Củng cố và tăng cường đoàn kết trong Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết quốc tế không chỉ là vấn đề chiến lược lâu dài của cách mạng Việt Nam mà còn là vấn đề có tính cấp bách hiện nay. Vì vậy, tổng kết quá trình lãnh đạo cách mạng từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH đã rút ra bài học:“Không ngừng củng cố và tăng cường đoàn kết”. Nghiên cứu chuyên đề này có giá trị lý luận thực tiễn lịch sử và giá trị chỉ đạo thực tiễn sâu sắc.
Trang 1Mở đầu
Củng cố và tăng cường đoàn kết trong Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết quốc tế không chỉ là vấn đề chiến lược lâu dài của cách mạng Việt Nam mà còn là vấn đề có tính cấp bách hiện nay Vì vậy, tổng kết quá trình lãnh đạo cách mạng từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH đã rút ra bài học:“Không ngừng củng cố và tăng cường đoàn kết” Nghiên cứu chuyên đề này có giá trị lý luận thực tiễn lịch sử và giá trị chỉ đạo thực tiễn sâu sắc.
Mục đích, yêu cầu.
- Nắm được truyền thống đoàn kết, là sức mạnh vô địch của dân tộc Việt Nam, của ĐCSVN được vun đắp trong quá trình dựng nước và giữ nước
- Nắm được những kinh nghiệm xây dựng khối ĐĐK thống nhất trong Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết quốc tế của cách mạng Việt Nam từ khi có Đảng tới nay
- Đấu tranh chống lại các quan điểm chia rẽ khối đại đoàn kết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt - Lào Tiếp tục xây dựng mối quan hệ đoàn kết hữu nghị hợp tác toàn diện giữa hai Đảng, hai dân tộc và nhân dân hai nước Việt - Lào anh em
Nội dung: Gồm 3 phần
I Đoàn kết nguồn sức mạnh quyết định thắng lợi của CMVN
II Kinh nghiệm về ĐĐK của CMVN
III Phát huy sức mạnh ĐĐK toàn dân trong giai đoạn hiện nay
Thời gian: 2 tiết.
Phương pháp:
Chủ yếu dùng phương pháp thuyết trình kết hợp lấy ví dụ thực tế để chứng minh, đồng thời định hướng nghiên cứu
Tài liệu:
Giáo trình tập 2 TCCT, tr 237 – 254
Giáo trình tập 2 TCCT (phân đội 2008)
ĐCSVN, văn kiện Đại hội V, tr 135 – 155
ĐCSVN, văn kiện Đại hội VI, tr 33 – 38
ĐCSVN, văn kiện Đại hội VII, tr 57 – 58
ĐCSVN, văn kiện Đại hội VIII, tr 75 – 79
ĐCSVN, văn kiện Đại hội IX, tr 123 – 131
ĐCSVN, văn kiện Đại hội X, tr 116 – 124
ĐCSVN, văn kiện Đại hội XI, tr 238 - 246
Trang 2I Đoàn kết nguồn sức mạnh quyết định thắng lợi của CMVN (1,2)
1 Đoàn kết là tất yếu, là truyền thống của CMVN
- 1là: Chủ nghĩa Mác - Lênin coi đoàn kết là vấn đề thuộc về bản chất của
GCVS, là yêu cầu khách quan của CMVN.
C.Mác: “Ở tất cả các nước, những người cộng sản phải phấn đấu cho sự đoàn kết và liên hiệp các đảng dân chủ ở các nước” (M – AG, TT, T1, tr 586)
Lênin: “Chỉ độc một mình đội tiền phong và chỉ một mình giai cấp vô sản tiến hành cách mạng thì không thể thắng nổi GCTS, đó không chỉ là điều dại dột
mà còn là tội ác” (LN, TT, T41 Tr 97)
“Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại”
=> Vì sao M -AG, Lênin lại nhấn mạnh vấn đề đoàn kết như vậy?
+ Sứ mệnh lịch sử của GCVS phải thực hiện 3 cuộc giải phóng
+ Tính chất sâu sắc, triệt để của CMVS
+ Kẻ thù của GCVS là lực lượng quốc tế
=> Đoàn kết là yêu cầu khách quan, là tất yếu để hoàn thành CMVS.
- 2là: Hồ Chí Minh khẳng định “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết, thành
công, thành công, đại thành công”.
Biểu hiện:
+ Thời kỳ vận động thành lập Đảng
* Cách mạng là việc chung của dân chúng chứ không phải của một, hai người, vì vậy mọi người phải đồng tâm hợp tác đứng lên mà làm cách mạng
* Cách mạng muốn thành công phải lập ra Đảng để trong thì tổ chức dân chúng, ngoài thì liên hệ với vô sản giai cấp thế giới và nhờ họ giúp cho mà làm cách mạng
+ Thời kỳ 1945 – 1946
Trang 3Khi vừa giành chính quyền, đi thăm Pháp, Hồ Chí Minh gửi thư cho quốc dân đồng bào Người viết: “Tôi khuyên đồng bào đoàn kết chặt chẽ, rộng rãi, năm ngón tay cũng có ngón ngắn ngón dài, nhưng ngắn dài đều hợp lại nơi bàn tay Mấy triệu người cũng có người thế này, cũng có người thế khác, nhưng thế này hay thế khác cũng thuộc dòng dõi tổ tiên ta Vậy ta nên phải khoan hồng đại lượng, ta phải nhận rằng là con cháu lạc hồng thì ai cũng có lòng ái quốc Đối với những đồng bào lạc lối lầm đường thì ta phải lấy tình thân ái ra mà cảm hóa họ, có như thế mới thành đoàn kết, có đoàn kết thì tương lai chắc chắn sẽ vẻ vang”
+ Về đoàn kết quốc tế:
Hồ Chí Minh nói: Cách mạng chính quốc và cách mạng thuộc địa như 2 cánh của một con chim; “Quan san muôn dặm một nhà, bốn phương vô sản đều là anh em”
=> Tư tưởng Hồ Chí Minh: Phải đoàn kết trong Đảng, trong dân tộc, trong
nước và quốc tế Đoàn kết thì mọi việc sẽ thành công Khi sắp qua đời Người còn căn dặn: giữ gìn sự đoàn kết như giữ gìn con ngươi của mắt mình
- 3là: Thực tiễn Việt Nam: Từ rất sớm do phải chống thiên tai khắc nghiệt
và chống các thế lực ngoại xâm Do đó đoàn kết, cố kết dân tộc đã hình thành sớm và thành truyền thống quý báu.
+ Trong truyền thuyết có: Lạc Long Quân - Âu Cơ, Thánh Gióng, Sơn
Tinh - Thủy Tinh Đều nói lên tinh thần đoàn kết
+ Trong lịch sử dân tộc:
Dòng tộc nhà Trần (thế kỷ 13) đoàn kết 3 lần đánh thắng quân Nguyên Nhà Lê (thế kỷ 15) từ “Hội thề lũng nhai” đoàn kết đánh thắng quân Minh
Ngày nay, do xu thế hội nhập để tồn tại và phát triển, do yêu cầu xây dựng
và BVTQ càng phải tăng cường đoàn kết
Trang 42 Dưới sự lãnh đạo của Đảng ngọn cờ đoàn kết không ngừng được phát huy.
Từ khi ra đời: Thấm nhuần chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,
kế thừa và phát huy truyền thống dân tộc, Đảng đã có đường lối, phương pháp cách mạng đúng đắn ngay từ đầu, Đảng đã quy tụ được mọi lực lượng cùng toàn Đảng thực hiện SMLS của mình, không ngừng củng cố và tăng cường đoàn kết trong Đảng, đoàn kết quốc tế
Biểu hiện qua các thời kỳ lịch sử:
- 1là: Thời kỳ đấu tranh giành chính quyền (1930 - 1945)
Đảng đã thực hiện được đại đoàn kết dân tộc, tranh thủ sự giúp đỡ quốc tế đấu tranh giành chính quyền khi Đảng mới 15 tuổi
+ 1930 - 1931, Cương lĩnh đầu tiên đúng đắn đã quy tụ được mọi lực
lượng làm nên cao trào 30 - 31, thể hiện được tinh thần đại đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế
+ Luận cương Chính trị (10/1930) do nhấn mạnh yếu tố giai cấp, không
thấy hết yêu cầu đoàn kết dân tộc là nguyên nhân làm cho cao trào 30 - 31 nhanh chóng thất bại, Nghệ Tĩnh đỏ bị cô lập
+ 1936 - 1939, Đoàn kết được mọi lực lượng trong MTDCĐD tán thành
chống phát xít, tạo nên cao trào hiếm có ở xứ sở thuộc địa
+ 1939 - 1945, Đảng thành công trong xây dựng khối ĐĐK toàn dân trong
Mặt trận Việt Minh, phát động tổng khởi nghĩa giành chính quyền, thể hiện đầy đủ quan điểm, phương pháp ĐĐK dân tộc, đoàn kết quốc tế
- 2là: Trong kháng chiến chống Pháp, Đảng đã thực hiện được đoàn kết
dân tộc, đoàn kết quốc tế giữ vững chính quyền cách mạng, chỉ đạo 3 giai đoạn kháng chiến kết thúc thắng lợi.
Biểu hiện:
Trang 5+ Phân hóa kẻ thù, thực hiện thêm bạn bớt thù, đoàn kết với tất cả các lực
lượng có thể đoàn kết để giữ vững chính quyền cách mạng, chuẩn bị kháng chiến chống Pháp
+ Mở rộng và phát triển MTVM và lập MTLV (5/1946) đoàn kết mọi lực
lượng dân tộc kháng chiến chống pháp
+ Đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện thể hiện tinh thần đoàn kết
toàn dân tộc, thống nhất các lực lượng vào trong MTLV
+ Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến thể hiện tinh thần ĐĐK dân tộc + Sau chiến thắng Biên giới (1950), một mặt thực hiện đoàn kết dân tộc,
một mặt thực hiện đoàn kết quốc tế, tranh thủ sự ủng hộ quốc tế ( Liên Xô, Trung Quốc) để tiến hành chiến cuộc Đông xuân 53 – 54 và Điện Biên Phủ thắng lợi, kết thúc chiến tranh
+ Đại hội II của Đảng khẳng định bản chất của Đảng, quyền lợi của
GCCN và người lao động là một
- 3là: Trong kháng chiến chống Mỹ (1954 - 1975) ngọn cờ ĐĐK dân tộc
được phát huy ở tầm cao mới với tư tưởng Nam - Bắc một nhà, tất cả cho tiền tuyến, do đó đã hình thành nên 3 mặt trận cùng Việt Nam đánh thắng Mỹ
Mặt trận ĐĐK toàn dân tộc, mặt trận liên minh chiến đấu của 3 nước Đông Dương, mặt trận thế giới ủng hộ Việt Nam đánh Mỹ
- 4là: Thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc từ 1976 đến nay
+ Từ 1976 - 1986, Đảng vẫn coi trọng xây dựng khối ĐĐK toàn dân song vẫn còn hạn chế
Mới chú ý yếu tố chính trị mà chưa thấy hết vai trò kinh tế trong quan hệ giai cấp, các lực lượng xã hội, do đó các giải pháp xuất phát từ quyền lợi chính trị là chính Phương thức hoạt động của Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội bị hình thức và hành chính hóa, có nguy cơ xa dân
Trang 6+ Từ 1986 đến nay,
Trong công cuộc đổi mới toàn diện, Đảng đã kế thừa và phát huy tư tưởng ĐĐK HCM trong thời kỳ mới, thực hiện có hiệu quả đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế
ĐH VI: Tư tưởng lấy dân làm gốc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại
ĐH VII: Đặt quyền lợi dân tộc lên trên, đặt con người vào trung tâm của sự phát triển
ĐH VIII: Thực hiện đại đoàn kết mọi lực lượng phấn đấu vì ĐLDT và CNXH Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đẩy mạnh CNH, HĐH, đổi mới phương thức hoat động của Mặt trận và đoàn thể nhân dân…
II Kinh nghiệm đoàn kết của CMVN
1 Đoàn kết mọi lực lượng có thể đoàn kết.
- Cở sở kinh nghiệm:
+ 1là: Do vai trò của lực lượng CM:
Sau khi có đường lối và phương pháp cách mạng đúng đắn thì LLCM là nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng, mà LLCM không chỉ có giai cấp công nhân mà phải là mọi giai cấp, tầng lớp, cá nhân có thể tranh thủ được, do đó phải đoàn kết mọi lực luọng có thể đoàn kết được
+ 2là: Do mục tiêu, nhiệm vụ cách mạng:
* Trong CM DTCND:
Mục tiêu của cách mạng là: ĐLDT và ruộng đất cho nông dân
Nhiệm vụ của cách mạng là: chống đế quốc và chống phong kíên
Phải có LLCM, do đó phải đoàn kết mọi lực lượng có thể đoàn kết
* Trong CM XHCN:
Mục tiêu là ĐLDT và CNXH
Trang 7Nhiệm vụ là XD và BVTQ
Do đó phải có LLCM, tức là phải đoàn kết với mọi lực lượng có thể đoàn kết
=> Như vậy, từ mục tiêu, nhiệm vụ cách mạng, yêu cầu chung đó mà đoàn
kết mọi lực lượng có thể đoàn kết để phá tan âm mưu chia rẽ của kẻ thù, giải quyết kịp thời mâu thuẫn, phá tan nghi kỵ, hận thù, động viên toàn dân tận tâm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
+ 3là: Quá trình lãnh đạo cách mạng Đảng ta luôn chú ý đoàn kết mọi lực
lượng có thể đoàn kết được.
Biểu hiện:
* Cương lĩnh đầu tiên xác định: lực luọng cách mạng là toàn thể đồng bào, trong đó công - nông là gốc cách mạng
* 1936 - 1939, Đảng thành lập MTDCĐD, đoàn kết với mọi lực lượng, cá nhân, kể cả người nước ngoài nhằm thực hiện mục tiêu trước mắt là chống phát xít, chống chiến tranh
* 1939 - 1945, Đảng thành lập MTVM, đoàn kết với mọi lực lượng đấu tranh giành chính quyền
* 1945 - 1954, ngoài MTVM Đảng lập thêm MTLV tập hợp thêm những đảng phái và cá nhân chưa tham gia MTVM vào kháng chiến chống Pháp giành ĐLDT
* 1954 - 1975, kháng chiến chống Mỹ, Đảng đã đoàn kết mọi lực lượng ĐLDT, trung lập, CNXH và quốc tế đánh Mỹ thắng lợi
=> Nhìn chung, ở các thời kỳ khác nhau, hình thức tập hợp lực lượng có
khác nhau, song tư tưởng xuyên suốt của Đảng là đoàn kết mọi lực lượng có thể đoàn kết để tạo thành sức mạnh tổng hợp tiến hành cách mạng
- Kinh nghiệm rút ra cho hiện nay:
Trang 8+ 1là: Để đoàn kết được mọi lực lượng có thể đoàn kết phải đứng vững
trên lập trường GCCN, phân biệt rõ ta, bạn thù.
Đây là vấn đề có tính nguyên tắc, nhân tố bảo đảm cho đoàn kết vững chắc, chống được tả hoặc hữu khuynh trong đoàn kết
Có phân biệt rõ ta, bạn thù thì mới tìm đúng bạn để đoàn kết, chĩa mũi nhọn vào kẻ thù chủ yếu, trước mắt
Các nhà yêu nước tiền bối như PBC, PCT không thành công trong sự nghiệp của mình có nguyên nhân là không phân biệt rõ ta, bạn, thù đó cũng do hạn chế bởi lập trường giai cấp
+ 2là: Đảng phải có cương lĩnh thiết thực, rộng rãi, vững chắc bảo đảm
được lợi ích giai cấp, lợi ích dân tộc, lợi ích quốc tế.
Vì:
Cương lĩnh là ngọn cờ để tập hợp lực lượng, cương lĩnh đúng đắn sẽ tập hợp, đoàn kết được mọi lực lượng Cương lĩnh phải đáp ứng lợi ích giai cấp, dân tộc và quốc tế và người lao động mà trước hết là công – nông - trí
+ 3là: Phải đấu tranh chống mọi biểu hiện tả hoặc hữu khuynh trong
đoàn kết tập hợp lực lượng cách mạng.
Biểu hiện của tả hoặc hữu khuynh là:
Hòa hợp một chiều không có đấu tranh
Vô nguyên tắc, mất cảnh giác với những phần tử xấu, không muốn mở rộng khối ĐĐK toàn dân
2 Tăng cường đoàn kết thống nhất trong Đảng.
Đoàn kết thống nhất trong Đảng là vấn đề nguyên tắc, là cơ sở, nền tảng của đoàn kết dân tộc, đoàn kết toàn dân, đoàn kết quốc tế; là bản chất, truyền thống của Đảng ta
- Cơ sở:
Trang 9+ 1là: Từ nguyên lý Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân theo chủ nghĩa
Mác - Lênin.
Biểu hiện của Đảng kiểu mới là:
Chính trị, có cương lĩnh, đường lối đúng
Về tư tưởng: là chủ nghĩa Mác - Lênin
Về tổ chức: nguyên tắc tập trung dân chủ…
=> Vì vậy trong Đảng phải đoàn kết thống nhất.
+ 2là: Từ vị trí vai trò của Đảng, là hạt nhân lãnh đạo, là nhân tố quyết
định mọi thắng lợi, là hạt nhân đoàn kết thống nhất trong mọi tổ chức, do đó Đảng phải đoàn kết thống nhất
HCM: “Trong Đảng phải giữ gìn sự đoàn kết như giữ gìn con ngươi của mắt mình”
+ 3là: Thực tế Đảng ta từ khi ra đời đến nay, từ BCHTW đến các cơ sở
đảng luôn là một khối đoàn kết thống nhất tư tưởng, ý chí, hành động, chưa bao giờ có sự chia rẽ, phân biệt
Vì vậy, Đảng thực sự là trung tâm đoàn kết toàn dân, đoàn kết quốc tế tạo thành sức mạnh giành thắng lợi trong cách mạng
Các Đảng khác: Đảng Cộng sản Liên Xô phân biệt về tổ chức 2 phái Bônsêvic và Mensêvic, một số Đảng ở Đông Âu, Balan, Hunggary, Tiệp Khắc
Nói như vậy không có nghĩa trong Đảng ta không có mất đoàn kết, mà trong Đảng ta cũng có mất đoàn kết nhưng chỉ xảy ra ở chi bộ, đảng bộ này hay chi bộ đảng bộ khác mà thôi Mặt khác, cũng cần phải phân biệt giữa những ý kiến khác nhau với mất đoàn kết
- Kinh nghiệm thực hiện đoàn kết thống nhất trong Đảng:
Trang 10+ 1là: Đoàn kết phải trên quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
HCM, lợi ích chung của GCCN và dân tộc mà thể hiện cụ thể ở Cương lĩnh, đường lối của Đảng
Vì: Đường lối là sinh mệnh chính trị của Đảng Đường lối đúng sẽ quy tụ
được mọi sức mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và hành động của Đảng
* Thực tế sau cao trào 30 – 31, dù địch khủng bố song do có đường lối đúng nên các đảng viên của Đảng nhanh chóng quy tụ lại, Đảng tổ chức Đại Hội
I (3/1935) khôi phục lại tổ chức tiếp tục lãnh đạo cách mạng
* Thời kỳ 1954 – 1959, ở miền Nam cũng tương tự như vậy
* Trước đổi mới 1986, cũng có những quan điểm khác nhau trong Đảng, nhưng do Đảng có đường lối đúng, đoàn kết thống nhất nên đổi mới thành công
+ 2là: Đoàn kết thống nhất trong Đảng phải có nguyên tắc theo chế độ tổ
chức và sinh hoạt Đảng, đặc biệt là nguyên tác tập trung dân chủ
Vì:
Tập trung dân chủ là nguyên tắc tối cao của Đảng, nó bảo đảm cho Đảng thống nhất ý chí và hành động
Mục đích của tập trung dân chủ: một mặt phát huy tính tích cực sáng tạo của mọi tổ chức đảng và đảng viên Mặt khác bảo đảm thồng nhất ý chí và hành động
+ 3là: Thực hiện phê bình và tự phê bình thành nề nếp để xây dựng khối
đại đoàn kết thống nhất trong đảng
+ 4là: Trên cơ sở chủ nghĩa Mác – Lênin, tăng cường đoàn kết thống nhất
trong PTCS và CNQT, đấu tranh chống cơ hội xét lại dưới mọi màu sắc
3 Đảng phải có đường lối cách mạng đúng đắn và phương pháp tổ chức quần chúng phù hợp.
- Cơ sở: