Thành ph Hà Tnh, t nh Hà T nh là thành ph đô th lo i III và đang trên đà phát tri n.
Trang 1L I CAM OAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u, k t
qu nêu trong lu n v n là trung th c và ch a t ng đ c ai công b trong b t kì công trình nào khác
Tôi xin cam đoan các thông tin trích d n trong lu n v n đ u đã đ c ch rõ ngu n g c./
Tác gi lu n v n
Tr n Thanh Hà
Trang 2L I C M N
Trong th i gian h c t p và th c hi n đ tài, tôi đã nh n đ c s h ng d n, giúp đ nhi t tình, chu đáo c a các Th y, Cô giáo đ n nay tôi đã hoàn thành ch ng trình đào t o Cao h c và làm lu n v n này
có đ c k t qu nghiên c u này, ngoài s c g ng và n l c c a b n thân, tôi còn nh n đ c s h ng d n chu đáo, t n tình c a TS Lê Thanh B n là ng i đã
tr c ti p h ng d n tôi trong su t th i gian nghiên c u đ tài và vi t lu n v n
Tôi xin chân thành c m n các Th y, Cô giáo c a Khoa Tài nguyên và Môi
tr ng nông nghi p, Phòng ào t o Sau i h c, Tr ng i h c Nông lâm Hu đã giúp đ tôi trong quá trình h c t p và th c hi n lu n v n t t nghi p
Tôi xin chân thành c m n U ban Nhân dân thành ph Hà T nh, Ban Qu n lý
D án thành ph và các phòng, ban, cá nhân đã t o đi u ki n, giúp đ tôi trong th i gian thu th p thông tin, tài li u, nghiên c u làm lu n v n
M t l n n a tôi xin trân tr ng c m n./
Tác gi lu n v n
Tr n Thanh Hà
Trang 3Do nhi u tác đ ng c a nhi u y u t khác nhau, nên vi c th c hi n công tác b i
th ng, h tr và tái đ nh c ch a th c s đ t đ c hi u qu cao, còn g p nhi u khó
kh n, v ng m c c n gi i quy t khi th c hi n các d án Nghiên c u đ tài “ ánh giá công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c t i m t s d án trên đ a bàn thành ph Hà
T nh, t nh Hà T nh”, mà t p trung vào 2 d án tr ng đi m đó là d án ng H i
Th ng Lãn Ông kéo dài t đ ng Mai Thúc Loan đ n c u ò Hà và h đi u hòa xã
Th ch Trung, thành ph Hà T nh T đó mà rút ra nh ng kinh nghi m, đ ra gi i pháp
h p lý h n, nh m đ y nhanh ti n đ gi i phóng m t b ng cho nh ng d án ti p theo trên đ a bàn thành ph Hà T nh
V i ph ng pháp đi u tra, thu th p các tài li u, s li u th c p và s c p c n thi t v đi u ki n t nhiên, kinh t , xã h i, v công tác b i th ng, h tr và tái đ nh
c t i hai d án đã l a ch n K t qu nghiên c u đã cho th y:
- Công tác gi i phóng m t b ng trên đ a bàn thành ph v c b n đ c ti n hành khá thu n l i Các v ng m c, ki n ngh c a các h liên quan đ n chính sách đ n
bù, b trí tái đ nh c đ c UBND thành ph l n l t gi i quy t trên c s đ xu t c a
H i đ ng gi i phóng m t b ng nh đó ti n đ gi i phóng m t b ng đ c đ m b o
- Sau khi Lu t t đai n m 2013 đ c ban hành đ n nay, chính sách b i th ng,
h tr và tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t đã có nh ng đ i m i, ti n b , v c b n
đ m b o đ c l i ích c a Nhà n c, c a nhà đ u t và ng i dân b thu h i đ t
- Công tác qu n lý đ t đai trên đ a bàn huy n tr c đây còn l ng l o, ch a đ c quan tâm đúng m c, tình tr ng l n chi m, c i n i, chuy n đ i m c đích s d ng đ t và chuy n nh ng trái pháp lu t còn r t nhi u H th ng l u tr h s thi u khoa h c nên khi thu h i, xây d ng ph ng án b i th ng, h tr m t r t nhi u t i gian và công s c
- Khung giá đ t, cây c i hoa màu, v t ki n trúc đ c đi u ch nh k p th i, t o
đi u ki n thu n l i cho các đ n v ch c n ng th c hi n các d án và ng i b nh
h ng Nhìn chung, c b n đ c ng i dân ng h và ch p nh n
Tuy v y, công tác b i th ng, gi i phóng m t b ng, b trí tái đ nh c c ng còn
có nh ng h n ch nh sau:
Trang 4- n giá b i th ng v đ t đai còn th p so v i th c t , giá b i th ng v cây
Trang 5M C L C
L I CAM OAN i
L I C M N ii
TÓM T T iii
M C L C v
DANH M C CH VI T T T viii
DANH M C CÁC B NG x
DANH M C HÌNH NH, TH xi
M U 1
1 t v n đ 1
2 M c tiêu nghiên c u 2
3 Ý ngh a khoa h c và th c ti n 2
Ch ng 1T NG QUAN CÁC V N NGHIÊN C U 3
1.1 C S LÝ LU N 3
1.1.1 Khái ni m v b i th ng, h tr và tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t 3
1.1.2 Vai trò c a công tác b i th ng, h tr , tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t 3
1.1.3 c đi m c a công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c 5
1.1.4 Nh ng y u t nh h ng t i công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c 6
1.1.5 Nh ng n i dung c b n c a công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c 7
1.1.6 D án đ u t xây d ng s d ng v n ADB 8
1.2 C S TH C TI N 9
1.2.1 Chính sách b i th ng, h tr và tái đ nh c m t s n c trên th gi i 9
1.2.2 Công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c Vi t Nam qua các th i k 14
1.2.3 Tình hình th c hi n công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c khi thu h i đ t thành ph Hà T nh 18
1.3 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN C U CÓ LIÊN QUAN N TÀI 19
Ch ng 2 I T NG, PH M VI, N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 22
2.1 I T NG NGHIÊN C U 22
Trang 62.2 PH M VI NGHIÊN C U 22
2.3 N I DUNG NGHIÊN C U 22
2.4 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 23
2.4.1 Ph ng pháp thu th p s li u 23
2.4.2 Ph ng pháp phân tích, t ng h p và x lý s li u 23
2.4.3 Ph ng pháp chuyên kh o 23
Ch ng 3K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 24
3.1 KHÁI QUÁT I U KI N T NHIÊN, KINH T VÀ XÃ H I 24
3.1.1 i u ki n t nhiên 24
3.1.2 i u ki n kinh t - xã h i 27
3.2 TÌNH HÌNH QU N LÝ VÀ S D NG T AI TRÊN A BÀN THÀNH PH HÀ T NH 34
3.2.1 Tình hình qu n lý đ t đai 34
3.2.2 Hi n tr ng s d ng đ t n m 2016 c a thành ph Hà T nh 37
3.3 ÁNH GIÁ VI C TH C HI N CÔNG TÁC B I TH NG, H TR VÀ TÁI NH C T I HAI D ÁN TRÊN A BÀN THÀNH PH HÀ T NH 39
3.3.1 ánh giá v vi c ban hành các v n b n pháp quy và t ch c th c hi n các v n b n qu n lý nhà n c v b i th ng, h tr và tái đ nh c 39
3.3.2 Khái quát v 2 d án 41
3.3.3 ánh giá chung vi c th c hi n chính sách b i th ng, gi i phóng m t b ng c a D án 1 - H đi u hòa Th ch Trung 42
3.3.4 ánh giá chung vi c th c hi n chính sách b i th ng, gi i phóng m t b ng c a D án 2 - ng H i Th ng Lãn Ông đo n t Mai Thúc Loan đ n c u ò Hà 50
3.3.5 ánh giá quá trình th c hi n công tác b i th ng gi i phóng m t b ng, h tr và b trí tái đ nh c c a các d án nghiên c u trên đ a bàn thành ph Hà T nh 62
3.4 NH H NG C A CHÍNH SÁCH B I TH NG, GI I PHÓNG M T B NG N NG I DÂN CÓ T B THU H I T I CÁC D ÁN NGHIÊN C U 65
3.4.1 Thay đ i v thu nh p 65
3.4.2 Thay đ i v tài s n c a h 68
3.4.3 ánh giá c a ng i dân v vi c an ninh, tr t t n i sau khi thu h i đ t 70
Trang 73.5 XU T CÁC GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU VI C TH C HI N CHÍNH SÁCH B I TH NG GI I PHÓNG M T B NG TRÊN A BÀN
THÀNH PH HÀ T NH 71
3.5.1 Gi i pháp v chính sách thu h i đ t, b i th ng, h tr cho ng i dân 71
3.5.2 Gi i pháp v công tác quy ho ch s d ng đ t 73
3.5.3 Gi i pháp v giá b i th ng h tr 73
3.5.4 Gi i pháp cho công tác t ch c đ nh c , gi i quy t vi c làm cho ng i dân 73
3.5.5 H tr vay v n 74
K T LU N VÀ KI N NGH 75
1 K t lu n 75
2 Ki n ngh 75
TÀI LI U THAM KH O 77
PH L C 81
Trang 9Vi t t t Chú gi i
ATVSTP An toàn v sinh th c ph m
ATVSL -PCCN An toàn v sinh lao đ ng – phòng ch ng cháy n KHHG K ho ch hóa gia đình
GCNQSD Gi y ch ng nh n quy n s d ng
Trang 10DANH M C CÁC B NG
B ng 3.1 Dân s và lao đ ng thành ph Hà T nh 32
B ng 3.2 Hi n tr ng s d ng đ t thành ph Hà T nh n m 2016 38
B ng 3.3 T ng h p di n tích, lo i đ t b thu h i đ th c hi n d án 43
B ng 3.4 T ng kinh phí b i th ng v đ t và tài s n trên đ t 44
B ng 3.5 T ng kinh phí h tr 45
B ng 3.6 T ng h p di n tích, lo i đ t b thu h i đ th c hi n d án 51
B ng 3.7 T ng kinh phí b i th ng v đ t và tài s n trên đ t 52
B ng 3.8 T ng kinh phí h tr đ t nông nghi p và c t b c m m 53
B ng 3.9 T ng kinh phí h tr dành cho các h gia đình b thu h i đ t 57
B ng 3.10 So sánh s khác bi t gi a hai Quy t đ nh 58
B ng 3.11 K t qu th c hi n công tác tái đ nh c c a d án 61
B ng 3.12 Thay đ i thu nh p c a ng i dân tr c và sau khi thu h i đ t 65
B ng 3.13 Ph ng th c s d ng ti n c a các h dân có đ t thu h i t i 02 d án 66
B ng 3.14 Tài s n s h u c a các h đi u tra ph ng v n t i d án 01 68
B ng 3.15 Tài s n s h u c a các h đi u tra ph ng v n c a d án 02 69
Trang 11DANH M C HÌNH NH, TH
Hình 3.1 S đ hành chính thành ph Hà T nh, t nh Hà T nh 24
Hình 3.2 C c u s d ng đ t thành ph Hà T nh n m 2016 39
Hình 3.3 Bi u đ v thay đ i thu nh p c a các h dân 65
Hình 3.4 ánh giá c a ng i dân v tình hình an ninh – tr t t 70
Hình 3.5 ánh giá c a ng i dân v ti p c n c s h t ng 2 d án 71
Trang 12M U
1 t v n đ
t đai đ c coi là m t lo i b t đ ng s n, là m t hàng hoá đ c bi t Trong th i
kì công nghi p hóa, hi n đ i hóa và h i nh p v n đ thu h i đ t ph c v cho các m c đích qu c phòng, an ninh, l i ích qu c gia, l i ích công c ng và phát tri n kinh t đang
là v n đ nh y c m, là m i quan tâm c a Nhà n c, chính quy n đ a ph ng, ch đ u
t và ng i s d ng đ t b thu h i đ t, nó không ch tác đ ng v m t kinh t mà còn
nh h ng sâu s c đ n y u t chính tr - xã h i
Vi t Nam nh ng n m g n đây qu đ t ngày càng h n h p, giá đ t ngày càng cao, nhp đ phát tri n ngày càng l n thì nhu c u gi i phóng m t b ng càng tr nên c p thi t Chúng ta đã và đang tri n khai nhi u d án đ u t xây d ng và c i thi n c s h
t ng, các d án đ u c n qu đ t, s phát tri n đô th , khu dân c , an ninh qu c phòng,
c s s n xu t đ u c n có qu đ t Vì v y, v n đ thu h i đ t, gi i phóng m t b ng đang di n ra kh p n i, tuy nhiên công tác này v n g p nhi u khó kh n, v ng m c,
hi u qu th p, k c vi c thu h i đ t đ xây d ng c s h t ng ph c v cho chính
c ng đ ng dân c có đ t b thu h i
Thành ph Hà Tnh, t nh Hà T nh là thành ph đô th lo i III và đang trên đà phát tri n R t nhi u d án, công trình phát tri n kinh t xã h i, phát tri n c s h t ng đang đ c tri n khai trên đ a bàn thành ph nên công tác thu h i đ t, b i th ng, h
tr và tái đ nh c nh h ng không nh đ n đ i s ng s n xu t, vi c làm và môi tr ng
c a ng i dân trên đ a bàn thành ph ây là v n đ đang đ c các c p chính quy n
đ c bi t quan tâm nh t là đ i v i d án Phát tri n đô th lo i II – thành ph Hà T nh,
d án này là d án l n g m các h ng m c v h t ng nh m đ a thành ph đ t thành
ph đô th lo i II vào n m 2018 Trong đó có 2 h ng m c tr ng đi m đó là h ng m c
ng H i Th ng Lãn Ông kéo dài t đ ng Mai Thúc Loan đ n c u ò Hà và h
đi u hòa xã Th ch Trung, thành ph Hà T nh
Do nhi u tác đ ng c a nhi u y u t khác nhau, nên vi c th c hi n công tác b i
th ng, h tr và tái đ nh c ch a th c s đ t đ c hi u qu cao, còn g p nhi u khó
kh n, v ng m c c n gi i quy t đ th c hi n các d án Vì v y, c n có nh ng nghiên
c u, đánh giá nghiêm túc vi c th c hi n công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c ,
nh m góp ph n hoàn thi n chính sách b i th ng thi t h i khi Nhà n c thu h i đ t,
h n ch khi u ki n trong nhân dân ng th i t đó mà rút ra nh ng kinh nghi m, đ
ra gi i pháp h p lý, hi u qu , đ y nhanh ti n đ gi i phóng m t b ng cho nh ng d án
ti p theo, đ ng th i đ đáp ng yêu c u c i cách hành chính trên đ a bàn thành ph Hà
Tnh, t nh Hà T nh
Trang 13Vì nh ng lý do trên, tôi ti n hành nghiên c u đ tài “ ánh giá công tác b i
và tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t t i m t s d án trên đ a bàn thành ph Hà
Tnh, t nh Hà T nh T đó đ xu t đ c gi i pháp nh m hoàn thi n chính sách thu h i
- Phân tích, đánh giá công tác t ch c, trình t th c hi n và trách nhi m c a các
c p, các ngành trong công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c , các quy đ nh c a đ a
ph ng ng th i, nêu ra đ c u đi m, t n t i và đ a ra nh ng ý ki n t t nh t cho công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c nh m đ y nhanh ti n đ các d án ti p theo
Trang 14“B i th ng” hay “đ n bù” có ngh a là tr l i t ng x ng giá tr công lao cho
m t ch th nào đó b thi t h i vì m t hành vi c a ch th khác [Nguy n Nh Ý (2001)] Vi c b i th ng có th vô hình hay h u hình, có th do các quy đ nh c a pháp
lu t đi u ti t ho c do s th a thu n gi a các ch th
Theo đi u 3 Lu t đ t đai n m 2013 b i th ng v đ t là vi c Nhà n c tr l i giá tr quy n s d ng đ t đ i v i di n tích đ t b thu h i cho ng i s d ng đ t Vi c thu h i đ c c n c theo ngh đ nh s 47/2014/N -CP ngày 15/05/2014 c a Chính
ph quy đ nh v b i th ng, h tr và tái đ nh c khi nhà n c thu h i đ t
1.1.1.2 H tr
Theo đi u 3 Lu t t đai n m 2013 H tr khi Nhà n c thu h i đ t là vi c Nhà
n c tr giúp cho ng i có đ t thu h i đ n đ nh đ i s ng, s n xu t và phát tri n thông qua đào t o ngh m i, b trí vi c làm m i, c p kinh phí đ di d i đ n đ a đi m
m i Vi c h tr khi Nhà n c thu h i đ t đ c quy đ nh c th t i các đi u 19, 20, 21,
đ i v i m t b ph n dân c đã gánh ch u vì s phát tri n chung
Tái đ nh c là m t b ph n không th tách r i và gi v trí r t quan tr ng trong chính sách GPMB và c n c theo đi u 26, 17 Ngh đ nh s 47/2014/N -CP ngày 15/05/2014 c a Chính ph
1.1.2 Vai trò c a công tác b i th ng, h tr , tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t
Vi c th c hi n công tác b i th ng, h tr , tái đ nh c t t làm t ng ti n đ thu
h i đ t góp ph n gián ti p vào vi c chuy n d ch c c u kinh t theo h ng gi m t
tr ng s n xu t nông nghi p, t ng t tr ng s n xu t công nghi p, d ch v Khi di n tích
Trang 15đ t s n xu t nông nghi p ngày càng b thu h p, Nhà n c th c hi n các bi n pháp h
tr cho ng i nông dân b m t đ t s n xu t trong vi c đào t o chuy n đ i ngh nghi p, tìm ki m vi c làm m i Qua đó, góp ph n rút b t m t l c l ng lao đ ng nông thôn chuy n sang làm vi c trong khu v c s n xu t phi nông nghi p và d ch v
Vi c thu h i đ t c a Nhà n c đ i v i ng i SD đ s d ng vào các m c đích khác nhau s gây ra nh ng thi t h i và nh h ng tr c ti p đ n đ i s ng c a nh ng
ng i b thu h i đ t N u không th c hi n t t công tác b i th ng, h tr , tái đ nh c cho ng i b thu h i đ t s d n đ n tình tr ng khi các công trình phúc l i đ c xây
d ng trên nh ng di n tích đ t b thu h i mang l i l i ích cho c ng đ ng thì trái ng c
l i ng i b thu h i đ t l i r i vào tình tr ng khó kh n v s n xu t và đ i s ng do b
m t đ t s n xu t ho c m t nhà [Hoàng Th Nga, 2010]
Khi thay đ i n i đó là ph i chuy n đ n khu tái đ nh c , vi c quy ho ch khu tái đ nh c không quan tâm đ n phong t c t p quán sinh ho t c a ng i dân d n đ n nhi u khó kh n h n cho ng i dân ph i tái đ nh c , ch t l ng công trình tái đ nh c
c ng là m t trong nh ng n i ám nh c a ng i dân ph i tái đ nh c Do đó, v n đ b i
th ng, h tr , tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t ph i gi i quy t hài hòa các m i quan h v l i ích c a Nhà n c, c a xã h i v a đ đ m b o nhu c u s d ng đ t đai
ph c v cho vi c th c hi n các m c tiêu phát tri n kinh t - xã h i c a đ t n c; v a
b o v quy n l i và l i ích h p pháp c a ng i SD , b i hoàn cho h nh ng thành
qu lao đ ng, k t qu đ u t b thi t h i do vi c thu h i đ t gây ra
B i th ng, h tr , tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t có vai trò quan tr ng trong s phát tri n c a đ t n c Các công trình ph c v m c đích an ninh, qu c phòng, l i ích qu c gia, m c đích phát tri n kinh t đ u c n t i m t b ng Có th nói công tác b i th ng, h tr , tái đ nh c đ c th c hi n nhanh và hi u qu thì công trình th c hi n đã hoàn thành đ c m t n a Quá trình th c hi n công tác b i th ng,
h tr và tái đ nh c nh h ng tr c ti p t i đ i s ng c a ng i dân t i th i đi m b thu h i đ t và sau này Do di n tích đ t s n xu t c a ng i dân b thu h i d n đ n tình
tr ng thi u vi c làm, ng i dân không có thu nh p làm nh h ng đ n kinh t c a m i
h gia đình cá nhân Thi u vi c làm là nguyên nhân chính d n đ n tình tr ng m t tr t
t an ninh i s ng c a nhân dân sau khi b thu h i đ t có th đ c nâng cao m t cách nhanh chóng nh ng không b n v ng do ng i dân không bi t s d ng kho n ti n
h tr đ chuy n đ i ngh nghi p d n đ n tình tr ng n tiêu lãng phí d dàng m c ph i các t n n xã h i [ ng Thái S n, 2002]
Vi c thu h i đ t không đúng m c đích, các d án treo d n đ n m t đ t s n xu t,
ng i dân không có vi c làm ây là m t trong nh ng nguyên nhân d n đ n tình tr ng
ng i dân b kích đ ng b i các th l c ch ng đ i gây m t tr t t an ninh qu c phòng,
m t ni m tin c a Nhân dân vào ng và Nhà n c Chính vì v y, vai trò c a công tác
Trang 16b i th ng, h tr và tái đ nh c không ch là làm th nào đ th c hi n thu h i đ t m t cách nhanh chóng mà ph i t o ra đ c bài toán n đ nh và phát tri n b n v ng cho
ng i dân sau khi b thu h i đ t
Vi c gi i quy t các tranh ch p, khi u ki n t vi c th c hi n b i th ng, h tr , tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t cho th y n u không gi i quy t t t vi c b i th ng
t n th t, h tr tái đ nh c nh m h tr h v t qua khó kh n tr c m t đ nhanh chóng n đ nh đ i s ng và s n xu t thì s phát sinh nhi u tranh ch p, khi u ki n kéo dài, v t c p v i s đông ng i dân tham gia ây c ng là nguyên nhân c b n phát sinh nh ng t đi m gây m t n đ nh v chính tr , tr t t an toàn xã h i và d b k x u
t đai là tài s n đ c bi t, có giá tr cao và vai trò c c k quan tr ng tr ng đ i
s ng kinh t - xã h i Vi t Nam v i xu t phát là đ t n c nông nghi p, dân c ch y u
s ng nh vào ho t đ ng s n xu t nông nghi p Do v y, khi Nhà n c thu h i đ t đ
th c hi n các d án phát tri n ng i dân th ng b th đ ng trong vi c chuy n đ i ngh nghi p, khó kh n trong vi c n đ nh đ i s ng, vi c làm M t khác, cây tr ng, v t nuôi trên vùng đó c ng đa d ng d n đ n công tác tuyên truy n, v n đ ng dân c tham gia di chuy n, đ nh giá b i th ng r t khó kh n và vi c h tr chuy n ngh nghi p là
đi u c n thi t đ đ m b o đ i s ng dân c sau này [V Ng c Anh, 2016]
i v i đ t công tác b i th ng, h tr , tái đ nh c l i càng ph c t p h n do
nh ng nguyên nhân sau: t là tài s n có giá tr l n, g n bó tr c ti p v i đ i s ng và sinh ho t c a ng i dân mà tâm lý, t p quán c a ng i dân là ng i di chuy n ch ; c
ch chính sách ch a đ ng b , s qu n lý l ng l o, gi i quy t không d t đi m, kéo dài
c a các c p chính quy n nh t là chính quy n c p c s d n đ n tình tr ng l n chi m
đ t đai, xây nhà trái phép di n ra; thi u qu đ t do xây d ng khu tái đ nh c c ng nh
ch t l ng khu tái đ nh c th p ch a đ m b o đ c yêu c u; dân c m t s vùng s ng
ch y u b ng ngh buôn bán nh và s ng bám vào các tr c đ ng giao thông c a khu dân c làm k sinh nhai nay chuy n đ n khu v c m i thì đi u ki n ki m s ng b thay
đ i nên h không mu n di chuy n
1 1.3.2 Tính đa d ng
M i d án đ c ti n hành theo m c đích khác nhau trên m t vùng đ t khác nhau v i đi u ki n t nhiên kinh t , xã h i dân c khác nhau Khu v c n i thành, m t
đ dân c cao, ngành ngh đa d ng, giá tr đ t và tài s n trên đ t l n; khu v c ven đô,
m c đ t p trung dân c khá cao, ngành ngh dân c ph c t p, ho t đ ng s n xu t đa
Trang 17d ng: công nghi p, ti u th công nghi p, th ng m i, buôn bán nh ; khu v c ngo i thành, ho t đ ng s n xu t ch y u c a dân c là s n xu t nông nghi p Do đó m i khu
v c b i th ng GPMB có nh ng đ c tr ng và đ c ti n hành v i nh ng gi i pháp riêng phù h p v i nh ng đ c đi m c a m i khu v c và t ng d án c th [V Ng c Anh, 2016]
1.1.4 Nh ng y u t nh h ng t i công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c
B i th ng, h tr và tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t là m t quá trình
ph c t p ch u nhi u nh h ng c a nhi u y u t trong đó có c y u t khách quan và
y u t ch quan
1.1.4.1 Y u t khách quan
- Công tác qu n lý nhà n c v đ t đai, c th :
+ Công tác c p Gi y ch ng nh n quy n s d ng đ t ph i đ c th c hi n m t cách đúng nguyên t c, chính xác đ khi ti n hành xét duy t đ i t ng đ c b i
+ Các quy đ nh v b i th ng, h tr tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t: Vi c xác đ nh ngu n g c đ t, đ i t ng và đi u ki n đ c b i th ng; đ i t ng và đi u
ki n đ c h tr ; đ i t ng và đi u ki n đ c tái đ nh c
- Giá đ t đ tính b i th ng: ây là nguyên nhân chính nh h ng l n đ n công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c , trên th c t giá đ t do UBND t nh ban hành hàng
n m ch a sát v i giá th tr ng, do v y s x y ra hi n t ng ng i b thu h i đ t không đ ng ý và ph i xác đ nh l i giá đ t d n đ n kéo giài th i gian th c hi n công tác
b i th ng, h tr , tái đ nh c và t n kém kinh phí
1.1.4.2 Y u t ch quan
- N ng l c tài chính c a ch đ u t : Y u t này nh h ng tr c ti p t i công tác
b i th ng, h tr và tái đ nh c , ch đ u t có n ng l c tài chính m nh vi c gi i ngân
di n ra nhanh chóng, k p th i đ y nhanh đ c ti n đ b i th ng, h tr tái đ nh c ;
- Ph ng th c qu n lý l u tr h s ; kh n ng t ch c và th c hi n công tác b i
Trang 18th ng h tr , tái đ nh c ; trình đ hi u bi t pháp lu t c a ng i dân; công tác tuyên truy n v n đ ng nhân dân th c hi n các quy đ nh c a Nhà n c v công tác b i
th ng, h tr , tái đ nh c
- Phong t c, t p quán sinh ho t, t p quán s n xu t c a ng i dân vùng b thu h i
đ t Khi tìm hi u rõ đ c phong t c t p quán sinh ho t, t p quán s n xu t c a ng i dân vùng b thu h i đ t vi c b i th ng, h tr , tái đ nh c s đ c th c hi n theo nhu
c u th c t c a ng i dân, gi m b t đ c tình tr ng các h gia đình cá nhân chuy n
đ n khu tái đ nh c nh ng không th c hi n đ c s n xu t, và phong t c s ng b đ o
l n;Trình đ , n ng l c, và trách nhi m c a ng i tr c ti p th c hi n công tác b i
th ng, h tr , tái đ nh c : Cán b tr c ti p làm công tác b i th ng, h tr , tái đ nh
c r t quan tr ng, các cán b có trình đ và làm vi c có trách nhi m s đ y nhanh
đ c ti n đ th c hi n, thông qua cán b có th tuyên truy n ph bi n quy đ nh c a pháp lu t
1.1.5 Nh ng n i dung c b n c a công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c
1.1.5 1 C n c đ b i th ng, h tr và tái đ nh c
c quy đ nh t i đi u 74, đi u 88 Lu t đ t đai 2013
- Vi c b i th ng đ t đai, gi i phóng m t b ng khi thu h i đ t, ph i tuân th pháp lu t và th c hi n theo m t quy trình ch t ch đ c ti n hành
- Vi c b i th ng đ t đai, gi i phóng m t b ng khi thu h i đ t, ph i đ m b o hài hòa l i ích c a các bên có liên quan
- Vi c b i th ng đ t đai, gi i phóng m t b ng khi thu h i đ t, ph i g n v i
vi c tái đ nh c , n đ nh đ i s ng và vi c làm cho ng i có đ t b thu h i
- Vi c b i th ng đ t đai, gi i phóng m t b ng khi thu h i đ t, ph i đ c th c
hi n công khai, dân ch v i s tham gia c a c ng đ ng
- Vi c b i th ng đ t đai, gi i phóng m t b ng khi thu h i đ t ph i k t h p nhi u bi n pháp, trong đó bi n pháp tuyên truy n, giáo d c, t v n thuy t ph c đ
ng i dân t giác th c hi n là quan tr ng
1.1.5 2 i t ng đ c b i th ng, gi i phóng m t b ng
Là t ch c, h gia đình, cá nhân có đ t b nh h ng b i d án gi i phóng m t
b ng đi qua
1.1.5.3 Th m quy n phê duy t b i th ng, gi i phóng m t b ng
Theo đi u 66 Lu t đ t đai 2013
1 y ban nhân dân c p t nh quy t đ nh thu h i đ t trong các tr ng h p sau đây:
Trang 19a) Thu h i đ t đ i v i t ch c, c s tôn giáo, ng i Vi t Nam đ nh c n c ngoài, t ch c n c ngoài có ch c n ng ngo i giao, doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài, tr tr ng h p quy đ nh t i đi m b kho n 2 i u này;
b) Thu h i đ t nông nghi p thu c qu đ t công ích c a xã, ph ng, th tr n
2 y ban nhân dân c p huy n quy t đ nh thu h i đ t trong các tr ng h p sau đây:
a) Thu h i đ t đ i v i h gia đình, cá nhân, c ng đ ng dân c ;
b) Thu h i đ t c a ng i Vi t Nam đ nh c n c ngoài đ c s h u nhà
t i Vi t Nam
3 Tr ng h p trong khu v c thu h i đ t có c đ i t ng quy đ nh t i kho n 1
và kho n 2 i u này thì y ban nhân dân c p t nh quy t đ nh thu h i đ t ho c y quy n cho y ban nhân dân c phuy n quy t đ nh thu h i đ t
tr thành m t trong nh ng ngu n v n ODA quan tr ng cho Vi t Nam c ng nh các
n c đang phát tri n B t đ u v i m t s ti n cho vay khiêm t n là $ 150.000.000 vào
n m 1993, đã t ng m nh đ n $400.000.000 vào n m 2004 Tính đ n 31 Tháng ba
2010, ADB đã cung c p 90 kho n vay khu v c công v i s ti n t ng c ng là $ 8.400.000.000 [24 ]
1.1.6.1 M c đích c a v n ADB
Ho t đ ng c a ADB t p trung vào vi c khôi ph c và c i cách kinh t T n m
2002, ADB h tr nh ng n l c c a Chính ph Vi t Nam đ gi m nghèo, t p trung
vào t ng tr ng b n v ng, phát tri n xã h i qu n tr , và t p trung vào khu v c mi n Trung, trong đó có thành ph Hà T nh Hi n nay, chi n l c phát tri n dài h n đ n
n m 2020 c a ADB t p trung vào 5 l nh v c [6]
a C s h t ng: u t vào giao thông, c p đi n, n c và các l nh v c đô th
đã góp ph n chuy n đ i kinh t c a đ t n c và gia t ng nhanh chóng trong đ u t
n c ngoài và trong n c, đ c bi t trong s n xu t
b Phát tri n khu v c t nhân:
c Phát tri n nông thôn và th y l i:
d Lnh v c xã h i
Trang 20e Xây d ng n ng l c.Ch t l ng cán b nhà n c thông qua đào t o và hi n
đ i hóa hành chính công đ c nâng lên cùng v i các bi n pháp ch ng tham nh ng và
t ng c ng ý th c v gi i
1.1.6.2 c đi m các d án đ u t xây d ng s d ng v n ngân hàng ADB
- Các d án TXD s d ng v n ADB th ng h ng đ n s phát tri n b n v ng bao g m các nhóm d án [27]
+ Xoá đói gi m nghèo
+ Nâng cao trình đ dân trí
+ C i thi n môi tr ng t nhiên
bi t cho công tác gi i phóng m t b ng và tái đ nh c
- V n vay c a ADB đ c gi i ngân đ y đ theo ti n đ d án, lãi su t th p và ít
b gián đo n, th i gian gi i ngân nhanh
- Ngân hàng ADB có nh ng u đãi riêng đ i v i các nhà đ u t tr c ti p n c ngoài và các thành viên h p l c a ADB
- D án v n ADB cho phép xâm nh p c a hàng hóa t các n c thành viên h p
l c a ADB
1.2 C S TH C TI N
1.2.1 Chính sách b i th ng, h tr và tái đ nh c m t s n c trên th gi i
1.2.1.1 Chính sách b i th ng, h tr , tái đ nh c c a Australia
Lu t t đai c a Australia quy đ nh đ t đai c a qu c gia thu c s h u Nhà
n c và s h u t nhân Lu t t đai b o h tuy t đ i quy n l i và ngh a v c a ch
s h u đ t đai Ch s h u có quy n cho thuê, chuy n nh ng, th ch p, th a k theo
di chúc mà không có s c n tr nào, k c vi c tích lu đ t đai Theo Lu t v thu h i tài s n c a Australia n m 1989 có hai lo i thu h i đ t, đó là thu đ t b t bu c và thu đ t
t nguy n Trong đó: Thu h i đ t t nguy n đ c ti n hành khi ch đ t c n đ c thu
Trang 21h i đ t Trong thu đ t t nguyên không có quy đ nh đ c bi t nào đ c áp d ng mà vi c tho thu n đó là nguyên t c c b n nh t Ch có đ t c n đ c thu h i và ng i thu h i
đ t s tho thu n giá b i th ng đ t trên tinh th n đ ng thu n và c n c vào th tr ng Không có bên nào có quy n h n bên nào trong tho thu n và c ng không bên nào
đ c áp đ t đ i v i bên kia; thu h i đ t b t bu c đ c Nhà n c Australia ti n hành khi Nhà n c có nhu c u s d ng đ t cho các m c đích công c ng và các m c đích khác Thông th ng, nhà n c có đ c đ t đai thông qua đàm phán
Nguyên t c c a b i th ng đ c quy đ nh t i đi u 55 o lu t qu n lý đ t đai
nh sau: giá tr đ c bi t do s h u ho c vi c SD b thu h i; thi t h i v ti ng n ho c các thi t h i khác; không tính đ n ph n giá tr tài s n t ng thêm hay gi m đi do b thu
h i Giá tính m c b i th ng là giá th tr ng hi n t i, đ c quy t đ nh v i c quan
qu n lý v i s t v n c a ng i đ ng đ u c quan đ nh giá Giá th tr ng đ c xác
Lu t pháp Singapore quy đ nh Nhà n c có th m quy n thu h i đ t và ng i dân có ngha v ch p hành quy t đ nh thu h i đ t Vi c thu h i đ t đ c th c hi n d a trên quy ho ch t ng th đã đ c phê duy t và tuân th các nguyên t c ch y u sau đây: (i) Thu h i đ t b t bu c đ s d ng đ t vào m c đích công c ng; (ii) H n ch vi c thu h i đ t thu c s h u t nhân (ch thu h i trong các tr ng h p c n thi t); (iii) Vi c thu h i đ t ph i đ c s đ ng ý c a Chính ph , sau khi đã th o lu n và tham kh o ý
ki n c a c ng đ ng; (iv) Vi c thu h i đ t đ c th c hi n theo quy trình ch t ch do pháp lu t quy đ nh Nhà n c thông báo cho ng i b thu h i đ t bi t tr c t 2 đ n 3
n m tr c khi ra quy t đ nh thu h i đ t Tr ng h p ng i b thu h i đ t không th c
hi n quy t đ nh thu h i đ t s b nhà n c áp d ng các bi n pháp c ng ch ho c b
ph t theo Lu t xâm chi m đ t công (State Lands Encroachment Act)
V m c b i th ng thi t h i, đ c xác đ nh c n c vào giá tr th c t b t đ ng
s n c a ch s h u; các chi phí tháo d , di chuy n ch h p lý; chi phí mua nguyên
li u xây d ng nhà m i; thu nhà m i Tr ng h p ng i b thu h i đ t không tán thành v i ph ng án b i th ng thi t h i do nhà n c xác đ nh, h có quy n thuê m t
t ch c đ nh giá t nhân đ ti n hành đ nh giá l i các chi phí thi t h i Nhà n c tr
ti n thuê đ nh giá l i
Vi c xác đ nh m c b i th ng đ c xác đ nh là giá tr b t đ ng s n do ng i b thu h i đ t đ u t , không ph i là giá tr th c t c a b t đ ng s n Ph n giá tr t ng thêm
Trang 22do s đ u t c s h t ng c a nhà n c đ c bóc tách kh i giá tr b i th ng i u này có ngh a là nhà n c không b i th ng theo giá b t đ ng s n hi n t i mà b i
th ng theo giá th p h n do tr đi ph n giá tr b t đ ng s n t ng thêm t s đ u t c
s h t ng c a nhà n c
Bên c nh đó, nhà n c c ng xem xét b i th ng cho ng i b thu h i đ t các thi t h i sau đây: Tr ng h p công trình công c ng đi ngang qua b t đ ng s n gây nh
h ng x u đ n l i ích c a ng i s d ng đ t nh ti ng n, khói b i, ng i đi đ ng có
th nhìn vào nhà v.v; tr ng h p công trình công c ng gây chia c t manh mún m nh
đ t hi n h u; chi phí đ hoàn t t th t c đ ng tên ch s h u ho c ch s d ng đ i v i
ph n di n tích đ t còn l i
Nhà n c chi tr 20% t ng giá tr b i th ng khi ch nhà th c hi n vi c tháo d nhà Ph n giá tr b i th ng còn l i đ c thanh toán khi ng i b thu h i đ t hoàn
t t vi c di chuy n ch Tr ng h p h gia đình, cá nhân có nhu c u c p bách v ch
s đ c nhà n c cho thuê nhà v i giá thuê phù h p
Chính sách b i th ng khi nhà n c thu h i đ t c a Singapore đ c ti n hành
th n tr ng (đ c bi t đ i v i đ t thu c s h u t nhân) trên c s các quy đ nh ch t ch
c a pháp lu t Nguyên t c công b ng, minh b ch đ c đ cao trong quá trình th c hi n
nên đã nh n đ c s đ ng thu n c a ng i dân T l c ng ch khi thu h i đ t th p (d i 1% t ng s các tr ng h p thu h i đ t)
V n đ tái đ nh c cho ng i b thu h i đ t r t đ c Chính ph Singapore
r t chú tr ng th c hi n Chính sách này đ c tri n khai g n v i vi c b trí nhà
do nhà n c xây d ng (nhà công) và cung c p v i giá r đi kèm v i m t s đi u
ki n C c Phát tri n nhà (HDB) đ c thành l p n m 1960 có nhi m v cung c p nhà công cho ng i dân, trong đó ch y u ph c v công tác tái đ nh c Tính t khi thành l p đ n nay, HDB đã cung c p nhà cho 85% dân s ; trong đó có 2%
ng i dân đ c thuê c n h
Vi c tái đ nh c đ c th c hi n trên c s đi u tra xã h i h c m t cách c n
th n, t m nh m thu th p, xác minh các thông tin: S l ng thành viên trong h gia đình; ngu n thu nh p; ngh nghi p; n i làm vi c; tình tr ng pháp lý c a b t đ ng s n
t o c n c v ng ch c cho quá trình th c hi n tái đ nh c chính xác, công b ng
1.2.1.3 Chính sách b i th ng, h tr , tái đ nh c c a Thái Lan
Thái Lan, c ng gi ng nh nhi u n c khác trong khu v c châu Á, quá trình
đô th hoá di n ra nhanh chóng, m i giao d ch v đ t đai đ u do c ch th tr ng đi u
ti t Tuy nhiên, v i nh ng d án do Chính ph qu n lý, vi c b i th ng đ c ti n hành theo trình t : t ch c nghe ý ki n ng i dân; đ nh giá đ n bù
Trang 23Giá b i th ng ph thu c vào t ng khu v c, t ng d án N u m t d án mang tính chi n l c qu c gia thì nhà n c b i th ng v i giá r t cao so v i giá th tr ng Nhìn chung, khi ti n hành l y đ t c a dân, nhà n c ho c cá nhân đ u t đ u b i
th ng v i m c cao h n giá th tr ng ( ào Trung Chính, 2014)
Pháp Lu t t đai Thái Lan cho phép t n t i hình th c s h u t nhân v đ t đai Do v y nguyên t c khi Nhà n c ho c các t ch c l y đ t đ làm b t k m t d án nào, công trình nào đ u ph i có s tho thu n v s d ng đ t gi a ch d án và ch s
h u khu đ t trên c s m t h p đ ng
N m 1987, Thái Lan ban hành lu t v tr ng d ng b t đ ng s n áp d ng cho
vi c tr ng d ng đ t ph c v vào các m c đích xây d ng công c ng, an ninh qu c phòng Lu t quy đ nh nh ng nguyên t c thu h i đ t, nguyên t c tính giá tr b i th ng các lo i tài s n đ c b i th ng, trình t l p d án, duy t d án, lên k ho ch b i
th ng trình các c p phê duy t Lu t còn quy đ nh th t c thành l p các c quan, u ban tính toán b i th ng T C, trình t đàm phán, nh n ti n b i th ng, trình t khi u
n i, gi i quy t khi u n i, trình t đ a ra tòa án
Thái Lan vi c tuyên truy n v n đ ng đ i v i các đ i t ng b di d i đ c
th c hi n r t t t, g n nh ngay t đ u, x p x 100% các h dân đã hi u và ch p hành các chính sách b i th ng, GPMB c a Nhà n c ( ào Trung Chính, 2014)
V giá đ t làm c n c b i th ng thi t h i: c n c vào giá do m t U ban c a Chính ph xác đ nh trên c s th c t giá trên th tr ng chuy n nh ng b t đ ng s n
Vi c b i th ng ch y u b ng ti n m t N u ph i di chuy n nhà đ n n i m i, U ban này s ch đ o cho ng i dân bi t mình đ n đâu, ph i tr ti n m t l n, đ c cho thuê hay mua tr góp Tuy nhiên c ng có tr ng h p bên b thu h i không ch p nh n, c quan Nhà n c có th m quy n s ki m tra, xem xét m t l n n a xem đã h p lý ch a
và dù đúng hay không n u ng i b thu h i không chuy n đi s b c ng ch th c
hi n Vi c khi u n i s ti p t c do toà án gi i quy t
1.2.1.4 Ngân hàng th gi i (WB) và Ngân hàng phát tri n Châu Á (ADB)
Theo Ngân hàng th gi i (WB), Ngân hàng phát tri n Châu Á (ADB) thì b n
ch t c a công tác b i th ng, h tr và T C khi Nhà n c thu h i đ t ph c v cho
m c đích an ninh qu c phòng, l i ích qu c gia, l i ích công c ng, đ ng th i ph i đ m
b o l i ích c a nh ng ng i b nh h ng đ h có m t cu c s ng t t h n tr c v
m i m t: gi m thi u đ n m c th p nh t các tác đ ng c a vi c thu h i đ t th c hi n
đ c ph ng châm đó thì trong công tác b i th ng, h tr và T C ph i l y phát tri n con ng i là trung tâm, không ch là các chính sách b i th ng v v t ch t T quan
đi m đó, chính sách b i th ng công b ng là b i th ng ngang b ng v i tình tr ng
nh không có d án đ c áp d ng, sao cho đ i s ng c a ng i dân b nh h ng sau khi đ c b i th ng ph i đ t đ c ngang v i m c c c a h tr c khi có d án Tuy
Trang 24v y, các chính sách này c ng có nh ng khác bi t so v i chính sách c a Nhà n c Vi t Nam nh :
- Khái ni m h p pháp hay không h p pháp trong chính sách b i th ng, h tr
và T C là m t trong nh ng khác bi t có kh n ng gây ra nh ng v n đ xã h i l n khi
áp d ng chính sách T C c a WB, ADB Theo các t ch c này thì thi u ch ng th h p pháp v đ t s không nh h ng t i b i th ng cho m t s nhóm dân b nh h ng và
đ c m r ng đ i v i c đ i t ng không b thi t h i v đ t và tài s n mà ch b nh
h ng t i m t tinh th n Vi t Nam, tr c kia ch b i th ng cho nh ng ng i có
ch ng th h p pháp nh ng Ngh đ nh 197/2004/N -CP, Ngh đ nh 84/2007/N -CP
đã m r ng h n khái ni m h p pháp, đ ng th i có quy đ nh rõ ràng các tr ng h p không đ c b i th ng v đ t, n u xét th y c n đ c h tr thì UBND t nh ra quy t
đ nh đ i v i t ng tr ng h p c th
- Theo chính sách c a ADB thì vi c b i th ng, h tr và T C bao gi c ng
ph i hoàn thành xong tr c khi ti n hành th c hi n d án, trong khi Vi t Nam ch a
có quy đ nh rõ ràng v th i h n này (r t nhi u d án v a gi i t a m t b ng v a tri n khai thi công, ch nào GPMB xong thì thi công tr c khi tránh l n chi m đ t đai); do
v y, nhi u gia đình còn ch a k p th i s a ch a, xây d ng l i ho c xây d ng nhà m i
- Theo quy đ nh c a ngân hàng ADB, ngoài giám sát n i b , c quan th c hi n
d án ph i thuê m t s t ch c bên ngoài giám sát đ c l p đ đ m b o nh ng thông tin khách quan Nhi m v c a c quan giám sát đ c l p ph i ki m tra quá trình tri n khai
c a T C T đó, có nh ng ki n ngh v bi n pháp gi i quy t sao cho công tác T C
đ t m c tiêu cu i cùng là gi i quy t h t nh ng v ng m c n y sinh Các chính sách
hi n hành Vi t Nam ch a áp d ng c ch giám sát đ c l p v T C Vì v y, vi c giám sát đ c l p công tác T C là công tác khá m i m Vi t Nam nên c n có th i gian phù h p đ ban hành quy đ nh và làm quen v i công vi c này
- Ph m vi nh h ng c a d án ph i quan tâm theo ADB là r t r ng còn theo chính sách hi n hành c a Vi t Nam thì ph m vi nh h ng v n còn h n h p
Trang 251.2.2 Công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c Vi t Nam qua các th i k
1.2.2.1 Giai đo n tr c khi có Lu t t đai n m 1993
Ngày 11 tháng 01 n m 1970, Ch t ch H i đ ng B tr ng ban hành Thông t
s 1792/TTg quy đ nh m t s đi m t m th i v b i th ng nhà c a, đ t đai và cây c i lâu n m, hoa màu cho nhân dân xây d ng vùng kinh t m i, m r ng thành ph trên
nguyên t c: "Ph i đ m b o th a đáng quy n l i h p pháp c a H p tác ph ng và c a
nhân dân"
Hi n pháp n m 1980 quy đ nh đ t đai thu c s h u toàn dân do Nhà n c th ng
nh t, qu n lý i u 19 Hi n pháp 1980: “ t đai, r ng núi, sông h , h m m , tài nguyên thiên nhiên trong lòng đ t, vùng bi n và th m l c đ a…cùng các tài s n khác
mà pháp lu t quy đ nh là c a Nhà n c - đ u thu c s h u toàn dân” Ngày 01 tháng
07 n m 1980 H i đ ng Chính ph ra Quy t đ nh s 201/CP v vi c "Không đ c phát canh, thu tô, cho thuê, c m c ho c bán nh ng đ t d i b t c hình th c nào, không
đ c dùng đ thu nh ng kho n l i không do thu nh p mà có, tr tr ng h p do Nhà
n c quy đ nh" Trong th i k này, nh ng quan h đ t đai ch đ n thu n là quan h
“Giao - thu” gi a Nhà n c và ng i s d ng (Ph m Ph ng Nam, 2014)
Lu t t đai n m 1987 không nêu c th vi c b i th ng khi Nhà n c thu h i
đ t, mà ch nêu t i ph n ngh a v c a ng i s d ng đ t ( i u 48): "B i th ng thi t
h i cho ng i s d ng đ t đ giao cho mình b i hoàn thành qu lao đ ng và k t qu
đ u t đã làm t ng giá tr c a đ t đó theo quy đ nh c a pháp lu t "
T i Ngh đ nh s 186/H BT ngày 31 tháng 05 n m 1990 c a H i đ ng B
tr ng quy đ nh v vi c b i th ng đ t nông nghi p, đ t có r ng khi chuy n sang m c đích khác Hi n pháp n m 1992 đã công nh n và b o v quy n s d ng đ t c a các t
ch c, cá nhân và quy n s h u cá nhân v tài s n và s n xu t
1.2.2.2 Giai đo n Lu t t đai n m 1993 có hi u l c
Lu t t đai n m 1993 có hi u l c t ngày 15 tháng 10 n m 1993 thay th cho
Lu t t đai n m 1987 ây là v n b n pháp lu t quan tr ng nh t đ i v i vi c thu h i
đ t và b i th ng thi t h i khi Nhà n c thu h i đ t Lu t t đai 1993 quy đ nh các
Trang 26th a đ t đ l p k ho ch b i th ng GPMB theo quy đ nh khi Nhà n c thu h i đ t đ
s d ng và m c đích qu c phòng, an ninh, l i ích qu c gia, l i ích công c ng
- Ngh đ nh 87/N -CP ngày 17 tháng 8 n m 1994 c a Chính ph v vi c ban hành khung giá các lo i đ t
- Thông t Liên b s 94/TTLB ngày 14 tháng 11 n m 1994 c a Liên b Tài chính - Xây d ng - T ng c c a chính - Ban v t giá Chính ph h ng d n thi hành Ngh đ nh 87/N -CP
- Ngh đ nh 22/1998/N -CP ngày 24 tháng 4 n m 1998 c a Chính ph , thay th Ngh đ nh 90/N -CP ngày 23 tháng 11 n m 2001
- Thông t 145/1998/TT-BTC ngày 04 tháng 11 n m 1998 c a B Tài chính
h ng d n thi hành Ngh đ nh 22/1998/N -CP bao g m các ph ng pháp xác đ nh h
s K, n i dung và ch đ qu n lý, ph ng án b i th ng và m t s n i dung khác
- V n b n s 4448/TC-QLCS ngày 04 tháng 9 n m 1999 c a C c qu n lý Công s n, B Tài chính h ng d n x lý m t s v ng m c trong công tác b i
th ng GPMB
Trang 27- Lu t s a đ i m t s đi u c a Lu t t đai n m 2001 Lu t s a đ i, b sung
m t s đi u c a Lu t t đai ngày 29 ngày 6 n m 2001 quy đ nh c th h n v vi c
b i th ng thi t h i và gi i phóng m t b ng
1.2.2.3 Giai đo n Lu t t đai n m 2003 có hi u l c
Sau Lu t t đai n m 1993 đ n Lu t t đai n m 2003 ra đ i đã có r t nhi u các v n b n d i lu t h ng d n chi ti t, c th và phù h p h n v i tình hình th c t
hi n nay, c th :
- Ngh đ nh 181/2004/N -CP ngày 29/10/2004 c a Chính ph v thi hành Lu t
t đai
- Ngh đ nh 188/2004/N -CP ngày 16/11/2004 c a Chính ph v ph ng pháp xác đ nh giá đ t và khung giá các lo i đ t
- Thông t s 114/2004/TT-BTC ngày 26/11/2004 c a B Tài chính v h ng
d n th c hi n Ngh đ nh 188/2004/N -CP
- Ngh đ nh 197/2004/N -CP ngày 03/12/2004 c a Chính ph v b i th ng,
h tr , tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t
- Thông t s 116/2004/TT-BTC c a B Tài chính ngày 07/12/2004 v vi c
h ng d n th c hi n Ngh đ nh 197/2004/N -CP
- Ngh đ nh 84/2007/N -CP ngày 25/5/2007 c a Chính ph quy đ nh b sung v
vi c c p GCNQSD đ t, thu h i đ t, th c hi n quy n s d ng đ t, trình t , th t c b i
th ng, h tr , tái đ nh c khi nhà n c thu h i đ t và gi i quy t khi u n i v đ t đai
- Thông t liên t ch s 14/2008/TTLT-BTC-BTNMT c a liên B Tài chính và
B TNMT ngày 31/1/2008 h ng d n th c hi n m t s đi u c a Ngh đ nh 84/2007/N -CP
- Ngh đ nh s 69/2009/N -CP ngày 13/8/2009 c a Chính ph quy đ nh b sung v quy ho ch s d ng đ t, giá đ t, thu h i đ t, b i th ng, h tr , tái đ nh c
- Thông t s 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 c a B Tài nguyên và môi
tr ng quy đ nh chi ti t v b i th ng, h tr , tái đ nh c và trình t , th t c thu h i
đ t, giao đ t, cho thuê đ t
C n c vào quy ho ch, k ho ch s d ng đ t đã đ c công b mà ch a có d án
đ u t thì Nhà n c quy t đ nh thu h i đ t và giao cho t ch c phát tri n qu đ t do UBND c p t nh thành l p đ th c hi n vi c thu h i đ t, b i th ng, GPMB và qu n lý
qu đ t thu h i
Giá đ t đ tính b i th ng là giá đ t theo m c đích đang s d ng đ c UBND
c p tnh quy đ nh và c ng b hàng n m, không b i th ng theo giá đ t s chuy n m c
Trang 28đích s d ng Giá đ t do Nhà n c quy đ nh đ m b o nguyên t c sát v i giá chuy n
nh ng QSD đ t th c t trên th tr ng trong đi u ki n bình th ng
i u ki n đ đ c b i th ng v đ t: Ng i b thu h i đ t có đ các đi u ki n phù h p v i quy đ nh t i i u 8 Ngh đ nh 197/2004/N -CP (tr kho n 6 và kho n 8
đã đ c Ngh đ nh 84/2007/N -CP bãi b ) thì đ c b i th ng v đ t
Chính sách h tr theo quy đ nh t i Ngh đ nh 197/2004/N -CP và Ngh đ nh 84/2007/N -CP Tuy nhiên khi Ngh đ nh 69/2009/N -CP ngày 13/8/2009 ra đ i đã bãi b các quy đ nh v h tr khi Nhà n c thu h i đ t t i Ngh đ nh 197/2004/N -CP ngày 03/12/2004 và s a l i bao g m các kho n h tr nh sau [Chính ph , 2009] + H tr di chuy n, h tr tái đ nh c đ i v i tr ng h p thu h i đ t ;
+ H tr n đ nh đ i s ng và s n xu t, h tr đào t o chuy n đ i ngh và t o
vi c làm đ i v i tr ng h p thu h i đ t nông nghi p;
+ H tr khi thu h i đ t nông nghi p trong khu dân c ; đ t v n, ao không
đ c công nh n là đ t ;
+ H tr khác
Tái đ nh c : UBND c p t nh có trách nhi m l p và th c hi n các d án tái đ nh
c , các khu tái đ nh c ph i đ c xây d ng c s h t ng đ ng b đ m b o đ đi u
ki n cho ng i s d ng t t h n ho c b ng n i c ; vi c b trí tái đ nh c ph i g n v i
t o vi c làm và chuy n đ i ngh nghi p
1.2.2.4 Giai đo n Lu t t đai n m 2013 có hi u l c đ n nay
Ngày 29 tháng 11 n m 2013, t i k h p th 6 Qu c h i khóa VIII, Qu c h i đã
bi u quy t thông qua Lu t t đai n m 2013 Lu t t đai n m 2013 có 14 ch ng v i
212 đi u trong đó có 14 đi u (t i u 74 đ n i u 87) quy đ nh v chính sách b i
th ng, h tr , T C khi nhà n c thu h i đ t [Lu t t đai, 2013]
So v i Lu t t đai n m 2003, Lu t t đai n m 2013 có nhi u đi m đ i m i
v thu h i đ t, b i th ng, h tr , tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t
Sau khi Lu t t đai 2013 đ c ban hành, Nhà n c đã ban hành nhi u các v n
b n d i lu t nh Ngh đ nh, Thông t c th hoá các đi u lu t v giá đ t, b i th ng,
Trang 29- Ngh đ nh s 45/2014/N -CP ngày 15 tháng 5 n m 2014 c a Chính ph quy
đ nh v thu ti n s d ng đ t
- Ngh đ nh s 47/2014/N -CP ngày 15 tháng 5 n m 2014 c a Chính ph quy
đ nh v b i th ng, h tr , tái đ nh c khi Nhà n c thu h i đ t
- Thông t s 37/2014/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 n m 2014 c a B Tài nguyên và Môi tr ng quy đ nh v b i th ng, h tr , tái đ nh c khi Nhà n c thu
h i đ t
1.2.3 Tình hình th c hi n công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c khi thu h i
đ t thành ph Hà T nh
Hà Tnh v i đ c thù là m t trong nh ng t nh nghèo c a c n c, nhu c u v xây
d ng các công trình ph c v m c đích an ninh qu c phòng, l i ích qu c gia, l i ích công c ng ngày càng gia t ng, công tác GPMB, thu h i đ t ph i th c hi n tr c m t
b c đang di n ra m i n i, trong đó thành ph Hà T nh là n i th c hi n công tác GPMB có kh i l ng l n đ thi công nhi u d án tr ng đi m
Trong th i gian qua, đ c s ch đ o quy t li t c a UBND t nh thông qua t
ch c nh ng đ t thi đua cao đi m, chi n d ch tri n khai, s quy t tâm và c g ng c a các ngành theo t ng lnh v c và s ph i h p gi a UBND thành ph v i ch đ u t , nhà th u, cùng v i Chính sách b i th ng, h tr và tái đ nh c khi nhà n c thu h i
đ t đã d n hoàn thi n, đ c bi t là Ngh đ nh 47/2014/N -CP, Thông t BTNMT và quy t đ nh 75/2014/Q -UBND h ng d n, công tác ki m kê, áp giá và chi tr b i th ng, GPMB c b n đã hoàn thành theo k ho ch đ ra, đ m b o ti n đ
37/2014/TT-và th i gian thi công công trình
i v i thành ph Hà Tnh, trong th i k đ u m i chuy n t th xã lên thành
ph thu c t nh, thành ph đã th c hi n hàng lo t công trình nâng c p, c i t o, làm m i xây d ng k t c u h t ng, chnh trang đô th … Quá trình th c hi n đã tác đ ng đ n
đ i s ng v t ch t, tinh th n c a ng i b thu h i đ t c ng nh l i ích c a Nhà n c,
ch đ u t và ho t đ ng thu hút đ u t trên đ a bàn M i n m qua trên đ a bàn thành
ph tri n khai th c hi n b i th ng GPMB v i t ng s 196 d án th c hi n các d
án, đã thu h i 263,78 ha đ t, nh h ng tr c ti p 6365 h dân, 75 t ch c, ph i tái đ nh
c cho hàng tr m h dân, t ng kinh phí b i th ng, h tr trên 692.292.110.000 t
Trang 30và t ch c ch đ o t t nh, thành ph đ n c s ; T ch c làm khá t t công tác truyên truy n, v n đ ng cán b , ng viên đ n ng i dân nâng cao nh n th c, ý th c t giác,
t o s đ ng thu n trong tri n khai th c hi n t khi có d án, đ n khi thu h i đ t và GPMB, th y đ c quy n l i, ngh a v c ng nh trách nhi m vì m c tiêu phát tri n kinh t xã h i chung c a t nh, thành ph ; K p th i n m b t, gi i quy t các v ng m c
t n t i trong quá trình t ch c th c hi n công tác GPMB
* Nh ng khó kh n, v ng m c:
- Công tác tái đ nh c ch a có s đ ng b , th ng các khu tái đ nh c không
đ c quy ho ch xây d ng tr c khi tri n khai công tác GPMB do đó ch a đáp ng v
đ t tái đ nh c đ giao cho các h ph i di d i ch M t khác c ch chính sách v b i
th ng th ng xuyên có s thay đ i nên ph i th ng xuyên s a đ i, đi u ch nh
ph ng án làm nh h ng đ n ti n đ gi i phóng m t b ng Bên c nh đó các đi u ki n khác đ chu n b cho công tác GPMB nhi u d án c ng ch a đ c chu n b đ y đ
nh : trình t th t c đ quy t đ nh thu h i đ t, ngu n v n đ th c hi n công tác b i
m c t i đa cho phép theo khung giá chuy n nh ng th c t trên th tr ng t 5 đ n 6
l n (t ng ng 565.000 đ ng/m2 đ n 665.000 đ ng/m2) Dù v y, cùng v i chính sách
h tr n đ nh đ i s ng, chuy n đ i ngh nghi p, t o vi c làm và các kho n h tr khác, vi c b i th ng khi Nhà n c thu h i đ t nông nghi p đã đ c ng i dân đ ng tình, ng h
Khi đánh giá vi c th c hi n công tác thu h i đ t, b i th ng, gi i phóng m t
b ng t i m t s d án trên đ a bàn th xã T S n- thành ph B c Ninh, Nguy n Th Minh Tâm (2014) [17] đã cho r ng: Công tác b i th ng, GPMB và h tr di chuy n
c a m t s d án g n đây trên đ a bàn th xã T S n đ c t chúc th c hi n còn ch m,
h u h t đ u đ c chia nh làm 2 giai đo n nh ng m i ch gi i quy t xong giai đo n 1
T S n c c u lao đ ng thay đ i theo h ng gi m t l lao đ ng nông nghi p, t ng
t l lao đ ng phi nông nghi p Tuy nhiên, h tr chuy n đ i ngh khi Nhà n c thu
h i đ t ch y u là b ng ti n và tr tr c ti p cho ng i dân
Trang 31K t qu nghiên c u c a Tr n Minh Giám (2014) [14] khi đánh giá công tác b i
th ng và gi i phóng m t b ng khi nhà n c thi h i đ t c a m t s d án trên đ a bàn thành ph Vi t Trì, t nh Phú Th , đã có k t lu n: Khi ti n hành th c hi n ph ng án b i
th ng, h tr tái đ nh c c a 3 d án h i đ ng b i th ng, h tr và tái đ nh c thành
ph Vi t Trì, UBND các xã, ph ng đã xem xét k h s pháp lý, xác đ nh c th ngu n
g c s d ng đ t và đ i t ng s d ng đ t đ th c hi n b i th ng, h tr và b trí đ t tái
đ nh c Bên c nh đó trong m t s tr ng h p v n còn t n t i v vi c xác đ nh th i đi m
s d ng đ t, n đ nh đ xem xét đ hay không đ đi u ki n b i th ng v đ t, di n tích
đ t đ c b i th ng ây là m t trong nh ng nguyên nhân gây so bì, khi u ki n trong nhân dân t i khu v c b thu h i đ t, b i th ng, gi i phóng m t b ng
ánh giá công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c khi nhà n c thu h i đ t tri n khai d án: “c i t o, nâng c p, m r ng qu c l 32 đo n C u Di n – Nh n” thu c
qu n B c T Liêm, thành ph Hà N i, V Ng c Anh (2016) [1] đã cho th y r ng: K t
qu đánh giá công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c d án đ ng c i t o, nâng c p,
m r ng Qu c l 32 đo n C u Di n - Nh n
- Công tác b i th ng, h tr và tái đ nh c : T ng chi u dài đã bàn giao là 4 km
đ t 100% so d án; Trong đó, di n tích đ t nông nghi p tr ng cây hàng n m giao n
đ nh cho h gia đình là 127.750 m2
Di n tích đ t nông thôn c a h gia đình, cá nhân
là 29.681 m2 Tái đ nh c cho 135 h gia đình b thu h i toàn b di n tích đ t
d án FORMOSA trên đ a bàn huy n K Anh, đã k t lu n r ng: Công tác đào t o ngh ,
gi i quy t vi c làm ch y u là th c hi n sau khi đã thu h i đ t, d n t i ng i lao đ ng b
m t c h i vi c làm khi doanh nghi p có nhu c u tuy n d ng Ng i dân đã có s thay
đ i trong l i s ng theo h ng tích c c, v n minh hi n đ i h n, phù h p v i quá trình CNH-H H c a đ t n cGiá đ t tính đ n bù ch a phù h p v i giá chuy n nh ng ngoài
th tr ng t i th i đi m thu h i; Giá cây tr ng v t ki n trúc và hoa màu trên đ t nhìn chung là th a đáng, phù h p v i giá c đ xây d ng m i công trình
Nghiên c u đánh giá vi c th c hi n chính sách b i th ng, h tr và tái đ nh c khi nhà n c thu h i đ t t i m t s d án trên đ a bàn thành ph Hà T nh, Lê Nh t Linh (2014) [13], đã rút ra: Trong nh ng n m qua công tác qu n lý đ t đai c a thành
ph tuy còn m t s t n t i khuy t đi m nh t đ nh c n ph i ti p t c gi i quy t, xong v
c b n đã có nhi u m t tích c c và ti n b đáng k trên các l nh v c Sau khi b thu h i
đ t thu nh p c a ng i dân t ng lên Ngoài ra, c s h t ng xã h i t t h n
Trang 32T i huy n Th ch Hà, t nh Hà Tnh c ng có nghiên c u c a Thân Vi t V n (2011) [37] v đánh giá công tác b i th ng, h tr m t s d án trên đ a bàn, c ng
đã k t lu n r ng: u đi m trong quá trình tri n khai th c hi n: Di n tích đ t b nh
h ng b i công tác b i th ng c a d án ch y u là đ t s n xu t nông nghi p và đ t
ch a s d ng Vì v y công tác b i th ng GPMB đ c ti n hành khá nhanh g n, không có gia đình nào ph i t ch c c ng ch thu h i Các h gia đình c b n nh t trí
v i ph ng án b i th ng mà H i đ ng đã l p
T n t i, khó kh n trong quá trình tri n khai công tác b i th ng, h tr và tái
đ nh c là do công trình d ng tuy n, kéo dài đ i t ng b nh h ng nhi u nh ng di n tích thu h i không l n làm nh h ng đ n ti n đ d án
M c dù trên đ a bàn thành ph Hà T nh và t nh Hà T nh đã có nh ng công trình nghiên c u t i các d án nh : D án formosa Hà T nh; D án xây d ng đ ng tránh
Qu c l 1A đo n qua th xã Hà T nh; D án xây d ng H ch a n c Khe Xai; D án
c i t o, nâng c p Qu c l 15A, đo n n i QL 1A đ n đ ng H Chí Minh và d án
đ ng Nguy n Du kéo dài đ n c u Th ch ng, Tuy v y, vi c áp d ng chính sách
c ng nh vi c th c hi n b i th ng, h tr và tái đ nh c t i các d án khác nhau thì
r t khác nhau và k t qu đ t đ c c ng khác nhau nhi u
Hi n t i thì ch a có nghiên c u nào đánh giá công tác b i th ng, h tr và tái
đ nh c t i 2 d án tr ng đi m c a thành ph , đó là d án ng H i Th ng Lãn Ông kéo dài t đ ng Mai Thúc Loan đ n c u ò Hà và h đi u hòa xã Th ch Trung, thành ph Hà T nh Vì v y nghiên c u đ tài này là c n thi t
Trang 33- Các t ch c và h gia đình, cá nhân ch u s nh h ng c a quá trình thu h i
đ t, b i th ng, h tr và tái đ nh c t i d án ng H i Th ng Lãn Ông kéo dài t
đ ng Mai Thúc Loan đ n c u ò Hà và t i d án H đi u hòa xã Th ch Trung, thành
+ H ng m c ng H i Th ng Lãn Ông kéo dài t đ ng Mai Thúc Loan đ n
c u ò Hà (d án 2)
Hai h ng m c này có tính đ c tr ng vì d án Phát tri n đô th lo i II t i thành
ph Hà t nh là d án có ngu n v n đ c vay c a Ngân hàng Phát tri n châu Á (ADB - (Asian Development Bank), h ng m c đ c đ a ra nghiên c u là làm m i tuy n đ ng giao thông và làm h đi u hòa ph c v khu dân c
Trang 34th ng, h tr và tái đ nh c , báo cáo thuy t minh t ng h p quy ho ch, k ho ch s
d ng đ t, làm c s cho vi c phân tích, x lý; ng th i tìm hi u các thông tin v chính sách thu h i đ t, gi i phóng m t b ng c ng nh nh ng đ c đi m, thu n l i, khó
kh n c a vi c th c thi Lu t t đai trong công tác thu h i đ t, gi i phóng m t b ng trên đ a bàn thành ph Hà T nh, t nh Hà T nh
* Thu th p s li u s c p:
Ti n hành đi u tra, ph ng v n nh ng cán b và ng i dân theo nh ng n i dung
có liên quan đ n vi c b i th ng, h tr và tái đ nh c
Ph ng pháp ph ng v n đ i t ng: Tìm hi u tâm t nguy n v ng c a các h gia đình, cá nhân, t ch c b nh h ng khi th c hi n công tác thu h i đ t, gi i phóng
m t b ng, đánh giá m c đ hài lòng c a ng i dân đ i v i chính sách thu h i đ t, gi i phóng m t b ng nh h ng tr c ti p đ n quy n l i, ngh a v c a các h gia đình, cá nhân, t ch c b ng cách ph ng v n tr c ti p ho c gián ti p thông qua phi u đi u tra
đ i v i các đ i t ng b nh h ng, các t ch c th c hi n công tác thu h i đ t, gi i phóng m t b ng
2.4 2 Ph ng pháp phân tích, t ng h p và x lý s li u
S d ng ph n m m Excel đ th ng kê, mô t , so sánh, t ng h p tài li u, s li u theo h th ng b ng bi u Sau khi thu th p đ c các s li u và tài li u, ti n hành phân tích, x lý các s li u và tài li u thu th p đ c đ ph c v cho vi c nghiên c u c a đ tài Qua đó đánh giá, nh n xét v n đ m t cách c th theo t ng n i dung nghiên c u
2.4.3 Ph ng pháp chuyên kh o
Tham kh o ý ki n c a các chuyên gia, các cán b lãnh đ o các c p, cán b tr c
ti p tham gia công tác thu h i đ t b i th ng, h tr và tái đ nh c ; đ c bi t là nh ng
ng i dân b thu h i đ t v vi c t ch c đ i s ng và ngh nghi p c a h qua ph ng
v n tr c ti p theo các ch đ nghiên c u, xin ý ki n v các gi i pháp và tâm t , nguy n
v ng c a ng i dân đ n m b t tình hình r ng h n ngoài các n i dung trong phi u
đi u tra
Trang 35Ch ng 3
K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 3.1 KHÁI QUÁT I U KI N T NHIÊN, KINH T VÀ XÃ H I
- Tây B c giáp th tr n Th ch Hà, huy n Th ch Hà, t nh Hà Tnh;
- Tây Nam giáp xã Th ch ài, huy n Th ch Hà, t nh Hà T nh;
- ông Nam giáp xã C m Bình, xã C m V nh c a huy n C m Xuyên, t nh
Hà T nh;
- ông B c giáp sông ng Môn, huy n Th ch Hà, L c Hà, t nh Hà T nh
Hình 3.1 S đ hành chính thành ph Hà T nh, t nh Hà T nh
(Ngu n: UBND thành ph Hà T nh, t nh Hà T nh )
Trang 36Thành ph Hà Tnh có 16 đ n v hành chính, bao g m 10 ph ng: B c Hà, Nam Hà, Tân Giang, Tr n Phú, i Nài, Hà Huy T p, Th ch Linh, Nguy n Du, Th ch Quý, V n Yên và 6 xã là: Th ch H , Th ch Môn, Th ch Trung, Th ch ng, Th ch
H ng và Th ch Bình
3.1.1.2 a hình, đ a m o
Thành ph Hà Tnh có đ a hình th p, b ng ph ng, đ t đai đ c t o thành do b i tích sông, bi n, đ cao t 0,5 m - 3 m, đ c che ch n b i ng n Rào C thu c Tr ng
S n B c phía Tây huy n H ng Khê, nên ít b nh h ng b i gió Lào Thành ph Hà
Tnh n m trong d i đ ng b ng Thanh Ngh T nh, nét n i b t c a đ a hình n i đây là
h p ngang và d c nghiêng t Tây sang ông, v i đ cao trung bình 4,33 m so v i m c
n c bi n, nên kh n ng thoát n c v mùa l t ng đ i t t
a hình thành ph Hà Tnh ch y u là đ ng b ng, ngoài núi Nài là hi n t ng
đ t kh i, ph n l n di n tích là b ng ph ng Thành ph n m tr n trên gi i đ ng b ng phía nam c a t nh, ba phía sông n c bao b c Gi ng nh nh ng đ ng b ng ven bi n
mi n Trung, đ ng b ng đây h p, t ng đ t canh tác m ng M t s xã, ph ng có đ a hình lòng máng, đ phèn chua cao, ch y u là đ t th t
X a kia vùng đ t này n m trong đ ng b ng quanh núi Nam Gi i, theo An -
Tnh c l c c a Lebreton thì đây là vùng đ m phá núi Nam Gi i Phía Tây là dãy Trà
S n - Báu ài - Nh t L ; phía ông là bi n a hình đ c ki n t o b i phù sa và cát
bi n V i l i th ba m t có sông, thông ra C a Sót, t o cho vùng này có c nh quan t nhiên phong phú, tác đ ng quan tr ng đ n m i m t ho t đ ng kinh t , v n hóa - xã h i
H n n a, v i u th đ a hình ba m t có sông nên vùng này tr ng ít, l u l ng n c t trên cao đ v , t d i bi n dâng lên đ c thoát ra t ba con sông này và đ c che
ch n b i h th ng đê bao, nên vùng tr ng cây l ng th c c a thành ph ít b nhi m
m n M c dù đ t không th c s màu m , song vùng này l i đ c thiên nhiên u đãi Phía Tây có ng n Rào C n m d i chân dãy Tr ng S n che ch n gió Lào, phía
ông B c có núi Nam Gi i ch che giông bão
3.1.1.3 Khí h u
Nhi t đ không khí trung bình qua các n m là 240
C Khí h u đ c chia làm 2 mùa rõ r t trong n m:
- Mùa n ng kéo dài t tháng IV đ n tháng X, khí h u khô nóng nh t t tháng V
đ n tháng VIII Mùa này th ng nóng b c, nhi t đ có th lên t i 400
Trang 37Nhìn chung đ m không khí t ng đ i cao Biên đ giao đ ng đ m không khí qua các n m không đáng k , t 81 ÷ 85,3% Th i k đ m cao nh t vào kho ng tháng XI đ n tháng III n m sau; th i k đ m th p nh t vào kho ng tháng VI và VII,
ng v i th i k gió Tây Nam khô nóng ho t đ ng m nh
- L ng m a trên khu v c x n c th i không đ ng đ u qua các tháng trong
n m Mùa ông th ng k t h p gi a gió mùa ông B c và m a d m, l ng m a mùa này chi m kho ng 25% l ng m a hàng n m L ng m a t p trung trong n m vào mùa H và mùa Thu, chi m kho ng 75% l ng m a c n m, đ c bi t cu i Thu th ng
m a r t to Qua s li u thu th p t Trung tâm khí t ng th y v n Hà T nh thì: L ng
m a trung bình t n m 2009 đ n 2015 t i khu v c x th i là 2.627,7 mm/n m
- L ng b c h i vào các tháng mùa H th ng cao h n c l ng m a nên vào các tháng mùa H th ng x y ra khô h n
- Thành ph Hà Tnh là khu v c ch u tác đ ng c a hoàn l u gió mùa rõ r t, đó
là gió mùa mùa ông và gió mùa mùa H G m các đ c đi m sau:
+ Gió mùa mùa ông: Trong các tháng (XII, I, II) h ng gió th nh hành là ông B c, th i k cu i ông t tháng III tr đi h ng gió thay đ i d ch chuy n d n t ông B c sang ông
+ Gió mùa mùa H : H ng gió th nh hành là Tây Nam và Nam, th ng b t đ u
t gi a tháng V, th nh hành vào tháng VI, tháng VII và suy y u vào tháng VIII
Thành ph Hà Tnh ch u nhi u nh h ng c a bão (ch u tr c ti p t 3 ÷ 4 c n bão/n m, ch u nh h ng t 5 ÷ 6 c n bão/ n m) T c đ gió m nh nh t khi có bão có
Th nh ng thành ph Hà T nh ph n ánh nh ng đ c đi m chung c a nham
th ch, đ a hình khí h u, sinh v t, th y v n c chia làm các nhóm đ t chính sau:
- t phèn ho t đ ng có di n tích 645,0 ha, đ c phân b t p trung khu v c
ph ng i Nài, xã Th ch Bình và xã Th ch H
- t phèn ti m tàng có di n tích 310,0 ha, đ c phân b ch y u xã Th ch Môn, xã Th ch H ng
- t phù sa chua di n tích có di n tích 165,0 ha, đ c phân b ph ng i Nài, xã Th ch Bình, ph ng V n Yên, ph ng Hà Huy T p, ph ng Th ch Linh,
ph ng Tr n Phú và xã Th ch Trung
Trang 38- t cát chua có di n tích 290,0 ha, phân b khu v c ph ng Th ch Linh và
ph ng Nguy n Du
- t phù sa có t ng loang l đ vàng có di n tích 254,0 ha, phân b xã Th ch Môn, xã Th ch ng, ph ng Tr n Phú, ph ng Nam Hà và ph ng Th ch Linh
b.Th m th c v t
Th m th c v t có vai trò quan tr ng trong quá trình phát tri n c a đ t đai Th c
v t là ngu n cung c p ch t h u c và mùn cho đ t sau ch t đi nh các lo i vi sinh v t phân h y Gi a đ t và th c v t có m i quan h ch t ch v i nhau, t ng ng v i m t
qu n h p th c thì có m t lo i đ t thích h p cho m t c c u th c v t nh t đ nh Thành
ph Hà Tnh có 72,12 ha đ t có r ng, chi m 1,28% di n tích t nhiên c a thành ph , trong đó r ng phòng h là 72,06 ha, r ng s n xu t 0,06 ha
3.1.2 i u ki n kinh t - xã h i
3.1.2.1 Th c tr ng phát tri n kinh t - xã h i
Thành ph Hà Tnh là đô th h t nhân chính y u trong phát tri n kinh t c a t nh
Hà T nh, gi v trí quan tr ng trong Vùng kinh t tr ng đi m mi n Trung, có m i quan
h v i vùng kinh t phía B c và phía Nam, Ti u vùng Mê Kông m r ng, Tam giác Phát tri n kinh t Vi t Nam - Lào - Campuchia và vùng ông B c Thái Lan thông qua hành lang kinh t ông - Tây, Qu c l 8 và C a kh u Qu c t C u Treo L i th t nhiên đó, cùng v i v th là th ph t nh Hà T nh - đ a ph ng có b bi n dài v i nhi u bãi t m lý t ng, có Khu kinh t V ng Áng, c ng n c sâu S n D ng, c ng
V ng Áng, Khu kinh t C a kh u Qu c t C u Treo, m s t Th ch Khê, Khu công nghi p Gia Lách, khu du l ch bi n Thiên C m , đã mang l i cho thành ph Hà T nh
nh ng ti m n ng, l i th hi m có đ phát tri n th ng m i, d ch v , h t ng đô th , du
l ch Thành ph Hà Tnh đã t n d ng, khai thác thành công các l i ích và c h i đ g t hái đ c nhi u thành t u quan tr ng v phát tri n kinh t - xã h i
C c u kinh t chuy n d ch n m 2016 theo h ng t ng d n t tr ng các ngành th ng m i-d ch v , xây d ng c b n, gi m t tr ng ngành nông - lâm -
th y s n, c th : khu v c Công nghi p-TTCN chi m 11,81% (n m 2015 là 12,49%), xây d ng c b n chi m 23,76% (n m 2015 là 23,04%), khu v c d ch v -
th ng m i chi m 62,11% (n m 2015 là 61,74%) và khu v c nông-lâm-th y s n chi m 2,32% (n m 2015 là 2,73%)
Trang 39n m 2015 T ng m c l u chuy n hàng hoá bán l và d ch v xã h i trên đ a bàn thành
ph c đ t 11.650 t đ ng b ng 96,68% k ho ch n m 2016 t ng so v i cùng k 11,27% Công tác chuy n đ i ch đ c quan tâm đúng m c Tri n khai xây d ng 06 tuy n ph chuyên doanh trên đ a bàn g n v i xây d ng tuy n ph v n minh đô th và
th c hi n c ch h tr phát tri n th ng m i d ch v theo Ngh quy t 77 c a H ND thành ph Công tác ki m tra, ki m soát th tr ng, ch t l ng hàng hoá, v sinh an toàn th c ph m, ho t đ ng kinh doanh, buôn bán, gi t m gia súc, gia c m, th c ph m
t i s ng đ c t ng c ng T ch c t t các ho t đ ng k ni m ngày Qu c t ng i tiêu dùng và ch đ o tuyên truy n sâu r ng h ng ng “Cu c v n đ ng ng i Vi t Nam u tiên dùng hàng Vi t Nam”
b S n xu t công nghi p - ti u th công nghi p, đ u t xây d ng và qu n lý đô th
- Công nghi p-TTCN: Tình hình s n xu t CN-TTCN có m c t ng tr ng khá
so v i cùng k , đ c bi t là các s n ph m ch y u nh : ngành ngh nhôm kính, tôn, thép; g ch không nung; v t li u xây d ng, chè xanh xu t kh u; m c dân d ng T ng giá tr s n xu t CN- TTCN (theo giá so sánh n m 2010) c đ t 1.032 t đ ng b ng
90,13% k ho ch n m 2016, t ng so v i cùng k 1,57% ã t p trung ch đ o, ki m tra
tình hình đ u t , ho t đ ng s n xu t kinh doanh c m công nghi p B c Qúy; hi n t i đã
có 04 h s n xu t t i xã Th ch ng đ ng ký vào ho t đ ng t i c m công nghi p
Th ch ng v i di n tích trên 5.000m2
; ti n hành ki m tra công tác phòng ch ng cháy
n v sinh an toàn lao đ ng t i m t s doanh nghi p trên đ a bàn
- V đ u t và xây d ng: ã t p trung ch đ o đ y nhanh ti n đ th c hi n các công trình tr ng đi m, các công trình chuy n ti p n m 2015, các công trình thu c
ch ng trình m c tiêu, ch ng trình m c tiêu qu c gia xây d ng nông thôn m i, công trình th c hi n đ án xây d ng CSVC các tr ng h c n m 2016 Hoàn thành k ho ch
đ u t công trung h n giai đo n 2016-2021 trình UBND t nh Hoàn thi n các h s d
án trình T nh cho ch tr ng và phê duy t đ u t theo th m quy n; l p danh m c d
án đ u t theo hình th c PPP trình t nh T ch c, tri n khai h ng d n th c hi n Ngh quy t s 77/2015/NQ-H ND c a H ND thành ph v c ch h tr đ u t xây d ng
h t ng; ch đ o th c hi n vi c ti p nh n xi m ng đ th c hi n c ch làm giao thông, thu l i đ c T nh h tr n th i đi m hi n nay, thành ph đã tri n khai th c hi n các công trình xây d ng c b n theo k ho ch v i s l ng 66 công trình và các công trình thu c ch ng trình m c tiêu v xây d ng h t ng (n m 2015 th c hi n 90 công trình, 72 công trình hoàn thành) T p trung cao cho vi c xây d ng ph ng đ t chu n
v n minh đô th , đ c bi t là 4 ph ng: B c Hà, Nam Hà, Nguy n Du, Tr n Phú đ t chu n trong n m 2016 Các công trình thu c ch ng trình m c tiêu đang t p trung quy t li t ph n đ u hoàn thành k ho ch đ ra; c th c hi n đ n cu i n m 2016, toàn thành ph đ t 80% k ho ch
Trang 40D án phát tri n thành ph lo i II (ADB) đ c t p trung ch đ o theo đúng ti n
đ cam k t v i nhà tài tr và đ m b o ch t l ng theo quy đ nh
Công tác gi i phóng m t b ng đ c t p trung ch đ o quy t li t, đ n nay các
v ng m c v công tác GPMB các d án c b n đã đ c x lý ã xây d ng giá đ t
ph c v công tác b i th ng, GPMB, th m đ nh 32 ph ng án b i th ng, GPMB các
d án có 1.143 h gia đình và 14 t ch c b nh h ng v i s ti n h n: 68,62 t đ ng
- V qu n lý đô th : Công tác ch nh trang đô th đ c quan tâm ch đ o th c
hi n chào m ng, k ni m các ngày l l n, s ki n chính tr tr ng đ i Th c hi n t t công tác qu n lý h t ng k thu t đô th và duy tu, b o d ng các công trình, d m vá các tuy n đ ng xu ng c p ph c v đi l i cho nhân dân
Công tác qu n lý tr t t đô th đ c t p trung ch đ o ngay t đ u n m, tri n khai ra quân th c hi n đ t cao đi m đ m b o tr t t k c ng đô th , tr t t an toàn giao thông, v sinh môi tr ng Xây d ng, s a đ i và ban hành các v n b n thu c l nh
v c qu n lý đô th : Quy ch qu n lý đô th ; Quy ch ph i h p trong qu n lý đô th ; Quy đ nh v s d ng, qu n lý v a hè, lòng đ ng, b o đ m m quan và tr t t đô th trên đ a bàn thành ph T ch c làm vi c, xây d ng k ho ch tri n khai v i v i các doanh nghi p liên quan đ n m ng vi n thông v ch nh trang, bó g n h th ng cáp trên các tuy n đ ng c a thành ph N m 2016, hoàn thành th t c c p phép xây d ng nhà cho nhân dân trên đ a bàn đ c 1.107 h b ng 125% so v i cùng k n m 2015 Hoàn chnh ph ng án g n bi n tên đ ng, bi n s nhà b sung; đã kh o sát, t ng h p,
th ng kê s l ng và hoàn thành bi n s nhà c n b sung đ tri n khai th c hi n
c Nông nghi p và xây d ng nông thôn m i
u n m s n xu t nông nghi p g p nhi u khó kh n do b nh h ng c a các đ t rét đ m, rét h i nh ng v i s t p trung quy t li t trong lãnh đ o, ch đ o, th c hi n
đ ng b các gi i pháp k p th i nên s n xu t nông nghi p ti p t c duy trì m c t ng
tr ng Di n tích gieo c y lúa v Xuân, v Hè Thu đ t 2.667ha/KH 2.800 ha, b ng 95,25% KH n m 2016, n ng su t lúa bình quân c đ t 47,21t /ha, s n l ng 12.591
t n/KH 14.750 t n; ch đ o k p th i s n xu t v Xuân theo k ho ch V hoa màu: Cây
l c, di n tích 267,5ha/KH 250ha, b ng 107% KH n m, n ng su t c đ t 22,4 t /ha,
s n l ng 599 t n; Rau đ u th c ph m: di n tích 271.36ha, n ng su t 51 t /ha; Cây ngô: 32 ha, n ng su t 17.6 t /ha, s n l ng 56.57 t n V ch n nuôi, t ng đàn trâu, bò
và gia c m t ng so v i n m 2015
Trong n m 2016 đã tri n khai th c hi n 92 mô hình phát tri n s n xu t, xây
d ng 28 v n m u, 01 khu dân c nông thôn m i ki u m u; tuyên truy n v n đ ng xây d ng 40 b biogas, c gi i hóa 04 máy làm đ t, 04 máy g t đ p liên h p Riêng
th c hi n theo NQ 77/2015/NQ-H ND đã ti n hành ki m tra, nghi m thu 71 mô hình,
40 b biogas, 03 v n m u