh vực y, dược học cổ truyền gồm 04 nội dung; lĩnh vực bảo hiểm y tế gồm 06 nội dung (Điều 17)

- Thực hiện pháp luật thanh tra chuyên ngành về lĩnh vực dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế với 17 nội dung Trong đó, lĩnh vực dược gồm 08 nội dung; lĩnh vực mỹ phẩm gồm 05 nội dung, lĩnh vực trang thiết bị y tế gồm 04 nội dung (Điều 18)

1.3.3 Vai trò của việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế

Thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế có vai trò quan trọng trong đời sống Nhà nước và đời sống xã hội, đó là:

Một là, thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y tế góp phần giữ gìn trật tự, kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN của ngành Y tế

Những quy định của pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y tế được nhà nước ban hành, bảo đảm thực hiện trên cơ sở bảo đảm sự bình đẳng trước pháp luật giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động thuộc phạm vi quản lý của ngành, pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y tế là căn cứ pháp lý quan trọng để cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong lĩnh vực Y tế tiến hành thanh tra việc thực hiện các quy định của pháp luật chuyên ngành, quy định chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý ngành để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi vi phạm pháp luật Thông qua đó, góp phần tuyên truyền, giáo dục pháp luật, hướng dẫn đối tượng vi phạm thực hiện đúng pháp luật, từ đó góp phần phòng ngừa vi phạm phạm luật chuyên ngành, quy định chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý ngành Mặt khác, qua việc thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y tế, kịp thời phát hiện một số hạn chế của cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật, để từ đó có giải pháp khắc phục, kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền hoàn thiện chính sách pháp luật, đồng thời phát hiện những nhân tố tích cực, điển hình tiên tiến để phát huy, nhân rộng

Hai là, việc thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y tế bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân tạo điều kiện để công dân phát huy quyền làm chủ, tham gia QLNN và quản lý xã hội

Trong điều kiện đất nước ngày đang phát triển hội nhập, Đảng và Nhà nước ta đang đẩy mạnh công tác xã hội hóa, thu hút nguồn lực của xã hội đầu tư vào lĩnh vực Y tế, tạo điều kiện để mọi tầng lớp nhân được được thụ hưởng dịch

vụ Y tế Trong khi đó, nhu cầu của nhân dân về bảo vệ và chăm sóc sức khỏe

về Y tế các cấp không đủ khả năng để giám sát hàng ngày, hàng giờ đối với hoạt động của các cơ sở y tế trong và ngoài công lập Vai trò giám sát ấy nên được giao cho người dân, những người hàng ngày thụ hưởng dịch vụ y tế từ các

cơ sở y tế ấy Họ sẽ trực tiếp đánh giá về chất lượng dịch vụ, giám sát việc chấp hành các quy định của pháp luật chuyên ngành, quy định chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý lĩnh vực thuộc ngành Khi đó, việc thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y tế với những quy định về tổ chức và hoạt động của thanh tra chuyên ngành Y tế sẽ bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân tạo điều kiện để công dân phát huy quyền làm chủ, tham gia QLNN và quản

lý xã hội Mặt khác, tạo điều kiện để công dân phát huy quyền giám sát, đánh giá tính hợp pháp, hiệu quả trong hoạt động thanh tra Y tế, bảo đảm hoạt động thanh tra Y tế thực hiện đúng quy định của pháp luật

Ba là, việc thực hiện pháp luật về thanh tra chuyên ngành Y tế góp phần tạo lập và duy trì môi trường hoạt động, cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng trước pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động thuộc phạm vi QLNN của ngành

Đối với hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi QLNN của ngành, pháp luật thanh tra chuyên ngành là cơ chế giám sát, thúc đẩy mọi chủ thể đều phải tuân thủ pháp luật, mọi hành vi vi phạm pháp luật sẽ được kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh, bảo đảm mọi chủ thể đều bình đẳng trước pháp luật

1.4 Những yếu tố tác động đến việc thực hiện pháp luật về thanh tra Y tế Thực hiện pháp luật thanh tra Y tế là một quá trình hoạt động có mục đích làm cho các quy định của pháp luật thanh tra Y tê đi vào thực tiễn cuộc

1.4.1 Yếu tố kinh tế

Yếu tố kinh tế bao gồm tổng thể các điều kiện, hoàn cảnh về kinh tế - xã hội, hệ thống các chính sách kinh tế, chính sách xã hội và việc triển khai thực hiện, áp dụng chúng trong thực tế xã hội Nền kinh tế - xã hội phát triển năng động, bền vững sẽ là điều kiện thuận lợi cho hoạt động thực hiện pháp luật nói chung và pháp luật thanh tra Y tế nói riêng, tác động tích cực tới việc nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức pháp luật đối với mọi tổ chức, cá nhân trong xã hội, đặc biệt là đối với các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành Y tế

và tổ chức, cá nhân là đối tượng của hoạt động thanh tra chuyên ngành Y tế, các

cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan Ngược lại, nền kinh tế - xã hội chậm phát triển, kém năng động và hiệu quả sẽ có thể ảnh hưởng tiêu cực tới việc thực hiện pháp luật thanh tra Y tế của các chủ thể pháp luật Yếu tố kinh tế là nền tảng của sự nhận thức, hiểu biết pháp luật thanh tra Y tế và thực hiện pháp luật thanh tra Y tế nên có tác động mạnh mẽ tới hoạt động thực hiện pháp luật thanh tra Y tế của các chủ thể pháp luật

Quá trình thực hiện pháp luật nói chung và pháp luật thanh tra Y tế nói riêng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của sự phát triển kinh tế - xã hội Nước ta là một nước đang phát triển, điều kiện kinh tế xã hội ở mỗi vùng miền là khác nhau, do đó nó cũng ảnh hưởng nhất định đến việc thực hiện pháp luật Kinh tế

có phát triển, đời sống vật chất được cải thiện, lợi ích kinh tế được bảo đảm thì mọi tổ chức, cá nhân trong xã hội, đặc biệt là đối với các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành Y tế… tin tưởng vào đường lối kinh tế, chính sách pháp luật, sự lãnh đạo của Đảng và hoạt động điều hành, quản lý của Nhà nước Khi đó, niềm tin của các chủ thể đối với pháp luật được củng

Khi kinh tế phát triển, đời sống tinh thần, vật chất đươc cải thiện, các cán

bộ thanh tra Y tế và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có điều kiện trang bị các phương tiện nghe, nhìn, có điều kiện cập nhật thông tin pháp luật Các chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật thanh tra Y tế sẽ dễ dàng đến được với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; nhu cầu tìm hiểu, trang bị thông tin, kiến thức pháp luật trở thành nhu cầu tự giác, thường trực trong suy nghĩ và hành động của họ Điều đó, giúp cho hoạt động thực hiên pháp luật của các chủ thể mang tính tự giác, tích cực Ngược lại, khi kinh tế chậm phát triển, thu nhập thấp, lợi ích kinh tế không được bảo đảm, đời sống của cán bộ, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan gặp khó khăn thì tư tưởng sẽ diễn biến phức tạp, cái xấu có cơ hội nảy sinh, tác động tiêu cực tới việc thực hiện pháp luật như: tệ quan liêu, cửa quyền, nhũng nhiễu, tham nhũng trong cán bộ;…

Cơ chế kinh tế cũng có ảnh hưởng tới việc thực hiện pháp luật Hiện nay, với cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với những mặt tích cực của cơ chế thị trường sẽ tạo ra tư duy năng động, sáng tạo, coi trọng uy tín, chất lượng, hiệu quả của hoạt động kinh tế Từ đó, tác động tích cực hơn tới ý thức pháp luật và hành vi thực hiện pháp luật của các chủ thể Tuy nhiên, nhưng mặt trái của tâm lý thị trường sẽ tạo ra tâm lý sùng bái đồng tiền, coi tiền là tất

cả, bất chấp các giá trị đạo đức, pháp luật đồng thời sẽ tạo ra những quan niệm, hành vi sai lệch trong thực hiện pháp luật, lấy đồng tiền làm thước đo đánh giá các quan hệ giữa người với người Đây là nguyên nhân phát sinh các hành vi trái pháp luật, là môi trường cho các loại tội phạm nảy sinh và phát triển

1.4.2 Yếu tố chính trị

Yếu tố chính trị là toàn bộ yếu tố tạo nên đời sống chính trị của xã hội ở từng giai đoạn lịch sử nhất định, bao gồm môi trường chính trị, hệ thống các chuẩn mực chính trị, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và quá trình tổ chức, thực hiện chúng; các quan hệ chính trị và ý thức chính trị, hoạt động của

Y tế có thẩm quyền áp dụng pháp luật Một đất nước có môi trường chính trị ổn định là điều kiện thuận lợi đối với hoạt động thực hiện pháp luật, bởi nó củng cố niềm tin của người dân, để họ tin và đi theo Đảng Một đất nước bất ổn về chính trị sẽ luôn khiến người dân hoang mang, lo lắng, dao động…và dẫn đến việc thực hiện pháp luật không tốt Nhận thấy đây là một trong những yếu tố quan trọng cho việc thực hiện pháp luật hiệu quả, chính xác Hiện nay, Đảng ta luôn quan tâm chỉ đạo sâu sát đối với việc tuyên truyền và phổ biến kiến thức nhằm nâng cao ý thức chính trị cũng như hiểu biết pháp luật cho các Đảng viên và đã đạt được kết quả tốt đẹp, để các Đảng viên luôn là những người đi trước, gương mẫu thực hiện pháp luật, từ đó tăng được lòng tin của quần chúng nhân dân

Môi trường chính trị - xã hội của đất nước ta trong những năm qua luôn

ổn định, phát triển bền vững chính là điều kiện thuận lợi đối với hoạt động thực hiện pháp luật, vì nó củng cố ý thức và niềm tin chính trị của cán bộ, Đảng viên

và quần chúng nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, gia tăng lập trường chính trị - tư tưởng của các cá nhân có thẩm quyền áp dụng pháp luật

Ở nước ta, sự vận hành của hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật về thanh tra Y tế nói riêng trên các phương diện xây dựng, thực hiện và áp dụng pháp luật luôn được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Đảng

ta nhận thức sâu sắc rằng muốn xây dựng được một bộ máy Nhà nước trong sạch, vững mạnh vận hành trên các cơ sở nguyên tắc, quy định của pháp luật thì vấn đề thực hiện pháp luật một cách nhất quán, nghiêm chỉnh từ phía cán bộ, Đảng viên và nhân dân phải được đặt lên trên vị trí hàng đầu Muốn cho pháp luật về thanh tra Y tế được tôn trọng và thực hiện nghiêm túc thì cán bộ thanh tra Y tế phải là những người đi trước, gương mẫu thực hiện và có năng lực tổ chức và vận động mọi tổ chức, cá nhân trong xã hội, đặc biệt là đối với tổ chức,

cá nhân là đối tượng của hoạt động thanh tra Y tế, các cơ quan, tổ chức, cá nhân

Tính chất, mức độ của nền dân chủ xã hội cũng có ảnh hưởng tới hoạt động thực hiện pháp luật Trong điều kiện xã hội có nền dân chủ rộng rãi, thông tin đa dạng, phong phú, nhiều chiều, mọi tổ chức, cá nhân trong xã hội, đặc biệt

là đối với các tổ chức, cá nhân là đối tượng của hoạt động thanh tra Y tế, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có thể thẳng thắn, công khai, cởi mở, bày tỏ chính kiến, quan điểm, nguyện vọng của mình đối với các vấn đề pháp luật về thanh tra Y tế và các cơ quan Thanh tra Y tế thực hiện pháp luật hoặc yêu cầu các cơ quan Thanh tra Y tế trợ giúp, bảo vệ lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình Ngược lại, trong điều kiện xã hội thiếu dân chủ, thông tin nghèo nàn, thậm chí bị bưng bít thì bầu không khí chính trị - xã hội bị ngột ngạt, gò bó, các

tổ chức, cá nhân có liên quan không dám nói thật, không dám đòi hỏi công lý

1.4.3 Yếu tố pháp luật

Yếu tố pháp luật là tổng thể các yếu tố tạo nên đời sống pháp luật của xã hội ở từng giai đoạn nhất định bao gồm hệ thống pháp luật, các quan hệ pháp

31

luật… Bản thân pháp luật được sinh ra là để điều chỉnh các quan hệ xã hội là cơ

sở để các chủ thể thực hiện pháp luật Song chính các mặt, khía cạnh khác nhau của các chuẩn mực pháp luật cũng có ảnh hưởng nhất định đến hoạt động thực hiện pháp luật

Văn hóa pháp luật được hình thành từ tổng thể các hoạt động xã hội - pháp luật trên cả phương diện lý luận và thực tiễn, văn hóa pháp luật là hệ thống các giá trị, chuẩn mực pháp luật được kết tinh từ trí thức pháp luật, tình cảm, niềm tin đối với pháp luật và hành vi pháp luật; có ảnh hưởng sâu rộng tới các hình thức pháp luật từ tuân thủ chấp hành sử dụng cho tới áp dụng pháp luật Văn hóa pháp luật được thể hiện ra trong đời sống pháp luật thông qua quá trình thực hiện pháp luật Giữa văn hóa pháp luật và hoạt động thực hiện pháp luật có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Văn hóa pháp luật là cơ sở, nền tảng, khuôn mẫu

tư duy và chuẩn mực hành vi của hoạt động thực hiện pháp luật, có định hướng đúng đắn Ngược lại, hoạt động thực hiện pháp luật có tác dụng bổ sung làm phong phú thêm cho các giá trị chuẩn mực của văn hóa pháp luật

Các yếu tố truyền thống cũng có ảnh hưởng không nhỏ đối với hoạt động thực hiện pháp luật trong giai đoạn hiện tại Sự QLNN bằng pháp luật là nhằm khắc phục tính thiển cận, cục bộ trong quá trình phát triển, sản xuất, xây dựng làng xã trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội Thông qua pháp luật, Nhà nước duy trì mọi nghĩa vụ của người dân và làng xã đối với Nhà nước và xã hội Trong quá trình phát triển Nhà nước thừa nhận làng có lệ riêng của mình sao cho không trái với nguyên tắc quy định của pháp luật Hệ thống tự quản chủ yếu dựa vào

dư luận xã hội, uy tín của các vị chức sắc và đặc biệt vai trò của lệ làng Cần kết hợp cả hai hình thức quản lý này trong hoạt động thực hiện pháp luật

Sự tồn tại dai dẳng của pháp luật do các chế độ cũ để lại có ảnh hưởng nhất định tới hoạt động thực hiện pháp luật Một số cá nhân có quan niệm sai lầm cho rằng pháp luật chỉ chủ yếu là công cụ trừng phạt, do thiếu hiểu biết họ

có tâm lý sợ hãi pháp luật Tâm lý lo sợ đó khiến cho hành vi của con người

Ý thức, niềm tin đối với pháp luật của con người có ảnh hưởng quan trọng tới việc thực hiện pháp luật Bởi lẽ, nếu thiếu sự tin tưởng vào pháp luật, không có niềm tin vững chắc vào tính công bằng và nghiêm minh của pháp luật…thì việc thực hiện pháp luật không thể tốt và chặt chẽ được

Sự hoạt động của các cơ quan chức năng trong việc thực hiện pháp luật

có tác động quan trọng đến việc hoạt động thực hiện pháp luật Sự can thiệp của các cơ quan chức năng nhằm đảm bảo cho pháp luật được tôn trọng và thực hiện mỗi khi xảy ra vi phạm pháp luật, tranh chấp là cần thiết, đúng đắn

1.4.4 Yếu tố cán bộ thanh tra

- Về số lượng cán bộ thanh tra:

Hiện nay số lượng cán bộ thanh tra Y tế trên cả nước được biên chế, phân

bổ nói chung không theo bất cứ một tiêu chuẩn định biên nào, dẫn đến sự không đồng bộ về số lượng và chất lượng nếu so sánh với khối lượng công việc phát sinh trên mỗi địa bàn Cụ thể: (Xem Bảng biểu 1.1)

- Về năng lực trình độ cán bộ thanh tra:

Thanh tra Y tế với chức năng giúp thủ trưởng các cơ quan thuộc ngành Y

tế thực hiện QLNN về công tác thanh tra, tiến hành thanh tra hành chính, thanh tra chuyên ngành, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng trong các lĩnh vực: khám bệnh, chữa bệnh và phục hồi chức năng, y dược cổ truyền, giám định y khoa, giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần; bảo hiểm y tế; y tế dự phòng và bảo vệ môi trường trong hoạt động y tế; dược, mỹ phẩm và trang thiết bị y tế; an toàn thực phẩm; dân số - kế hoạch hóa gia đình,