Tài liệu Đi tìm đạo kinh doanh cho Việt Nam và Thế Giới pdf

Chuâng töi ăùơt tïn cho böơ saâch nađy lađ Ăaơo Kinh doanh Viïơt Nam vađ Thïị giúâi vúâi mong muöịn ặúơc chia seê cuđng baơn ăoơc, ăùơc biïơt lađ baơn ăoơc doanh nhínvađ baơn ăoơc quan t

Tíơp saâch nađy lađ möơt phíìn trong böơ saâch ĂAƠO KINH DOANH VIÏƠT NAM

VAĐ THÏỊ GIÚÂI Vađ böơ saâch nađy lađ kïịt quaê cuêa dûơ aân nghiïn cûâu mang

tïn Ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi do caâc chuýn

gia cuêa PACE cuđng möơt söị taâc giaê phöịi húơp thûơc hiïơn.

PACE giûô baên quýìn

Copyright©2007 by PACE

Böơ saâch ăaô ặúơc ăùng kyâ baên quýìn, moơi thöng tin xin vui lođng gûêi vïì:

PACE

Tođa nhađ PACE

341 Nguýîn Traôi, Quíơn 1

TP Höì Chñ Minh, Viïơt Nam

Email: BOOK@pace.edu.vn

In líìn thûâ nhíịt taơi TP.HCM, do Nhađ xuíịt baên Treê íịn hađnh.

Taâc giaê tíơp saâch: Lï Minh Toađn

(möơt phíìn cuêa dûơ aân) vađ caâc chuýn gia cuêa PACE

Giaâm ăöịc ăiïìu phöịi dûơ aân: Tríìn Vuô Nguýn

Nhoâm biïn tíơp vađ ăiïìu phöịi dûơ aân: Tríìn Vuô Nguýn

Nguýîn Dûúng Hiïịu Nguýîn Höìng Dung Nguýîn Thõ Hađ

ĂAƠO KINH DOANH VIÏƠT NAM VAĐ THÏỊ GIÚÂI

Henry Ford vađ FORDĂÙƠT THÏỊ GIÚÂI LÏN BÖỊN BAÂNH XE

Lï Minh Toađn vađ caâc chuýn gia cuêa PACE

Chòu traùch nhieôm xuaât bạn: Ts Quaùch Thu Nguyeôt Bieđn taôp: Thaønh Nam

Söûa bạn in: Phám Nguyeên Kyõ thuaôt vi tính: Mai Khanh + Thanh Haø

NHAØ XUAÂT BẠN TRẸ

161B Lyù Chính Thaĩng - Quaôn 3 - Thaønh phoâ Hoă Chí Minh ÑT: 9316289 - 9316211 - 8465595 - 8465596 - 9350973 Fax: 84.8.8437450 - E-mail: nxbtre@ hcm.vnn.vn Website: http://www.nxbtre.com.vn

CHI NHAÙNH NHAØ XUAÂT BẠN TRẸ TÁI HAØ NOÔI

20 ngoõ 91, Nguyeên Chí Thanh, Quaôn Ñoâng Ña - Haø Noôi

ÑT & Fax: (04) 7734544 E-mail: vanphongnxbtre@ hn.vnn.vn

Nhốm chuyïn gia, nhốm àiïìu phưëi, nhốm tấc giẫ vâ nhốm biïn têåp cuãa

dûå ấn nghiïn cûáu Ài tịm Àẩo Kinh doanh Viïåt Nam vâ Thïë giúái xin

chên thânh cẫm ún cấc cưng ty, cú quan, àún võ vâ cấc cấ nhên àậ nhiïåt

tịnh hưỵ trúå thưng tin, tû liïåu trong viïåc triïín khai dûå ấn nghiïn cûáu vâ

thûåc hiïån têåp sấch nây.

Muåc luåc

Cuâng bẩn àổc

KIÏËM TIÏÌN HAY PHUÅNG SÛÅ XẬ HƯÅI? 7

Phêìn I.

TYÃ PHUÁ, CON NHÂ NGHÊO VÂ CHIÏËC MẤY BAY GIÊËY

24 GIÚÂ TRONG ÀÚÂI MƯÅT NGÛÚÂI ÀÙÅC BIÏÅT

6 giúâ sấng: Bûäa àiïím têm àêåm chêët Anh 30

9 giúâ: Thïë nâo lâ sûå nhên àẩo cao cẫ nhêët? 44

12 giúâ trûa: Thûúãng thûác bûäa ùn cuãa ngûúâi nghêo 54

2 giúâ chiïìu: Chuáng ta sệ tung ra mêỵu xe múái! 58

3 giúâ chiïìu: Nhûäng gûúng mùåt quan trổng

KIÏỊM TIÏÌN HAY PHUƠNG SÛƠ XAÔ HÖƠI?

Böơ saâch mađ baơn ăoơc ăang cíìm trïn tay lađ kïịt quaê

cuêa dûơ aân nghiïn cûâu mang tïn Ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi do Töí húơp Giaâo duơc

PACE thûơc hiïơn trong suöịt 14 thaâng vûđa qua

Chuâng töi ăùơt tïn cho böơ saâch nađy lađ Ăaơo Kinh doanh Viïơt Nam vađ Thïị giúâi vúâi mong muöịn ặúơc

chia seê cuđng baơn ăoơc, ăùơc biïơt lađ baơn ăoơc doanh nhínvađ baơn ăoơc quan tím ăïịn kinh doanh, nhûông kiïịn giaêi

vïì hađng loaơt caâc cíu hoêi nhû: “Kinh doanh lađ gò?”,

“Doanh nhín lađ ai?”, “Ăíu lađ ‘ăaơo’ cuêa nghïì kinh doanh?” vađ “Taơi sao kinh doanh lađ möơt nghïì cao quyâ vađ xûâng ăaâng ặúơc xaô höơi tön vinh?”

Tûđ cíu chuýơn cuêa nhûông huýìn thoaơi doanh nhínthïị giúâi

Ăöơi nguô chuýn gia cuêa PACE cuđng caâc cöơng sûơ ăaônghiïn cûâu cuöơc ăúđi vađ sûơ nghiïơp cuêa 25 doanh nhínhuýìn thoaơi, ăïịn tûđ 25 tíơp ăoađn kinh doanh díîn ăíìutrong nhûông baêng xïịp haơng doanh nghiïơp trïn toađn thïịgiúâi, nhùìm tòm kiïịm “caâi ăaơo”, caâi triïịt lyâ cöịt loôi trongkinh doanh cuêa hoơ Muơc ăñch lađ ăïí lyâ giaêi xem vò sao

hoơ lađ nhûông ngûúđi kiïịm tiïìn nhanh nhíịt, kiïịm tiïìn nhiïìu nhíịt vađ kiïịm tiïìn bïìn vûông nhíịt thïị giúâi, ăöìng thúđi hoơ laơi ặúơc xaô höơi ăùơc biïơt kñnh troơng?

ĂÚN GIAÊN LAĐ THÏỊ GIÚÂI NAĐY CÍÌN ẶÚƠC PHUƠC VUƠ!

Möîi ngûúđi ăïìu cíìn möơt chiïịc ö-tö 112

Cöng thûâc kinh doanh “cho ăi röìi seô nhíơn” 119

Tiïu chuíín hoâa khaâch hađng 130

ĂÙƠT CAÊ THÏỊ GIÚÂI TRÏN NHÛÔNG BAÂNH XE

Nhu cíìu xaô höơi röơng lúân hún nhiïìu Phaêi lađm viïơc tiïịp!

138

Phíìn III.

HOƠC TÍƠP THÛƠC SÛƠ LAĐ MÖƠT VIÏƠC VÔ ĂAƠI

Cíu chuýơn vïì chiïịc nöìi níịu xuâp cuêa meƠ 156

Saâch chûa phaêi lađ tíịt caê 172

Cíơu nhoâc “thúơ ređn” 12 tuöíi vađ “saâng chïị” ăíìu tiïn176

Phíìn IV.

“DI SAÊN” CUÊA FORD

“ĂÖỊI THUÊ”, BAƠN BEĐ VAĐ NGÛÚĐI KÏỊ VÕ

Nhûông ăöịi thuê xûâng tíìm 186

TÛƠ SÛƠ CUÊA HENRY FORD: PHUƠC VUƠ XAÔ HÖƠI

LUÖN LAĐ MUƠC TIÏU ĂI TRÛÚÂC LÚƠI NHUÍƠN

Cuđng baơn ăoơc

Phín tñch tûđng chùơng ặúđng, tûđng möịc sûơ nghiïơp,

tûđng bûúâc thùng tríìm cuêa nhûông huýìn thoaơi doanh

nhín nađy, chuâng töi ăaô ăuâc kïịt ặúơc nhûông neât chung

nhíịt, noâi chñnh xaâc hún, lađ nhûông ýịu töị khiïịn hoơ trúê

nïn vô ăaơi, trúê thađnh nhûông doanh nhín huýìn thoaơi

Ăoâ lađ sûơ khao khaât, lađ niïìm ăam mï möơt caâch maônh

liïơt ăïí saâng taơo, ăïí ăem ăïịn thíơt nhiïìu giaâ trõ múâi

cho cuöơc söịng vađ cho xaô höơi Hoơ ăaô thûơc hiïơn ặúơc

ăiïìu ăoâ bùìng viïơc cöịng hiïịn caê cuöơc ăúđi mònh líîn viïơc

truýìn ăaơt, díîn ặúđng cho híơu thïị Vò víơy mađ ngađy nay

chuâng ta ăaô coâ hađng loaơt nhûông cíu chuýơn vïì hoơ:

Ăoâ lađ cíu chuýơn öng chuê haông ö tö Ford ăaô “ăùơt

caê thïị giúâi lïn böịn baânh xe”, lađm cho traâi ăíịt “quay”

nhanh hún khi trao cho ăöng ăaêo moơi ngûúđi trong xaô

höơi cú höơi súê hûôu chiïịc xe ö tö - vöịn trûúâc ăoâ chó

dađnh riïng cho giúâi thûúơng lûu vađ nhûông ngûúđi giađu

coâ Chó möơt quýịt ắnh giaêi quýịt “nhu cíìu lûu

chuýín” cho xaô höơi, Henry Ford ăaô lađm thay ăöíi cuöơc

söịng cuêa tíịt caê chuâng ta

Ăoâ lađ cíu chuýơn chađng trai Larry Page tin tûúêng

tuýơt ăöịi vađo sûâ mïơnh “töí chûâc laơi hïơ thöịng thöng tin

thïị giúâi” cuêa mònh, kiïn trò cuđng Google theo ăuöíi

giíịc mú möơt ngađy nađo ăoâ, Google seô lađ ngûúđi díîn

ặúđng cho moơi ngûúđi tham gia vađo thïị giúâi mïnh

möng cuêa tri thûâc, thöng tin trûơc tuýịn

Ăoâ lađ cíu chuýơn chađng thanh niïn Akio Morita

bùìng moơi giaâ phaêi ăaâp ûâng nguýơn voơng ặúơc nghe ăađi

phaât thanh ăïí cíơp nhíơt thöng tin cuöơc söịng cuêa möơt

nûúâc Nhíơt hoang tađn sau chiïịn tranh, ăïịn khaât voơng

“kiïịn taơo möơt nïìn giaêi trñ tûúng lai” cho caê thïị giúâi

mađ Sony ăang söịng vađ saâng taơo möîi ngađy

Ăoâ lađ cíu chuýơn Jorma Ollila, bùìng chiïịc ăiïơn thoaơi

Nokia cuđng nhûông giaâ trõ ặúơc taơo ra trong noâ, öngkhöng nhûông goâp phíìn ắnh daơng laơi ăíịt nûúâc PhíìnLan trïn baên ăöì toađn cíìu mađ cođn kïịt nöịi caê thïị giúâi

nađy vađ lađm cho möîi chuâng ta trúê nïn “gíìn nhau” hún.

Ăoâ lađ cíu chuýơn khi nhùưc ăïịn maây tñnh IBM, coâ leôchuâng ta seô khöng thïí khöng nghô ăïịn hònh aênh chûô

Think vađ ngûúđi khai sinh ra noâ, Thomas Watson Sr.

IBM trúê thađnh “gaô khöíng löì cuêa thïị giúâi” trong suöịtgíìn möơt trùm nùm qua cuông chñnh lađ nhúđ chûô Thinkăoâ, mađ theo Thomas Watson Sr thò noâ nghôa lađ: “Moơirùưc röịi ăïìu coâ thïí giaêi quýịt nïịu ngûúđi ta chõu khoâ suynghô” Suy nghô ăïí phuơc vuơ con ngûúđi chñnh lađ bñ quýịtthađnh cöng cuêa caâc thïị hïơ IBM

Ăïịn nhûông cíu chuýơn mađ chuâng töi víîn thûúđng kïíLúđi ăíìu cuêa böơ saâch, chuâng töi muöịn kïí laơi vúâi quyâ

võ möơt vađi cíu chuýơn mađ PACE luön tûơ hađo khi tòm

thíịy noâ trong hađnh trònh Khaât voơng Doanh trñ cuêa

mònh trong suöịt nhûông nùm vûđa qua:

Bađ chuê möơt tiïơm taơp hoâa suöịt ngađy khöng vui vò buön baân ïị íím Nhûng sau nhûông ngađy thaâng nhòn vađo “mùưt” khaâch hađng, bađ chúơt nghô: “Sao töi khöng lađ ngûúđi giaêi quýịt víịn ăïì nhu ýịu phíím cho caê xoâm?” Vađ moơi chuýơn thay ăöíi Tûđ ăoâ, nhiïìu gia ằnh chûa khaâ giaê trong khu phöị coâ thïí mua möơt, hai goâi mò töm (mađ khöng cíìn phaêi mua caê thuđng mò), möơt teâp böơt ngoơt (mađ khöng cíìn phaêi mua caê goâi böơt ngoơt) Bađ coâ thïí múê cûêa luâc múđ saâng hay nûêa ăïm, khi chùỉng cođn núi nađo baân hađng nûôa ăïí ăaâp ûâng nhu cíìu “hïịt chanh ăöơt xuíịt” hoùơc “nhađ khöng cođn nûúâc mùưm” Hay hún nûôa, moơi ngûúđi chó “xeơt” möơt hai bûúâc chín lađ coâ ngay nhûông víơt phíím cíìn thiïịt nhíịt cho gia ằnh Laơi thïm

chuýơn giaâ caê cuêa bađ so vúâi chúơ vađ siïu thõ cuông

chùỉng chïnh lïơch lađ bao Ai cuông ăoaân ra kïịt quaê:

cûêa tiïơm suöịt ngađy ngûúđi ra keê vađo, bađ thò baân hađng

luön tay vađ cûúđi noâi luön miïơng Khöng chó tiïìn laôi thu

ặúơc tùng cao, mađ bađ cođn coâ “lúơi nhuíơn” lúân nhíịt lađ

sûơ quyâ mïịn cuêa moơi ngûúđi dađnh cho möơt ngûúđi biïịt

kinh doanh nhû bađ.

Cíu chuýơn thûâ hai vïì möơt cú súê saên xuíịt tuê sùưt.

Ngûúđi ta thûúđng mua tuê cuêa cú súê nađy vïì ăïí ặơng höì

sú Möơt cú súê beâ xñu ríịt ăöîi bònh thûúđng thò liïơu coâ

mang trong ngûúđi “sûâ mïơnh xaô höơi”? Trong möơt thúđi

gian dađi, cú súê hoaơt ăöơng cíìm chûđng, cho ăïịn möơt

ngađy öng chuê cuêa noâ thay ăöíi caâch nghô: töi khöng

“baân tuê sùưt” nûôa, mađ seô “baân giaêi phaâp lûu trûô höì sú

vùn phođng” Tûđ ăoâ, öng vađ ăöìng sûơ tiïịn hađnh nghiïn

cûâu ăïí taơo ra nhûông caâi tuê sao cho coâ thïí chöịng ặúơc

möịi, moơt, chöịng thíịm, ngùn tuê nađy thò coâ khoâa kiïn cöị

ăïí ặơng höì sú quan troơng, ngùn tuê khaâc thò khöng cíìn

khoâa ăïí dïî keâo ra keâo vađo Öng cuông chõu khoâ ăi ăïịn

caâc vùn phođng ăïí nghiïn cûâu mađu sún, thay ăöíi kñch

cúô, kiïíu daâng Thïị lađ saên phíím cuêa öng cođn thïm tñnh

nùng lađm ăeơp cho caê vùn phođng cuêa caâc cöng ty Chó

sau möơt thúđi gian ngùưn, cú súê cuêa öng ăaô löơt xaâc vađ

phaât triïín ríịt nhanh.

Nhû víơy, doanh nghiïơp lúân hay nhoê tuđy thuöơc vađo

víịn ăïì xaô höơi mađ hoơ giaêi quýịt ặúơc Bađ chuê taơp hoâa

cuêa khu phöị noơ cuđng Sam Walton (öng chuê tíơp ăoađn

baân leê lúân nhíịt thïị giúâi Wal-Mart) ăïìu giaêi quýịt víịn

ăïì mua sùưm cuêa xaô höơi thöng qua viïơc múê cûêa hađng

baân leê Hoơ chó khaâc nhau vïì phaơm vi: xaô höơi cuêa bađ

chuê tiïơm taơp hoâa lađ möơt khu phöị, cođn xaô höơi cuêa Sam

mang tíìm cúô thïị giúâi

Ăiïìu xaô höơi quan tím khöng phaêi lađ doanh nghiïơp ăoâ kiïịm ặúơc bao nhiïu mađ lađ hoơ ăaô mang laơi gò cho cöơng ăöìng Chùỉng haơn, trong khi tyê phuâ Nhíơt, Toyoda (“cha ăeê” cuêa Toyota), vúâi tinh thíìn aâi quöịc ặúơc ngûúđi Nhíơt xem nhû anh huđng dín töơc thò tyê phuâ Nga, Khodorkovsky (öng chuê cuêa Yukos), öng ta lađ ai trong mùưt dín Nga thò chó ngûúđi Nga múâi thíịu roô Sûơ khaâc nhau nađy coâ leô do caâch thûâc kiïịm tiïìn cuêa hoơ Nghïì kinh doanh, xûa nay víîn thûúđng bõ hiïíu chó nhû lađ nghïì “kiïịm tiïìn” Nhûng thûơc chíịt, khöng hïì coâ nghïì kiïịm tiïìn, búêi nghïì nađo thò cuông kiïịm tiïìn caê Chùỉng haơn, luíơt sû kiïịm tiïìn bùìng viïơc hađnh nghïì luíơt, baâc sô kiïịm tiïìn bùìng caâch chûôa bïơnh cûâu ngûúđi Vađ doanh nhín, ngûúđi hađnh nghïì kinh doanh, cuông kiïịm tiïìn bùìng caâch laônh ăaơo möơt doanh nghiïơp vađ thöng qua doanh nghiïơp ăoâ ăïí giaêi quýịt víịn ăïì hay ăaâp ûâng nhu cíìu nađo ăoâ cuêa xaô höơi Nhûng ăiïìu khaâc biïơt cuêa nghïì kinh doanh lađ trong quaâ trònh hađnh nghïì cuêa mònh doanh nhín khöng hađnh ăöơng möơt caâch ăún leê mađ biïịt kiïịn taơo ra caâc chuöîi giaâ trõ Cuơ thïí hún, hoơ nùưm líịy möơt doanh nghiïơp vađ tíơp húơp bïn mònh nhiïìu thađnh viïn ăïí cuđng cöơng hûúêng laơi nhùìm hònh thađnh möơt sûâc maơnh töíng lûơc, tûđ ăoâ taơo ra nhiïìu giaâ trõ hún cho xaô höơi Ăoâ cuông chñnh lađ lyâ do mađ nghïì kinh doanh thûúđng kiïịm ặúơc nhiïìu tiïìn hún so vúâi nhûông nghïì khaâc vađ víîn ặúơc cöơng ăöìng xaô höơi uêng höơ.

Nghiïn cûâu 25 huýìn thoaơi doanh nhín thïị giúâi cho thíịy, duđ coâ quaâ nhiïìu sûơ khaâc biïơt nhûng hoơ ăïìu coâ chung möơt tû tûúêng chuê ăaơo: “Kinh doanh lađ phuơng sûơ xaô höơi” Hay noâi möơt caâch ăíìy ăuê hún, “Kinh doanh lađ

kiïịm tiïìn bùìng caâch phuơng sûơ xaô höơi, bùìng caâch duđng

saên phíím hay dõch vuơ nhû lađ phûúng tiïơn ăïí giaêi

quýịt nhûông víịn ăïì cuêa xaô höơi vađ lađm cho cuöơc söịng

trúê nïn töịt ăeơp hún”.

Caâi “ăaơo” kinh doanh nađy ăaô ặúơc hoơ quaân triïơt

ngay tûđ buöíi ăíìu khúêi nghiïơp ăíìy gian khoâ cho túâi luâc

thađnh cöng Vađ sûơ thíơt nađy cuông chñnh lađ lyâ do giuâp

hoơ kiïịm tiïìn nhanh nhíịt, nhiïìu nhíịt, bïìn nhíịt, cođn

baên thín hoơ thò ặúơc xaô höơi tön vinh, nïí troơng, vađ röìi

hoơ ăi vađo lõch sûê kinh doanh thïị giúâi nhû nhûông huýìn

thoaơi, doanh nghiïơp cuêa hoơ cuông vô ăaơi vađ trûúđng töìn.

Nhû víơy, vúâi möơt tím thïị luön hûúâng vïì cöơng ăöìng,

luön khaât khao lađm cho xaô höơi quanh mònh (coâ thïí nhoê

goơn trong möơt ngöi lađng hoùơc röơng lúân bùìng caê möơt

hïơ mùơt trúđi) töịt ăeơp hún, chñnh hoơ, nhûông doanh nhín

(duđ lúân hay nhoê, duđ “Tíy” hay “Ta”, duđ “cöí” hay “kim”)

luön ặúơc xaô höơi tön vinh khöng phaêi vò söị cuêa caêi

khöíng löì hoơ kiïịm ặúơc, mađ vò nhûông ăoâng goâp vö giaâ

cuêa hoơ vađo sûơ ăöíi thay cuêa thïị giúâi nađy.

Röìi quaâ trònh ắnh hònh cuêa “vùn hoâa doanh nhín

Viïơt Nam”

Song song vúâi nhûông doanh nhín líîy lûđng cuêa thïị

giúâi, ăiïìu khaâc biïơt úê böơ saâch nađy lađ chuâng töi ăaô

khúêi sûơ hađnh trònh tòm kiïịm nhûông “huýìn thoaơi

doanh nhín Viïơt Nam” ăïí, nhû möơt cöị gùưng, “ắnh võ”

xem öng cha ta ngađy xûa ăaô khúêi sûơ kinh doanh nhû

thïị nađo Vađ thíơt bíịt ngúđ, trong lõch sûê Viïơt Nam ăaô

tûđng coâ nhûông Lûúng Vùn Can, Baơch Thaâi Bûúêi,

Nguýîn Sún Hađ, Trõnh Vùn Bö vúâi nhûông tû tûúêng

kinh doanh coâ thïí gíy ngaơc nhiïn cho ăïịn tíơn bíy giúđ

Gíìn möơt trùm nùm trûúâc, möơt nhađ ýu nûúâc, möơt trñ

thûâc lúân vađ cuông lađ nhađ kinh doanh Lûúng Vùn Can ăaô

khùỉng ắnh trïn túđ Thûơc nghiïơp Dín baâo:

“Ăûúng buöíi thïị giúâi caơnh tranh nađy, caâc nûúâc phuâ cûúđng khöng ăíu lađ chùỉng ăua tađi thi sûâc úê trong trûúđng thûúng chiïịn, vùn minh cađng tiïịn böơ buön baân cađng thõnh ăaơt, buön baân thõnh thúđi trong nûúâc giađu maơnh khöng biïịt ăïịn ăíu lađ cuđng, buön baân suy thúđi trong nûúâc ngheđo ýịu khöng biïịt ăíu mađ kïí, cûâ xem caâi trònh ăöơ buön baân möơt nûúâc nađo cao hay thíịp, röơng hay heơp thúđi xeât ặúơc dín nûúâc íịy giađu hay ngheđo, vùn hay daô Viïơc buön baân thõnh suy coâ quan- hïơ ăïịn quöịc-dín thõnh suy nhû thïị, ta haâ nïn coi thûúđng, xem khinh ặúơc sao”.

Khi ăùơt buât viïịt nhûông dođng ăíìu tiïn cuêa Thûúng hoơc phûúng chím, cuöịn saâch giaâo khoa ăíìu tiïn cuêa

thûúng giúâi Viïơt Nam, cuơ Lûúng Vùn Can ăaô chia seê:

“Bíy giúđ phong khñ múê röơng, hoađn cíìu ăi laơi nhû möơt nhađ, ặúđng böơ thò coâ hoêa xa, ặúđng thuêy thò coâ hoêa thuýìn, khöng trung thò coâ tađu bay, laơi thïm ăiïơn baâo ăïí thöng thû tñn, ăiïơn thoaơi ăïí thöng ím ngûô, tin tûâc ăaô mau, víơn taêi ríịt tiïơn, ngûúđi mađ thöng buön baân thò lađm giađu ríịt tiïơn ”.

Cuơ Lûúng Vùn Can cođn chó ra nhûông ăiïím haơn chïịchñnh cuêa nhûông ngûúđi lađm kinh doanh Viïơt Nam thúđi

bíịy giúđ: Khöng coâ thûúng phíím, khöng coâ thûúng ăaơo, khöng coâ thûúng hoơc, khöng biïịt giao thiïơp, khöng biïịt troơng nghïì, khöng coâ kiïn tím, khöng coâ tñn thûơc

Gíìn möơt trùm nùm sau, Ngûúđi Viïơt gia nhíơp kyênguýn toađn cíìu hoâa, ngíîm laơi, thíịy thùưt lođng vò nhûôngăiïìu ngûúđi xûa noâi víîn cođn nguýn giaâ trõ Vađ díîu hiïơnnay chuâng ta ăang cuđng chung söịng, lađm ùn trong böịicaênh toađn cíìu hoâa thò doanh trñ Viïơt Nam víîn ăang coâ

möơt khoaêng caâch quaâ xa so vúâi doanh trñ thïị giúâi, caê

vïì tû duy vađ tíìm nhòn, caê vïì caâi tím vađ caâi ăaơo

Tuy nhiïn, cuông trong viïơc líìn giúê nhûông trang sûê

mađ öng cha ăïí laơi, chuâng ta böîng vui mûđng nhíơn ra

nhûông cöơt möịc quan troơng trïn hađnh trònh xíy dûơng

ăaơo kinh doanh, ắnh hònh möơt neât vùn hoâa kinh

doanh ríịt riïng cuêa ngûúđi Viïơt

Ăíìu tiïn phaêi kïí ăïịn díịu íịn cuêa thúđi ăiïím Höì Chuê

tõch gûêi thû cho caâc giúâi cöng thûúng Viïơt Nam, vađo

ngađy 13 thaâng 10 nùm 1945 Bûâc thû coâ ăoaơn viïịt:

“Viïơc nûúâc vađ viïơc nhađ bao giúđ cuông ăi ăöi vúâi nhau.

Nïìn kinh tïị quöịc dín thõnh vûúơng lađ caâc sûơ kinh

doanh cuêa caâc nhađ cöng nghiïơp, thûúng nghiïơp thõnh

vûúơng Víơy töi mong giúâi Cöng Thûúng nöî lûơc vađ

khuýn caâc nhađ cöng nghiïơp vađ thûúng nghiïơp mau

mau gia nhíơp “Cöng Thûúng cûâu quöịc ăoađn” cuđng

ăem vöịn vađo lađm nhûông cöng cuöơc ñch quöịc lúơi dín”.

Ăoâ khöng chó lađ möơt bûâc thû ăöơng viïn ăïí “chíịn

doanh khñ” mađ cođn lađ sûơ khùỉng ắnh baên chíịt cú baên,

ăaơo lyâ cöịt loôi trong nghïì doanh thûúng cuêa nûúâc nhađ,

ăoâ lađ: Giúâi doanh thûúng haôy hoaơt ăöơng sao cho “ñch

quöịc lúơi dín”, ñch nûúâc lúơi mònh.

Röìi möơt líìn khaâc, taơi höơi chúơ triïín laôm cöng nghiïơp

vađ tiïíu thuê cöng nghiïơp 1958, baâo Nhín Dín trñch

ăùng lúđi Höì Chuê tõch: “Nhûông ngûúđi saên xuíịt phaêi cöị

gùưng saên xuíịt nhanh, nhiïìu, töịt vađ reê Hađng lađm ra

nhanh vađ nhiïìu nhûng khöng töịt vađ reê thò khöng ai

mua Ăöìng bađo ta nöìng nađn ýu nûúâc nïn ríịt muöịn

duđng hađng cuêa ta saên xuíịt, nhûng trûúâc nhíịt ngûúđi

saên xuíịt phaêi lađm hađng töịt vađ reê Ngûúđi saên xuíịt phaêi

thûơc thađ saên xuíịt hađng töịt cho ăöìng bađo duđng, khöng

nïn lađm hađng trûng bađy thò töịt mađ hađng baân thò xíịu.

Giaâ caê phaêi chùng, khöng lûđa döịi ngûúđi mua Saên xuíịt phaêi thiïịt thûơc vađ ăuâng hûúâng, ăaêm baêo lađm nhiïìu loaơi hađng töịt vađ reê cíìn duđng cho ăöng ăaêo nhín dín”.

Vađ chùưc coâ leô baơn ăoơc cuông chûa qún caâi khoaênh

khùưc mađ Luíơt cöng ty nùm 1990 ra ăúđi vúâi quan ăiïím ngûúđi dín chó ặúơc lađm nhûông gò mađ phaâp luíơt cho pheâp Ăïịn ăuâng 10 nùm sau, Luíơt doanh nghiïơp nùm

2000 quy ắnh laơi: Ngûúđi dín ặúơc lađm tíịt caê nhûông

gò mađ phaâp luíơt khöng cíịm.

Nghïì doanh nhín ăaô bûúâc sang möơt giai ăoaơn múâitrong lõch sûê kinh thûúng cuêa nûúâc nhađ Vađ thíơt sûơ,chuâng ta cuông khöng thïí qún thúđi khùưc Thuê tûúângchñnh phuê ra quýịt ắnh choơn ngađy 13 thaâng 10 hùìng

nùm lađ Ngađy doanh nhín Viïơt Nam; vađ khöng thïí

qún nhûông hađng tin chaơy dađi trïn trang nhíịt tíịt caê

caâc baâo: “Nghõ quýịt ăaơi höơi Ăaêng líìn thûâ X: Ăaêng viïn ặúơc lađm kinh tïị tû nhín”.

Chuâng ta tòm thíịy gò trong nhûông möịc son íịy? Ăoâchñnh lađ nhûông bûúâc ngoùơt goâp phíìn vađo sûơ ắnh hònhmöîi ngađy möơt roô neât hún cuêa vùn hoâa doanh nhín ViïơtNam

Song cuông qua chñnh nhûông möịc son íịy, chuâng tabiïịt ặúơc rùìng, “vùn hoâa doanh nhín Viïơt Nam” (cođngoơi lađ “vùn hoâa kinh doanh Viïơt Nam” hay “Vùn hoâacuêa giúâi doanh nhín Viïơt Nam”) ăang trong quaâ trònh

ặúơc ắnh hònh Tuy nhiïn, ăïí coâ ặúơc möơt “vùn hoâa” nhû mong muöịn thò trûúâc hïịt cíìn phaêi coâ “tû tûúêng”, ăöìng thúđi phaêi xaâc ắnh ặúơc nhûông “ýịu töị hònh thađnh” vùn hoâa cho giúâi doanh nhín cuêa ta.

Vađ bùìng nhûông nghiïn cûâu cuêa mònh trong thúđi gian

qua, chuâng töi nhíơn thíịy rùìng, ăïí giaêi quýịt víịn ăïì “tû tûúêng” thò ta phaêi xaâc ắnh roô “doanh nhín lađ ai?” vađ

“kinh doanh lađ gò?” Vađ lúđi ăaâp síu xa cuêa hai cíu hoêi

nađy nùìm úê caâi “ăaơo” cuêa nghïì kinh doanh, hay cođn

goơi lađ “ăaơo kinh doanh”.

Ăoơc laơi cuöơc ăúđi vađ sûơ nghiïơp cuêa cuơ Lûúng Vùn Can,

khöng ñt ngûúđi tûơ hoêi: Caâi “thûúng ăaơo” (hay goơi lađ “ăaơo

kinh doanh”) mađ cuơ víîn hay nhùưc ăïịn thûơc ra lađ gò?

Phaêi chùng ăoâ lađ chûô “tñn” trong kinh doanh, lađ

truýìn thöịng buön baân ngay thùỉng, thíơt thađ khöng

gian döịi mađ baên thín cuơ lađ möơt ăiïín hònh?

Phaêi chùng ăoâ lađ caâch thûâc liïn kïịt trong lađm ùn mađ

cuơ thûúđng goơi lađ “thûúng höơi” ăïí cuđng nhau taơo nïn

sûâc maơnh töíng lûơc ăííy nïìn kinh tïị quöịc gia tiïịn vïì

phña trûúâc?

Phaêi chùng ăoâ lađ caâch ăöịi ăaôi vúâi khaâch hađng, ăöìng

sûơ hay nhín cöng cuêa mònh möơt caâch thíịu tònh ăaơt lyâ,

tön troơng, seê chia theo caâch ăöi bïn cuđng coâ lúơi?

Hay phaêi chùng, ăoâ lađ viïơc cöị gùưng kiïịm ặúơc thíơt

nhiïìu tiïìn, röìi mang phíìn lúân söị tiïìn kiïịm ặúơc ăoâ

ăïí cöịng hiïịn cho xaô höơi bùìng viïơc xíy trûúđng cho treê

ngheđo, gûêi tiïìn cho khaâng chiïịn, cûâu trúơ ăöìng bađo gùơp

thiïn tai hay líơp quyô khuýịn hoơc, khuýịn tađi ?

Tíịt nhiïn, tíịt caê nhûông ýịu töị ăoâ lađ möơt phíìn cuêa

ăaơo kinh doanh, cuêa truýìn thöịng kinh doanh cao

ăeơp mađ Cuơ ăaô chó ra, ăaô ăïì cao vađ kïu goơi moơi ngûúđi

hoơc theo

Nhûng caâi “loôi” cuêa “thûúng ăaơo”, caâi “loôi” cuêa “vùn

hoâa doanh nhín” cuêa giúâi doanh nhín Viïơt Nam laơi

hoađn toađn khaâc, cao hún, röơng hún, síu hún vađ phaên

aânh ăuâng baên chíịt cuêa nghïì kinh doanh hún: “Kinh

doanh, nghôa lađ duđng saên phíím hay dõch vuơ cuêa mònh

nhû lađ phûúng tiïơn ăïí giaêi quýịt nhûông víịn ăïì cuêa xaô

höơi vađ lađm cho cuöơc söịng trúê nïn töịt ăeơp hún”

Cođn vïì caâc “ýịu töị hònh thađnh” vùn hoâa doanh nhínViïơt Nam, hiïơn nay, theo quan ăiïím cuêa chuâng töi,bao göìm taâm ýịu töị trûơc tiïịp sau:

1 Sûơ aênh hûúêng cuêa vùn hoâa doanh nhín thïị giúâi (vò ăöơi nguô doanh nhín Viïơt Nam ăaô lađ möơt böơ phíơn cuêa doanh nhín thïị giúâi vađ cuđng “söịng chung” vúâi doanh nhín thïị giúâi trong möi trûúđng kinh doanh toađn cíìu nhiïìu thay ăöíi);

2 Chiïìu dađi lõch sûê cuêa nghïì kinh doanh, buön baân cuêa Viïơt Nam (vò “vùn hoâa” vöịn dô ñt nhiïìu coâ tñnh

“di truýìn” vađ kïị thûđa, kïí caê mùơt tñch cûơc líîn mùơt tiïu cûơc cho böịi caênh hiïơn nay Do víơy, ngoađi caâc dûơ aân nghiïn cûâu, trong tûúng lai, cuông coâ thïí seô coâ sûơ xuíịt hiïơn cuêa phođng truýìn thöịng, nhađ truýìn thöịng hay baêo tađng doanh nhín Viïơt Nam, nhùìm goâp phíìn gòn giûô vađ phaât huy nhûông giaâ trõ, nhûông truýìn thöịng kinh doanh cao ăeơp mađ cha öng chuâng ta ăaô ăïí laơi);

3 Quan ăiïím cuêa Ăaêng vađ Nhađ Nûúâc Viïơt Nam vïì doanh nhín vađ kinh doanh (vò quan ăiïím cuêa laônh ăaơo quöịc gia ăöịi vúâi möơt giúâi nađo ăoâ trong xaô höơi ăïìu coâ aênh hûúêng lúân ăïịn vùn hoâa cuêa giúâi nađy trong xaô höơi hay trong quöịc gia ăoâ);

4 Sûơ chi phöịi cuêa vùn hoâa dín töơc Viïơt Nam (vò doanh nhín Viïơt Nam cuông lađ möơt nhoâm cöng dín Viïơt Nam vađ cuông lađ möơt böơ phíơn trong cöơng ăöìng Viïơt Nam);

5 Hoaơt ăöơng thûơc chíịt cuêa caâc hiïơp höơi, caâc höơi, caâc cíu laơc böơ doanh nhín, doanh nghiïơp (vò trong caâc nhiïơm vuơ cuêa möîi töí chûâc doanh nhín seô coâ möơt nhiïơm vuơ ăöịi ngoaơi quan troơng ăoâ lađ goâp phíìn xíy

dûơng uy tñn vađ hònh aênh cuêa giúâi doanh nhín trong

cöơng ăöìng xaô höơi);

6 Vai trođ cuêa caâc töí chûâc giaâo duơc vađ ăađo taơo kinh

doanh trïn caê nûúâc (vò bíịt kyđ nghïì nađo cuông phaêi

hoơc “ăaơo” trûúâc khi hoơc nghïì);

7 Vai trođ cuêa caâc cú quan chñnh quýìn, caâc töí chûâc phi

chñnh phuê coâ liïn quan túâi hoaơt ăöơng cuêa doanh

nhín vađ doanh nghiïơp (nhû VCCI, ITPC, cú quan

cíịp pheâp, cú quan thúị );

8 Caâch nhòn cuêa giúâi vùn sô, ăiïơn aênh, truýìn thöng

ăaơi chuâng ăöịi vúâi giúâi doanh nhín.

ÚÊ Viïơt Nam, liïơu coâ thïí khùỉng ắnh kinh doanh lađ

nghïì cao quyâ?

Líìn giúê laơi nhûông trang sûê cuêa nûúâc nhađ ăïí tòm

kiïịm nhûông tû liïơu, thöng tin vïì nghïì kinh doanh Viïơt

Nam lađ möơt hađnh trònh ăíìy thûê thaâch

Möơt thúđi gian quaâ dađi, tû tûúêng “dô nöng vi baên” bao

truđm caê xaô höơi ăaô ăííy nghïì buön baân trúê thađnh möơt

thûâ “maơt nghïơ”, nhûông ngûúđi kinh doanh ngađy xûa bõ

ắnh danh chó lađ möơt “phûúđng con buön”

Möơt thúđi gian quaâ líu, tíơp saâch Thûúng hoơc phûúng

chím cuêa cuơ Lûúng Vùn Can - tađi liïơu ặúơc xem lađ

saâch giaâo khoa vïì kinh doanh ăíìu tiïn cuêa Viïơt Nam

ăaô bõ cöị tònh qún laông, vö tònh bõ se thađnh bíịc ăöịt

ăeđn trong nhûông khuâc quanh buöìn thaêm cuêa nghïì

kinh doanh

Möơt thúđi gian quaâ röơng, caâi nhòn thiïn lïơch víîn aâm

aênh xaô höơi vïì doanh nhín lađ “möơt gaô buơng to, mùơt

mađy gian xaêo, ngöìi chïîm chïơ trïn bađn nhíơu, tay ve

vuöịt coơc tiïìn vađ aânh mùưt giaêo hoaơt ăíìy nhûông toan

Khoaêng caâch ắa lyâ cuêa “bûúâc ăi” nađy coâ thïí ríịtgíìn, nhûng khoaêng caâch xaô höơi cuêa noâ quaê thíơt lađmöơt hađnh trònh vaơn lyâ Hoơ sinh ra lađ nhađ nho, nïnchùỉng biïịt chuýơn tiïìn nong, hađng hoâa Hoơ sinh ra ăïíăoơc saâch thaânh hiïìn, nïn chùỉng biïịt chuýơn cúm gaơo.Hoơ sinh ra ăïí ặúơc xaô höơi kñnh troơng, nïn thíơt khoâăïí phúi mùơt ra giûôa chúơ mađ kyđ keđo búât möơt thïm haivúâi thïị gian Nhûng hoơ ăaô tòm thíịy möơt con ặúđngvađ tûơ tin ăi vïì phña chín lyâ

Cuöơc caâch maơng trong baên thín möîi nhađ nho khidaâm ặâng ra lađm kinh tïị quaê thíơt khöng nhoê Vađ cuöơccaâch maơng nađy ăaô mang laơi möơt hiïơu ûâng xaô höơi tûâcthò: phaêi nhòn laơi vïì baên chíịt cuêa nghïì buön, nghïìkinh doanh khi nhûông con ngûúđi cao quyâ nhíịt trongxaô höơi luâc bíịy giúđ ăaô quýịt ắnh ăi buön, ăi kinhdoanh

Möơt khöng khñ thíơt sûơ söi ăöơng díng lïn trong xaôhöơi Nhađ nhađ phíịn khúêi, ngûúđi ngûúđi höì húêi khi biïịt

rùìng, möîi nhađ buön chñnh lađ möơt nhín töị ăïí “Hiïơp baôi caât gíy nïn non Thaâi / Hiïơp ngađn dođng nïn caâi biïín Ăöng” (Bađi ca khuýn húơp thûúng - Tríìn Quyâ Caâp).

Nhûông doanh nhín Viïơt thúđi sú khai ăaô coâ thïíngííng cao ăíìu, caêm thíịy tûơ hađo vïì sûâ mïơnh mađ mònh

ăang tham gia thûơc hiïơn, haônh diïơn vïì sûơ nghiïơp baân

buön cuêa mònh ăang tûđng chuât möơt xíy dûơng sûơ phöìn

vinh cuêa ăíịt nûúâc Hoơ ăaô ắnh nghôa laơi nghïì kinh

doanh!

Nhûng röìi, moơi thûâ thay ăöíi ríịt nhanh theo chiïìu

hûúâng xíịu ăi, khi mađ ngûúđi Phaâp tòm moơi caâch ăïí kòm

haôm nghïì buön baân: “Chuâng khöng cho caâc nhađ tû

saên ta ngoâc ăíìu lïn”; “ cûúâp khöng ruöơng ăíịt, híìm

moê, nguýn liïơu Chuâng giûô ăöơc quýìn in giíịy baơc, xuíịt

caêng vađ nhíơp caêng Chuâng ăùơt ra hađng trùm thûâ thúị vö

lyâ ” (Tuýn ngön ăöơc líơp - Höì Chñ Minh) Nhûông nhađ

cai trõ ăaô hađnh ăöơng khíín cíịp nhû víơy, chó vò ăaô nhòn

thíịy möơt tíịt ýịu: dín giađu thò nûúâc maơnh, nghïì buön

phaât ăaơt thò quöịc gia seô töịt ăeơp hún tûđng ngađy

Chñnh vò nhûông leô ăoâ, nïn chó möơt thúđi gian ríịt ngùưn

sau khi khai sinh ăíịt nûúâc, Höì Chuê tõch ăaô gûêi möơt

bûâc thû ăùơc biïơt dađnh cho giúâi cöng thûúng Bûâc thû

ngùưn lùưm, nhûng noâ chûâa ặơng toađn böơ yâ nghôa cao

quyâ mađ nghïì nađy ăang cöịng hiïịn cho xaô höơi Höì Chuê

tõch, chûâ khöng ai khaâc, ăaô bađy toê sûơ tön troơng hïịt

mûâc cuêa mònh dađnh cho doanh nhín trong lúđi ăíìu

tiïn cuêa bûâc thû: “Cuđng caâc ngađi trong giúâi Cöng

Thûúng”

Chñnh vò sûơ xaâc líơp võ thïị ăùơc biïơt cao quyâ cuêa nghïì

kinh doanh - möơt nghïì ăaâng tön vinh trong xaô höơi, nïn

sau möơt thúđi gian dađi chòm trong “boâng ăïm” cuêa thúđi

kyđ bao cíịp, nhûông doanh nhín Viïơt ăaô ặúơc traê laơi võ

thïị xûâng ăaâng cuêa mònh trong hađng loaơt quýịt saâch

sau nađy: Luíơt cöng ty nùm 1990, Luíơt doanh nghiïơp

nùm 2000, Ngađy doanh nhín Viïơt Nam, Ăaêng viïn

ặúơc lađm kinh tïị tû nhín

Chuâng töi vađ baơn lađ nhûông ngûúđi ăöìng hađnhKïí tûđ ngađy ra ăúđi, möơt trong nhûông sûâ mïơnh quan

troơng mađ PACE ăaô tûơ ăùơt lïn vai mònh lađ cuđng baơn goâp phíìn thu heơp khoaêng caâch doanh trñ giûôa Viïơt Nam vađ

thïị giúâi Chuâng töi ăaô thûơc hiïơn ăiïìu nađy bùìng viïơckhöng ngûđng nghiïn cûâu ăïí ặa ra nhûông chûúngtrònh ăađo taơo ẳnh cao cuêa thïị giúâi vađ phuđ húơp vúâingûúđi Viïơt, ăöìng thúđi choơn lûơa vađ giúâi thiïơu vúâi baơn ăoơcnhûông cuöịn saâch “göịi ăíìu giûúđng” cuêa doanh nhín thïịgiúâi cuđng nhûông taâc phíím kinh ăiïín nhíịt mađ hoơ ặavađo danh saâch “phaêi ăoơc”

Vađ vúâi sûâ mïơnh cuêa mònh, PACE cuông seô ăöìng hađnhcuđng baơn ăoơc trong hađnh trònh khöi phuơc laơi nhûông giaâtrõ cao quyâ, nhûông giaâ trõ vûúơt khöng gian líîn thúđigian cuêa cha öng vađ töí tiïn chuâng ta Ăïí tûđ ăoâ, chuâng

ta coâ thïí kïịt húơp vúâi nhûông giaâ trõ ẳnh cao cuêa nïìn vùn minh nhín loaơi, möơt caâch töịt nhíịt, nhùìm goâp phíìn

hònh thađnh vađ tön taơo caâc “giaâ trõ Viïơt” Nhûông “giaâ trõ

Viïơt” nađy seô goâp phíìn lađm nïìn taêng cho viïơc xíy dûơng

hònh aênh möơt nûúâc Viïơt Nam múâi raơng ngúđi hún, möơtnûúâc Viïơt Nam coâ thïí vûông vađng ăua tranh thađnh cöngcuđng thïị giúâi

Nhòn “Tíy” seô thíịy “Ăöng”, soi “cöí” mađ ngíîm túâi

“kim”, ăoâ lađ ăiïìu mađ chuâng töi, nhûông ngûúđi thûơc hiïơnböơ saâch, mong muöịn ặúơc chia seê Böơ saâch nađy cuônglađ möơt cíu chuýơn, möơt phaâc thaêo cho bûâc tranh toađncaênh sinh ăöơng vađ ăíìy mađu sùưc vïì doanh nhín thïịgiúâi - nhûông doanh nhín lađm thay ăöíi thïị giúâi, vađ vïìmöơt thïị hïơ doanh nhín tiïìn böịi cuêa Viïơt Nam caâchăíy gíìn möơt trùm nùm lõch sûê - möơt thïị hïơ doanhnhín mađ ăïịn ngađy nay chuâng ta víîn coâ thïí tûơ hađo Tûđ

ăoâ, nhûông nöî lûơc nađy seô goâp phíìn hònh thađnh vùn hoâa

doanh nhín Viïơt, möơt böơ phíơn quan troơng trong vùn

hoâa Viïơt Nam

Chuâng töi xin ặúơc gûêi lúđi tri ín trín troơng nhíịt ăïịn

nhûông ăöìng nghiïơp ăaô höî trúơ tinh thíìn cho chuâng töi,

ăïịn caâc caâ nhín vađ ăún võ ăaô sùĩn lođng höî trúơ thöng

tin, tû liïơu trong quaâ trònh nghiïn cûâu Ăùơc biïơt, chuâng

töi muöịn gûêi lúđi caâm ún chín thađnh ăïịn caâc tíơp ăoađn

hađng ăíìu thïị giúâi do caâc doanh nhín huýìn thoaơi

saâng líơp, caâm ún gia töơc hoơ Lûúng, gia töơc hoơ Baơch,

- híơu dúơ cuêa cuơ Lûúng Vùn Can, cuơ Baơch Thaâi Bûúêi

ăaô nhiïơt tím giuâp ăúô chuâng töi trong suöịt quaâ trònh

“ăi tòm Ăaơo Kinh doanh cuêa Viïơt Nam vađ Thïị giúâi”

Viïơc triïín khai dûơ aân nađy tûđ khíu nghiïn cûâu ăïịn

thïí hiïơn thađnh saâch trong möơt thúđi gian khöng dađi,

cuđng nhûông khoâ khùn trong quaâ trònh ăi tòm tû liïơu

lõch sûê vïì caâc nhín víơt, chùưc hùỉn böơ saâch seô khoâ traânh

khoêi nhûông sai soât nhíịt ắnh Do víơy, chuâng töi ríịt

mong nhíơn ặúơc sûơ thöng caêm cuông nhû nhûông goâp

yâ chia seê cuêa baơn ăoơc gíìn xa vïì böơ saâch ăïí líìn taâi

baên tiïịp theo ặúơc hoađn thiïơn hún

Chuâng töi, PACE vađ Nhađ xuíịt baên Treê, xin trín

troơng giúâi thiïơu cuđng baơn ăoơc böơ saâch ăíìy tím huýịt

nađy Vađ chuâng töi cuông tin rùìng, qua böơ saâch nađy,

baơn ăoơc seô coâ thïm kiïịn giaêi vïì “ăaơo kinh doanh”, ăïí

tûđ ăoâ, tûơ mònh ắnh nghôa laơi nghïì kinh doanh vađ tûơ

mònh khùỉng ắnh rùìng, kinh doanh lađ kiïịm tiïìn hay

phuơng sûơ xaô höơi!

Thay mùơt Nhoâm taâc giaê cuêa böơ saâch

Giaên Tû Trung - Ngûúđi Saâng líơp PACE

Sađi Gođn, Xuín Ăinh Húơi, 2007

LÚĐI NOÂI ĂÍÌU

Caê thïị giúâi ăang di chuýín trïn nhûông chiïịc xeböịn baânh coâ gùưn ăöơng cú Khöng chó Myô hay chíu

Íu – caâi nöi cuêa nhûông saâng chïị ăíìu tiïn vïì xehúi, mađ ngay caê ríịt nhiïìu nûúâc chíu AÂ, ö-tö ăaô trúêthađnh möơt víơt duơng quen thuöơc cuêa caâc gia ằnh.Coâ nhíơn ắnh rùìng, ö-tö ăaô lađm thay ăöíi ríịt lúân löịisöịng cuêa ngûúđi Myô túâi mûâc khoâ coâ thïí tûúêng tûúơngrùìng hoơ coâ thïí söịng mađ khöng coâ noâ Ö-tö cuôngkhöng phaêi lađ giíịc mú xa vúđi vúâi nhûông ngûúđi coâthu nhíơp trung bònh nûôa Taơi Hađn Quöịc, möơt sinhviïn coâ thïí tiïịt kiïơm tiïìn lađm thïm trong möơt kyđnghó heđ cuêa cíơu ta ăïí mua möơt chiïịc xe húi múâitoanh Xe húi ăaô ặúơc ăaơi chuâng hoâa - chuýơn ăoâdûúđng nhû chùỉng coâ gò ăïí bađn luíơn úê thïị kyê XXI,hiïín nhiïn thïị

Nhûng nïịu chuâng ta ăi ngûúơc vïì quaâ khûâ, vađonhûông nùm ăíìu thïị kyê XX, buöíi ăíìu cuêa nïìn cöngnghiïơp xe húi thò seô thíịy möơt sûơ tûúng phaên ríịtlúân Thúđi ăoâ, nhûông chiïịc xe húi lađ caê möơt gia tađilúân ăöịi vúâi möơt ngûúđi trung lûu úê Myô vađ chíu Íu

Xe húi nhû möơt thûâ ăöì chúi cuêa giúâi thûúơng lûu,möơt biïíu tûúơng cuêa sûơ xa hoa dađnh riïng cho giúâiquyâ töơc Nhûông haông saên xuíịt xe húi ăaô höịt baơc

möơt caâch “nheơ nhađng” trïn caâc saên phíím dađnh

cho nhađ giađu Chùỉng ai daơi döơt ăi phöí biïịn cöng

nghïơ hay tòm caâch lađm cho caâc saên phíím phong

phuâ hún vúâi giaâ thađnh reê hún, vò nhû víơy hoơ seô

phaêi boê ra nhiïìu cöng sûâc hún ăïí lađm ra möơt saên

phíím mađ tiïìn lúđi thò chùỉng ăaâng kïí Kiïịm ặúơc töịi

ăa lúơi nhuíơn trïn möîi saên phíím bùìng caâch baân

hađng cho nhađ giađu, cho nhûông khaâch hađng lùưm

tiïìn lađ phûúng chím kinh doanh cuêa caâc haông xe

húi thúđi ăoâ

Ăöơt nhiïn, möơt “keê ngoaơi ăaơo” xuíịt hiïơn, ăaô lađm

xaâo tröơn tíịt caê Anh ta khöng phaêi lađ möơt nhađ khoa

hoơc, cuông chùỉng phaêi lađ möơt kyô sû ặúơc ăađo taơo

bađi baên Noâi ăuâng ra, anh ta lađ möơt chađng trai lúân

lïn tûđ ăöìng ruöơng, chó khaâc lađ anh ta coâ niïìm say

mï vúâi ăöơng cú, khao khaât saên xuíịt ra möơt thûâ coâ

thïí lùn baânh trïn ặúđng, giuâp cho viïơc ăi laơi,

chuýn chúê ặúơc nheơ nhađng hún Vađ anh ta ăaô

mađy mođ lađm ra nhûông chiïịc xe húi vúâi möơt phûúng

chím kinh doanh traâi ngûúơc hoađn toađn vúâi ngûúđi

ăi trûúâc: möîi ngûúđi dín Myô ăïìu coâ thïí súê hûôu ặúơc

möơt chiïịc xe húi Vađ vúâi Model T, saên phíím xe húi

chíịt lûúơng töịt, giaâ reê, Ford Motor ăaô chinh phuơc

khöng chó ngûúđi Myô mađ híìu khùưp caâc neêo ặúđng

trïn thïị giúâi Nhûông chiïịc xe húi khöng ngûđng caêi

tiïịn chíịt lûúơng vađ giaâ thađnh thò ngađy cađng haơ hún,

ăïí coâ thïí ăïịn ặúơc vúâi nhiïìu ngûúđi hún

Quan ăiïím kinh doanh cuêa Ford ăaô bõ caâc ăöịi

thuê lïn aân maơnh meô Nhûông lúđi khen chï ăaô khöng

ngúât giöơi xuöịng ăíìu Ford: keê ăöơc tađi, keê boâc löơt sûâclao ăöơng cuêa cöng nhín, möơt keê ngíy thú vïì chñnhtrõ, keê lađm röịi loaơn thõ trûúđng,

Cođn nhûông lúđi ngúơi ca? Henry Ford lađ võ thaânhăaô lađm ặúơc ăiïìu kyđ diïơu lađ ăaơi chuâng hoâa chiïịc

xe húi, cha ăeê cuêa nïìn cöng nghiïơp ö-tö thïị giúâi.Möơt ngûúđi ăaô “cuâi xuöịng” cuöơc ăúđi cuêa bao keêkhöịn khoâ Töíng thöịng Myô Harding noâi: “Ford Mo-tor lađ caânh chim ăíìu ăađn trong nïìn cöng nghiïơpHoa Kyđ, mađ Henry Ford lađ con mùưt ắnh hûúâng cuêacaânh chim ăoâ” Hay Will Schumit - chuê tõch UAW:

“Öng ta lađ sûơ baêo ăaêm töịt nhíịt cho cöng viïơc cuêanhûông ngûúđi da ăen Chó duy nhíịt trong nhađ maâycuêa öng ta, nhûông ngûúđi da ăen chuâng töi múâiặúơc ăöịi xûê möơt caâch cöng bùìng”

Cođn vúâi töi, sau khi thûơc hiïơn xong cuöịn saâchnađy, töi böîng coâ möơt liïn tûúêng: Nïịu thïị giúâikhöng coâ sûơ xuíịt hiïơn cuêa “keê phaâ röịi” Henry Fordhay möơt öng truđm xe húi coâ möơt quan ăiïím “khaâchhađng khöng phaêi ai xa laơ, chñnh lađ nhûông ngûúđicöng nhín trong phín xûúêng”? Chùưc hùỉn nïìn cöngnghiïơp xe húi seô khöng coâ möơt bûúâc tiïịn dađi vađ kyđdiïơu ăïịn nhû víơy Xe húi víîn seô lađ möơt moân ăöìchúi ăùưt tiïìn mađ ngûúđi bònh dín chó biïịt ngûúâcnhòn möơt caâch theđm thuöìng

Möơt caâ nhín vô ăaơi lađ ngûúđi biïịt ăùơt lïn vai mònhmöơt sûâ mïơnh ăöịi vúâi xaô höơi mađ anh ta ăang söịng.Henry Ford ăaô ăùơt lïn vai mònh möơt sûâ mïơnh caocaê: goâp phíìn lađm ăaơi chuâng hoâa xe húi trïn toađn

thïị giúâi Ăoâ khöng phaêi lađ giíịc mú xa xùm, mađ noâ

ăaô ặúơc hiïơn thûơc hoâa ngay sau khi Ford Motor ra

ăúđi trïn thõ trûúđng chûa ăíìy 20 nùm Quaê thûơc, ăoâ

lađ möơt bûúâc tiïịn kyđ diïơu

Henry Ford, võ thaânh íịy ăaô lađm gò vađ ăaô lađm nhû

thïị nađo? Cuöịn saâch nhoê beâ nađy seô heâ löơ vïì Ford,

khöng phaêi lađ chín dung vïì öng, mađ vïì nhûông gò

öng ăaô lađm ăïí giuâp cho chiïịc xe trúê thađnh phûúng

tiïơn cuêa ăaơi chuâng

híìn I.

T YÊ P HUÂ ,

Henry Ford - “Nöîi súơ haôi cho möơt söị ngûúđi, lođng ngûúông möơ ăöịi vúâi nhûông ngûúđi khaâc, vađ sûơ mï hoùơc cho tíịt caê.”

Nolan

P

Chûúng 1.

24 G IÚĐ

T RONG Ă ÚĐI

M ÖƠT N GÛÚĐI Ă ÙƠC B IÏƠT

“Moơi ngûúđi noâi öng ta lađ möơt võ thaânh, nhûng ăöịi vúâi töi öng

ta khöng phaêi nhû ngûúđi ta víîn noâi Möơt võ thaânh thò khöng ai coâ thïí nhòn thíịy ặúơc, nhûng töi víîn nhòn thíịy öng ta hađng ngađy, thíơm chñ öng íịy cođn ăïịn vöî vai töi vađ hoêi möơt vađi chuýơn Ăöịi vúâi töi, öng íịy lađ ngûúđi ăaô cho töi cú höơi ăïí coâ thïí tûơ kiïịm söịng ặúơc bùìng chñnh ăöi tay cuêa mònh mađ khöng phaêi

ăi xin ngûúđi khaâc”.

YÂ kiïịn vïì Ford cuêa möơt ngûúđi bõ liïơt caê hai chín, chó coâ thïí ngöìi möơt chöî Khöng ai nhíơn anh ta vađo lađm, nhûng Ford ăaô böị trñ cho anh ta möơt chöî lađm trong díy chuýìn lùưp raâp cuêa mònh.

6 GIÚĐ SAÂNG:

BÛÔA ĂIÏÍM TÍM ĂÍƠM CHÍỊT ANH

Tiïịng chuöng baâo thûâc ăöí tûđng höìi dađi trong

phođng nguê Henry Ford vúâi tay cíìm líịy chiïịc ăöìng

höì do chñnh öng chïị taơo, trïn ăoâ coâ hònh vúơ öng

– Clara Rúđi khoêi giûúđng, Ford nhòn ra ngoađi cûêa söí

Ngoađi ăoâ öng ăaô xíy dûơng caê möơt khu baêo töìn

thiïn nhiïn vúâi ríịt nhiïìu cíy tröìng vađ víơt nuöi

ặúơc mang vïì tûđ khùưp núi trïn thïị giúâi Ford kheô

móm cûúđi khi nhòn thíịy möơt ăöi thoê non ăang ăuđa

nghõch trïn baôi coê trûúâc sín

Bûúâc ra phođng khaâch, Ford cíịt tiïịng goơi ngûúđi vúơ

Tiïịng traê lúđi voơng ra tûđ phña nhađ ùn Ford vađo

phođng ùn Möơt bònh trađ nghi nguât khoâi ăaô ặúơc

ăùơt trïn bađn Vûđa uöịng trađ, Ford vûđa nghe Clara

noâi vïì xuíịt xûâ cuêa loaơi trađ Öng ngaơc nhiïn vò

chuâng ặúơc líịy tûđ chñnh nhûông cíy cheđ öng mang

tûđ Anh vïì:

- Chuâng lúân nhanh quaâ! - Ford tríìm tröì

Trong khi chúđ bûôa saâng, Ford ra ngoađi cho luô thoê

ăang chaơy nhaêy ngoađi vûúđn ùn Öng ngùưm nhòn vađ

trođ chuýơn vúâi chuâng höìi líu Tiïịp sau luô thoê, bíìy

chim cuông ặúơc öng chuê cuêa noâ cho thûúêng thûâc

bûôa saâng Vûđa nhòn thíịy caâi boâng quen thuöơc cuêa

Ford, luô chim ăaô rñu rñt bay laơi Nhiïìu con chaơy

quíín quanh chín öng, coâ con baơo hún cođn ăíơu lïncaê vai Ford Luâc nađy, nhòn Ford giöịng möơt ngûúđilađm vûúđn khaê kñnh theo kiïíu Anh hún lađ möơt öngchuê giađu coâ nhíịt nhò nûúâc Myô Cho luô chim ùnxong, Ford quay trúê laơi bïịp, möơt baât xuâp ăíơu ăaôặúơc ăùơt trïn bađn, Ford ngöìi vađo bađn ùn, öngngaơc nhiïn vađ thñch thuâ khi vûđa thûúêng thûâcmuöîng xuâp ăíìu tiïn:

- Xuâp ăíơu níịu theo kiïíu Anh Höm nay em choanh nhiïìu ngaơc nhiïn quaâ!

Clara móm cûúđi Bađ ăaô hiïíu quaâ roô nhûông súêthñch cuêa chöìng mònh Ford lađ ngûúđi göịc Anh nïnöng ríịt thñch nhûông gò ặúơc coi lađ ăùơc trûng cuêaquöịc gia nađy

Vûđa ùn, Ford vûđa trođ chuýơn vúâi vúơ Cíu chuýơnbuöíi saâng cuêa chuê tõch Ford Motor khöng phaêixoay quanh nhûông chiïịc xe húi hay nhûông biïịnăöơng thõ trûúđng Hoơ ăang noâi vïì muđa thu Ford kïílaơi cho vúơ nghe nhûông gò öng ăaô thíịy ngoađi vûúđn.Vïì taân laâ ngađy cađng thûa thúât hún cuêa cíy du giađtrûúâc sín Vïì nhûông gioơt sûúng cođn ăoơng trïn coê,vađ caê vïì mùơt nûúâc höì trong veo ngoađi xa Fordhûâa vúâi vúơ lađ seô dađnh möơt ngađy ăïí hai vúơ chöìng

ăi haâi níịm trong khu rûđng gíìn ăoâ:

- Anh seô mang theo caê bïịp ăïí em níịu möơt bûôa

ùn trong rûđng nûôa Chuâng ta seô coâ möơt ngađy tuýơtvúđi mađ chùỉng phaêi vûúâng bíơn gò caê

Clara víîn chó cûúđi, bađ biïịt Ford khoâ lođng coâ thïíthûơc hiïơn ặúơc lúđi hûâa cuêa mònh, bađ chó dùơn

chöìng mùơc íịm trûúâc khi ăi lađm búêi trúđi ăaô bùưt ăíìu

se laơnh vađ nhùưc Ford nhúâ quađng chiïịc khùn len bađ

vûđa ăan, ăang ăïí trong tuê

Trong khi Ford ăang tíơn hûúêng nhûông thòa xuâp

ngon lađnh, Edsel Ford xuíịt hiïơn Vúâi böơ daơng ríịt

böìn chöìn, Edsel lïn tiïịng hoêi cha:

- Cha ăaô xem baâo caâo vïì viïơc nhíơp nguýn liïơu

chûa?

Ford khöng traê lúđi thùỉng vađo cíu hoêi mađ chó vađo

ghïị ăöịi diïơn vađ baêo con ngöìi xuöịng cuđng ùn saâng

Khöng ăïí yâ ăïịn moân xuâp ăíơu ûa thñch cuêa cha,

Edsel ăùơt lïn bađn baên baâo caâo cuđng möơt xíịp baâo

xuíịt baên taơi Anh:

- Nûúâc Anh ăang töìn kho möơt lûúơng cao su ríịt

lúân Trong khi ăoâ, lûúơng cao su tûđ caâc thuöơc ắa

cuêa hoơ laơi ăang trïn ặúđng nhíơp vïì

Ford ăùơt cíu hoêi vúâi ngûúđi con trai:

- Nhûng víịn ăïì nùìm úê ăíu?

Edsel chó vađo nhûông trang baâo:

- Baâo chñ Anh dûơ ăoaân giaâ cao su seô giaêm maơnh

chó trong möơt vađi ngađy nûôa Ăiïìu quan troơng hún

lađ chûa cöng ty Myô nađo biïịt ặúơc tin nađy Nhûông

baâo caâo nađy do chñnh chi nhaânh cuêa ta taơi Anh

gûêi vïì Chuâng ta phaêi quýịt ắnh ngay

Henry Ford ngíîm nghô möơt höìi röìi hoêi laơi:

- Con muöịn mua thïm cao su nguýn liïơu?

- Víng Chuâng ta phaêi kyâ húơp ăöìng ngay trong

ngađy höm nay Con nghô Durant bïn General coâ leô

cuông sùưp ăaânh húi ặúơc röìi Nïịu öng ta vađo cuöơc,

chuâng ta khoâ lođng mua ặúơc vúâi giaâ reê nûôa

- Víơy lûúơng cao su vûđa nhíơp vađo seô giaêi quýịtthïị nađo? - Ford chíịt víịn Cíu hoêi cuêa Ford nhûăaânh truâng ặúơc sûơ haâo hûâc cuêa Edsel ăang cöịchûâng minh cho cha thíịy khaê nùng kinh doanhcuêa mònh

- Nhûng giaâ cuêa húơp ăöìng nađy chó úê mûâc 10 xucho möơt pound Chó bùìng möơt nûêa so vúâi nhûônglíìn nhíơp khaâc cuêa cöng ty

Ford cíìm möơt túđ baâo lïn xem xeât:

- Thöng tin nhíơn ặúơc chñnh xaâc úê mûâc ăöơ nađo?

- Möơt trùm phíìn trùm thûa cha Con vûđa noâichuýơn trûơc tiïịp vúâi giaâm ăöịc chi nhaânh cuêachuâng ta úê Luín Ăön qua ăiïơn thoaơi Öng ta thuâcgiuơc chuâng ta phaêi coâ yâ kiïịn ngay

Edsel tiïịp tuơc:

- Víơy lađ chuâng ta laôi ặúơc 20 triïơu ăö trongthûúng vuơ nađy Con dûơ ăoaân chó möơt vađi thaângnûôa giaâ seô cođn tùng lïn hún 20 xu Giúâi haơn cuöịicuđng phaêi úê mûâc 30 xu Lúơi nhuíơn cuêa chuâng taseô khöng dûđng laơi úê 20 triïơu ăöla

- Nhûng nïịu giaâ tiïịp tuơc giaêm thò sao? - Ford hoêi.Edsel ngíơp ngûđng:

- Khaê nùng ăoâ ríịt khoâ xaêy ra, thûa cha Diïơn tñchtröìng cao su cuêa Anh quöịc khöng coâ díịu hiïơu seôtùng ăöơt biïịn Khaê nùng cung cíịp cuêa hoơ ăaô ăïịnmûâc giúâi haơn röìi

Ford nhòn ra ngoađi cûêa, bïn kia hađng rađo möơtngûúđi lađm vûúđn ăang tûúâi cho míịy buơi hoa

Ford hoêi:

- Con coâ nghô öng baơn Edison kia cuêa ta coâ thïí

phaât minh ra cao su nhín taơo chó trong vađi thaâng

túâi hay khöng?

Edsel böịi röịi:

- Nhûng ăoâ chó lađ trïn lyâ thuýịt

- Ăöìng yâ noâ chó lađ trïn lyâ thuýịt Víơy nïịu con

thađnh cöng trong thûúng vuơ nađy con coâ tiïịp tuơc

thûơc hiïơn caâc vuơ khaâc nûôa khöng?

- Tíịt nhiïn lađ coâ chûâ, thûa cha Khöng thïí boê

qua nhûông vuơ lađm ùn híịp díîn nhû víơy

- Thïị chuâng ta ăang kinh doanh caâi gò víơy,

Edsel?

- Dô nhiïn lađ xe húi röìi aơ

- Thïị thò haôy qún nhûông vuơ mua ăi baân laơi ăoâ

ăi Tíơp trung vađo cöng viïơc kinh doanh xe húi cuêa

chuâng ta seô lađ caâch kiïịm tiïìn töịt nhíịt Chuâng ta

ăaô mua ăuê söị lûúơng cao su cíìn thiïịt Cöng viïơc

bíy giúđ lađ tiïịp tuơc hoađn thiïơn nhûông chiïịc xe

Khöng nïn ặa cöng ty ăïịn nhûông ruêi ro khöng

cíìn thiïịt

Khöng thïí thuýịt phuơc ặúơc cha, Edsel ăađnh

buöìn ríìu bûúâc ra ngoađi Suöịt caê buöíi noâi chuýơn

cuêa hai cha con, Clara ýn lùơng khöng hïì noâi möơt

cíu gò Bađ lađ möơt ngûúđi phuơ nûô truýìn thöịng theo

ăíìy ăuê nghôa cuêa tûđ nađy Ím thíìm chùm soâc ngûúđi

thín trong gia ằnh vađ khöng bao giúđ can thiïơp vađo

cöng viïơc kinh doanh cuêa chöìng

- Bennett, anh coâ biïịt gò vïì sûơ nhöơn nhõp cuêa súêcaênh saât saâng nay khöng?

Bennett (trûúêng ban an ninh cuêa cöng ty) ặângdíơy, ặa cho möîi ngûúđi trong phođng möơt tíơp höì súröìi diïîn giaêi:

- Ăíy lađ Walter Reuther Ngûúđi chuâng ta ăaô cûêsang xíy dûơng nhađ maây taơi Gorky Hiïơn nay öng

ta lađ ngûúđi laônh ăaơo cuêa nhoâm 174, möơt böơ phíơncuêa UAW, ắa bađn hoaơt ăöơng chñnh cuêa nhoâm nađylađ khu vûơc phña tíy Detroit Coâ nghôa öng ta lađngûúđi laônh ăaơo phong trađo cöng nhín úê nhađ maâycuêa chuâng ta Möơt ngûúđi ríịt cûâng ăíìu vađ coâ khaênùng kñch ăöơng nhûông ngûúđi khaâc

- Nhû víơy möơt cuöơc baôi cöng do Reuther töí chûâc

seô diïîn ra trong saâng nay taơi nhađ maây cuêa chuâng

ta? - Ford hoêi

- Vađo luâc 11 giúđ, taơi cíìu vûúơt söị 4, thûa ngađi

- Anh ắnh lađm gò vúâi boơn vö cöng röìi nghïì nađy

haê Bennett?

- Mûúđi xe taêi chúê ăíìy nhín viïn an ninh ăaô tuâc

trûơc sùĩn, thûa ngađi

- Cûâ lađm tíịt caê moơi ăiïìu anh cho lađ cíìn thiïịt Töi

khöng muöịn nghiïơp ăoađn can thiïơp vađo viïơc quaên

lyâ taơi nhađ maây cuêa töi

Edsel Ford lïn tiïịng möơt caâch deđ dùơt:

- Thûa, chuâng ta coâ thïí giaêi quýịt víịn ăïì theo

möơt chiïìu hûúâng khaâc Saâng nay, vađi ngûúđi laônh

ăaơo nghiïơp ăoađn ăaô gùơp töi Hoơ ăïì nghõ nïịu

chuâng ta tùng mûâc lûúng cho cöng nhín tûđ 2,5

ăöla lïn 2,7 ăöla möơt ngađy hoơ seô chíịm dûât baôi

cöng

- Ai ăïì nghõ nhû víơy? - Ford chíịt víịn

- Chñnh Reuther, thûa ngađi

- Töi khöng coâ yâ ắnh thoêa hiïơp vúâi nhûông keê chó

chuýn ăi lađm nhiïơm vuơ phaâ hoaơi nhû hùưn Hùưn

chùỉng lađ caâi gò nïịu khöng dûơa vađo caâi töí chûâc vö

lyâ ăoâ Bennett, anh cûâ tiïịp tuơc cöng viïơc cuêa mònh

ăi Nhûng nhúâ möơt ăiïìu lađ töi khöng muöịn nghe

bíịt cûâ tin gò vïì thûúng vong cuêa nhûông ngûúđi cöng

nhín trong nhađ maây

Ford tiïịp tuơc buöíi hoơp vúâi ăïì xuíịt tùng lûúng

cho cöng nhín Nhiïìu yâ kiïịn ngaơc nhiïn vïì thaâi ăöơ

nađy cuêa Ford Vûđa múâi ăíy thöi öng cođn phaên ăöịiquýịt liïơt viïơc thoêa hiïơp vúâi nghiïơp ăoađn UAW Vađsûơ ngaơc nhiïn lïn túâi töơt ẳnh khi Ford ặa ra mûâclûúng töịi thiïíu:

- Nùm ăöla cho möơt ngađy lađm viïơc 8 tiïịng Caâcöng thíịy thïị nađo?

Trong nhûông líìn hoơp trûúâc ăoâ, yâ kiïịn cuêa Fordthûúđng khöng hïì gùơp phaêi sûơ phaên ăöịi duđ lađ ríịtnhoê nađo Moơi quýịt ắnh cuêa öng ăïìu ặúơc thöngqua nhanh choâng Ban quaên trõ cöng ty ặúơc líơp

ra chó ăïí lađm duy nhíịt möơt viïơc lađ thûơc hiïơn mïơnhlïơnh cuêa Ford Nhûng vúâi ăïì xuíịt líìn nađy thòkhöng möơt ai ăöìng tònh vúâi Ford Híìu hïịt caâcthađnh viïn ăïìu cho rùìng tùng lûúng möơt caâch ăöơtbiïịn nhû víơy seô gíy ra nhûông híơu quaê khöng thïílûúđng trûúâc ặúơc, ăùơc biïơt lađ tûđ phña caâc chuê nhađbùng Hoơ ăïì nghõ möơt mûâc tùng khiïm töịn hún, coâthïí lađ chó tùng lïn 2,7 ăöla nhû ăïì nghõ cuêa nghiïơpăoađn

- Töi ríịt xin löîi khi phaêi noâi vúâi ngađi rùìng, vúâimûâc lûúng nhû víơy chuâng ta seô phaêi boê ra möîingađy 1 triïơu ăöla ăïí traê lûúng cho 200.000 nhíncöng trïn caâc nhađ maây trïn khùưp nûúâc Myô nađy -Möơt yâ kiïịn tûđ thađnh viïn ban quaên trõ

- Möơt triïơu ăöla ăïí ăöíi laơi sûơ chuâ tím hoađn toađncuêa ngûúđi cöng nhín vađo cöng viïơc cuêa hoơ cuôngăaô lađ quaâ reê Caâc öng khöng hiïíu möơt víịn ăïì ríịtăún giaên lađ hoơ chñnh lađ ýịu töị quýịt ắnh cho sûơphaât triïín cuêa cöng ty hay sao?

- Nhûng mûâc lûúng nhû víơy lađ quaâ cao! Cöng

nhín úê nûúâc Myô nađy chó nhíơn ặúơc khoaêng 2,75

ăöla Vúâi 3 ăöla chuâng ta coâ thïí coâ ặúơc nhûông

nhín cöng töịt nhíịt ăíịt nûúâc nađy röìi

- Caâc ngađi coâ khùỉng ắnh viïơc mua ặúơc nhûông

nguýn liïơu reê nhíịt coâ thïí lađm ra nhûông saên

phíím töịt nhíịt hay khöng? Víơy thò taơi sao laơi

phaêi ăùơt ra víịn ăïì thùưt chùơt lao ăöơng úê ăíy?

Trong khi viïơc giaêm lûúng laơi chñnh lađ giaêm sûâc

mua vađ thu heơp thõ trûúđng nöơi ắa Ai seô lađ ngûúđi

mua nhûông saên phíím do cöng ty lađm ra nïịu

khöng phaêi chñnh lađ nhûông ngûúđi cöng nhín! Töi

khöng coâ yâ ắnh chaơy theo bíịt cûâ cöng ty nađo

Töi chó muöịn lađm nhûông viïơc töịt nhíịt cho cöng

ty vađ lao ăöơng cuêa töi

Ford cođn diïîn giaêi ríịt nhiïìu vïì quan ăiïím tiïìn

lûúng cuêa mònh Öng noâi rùìng tiïìn lûúng khöng

phaêi ăún thuíìn chó lađ nhûông con söị trïn baêng

lûúng Noâ cođn ăaơi diïơn cho maâi íịm gia ằnh vađ söị

phíơn cuêa caâc thađnh viïn trong gia ằnh ăoâ Noâ lađ

öí baânh myđ, lađ thuđng than, lađ caâi nöi cuêa treê vađ ăiïìu

kiïơn hoơc tíơp cuêa treê thú Möơt xûúêng saên xuíịt göìm

hađng trùm nhín cöng cuông thiïng liïng nhû möơt

gia ằnh, phaêi lađm cho moơi thađnh viïn trong gia

ằnh ăoâ ặúơc haơnh phuâc Ăoâ lađ nghôa vuơ cao caê

cuêa möơt öng chuê gia ằnh Ăíìu tû vađo nhín cöng

cođn lađ möơt khoaên ăíìu tû ăïí níng cao hiïơu quaê

lađm viïơc vađ giaêm chi phñ saên xuíịt möơt caâch hiïơu

quaê vađ ăaâng trín troơng nhíịt

Ford kïịt luíơn laơi víịn ăïì:

- Chíịm dûât bađn caôi úê ăíy Tûđ ngađy mai, mûâclûúng seô lađ 5 ăöla

- Víơy ai seô lađ ngûúđi traê lúđi caâc chuê ngín hađng?

- Töi seô traê lúđi hoơ - Ford quaê quýịt

Kïịt thuâc buöíi hoơp, Ford ặúơc ngûúđi thû kyâ riïngthöng baâo lađ coâ hai ngûúđi Do Thaâi ăang ăúơi öng taơiphođng riïng Dûúđng nhû ăoaân trûúâc ặúơc cíuchuýơn sùưp diïîn ra, Ford noâi vúâi ngûúđi thû kyâ:

- Chuíín bõ xe ăïí 5 phuât nûôa töi ăïịn laônh sûơquaân Ăûâc

Bûúâc vađo phođng, hai ngûúđi ăang chúđ sùĩn öng úêăoâ Möơt ngûúđi lađ Josephn Krawkepf – giaâo sô DoThaâi, ngûúđi kia lađ Aron Sapiro – laônh ăaơo Hiïơp höơiNöng dín taơi California Krawkepf lađ ngûúđi lïntiïịng ăíìu tiïn:

- Ngađi víîn giûô yâ ắnh mang huy chûúng cuêa boơnĂûâc vïì treo taơi cùn phođng nađy chûâ?

- Nûúâc Ăûâc, ngađi nïn diïîn ăaơt bùìng nhûông tûđchñnh xaâc Khöng coâ gò xíịu xa khi nhíơn ặúơc sûơtön vinh tûđ möơt quöịc gia caê

- Nhûng quöịc gia ăoâ ăang tađn saât dín töơc chuângtöi

- Töi khöng nhíơn ặúơc thöng tin vïì viïơc ăoâ

- Caê thïị giúâi nađy ăïìu biïịt, trûđ ngađi Nïịu ngađi víînquýịt ắnh nhíơn huy chûúng cuêa boơn man rúơ ăoâ,chuâng töi seô töí chûâc möơt cuöơc tííy chay hađng hoâacuêa Ford Motor trïn khùưp Bùưc Myô Vađ chùưc ngađicuông thûđa hiïíu ặúơc híơu quaê cuêa cuöơc tííy chay ăoâ

- Töi lađ möơt nhađ kinh doanh khöng lađm chñnh trõ.

Cöng viïơc lađm ùn cuêa töi liïn quan ăïịn nhûông chiïịc

xe húi chûâ khöng phaêi lađ möơt moân hađng chñnh trõ

Töi nhíơn thíịy ăíy lađ möơt lúđi ăe doơa löị bõch

Nhíơn thíịy nhûông lúđi ăe doơa cuêa Krawkepf khöng

coâ taâc duơng, Sapiro bùưt ăíìu sûê duơng vuô khñ cuêa

mònh:

- Chùưc ngađi ăaô nhíơn ặúơc traât goơi cuêa tođa aân vïì

nhûông hađnh ăöơng xuâc phaơm cöơng ăöìng ngûúđi Do

Thaâi röìi chûâ?

- Laơi möơt lúđi ăe doơa nûôa? - Ford hoêi laơi vúâi möơt

thaâi ăöơ khinh thûúđng

- Töi ăaô ăïơ ăún kiïơn lïn tođa aân Nïịu ngađi cam

kïịt khöng nhíơn ăöì böị thñ cuêa boơn Ăûâc, töi seô ruât

ăún vïì

- Víơy thò chuâng ta seô gùơp nhau taơi tođa aân Chađo

caâc ngađi

Khöng thïí ăe doơa ặúơc ngûúđi ăang ặâng trûúâc

mùơt mònh, Krawkepf vađ Sapiro híơm hûơc ra vïì Cođn

laơi möơt mònh trong phođng, Ford ngíîm nghô vïì

nhûông ăiïìu xaêy ra úê nûúâc Ăûâc thúđi gian gíìn ăíy

Öng ăaô nhíơn ặúơc möơt vađi thöng tin ríịt ăaâng lo

ngaơi vïì nhûông hoaơt ăöơng tùng cûúđng vuô trang vađ

khiïu khñch cuêa Hitler vađ Ăaêng Quöịc xaô Nhûng

Ford tûơ nhuê rùìng, vúâi nhûông nhađ maây cuêa Ford

Motor vađ ríịt nhiïìu cöng ty Myô khaâc ặúơc xíy dûơng

úê ăoâ, ngûúđi dín Ăûâc víîn coâ thïí coâ ặúơc möơt cuöơc

söịng sung tuâc mađ khöng cíìn thiïịt phaêi phaât ăöơng

möơt cuöơc chiïịn phín chia laơi thïị giúâi Nûúâc Ăûâc

ăaô trúê thađnh möơt böơ phíơn trong díy chuýìn saênxuíịt toađn thïị giúâi Vađ noâ seô khöng daâm bûât khoêidíy chuýìn ăoâ möơt líìn nûôa ăíu Nhûng duđ coâ dûơavađo cùn cûâ lyâ luíơn nađo thò nhûông hađnh ăöơng thûơctïị cuêa nûúâc Ăûâc víîn lađm Ford khöng khoêi lo ngaơi.Tiïịng chuöng ăiïơn thoaơi trong phođng kïu vang,Ford nhíịc maây, tiïịng ngûúđi thû kyâ:

- Coâ möơt ngûúđi muöịn ặúơc gùơp ngađi

- Ai víơy?

- Öng íịy khöng noâi tïn Chó noâi lađ möơt ngûúđi mađngađi muöịn gùơp

- Ăûúơc röìi Nöịi maây cho töi

Bïn kia ăíìu díy, möơt gioơng noâi chíơm raôi nhûngăíìy quýìn lûơc phaât ra:

- Xin chađo ngûúđi baơn vô ăaơi cuêa dín töơc Ăûâc.Ngađi nhíơn ra töi chûâ?

Sau möơt thoaâng ngaơc nhiïn, Henry Ford nhíơn ramöơt gioơng noâi quen thuöơc mađ öng ăaô tiïịp xuâctrong möơt vađi líìn ăïịn thõ saât caâc nhađ maây taơi Ăûâc,möơt nhín víơt quýìn lûơc nhíịt thïị giúâi hiïơn nay –Adonphf Hitler Ford vui veê traê lúđi:

- ÖÌ, dô nhiïn röìi, thûa ngađi

- Töi nghe tin laônh sûơ quaân Ăûâc taơi Detroit seô töíchûâc buöíi lïî trao huín chûúng “Cross” cho ngađi vađosaâng nay Xin chuâc mûđng ngađi vađ möơt líìn nûôa ghinhíơn cöng lao ăoâng goâp cuêa ngađi cho dín töơc Ăûâc

- Ăoâ lađ niïìm vinh haơnh vađ sûâ mïơnh cuêa töi thûangađi Nhûng thûa ngađi, töi coâ möơt vađi ăiïìu thùưcmùưc

Ford húi ngíơp ngûđng, öng khöng biïịt coâ nïn hay

khöng hoêi trûơc tiïịp nhađ ăöơc tađi cuêa nûúâc Ăûâc vïì

möơt söị biïíu hiïơn bíịt thûúđng cuêa quöịc gia nađy gíìn

ăíy hay khöng Sûơ quen biïịt vađ quan hïơ giûôa öng

vađ Hitler chó dûđng laơi úê nhûông thoêa thuíơn vïì viïơc

xíy dûơng nhađ maây Hún nûôa ăíy laơi lađ möơt víịn ăïì

chñnh trõ hïịt sûâc nhaơy caêm Nhûng sûơ dùìn vùơt vïì

nhûông quýịt ắnh coâ thïí lađ sai líìm cuêa mònh khi

ăíìu tû vađo nûúâc Ăûâc ăaô khiïịn Ford khöng thïí

khöng ăùơt cíu hoêi:

- Töi coâ nghe noâi vïì nhûông cûê chó gíìn ăíy cuêa

ngađi vađ ăíịt nûúâc ngađi, vađ töi khöng thïí khöng lo

ngaơi vïì nhûông lúđi bađn taân xuíịt hiïơn trong chñnh

giúâi Myô

- ÖÌ, ăoâ lađ nhûông lúđi ăöìn ăaơi cuêa nhûông keê cùm

thuđ sûơ giađu coâ cuêa nûúâc Ăûâc chuâng töi vađ cöng ty

cuêa ngađi Khöng hïì coâ hađnh ăöơng khiïu khñch nađo

tûđ phña nûúâc Ăûâc caê Chuâng töi víîn giûô söị quín

thûúđng trûơc úê mûâc 300.000 theo hiïơp ûúâc Vecsai

- Xin löîi ngađi, nhûng töi cođn nghe möơt vađi keê

khöng thiïơn chñ noâi rùìng ngađi ăaô cho quín ăöơi

chiïịm vuđng phi quín sûơ söng Ranh

- Anh, Phaâp ăaô tùng cûúđng nhiïìu ăún võ quín

ăöơi quan troơng vađo khu vûơc phi quín sûơ nađy Hoơ

ăaô vi phaơm trûúâc thoêa thuíơn vúâi chuâng töi Nïịu lađ

ngađi, ngađi seô lađm gò vúâi hađnh ăöơng khiïu khñch ăoâ?

Chuâng töi chó coâ yâ ắnh tûơ vïơ trong hađnh ăöơng

nađy, mong ngađi hiïíu cho ăiïìu ăoâ

- Ríịt vui mûđng khi nhíơn ặúơc sûơ traê lúđi cuêa

ngađi Hy voơng sûơ húơp taâc cuêa chuâng ta seô ặúơc tiïịptuơc phaât triïín

- Möơt líìn nûôa chuâc mûđng ngađi - ngûúđi Myô ăíìutiïn nhíơn ặúơc huy chûúng Cross cuêa nûúâc Ăûâcchuâng töi Chađo ngađi vađ chuâc ngađi coâ möơt ngađy vuiveê

Sau cuöơc noâi chuýơn vúâi Hitler, khuön mùơt Fordcoâ sûơ thay ăöíi roô rïơt Öng tin rùìng, nhûông cíu traêlúđi nhíơn ặúơc tûđ chñnh ngûúđi ặâng ăíìu nûúâc Ăûâclađ sûơ baêo ăaêm chùưc chùưn cho sûơ an toađn cuêa caâcnhađ maây cuêa öng úê chíu Íu, vađ hún nûôa lađ sûơ tintûúêng vađo nöî lûơc kiïịn taơo hođa bònh cuêa mònhkhöng hïì ăöí xuöịng söng, xuöịng biïín Nûúâc Ăûâcvíîn úê trong möơt thïị quín bònh thöng thûúđng,khöng hïì coâ sûơ gia tùng ăöơt biïịn nađo vïì quín sûơ,cuông nhû yâ ắnh phaât ăöơng chiïịn tranh (ñt ra lađtheo lúđi Quöịc trûúêng Ăûâc) Bûúâc ra khoêi phođng,Ford vui veê goơi ngûúđi thû kyâ riïng cuđng öng ăïịntöíng laônh sûơ Ăûâc

Töíng laônh sûơ Ăûâc taơi Detroit höm nay nhöơn nhõpkhaâc thûúđng Tiïìn saênh ngöi nhađ ặúơc trang trñbùìng nhiïìu cúđ vađ khííu hiïơu Nhûng coâ möơt chi tiïịtlađm nhiïìu ngûúđi chuâ yâ lađ bûâc aênh khöí röơng trïn ăoâcoâ hònh Quöịc trûúêng Ăûâc ăang bùưt tay vúâi möơtdoanh nhín Myô, ăoâ khöng phaêi ai xa laơ - HenryFord Ăûâng sùĩn úê tiïìn saênh coâ Töíng laônh sûơ Ăûâctaơi Detroit, caơnh öng ta lađ Töíng laônh sûơ taơiCleverland Nhiïìu ngûúđi thùưc mùưc vïì sûơ hiïơn diïơncuêa caê hai töíng laônh sûơ Ăûâc taơi ăíy Nhûng möơt

vađi ngûúđi trong cuöơc thò hiïíu ríịt roô Ăñch thín Quöịc

trûúêng ăaô chó thõ cho hoơ phaêi töí chûâc buöíi lïî möơt

caâch troơng thõ nhíịt Ăún giaên lađ búêi vò huy chûúng

“Cross” lađ phíìn thûúêng cao quyâ nhíịt cuêa nûúâc

Ăûâc, chó dađnh cho nhûông ngûúđi coâ cöng lao ăùơc

biïơt to lúân ăöịi vúâi ăíịt nûúâc Chó duy nhíịt nùm

ngûúđi khöng phaêi lađ ngûúđi Ăûâc trïn thïị giúâi ặúơc

nhíơn danh hiïơu nađy Henry Ford lađ ngûúđi chíu Myô

ăíìu tiïn vađ duy nhíịt ặúơc nhíơn noâ Trûúâc öng vađi

thaâng, nhađ ăöơc tađi Italia – Bennito Mussolini cuông

ặúơc nhíơn huy chûúng nađy

Nhûng hai quan chûâc ngoaơi giao ngûúđi Ăûâc

phaêi chúđ möơt thúđi gian khaâ líu thò nhín víơt chñnh

cuêa buöíi lïî ngađy höm nay múâi xuíịt hiïơn Öng

ăang coâ mùơt taơi möơt núi khaâc, nhöơn nhõp hún vađ

noâng boêng hún

9 GIÚĐ:

THÏỊ NAĐO LAĐ SÛƠ NHÍN ĂAƠO

CAO CAÊ NHÍỊT?

Chiïịc Model T ặa Henry Ford ăïịn cíìu vûúơt söị

4 trïn ặúđng vađo nhađ maây Rouge River thò bõ möơt

ăaâm ăöng chùơn laơi Hoơ khöng ai khaâc chñnh lađ

nhûông thađnh viïn cuêa nhoâm 174, díîn ăíìu lađ

Walter Reuther Xung quanh hoơ, möơt ăaâm ăöng

cöng nhín khoaêng vađi trùm ngûúđi ăang trïn

ặúđng vïì nhađ sau giúđ lađm viïơc cuông ặâng laơi xemchuýơn gò xaêy ra Reuther vúâi nhûông cuâ cheâm taychùưc nõch vađo khöng khñ ăang diïîn thuýịt trûúâcăaâm ăöng Nhûông ngûúđi cođn laơi cuêa nhoâm thò phaâtnhûông túđ truýìn ăún cho cöng nhín Lúđi leô phaâtbiïíu cuêa Reuther khöng nhùìm möơt muơc tiïu gòkhaâc ngoađi viïơc cöng kñch chñnh saâch ăöịi vúâi cöngnhín cuêa Ford taơi caâc nhađ maây cuêa öng: “Chuâng

ta ăang chïịt díìn chïịt mođn trong caâc nhađ maây nađy!Boơn chuâng ặa nhûông díy chuýìn lùưp raâp vađo vađbiïịn chuâng ta thađnh nhûông cöî maây biïịt noâi.Chuâng ăang vùưt kiïơt sûâc lûơc cuêa chuâng ta Ăöìnglûúng mađ chuâng traê cho caâc baơn khöng hïì xûângăaâng vúâi nhûông gò caâc baơn ăaô boê ra Caâc baơnphaêi ” Ăoaơn diïîn vùn huđng höìn cuêa Reuther bõngùưt quaông khi coâ möơt ngûúđi gheâ saât vađo tai anh

ta noâi thíìm möơt ăiïìu gò ăoâ Mùưt Reuther saâng rûơclïn, tiïịp tuơc bađi diïîn vùn vúâi khííu khñ khaâc hùỉn:

“Möơt nhín chûâng söịng cho sûơ boâc löơt ăang ặângcaơnh chuâng ta Ăoâ chñnh lađ öng chuê cuêa caâc baơn!”Ăaâm ăöng ăöí döìn sûơ chuâ yâ túâi möơt nhín víơtăang ăi túâi vúâi sûơ “höơ töịng” cuêa caâc thađnh viïn

174 – Henry Ford Traâi vúâi nhûông lúđi leô kñch ăöơngcuêa Reuther, ăaâm ăöng cöng nhín laơi giûô thaâi ăöơ

im lùơng Trong söị hoơ coâ ríịt nhiïìu ngûúđi da ăenvûđa ặúơc nhíơn vađo lađm viïơc trong nhađ maây Hoơvíîn chûa hiïíu chuýơn gò xaêy ra Nhûng cuöơc ăíịutöị mađ Reuther dûơ ắnh tiïịn hađnh khöng ặúơc tiïịptuơc do sûơ coâ mùơt cuêa Harry Bennett Mûúđi xe taêi

vúâi ăíìy ùưp nhûông nhín viïn an ninh cuêa cöng ty

ăaô lađm thay ăöíi cuơc diïơn Bennett chaơy ăïịn bïn

caơnh Ford xin löîi vïì sûơ coâ mùơt chíơm trïî cuêa mònh:

- Xin löîi ăaô ăïí ngađi phaêi úê trong hoađn caênh nađy

Boơn chuâng thay ăöíi kïị hoaơch súâm hún ba tiïịng

Múđi ngađi lïn xe Töi seô thu xïịp öín thoêa moơi viïơc úê

ăíy

Bennett khoaât tay ra lïơnh, khoaêng hún 100 nhín

viïn ắnh lao vađo giaêi taân ăaâm ăöng Ford ra hiïơu

cho hoơ dûđng laơi Öng muöịn tiïịp tuơc dûơ cuöơc “ăíịu

töị” cuêa Reuther Öng quay laơi phña nhûông ngûúđi

cöng nhín ăang súơ sïơt vò sûơ coâ mùơt cuêa Bennett:

- Nhû lúđi öng Reuther ýu cíìu, caâc baơn coâ thïí

hoêi töi bíịt cûâ ăiïìu gò mađ caâc baơn muöịn Seô khöng

coâ möơt sûơ trûđng phaơt nađo ăöịi vúâi nhûông ngûúđi coâ

mùơt taơi ăíy ngađy höm nay Töi cam ăoan vúâi caâc

baơn nhû víơy

Ăaâm ăöng víîn giûô im lùơng Khöng möơt cíu hoêi

nađo ặúơc ăùơt ra Ford quay laơi phña Reuther:

- Öng Reuther, víơy öng vađ caâc baơn öng coâ cíu

hoêi nađo cho töi khöng?

Khöng giûô ặúơc sûơ chuê ăöơng vïì lûơc lûúơng nhû

luâc trûúâc, nhûng thaâi ăöơ cuêa Reuther víîn hïịt sûâc

cûâng rùưn Anh ta khöng muöịn míịt thïí diïơn vúâi

nhûông ngûúđi mađ chó vûđa naôy thöi anh ta cođn hö

hađo bùìng nhûông lúđi leô huđng höìn Anh ta tiïịn laơi

gíìn möơt ngûúđi cöng nhín da ăen ặâng caơnh ăoâ

vađ noâi:

- Víơy ngađi giaêi thñch cho hoơ biïịt taơi sao ngađi úê

trong möơt líu ăađi vúâi 57 phođng, cođn hoơ laơi phaêisöịng trong nhûông khu nhađ öí chuöơt? Taơi sao ngađiluön luön ăoâng nhûông böơ com-lï saơch seô nhíịttrong khi quíìn aâo cuêa hoơ laơi chó lađ nhûông böơ ăöìcöng nhín reê tiïìn?

- Víơy anh, möơt ngûúđi tûơ cho mònh lađ möơt cöngnhín chín chñnh, nhûng anh thûê tûơ hoêi xem mònhăaô bao giúđ lao ăöơng thûơc sûơ chûa? Cùn nhađ 16phođng anh ăang söịng lađ kïịt quaê cuêa nhûông ăöìngtiïìn tûđ ăíu ra nïịu khöng phaêi lađ tûđ sûơ boâp nùơnnhûông con ngûúđi nađy? Nïịu khöng coâ caâi töí chûâcnghiïơp ăoađn vö lyâ nađy, liïơu bíy giúđ anh coâ thúđigian ăïí ặâng ăíy mađ hö hađo phaâ hoaơi hay khöng?Cođn ngûúđi cöng nhín nađy, - Ford chó vađo ngûúđicöng nhín da ăen - nïịu caâch ăíy vađi ngađy töikhöng nhíơn anh ta vađo lađm viïơc trong nhađ maây thòliïơu rùìng anh ta coâ nhûông cùn nhađ öí chuöơt mađsöịng hay khöng? Anh tûơ cho mònh lađ ngûúđi ăíịutranh cho quýìn lúơi cuêa cöng nhín, nhûng anh ăaôlađm ặúơc gò cho hoơ ngoađi nhûông lúđi kïu goơi baôicöng vađ nghó viïơc?

Khöng ngúđ trûúâc khaê nùng diïîn thuýịt cuêa möơtnhađ kinh doanh nhû Ford, Reuther bùưt ăíìu luângtuâng:

- Nhûng caâc díy chuýìn lùưp raâp trong caâc nhađmaây cuêa ngađi ăaô biïịn nhûông ngûúđi cöng nhínthađnh nhûông caâi maây biïịt noâi

- Anh luön luön hö hađo vïì sûơ bònh ăùỉng Nhûngthûơc chíịt anh chùỉng hïì coâ möơt chuât kiïịn thûâc nađo

vïì khaâi niïơm ăoâ Nïịu khöng coâ nhûông díy chuýìn

lùưp raâp trong nhađ maây cuêa töi thò nhûông ngûúđi thúơ

coâ tay nghïì cao víîn phaêi lađm nhûông viïơc mađ leô ra

vúâi trònh ăöơ cuêa hoơ, hoơ coâ thïí lađm ặúơc nhûông viïơc

töịt hún nhiïìu Díy chuýìn khöng chó ăùơt ngûúđi

cöng nhín vađo ăuâng chöî cuêa hoơ mađ noâ cođn ăún

giaên hoâa töịi ăa cöng viïơc, ngay caê nhûông ngûúđi muđ

cuông coâ thïí ặúơc nhíơn vađo lađm viïơc úê nhûông böơ

phíơn nhíịt ắnh Vađ hoơ ăaô nhíơn ặúơc nhûông ăöìng

lûúng do chñnh hoơ lađm ra Anh noâi vïì sûơ nhín ăaơo,

nhûng anh khöng hiïíu ặúơc rùìng sûơ nhín ăaơo

cao caê nhíịt ăöịi vúâi con ngûúđi lađ taơo cho hoơ khaê

nùng khöng phaêi xin xoê ai ăïí baêo ăaêm cho cuöơc

söịng cuêa mònh Nïịu anh ặúơc ăùơt vađo võ trñ cuêa töi

thò anh seô lađm gò haê Reuther? Anh ắnh ăiïìu hađnh

cöng viïơc kinh doanh nhû thïị nađo, hay anh chó

nghô ăïịn chuýơn chia chaâc tiïìn cöng hay thöi?

Luâc nađy, khi nhûông lyâ leô cuêa mònh bõ baâc boê möơt

caâch khöng thûúng tiïịc, Reuther rúi vađo thïị bõ

ăöơng hoađn toađn, nhûng anh ta víîn cöị phaên cöng

laơi bùìng caâch chó trñch chñnh saâch tiïìn lûúng cuêa

Ford Motor:

- Cûâ cho lađ nhûông lúđi leô cuêa öng lađ chñnh xaâc,

nhûng taơi sao mûâc lûúng úê möơt cöng ty lađm ùn

phaât ăaơt nhíịt ăíịt nûúâc nhû öng laơi chó ngang

bùìng vúâi mûâc lûúng úê caâc cöng ty khaâc? Taơi sao

öng khöng traê cho hoơ möơt mûâc lûúng cao hún?

- Víịn ăïì vïì tiïìn lûúng seô ặúơc lađm saâng toê trong

ngađy mai Tûđ saâng mai, nïịu ai trong söị caâc baơn cođn

thùưc mùưc vïì tiïìn lûúng thò haôy ăïịn gùơp töi taơi vùnphođng cuêa töi - Ford noâi vúâi nhûông cöng nhínăang ặâng caơnh ăoâ

Cuöơc noâi chuýơn kïịt thuâc vúâi sûơ im lùơng cuêaReuther Ford bûúâc lïn xe ăi ăïịn Laônh sûơ quaânĂûâc, núi coâ hai nhín víơt quan troơng víîn ăangặâng úê tiïìn saênh ăúơi öng

10 GIÚĐ:

NÛÚÂC CÚĐ HOĐA BÒNH

Chiïịc Model T mađ hai võ töíng laônh sûơ ăang söịtruöơt chúđ ăúơi cuöịi cuđng cuông ăïịn núi Henry Fordvúâi daâng ngûúđi maênh khaênh tûđ trong xe bûúâc ra.Hai nhađ ngoaơi giao Ăûâc chó chúđ coâ víơy, tiïịn ăïịnchađo ăoân öng bùìng nhûông lúđi leô nöìng nhiïơt nhíịttheo thöng lïơ ngoaơi giao Tiïìn saênh ngöi nhađ ặúơctraêi möơt tíịm thaêm ăoê sang troơng, hai bïn lađ nhûônghađng quan khaâch ăaô ặâng ăúơi úê ăíy tûđ trûúâc Tíịtcaê ăiïìu ăoâ ăaô chûâng minh cho sûơ troơng thõ ăöịi vúâi

võ khaâch ăùơc biïơt nađy

Bûúâc vađo gian phođng chñnh, Henry Ford nhònthíịy möơt tíịm huy hiïơu chûô thíơp lúân ặúơc treochñnh giûôa, úê trïn laơi víîn lađ möơt bûâc aênh Hitlerkhöí röơng Bùưt gùơp noâ möơt líìn ngoađi cûêa, vađ úê ăíynoâ laơi xuíịt hiïơn möơt líìn nûôa Khöng phaêi lađ möơtnhađ chñnh trõ hay ngoaơi giao, nhûng vúâi sûơ hiïíu

biïịt vađ nhaơy caêm cuêa mònh, Ford cuông lúđ múđ hiïíu

ra tònh hònh nöơi böơ nûúâc Ăûâc hiïơn taơi Chuê nghôa

suđng baâi caâ nhín ăang phaât triïín ríịt maơnh trong

xaô höơi Ăûâc Vađ lõch sûê hađng ngađn nùm ăaô chûâng

minh rùìng: ăöơc tön laônh tuơ cuông ăöìng nghôa vúâi

díịu hiïơu cuêa möơt cuöơc chiïịn tranh ăang ăïịn gíìn

Múê ăíìu buöíi lïî, bađi quöịc ca Ăûâc ặúơc vang lïn

tûđ chiïịc maây haât lúân ăùơt úê goâc phođng Do khöng

phaêi lađ ngûúđi Ăûâc, Ford khöng phaêi chõu nhûông

nghi thûâc bùưt buöơc ăöịi vúâi möơt cöng dín Nhûng

bađi quöịc ca vûđa múâi ặúơc Hitler choơn laơi vúâi nhûông

ca tûđ ăíìy quýịt liïơt cuêa noâ laơi cađng lađm Ford lo

ngaơi vïì nhûông gò sùưp xaêy ra cho thïị giúâi

Töíng laônh sûơ taơi Detroit ăoơc baên diïîn vùn khai

maơc, nöơi dung chñnh xoay quanh quan hïơ húơp taâc

hûôu nghõ giûôa Ford Motor vađ chñnh phuê Ăûâc Bađi

diïîn vùn kïịt thuâc bùìng möơt bûâc thû ngùưn cuêa

Quöịc trûúêng Hitler gûêi riïng cho Henry Ford Ford

nghe tíịt caê nhûông lúđi tön vinh ăíìy tñnh ngoaơi giao

ăoâ bùìng thaâi ăöơ vui veê mang tñnh ngoaơi giao Vađ

sûơ kiïơn quan troơng nhíịt cuêa buöíi lïî cuông diïîn ra,

Töíng laônh sûơ Cleverland trang troơng gađi huy hiïơu

chûô thíơp lïn ngûơc aâo Ford, möơt tíịm ruy bùng ăoê

cuông ặúơc quađng ngang qua vai öng

Kïịt thuâc buöíi lïî, Töíng laônh sûơ töí chûâc möơt bûôa

tiïơc nhoê chiïu ăaôi nhûông quan khaâch ăïịn dûơ Muơc

ăñch ăùìng sau bûôa tiïơc chiïu ăaôi cuêa Laônh sûơ

quaân nađy lađ böị trñ möơt cuöơc gùơp gúô giûôa Ford vađ

möơt nhađ cöng nghiïơp lúân cuêa Ăûâc, ăöìng thúđi cuông

lađ möơt thađnh viïn chuê chöịt trong Ăaêng Quöịc xaô.Nhûông lúđi giúâi thiïơu ríịt íịn tûúơng cuêa Töíng laônh sûơvïì nhûông hoaơt ăöơng vò hođa bònh cuêa nhín víơt nađyvíîn khöng lađm cho Ford hïịt nghi ngaơi Sûơ húơp taâcgiûôa Ford vađ nhađ nûúâc Ăûâc ăaô lïn ăïịn töơt ẳnh mađdíịu hiïơu cuêa noâ chñnh lađ buöíi lïî troơng thïí nađy, vađnoâ cuông coâ nghôa sai líìm cuêa Ford khi ăíìu tû vađomöơt nûúâc Ăûâc hiïịu chiïịn cuông coâ thïí ăïịn mûâckhöng thïí sûêa chûôa ặúơc nûôa

Ngûúđi Ăûâc lïn tiïịng ăïì nghõ möơt sûơ húơp taâc múâi:

- Chuâng töi vađ ngûúđi Anh ăang coâ vađi míuthuíîn nhoê trong víịn ăïì phín chia möơt vađi vuđngăíịt nhoê úê Trung Phi Coâ leô giaêi phaâp seô ăaơt ặúơctrong vađi thaâng túâi Nhûng lûơc lûúơng Haêi quín ríịtmaơnh cuêa hoơ ăang ăe doơa cùưt ặât bíịt cûâ luâc nađotuýịn ặúđng víơn chuýín quùơng sùưt cuêa chuâng töitûđ Thuơy Ăiïín vïì Chuâng töi coâ thïí ăïì nghõ ngađi vuilođng tùng lûúơng quùơng cung cíịp cho caâc nhađ maâytaơi Ăûâc Quöịc trûúêng ríịt vui lođng nïịu nhíơn ặúơcsûơ húơp taâc cuêa ngađi

- Coâ leô coâ sûơ nhíìm líîn nađo úê ăíy chùng? - Fordvúđ nhû ríịt ngaơc nhiïn hoêi laơi - Theo töi ặúơc biïịtthò söị quùơng nguýn liïơu thûúđng ặúơc víơn chuýínvïì Ăûâc trong muđa heđ, khi caâc caêng úê Biïín Bùưc chûaăoâng bùng vađ coâ thïí sûê duơng ặúơc Vađ muđa heđcuông ăaô qua caâch ăíy möơt thaâng Töi nghô caâc ngađiăaô coâ ăuê lûúơng nguýn liïơu cíìn thiïịt ăïí duy trò saênxuíịt qua muđa ăöng röìi chûâ! Theo lúđi ngađi noâi thòthoêa thuíơn vúâi nûúâc Anh seô ặúơc kyâ kïịt chó trong

vađi thaâng nûôa Víơy thò víịn ăïì úê ăíy ăíu coâ ăiïìu

gò quaâ lo ngaơi?

- Víng, ăuâng ra thò moơi chuýơn seô nhû ngađi noâi

Nhûng Quöịc trûúêng coâ möơt kïị hoaơch tùng cûúđng

saên xuíịt trong muđa ăöng nađy Trong ăoâ coâ kïị

hoaơch dađnh cho caâc nhađ maây cuêa ngađi Söị nguýn

liïơu mađ chuâng töi tíơp trung ặúơc trong muđa heđ

chûa ăuê ăïí thûơc hiïơn kïị hoaơch nađy

Ford ngíîm nghô, röìi nhòn thùỉng vađo thûúng gia

Ăûâc vađ hoêi:

- Xin löîi vò cíu hoêi húi tođ mođ Caâc ngađi ắnh saên

xuíịt gò trong muđa ăöng nađy?

- Ríịt vui lođng ặúơc baâo cho ngađi biïịt rùìng kïị

hoaơch cuêa chuâng töi khöng coâ gò khaâc ngoađi nhûông

chiïịc maây cađy vađ nhûông chiïịc xe húi Quöịc trûúêng

ăang thûơc hiïơn möơt kïị hoaơch kinh tïị lúân cho ăíịt

nûúâc

“Maây cađy”, “xe húi” - nhûông thûâ Ford khöng hïì

laơ líîm, nhûng nhûông phûúng tiïơn nađy hiïơn ra

trong lúđi noâi cuêa thûúng gia ngûúđi Ăûâc nađy laơi lađm

Ford liïn tûúêng ăïịn nhûông chiïịc xe taêi hay mötö

quín sûơ, ăïịn nhûông chiïịc maây cađy baânh xñch

nhûng laơi ặúơc gùưn suâng maây vađ ăaơi baâc úê trïn

Nhûng khöng thïí khöng coâ möơt cûê chó nađo ăïí ăaâp

laơi buöíi lïî troơng thïí vađ tíịm huy chûúng maơ vađng

ăang luêng lùỉng trûúâc ngûơc nađy Lađm gò ăíy? Khöng

thïí tiïịp tuơc phaơm sai líìm cung cíịp thïm quùơng

sùưt cho hoơ Chùưc chùưn söị quùơng íịy seô ặúơc duđng

ăïí saên xuíịt maây bay vađ xe tùng chûâ khöng phaêi

lađ ăïí saên xuíịt xe húi Ford nhúâ laơi möơt bađi baâo öngăaô ăoơc gíìn ăíy viïịt vïì ăiïìu kiïơn chùm soâc sûâc khoêeríịt töìi tïơ taơi khu vûơc biïn giúâi giûôa Ăûâc vađ Ba Lan,möơt saâng kiïịn bíịt chúơt naêy ra trong ăíìu öng Fordăïì xuíịt ngay yâ kiïịn nađy vúâi thûúng gia ngûúđi Ăûâc:

- Cuông nhû caâc ngađi, chuâng töi cuông chó dûơ trûômöơt lûúơng quùơng cíìn thiïịt ăïí saên xuíịt qua muđaăöng Coâ leô phaêi ăïịn ăíìu nùm sau húơp ăöìng muathïm quùơng múâi ặúơc kyâ kïịt Ríịt tiïịc khöng thïígiuâp caâc ngađi ặúơc trong víịn ăïì nađy Nhûng töi coâmöơt caâch khaâc ăïí ăaâp laơi sûơ hiïịu khaâch cuêa ngûúđidín Ăûâc, tíịt nhiïn lađ nïịu ặúơc sûơ ăöìng yâ cuêachñnh phuê caâc ngađi

Ăöi mùưt cuêa võ thûúng nhín ngûúđi Ăûâc vuơt saânglïn khi nghe nhûông lúđi cuêa Ford Öng ta nghô rùìngFord seô coâ möơt caâch khaâc ăïí cung cíịp quùơng chonûúâc Ăûâc Ford noâi tiïịp:

- Nghe noâi úê vuđng biïn giúâi giûôa Ăûâc vađ Ba Lankhöng hïì coâ möơt trung tím y tïị lúân nađo Möơt nhađmaây cuêa chuâng töi ăùơt úê ăoâ vađ ban giaâm ăöịc luönthan phiïìn rùìng tó lïơ nhín cöng nghó öịm luön úêmûâc cao Nïịu caâc ngađi ăöìng yâ, chuâng töi seô cûê möơtăöơi nguô baâc sô taơi bïơnh viïơn cuêa chuâng töi sangxíy dûơng möơt bïơnh viïơn taơi ăoâ

Nuơ cûúđi trïn möi thûúng gia Ăûâc tùưt lõm Khöngthïí ngúđ ặúơc trûúâc ăïì nghõ cuêa Ford, öng ta buöơtmiïơng cađu nhađu:

- Chùỉng ăïí lađm gò caê ÚÊ ăoâ toađn dín Ba Lan vađ

Do Thaâi

Ford húi nhùn mùơt trûúâc thaâi ăöơ cuêa thûúng gia

Ăûâc Nhíơn ra ngay ặúơc sûơ húâ hïnh cuêa mònh, öng

ta líơp tûâc chuýín cíu chuýơn sang möơt hûúâng

khaâc:

- Ríịt hoan nghïnh thiïơn chñ cuêa ngađi Töi seô

trònh bađy viïơc nađy vúâi Quöịc trûúêng Cođn möơt

nhiïơm vuơ nûôa Quöịc trûúêng giao cho töi nhûng víîn

chûa ặúơc hoađn thađnh

Ngûúđi thûúng gia Ăûâc vûđa noâi vûđa chó vađo chai

rûúơu ăùơt trïn bađn tiïơc caơnh ăoâ:

- Ăñch thín Quöịc trûúêng ăaô choơn chai rûúơu nađy

tûđ trong híìm rûúơu cuêa öng íịy Vađ nhiïơm vuơ cuêa

töi lađ múđi ngađi nïịm thûê

Ford tûđ chöịi lúđi múđi, viïơn lyâ do coâ möơt cuöơc heơn

quan troơng Thûúng gia Ăûâc hoêi vïì ngûúđi ặúơc

vinh dûơ gùơp Ford sùưp túâi:

- Chùưc hùỉn ăoâ phaêi lađ möơt nhín víơt ríịt tiïịng

tùm vađ quýìn lûơc múâi coâ thïí khiïịn ngađi boê dúê bûôa

tiïơc úê ăíy?

- Khöng, ăoâ lađ möơt ngûúđi bònh thûúđng Nhûng ríịt

quan troơng vúâi töi

12 GIÚĐ TRÛA:

THÛÚÊNG THÛÂC BÛÔA ÙN

CUÊA NGÛÚĐI NGHEĐO

Ford rúđi khoêi Laônh sûơ quaân Ăûâc trong möơt tím

traơng ăíìy bûât rûât Nhûông ăiïìu öng nghe ặúơc vađ

nhòn thíịy taơi ăíy vađ trïn baâo chñ buöơc öng phaêisuy nghô Liïơu nûúâc Ăûâc coâ möơt líìn nûôa ặâng rathaâch thûâc caê thïị giúâi nhû trong cuöơc Thïị chiïịnthûâ nhíịt? Liïơu nhûông nhađ maây mađ öng ăíìu tû xíydûơng taơi ăoâ coâ trúê thađnh nhûông núi saên xuíịt vuôkhñ? Nhûông cíu hoêi mađ Ford khöng thïí tûơ traê lúđiặúơc Möơt múâ nhûông suy nghô röịi rùưm cuöịn líịyăíìu oâc Ford

Nhûng Ford khöng phaêi lađ con ngûúđi ûa giûôtrong ăíìu mònh nhûông thûâ phûâc taơp mađ öng biïịtchùưc rùìng khöng thïí coâ ặúơc ngay cíu traê lúđi íịy.Thûơc tïị ăaô keâo öng laơi ÚÊ ăíy, taơi nûúâc Myô nađy coânhûông con ngûúđi cíìn öng hún

Chiïịc Model T ăi vađo möơt khu nhađ töìi tađn úêngoaơi ö Detroit Chiïịc xe dûđng laơi trûúâc cûêa möơtngöi nhađ cuêa möơt ngûúđi cöng nhín ăang lađm thúcho Ford Motor Khöng ai ra tiïịp ăoân öng Nhûôngngûúđi trong nhađ ăang cùưm cuâi vađo bûôa ùn trûaăaơm baơc cuêa hoơ Khöng goô cûêa, Ford bûúâc vađo nhađnhû möơt võ khaâch ăaô quaâ quen thín núi nađy Caâiboâng cao, maênh khaênh cuêa öng hiïơn ra trûúâc cûêa,aânh saâng mùơt trúđi ăùìng sau cöị loơt qua nhûông keônhoê giûôa caâi cûêa heơp vađ thín ngûúđi Ford ăïí vađotrong ngöi nhađ Ford xuíịt hiïơn nhû möơt thiïn sûâtrong nhûông cíu chuýơn thíìn thoaơi Vađ úê ăíy, öngcuông ăuâng lađ möơt thiïn sûâ!

Coâ tíịt caê nùm ngûúđi ăang ngöìi quanh chiïịc bađn

ùn nhoê Trïn bađn chó coâ baânh mò vađ nûúâc söịt cađchua Moơi ngûúđi ngííng lïn nhòn võ khaâch vûđa bûúâc

vađo Möơt chuât vui mûđng pha líîn sûơ kinh ngaơc hiïơn

ra trong mùưt hoơ Ngûúđi chuê gia ằnh vúâi maâi toâc buđ

xuđ vađ daâng veê mïơt moêi coâ phaên ûâng ăíìu tiïn

Nhûng sûơ kinh ngaơc khiïịn öng chó ăuê sûâc lùưp bùưp

trong miïơng: “Ngađi, ngađi ” Thaâi ăöơ cuêa ngûúđi

cöng nhín lađm Ford bíơt cûúđi Öng tiïịn laơi gíìn

ngûúđi cöng nhín töơi nghiïơp, vöî vöî vađo vai anh ta

vađ noâi:

- Nađo John, anh khöng ắnh múđi töi ngöìi vađo

bađn ùn ađ?

Sau cíu hoêi cuêa Ford, ngûúđi cöng nhín tïn lađ

John íịy víîn chûa hïịt kinh ngaơc, anh ta víîn chó noâi

ặúơc lùưp bùưp: “Nhûng, thûa ngađi, thûa ngađi, .”

John nhòn vađo bađn ùn:

- Ngađi khöng thïí ùn nhûông thûâ nhû thïị nađy

ặúơc

- Nhûông thûâ nađy thò sao? Anh cuông ùn ặúơc mađ!

Noâi xong, Ford ngöìi ngay vađo bađn ùn Möơt baât

nûúâc söịt cađ chua ặúơc vúơ John bûng ra Ford ùn

möơt caâch ngon lađnh Caê vúơ chöìng John vađ ba

ngûúđi con cuêa hoơ chó biïịt ngöìi ngùưm nhòn ngûúđi

giađu nhíịt nûúâc Myô ùn ngon lađnh bûôa ùn cuêa möơt

trong nhûông gia ằnh ngheđo nhíịt

Hai vúơ chöìng John ăïìu lađ nhûông cöng nhín lađm

viïơc trong nhađ maây cuêa Ford John ặúơc nhíơn mûâc

lûúng 3 ăöla möơt ngađy, cođn vúơ anh ta kiïịm ặúơc

thíịp hún möơt chuât 2,3 ăöla Leô ra cuöơc söịng cuêa

hoơ cuông khöng ăïịn nöîi tuâng bíịn Nhûng ặâa con

uât cuêa hoơ mùưc phaêi möơt chûâng bïơnh quaâi aâc, noâ

bõ liïơt caê hai chín sau möơt líìn söịt cao Tíịt caê tađisaên cuêa gia ằnh ăïìu ăöí vađo ăöi chín ngađy cađngteo quùưt cuêa ặâa nhoê Song moơi thûâ ăïìu vö voơng.Bûôa ùn kïịt thuâc ríịt nhanh Ford hoêi han vïì tònhtraơng cuêa ặâa beâ Hai vúơ chöìng John ăïìu lùưc ăíìu.Ford ặâng díơy, ăi theo hûúâng chó cuêa John vađophođng ặâa treê

Ăûâa treê ăang ngöìi gíìn cûêa söí, gíịp nhûông chiïịcmaây bay nhoê röìi neâm cho noâ bay ăi Nhûng nhûôngchiïịc maây bay ăoâ khöng lûúơn vođng trûúâc khi haơcaânh mađ chó lao theo möơt hònh xoùưn öịc thùỉngặâng xuöịng ăíịt Ford tiïịn laơi gíìn, cuông líịy möơt túđgiíịy gíịp möơt caâi maây bay khaâc röìi ặa cho ặâanhoê Cíơu beâ ngûúâc lïn nhòn Ford vúâi ăöi mùưt töơinghiïơp:

- Baâc lađ ngûúđi giađu nhíịt nûúâc Myô phaêi khöng aơ?Chaâu nghe ngûúđi ta noâi baâc coâ thïí lađm ặúơcnhûông ăiïìu thíìn kyđ

Ăûâa nhoê buöìn ríìu nhòn xuöịng ăöi chín cuêamònh röìi noâi tiïịp:

- Baâc coâ thïí lađm noâ hoaơt ăöơng ặúơc khöng aơ? Böịchaâu noâi noâ khöng chaơy ặúơc nûôa röìi

Ford nhòn cíơu beâ, móm cûúđi vađ xoa xoa ăíìu noâ:

- Chùỉng ai coâ thïí lađm ặúơc ăiïìu thíìn kyđ ngoađiThûúơng ăïị caê chaâu aơ

- Víơy Thûúơng ăïị coâ giuâp ăöi chín cuêa chaâu hoaơtăöơng ặúơc khöng? - Ăûâa beâ hoêi laơi - Chaâu chaâncaênh phaêi ngöìi möơt chöî thïị nađy lùưm röìi

Ford cíìm lïn tay möơt chiïịc maây bay röìi baêo:

- Chaâu cho noâ bay ăi.

Líìn nađy thò chiïịc maây bay khöng cođn ăím síìm

xuöịng ăíịt nûôa, noâ lûúơn nhûông vođng lûúơn dađi trûúâc

khi haơ caânh Hai ngûúđi - möơt giađ, möơt treê - im lùơng

nhòn theo chiïịc maây bay giíịy Ngûúđi giađ lïn tiïịng

trûúâc:

- Chaâu thíịy khöng? Chaâu khöng thïí ăi ặúơc,

nhûng chaâu coâ thïí cođn lađm cho nhûông thûâ khaâc

bay ặúơc cú mađ Chuâng ta khöng thïí ăi ặúơc bùìng

ăöi chín nhûng chuâng ta coâ thïí ăi ặúơc bùìng ûúâc

mú Phaêi víơy khöng?

Cíơu beâ nhòn lïn Ford, núê möơt nuơ cûúđi

Ford bûúâc ra khoêi phođng cíơu beâ, hai vúơ chöìng

John ăang ặâng úê chín cíìu thang theo doôi cíu

chuýơn

- Mai anh haôy ặa ặâa nhoê ăïịn bïơnh viïơn cuêa

töi Biïịt ăíu víîn cođn hy voơng Khöng phaêi lo

chuýơn tiïìn nong, úê ăoâ hoơ chûôa bïơnh miïîn phñ

2 GIÚĐ CHIÏÌU:

CHUÂNG TA SEÔ TUNG RA MÍÎU XE MÚÂI!

Chiïịc Model T ặa Ford trúê laơi ăaơi baên doanh taơi

Highland Park Trûúâc cûêa vùn phođng, Harry

Bennett ăang thíịp thoêm ăúơi öng

- Laơi tin vïì vuơ baôi cöng haê? - Ford chuê ăöơng hoêi

trûúâc

- Víng thûa ngađi Reuther víîn tiïịp tuơc nhûônghađnh ăöơng khiïu khñch khi ngađi vûđa ăi khoêi

- Anh ăaô lađm gò röìi?

- Töi ăaô cho giaêi taân ăaâm ăöng vađ bùưt giûôReuther

- Bùìng vuô lûơc?

- Víng, boơn chuâng ríịt cûâng ăíìu Nhûng

- Cođn ăiïìu gò nûôa?

- Möơt vađi nhađ baâo ăaô chuơp aênh ặúơc cuöơc ííu ăaê.Hoơ ăe doơa nïịu chuâng ta khöng thoêa hiïơp vúâi UAWhoơ seô cho ăùng nhûông bûâc aênh nađy

Bennett ặa cho Ford xem nhûông bûâc aênh docaâc nhađ baâo gûêi túâi Bûâc aênh ăaô chuơp ặúơc caênhBennett vađ möơt vađi ngûúđi khaâc ăang lao vađo ăaânhReuther vađ Frankensen (möơt nhín víơt laônh ăaơokhaâc cuêa UAW) Ford ặa laơi cho Bennett nhûôngbûâc aênh vađ ra lïơnh thaê ngay Reuther:

- Anh khöng hiïíu ăoâ lađ hađnh ăöơng bùưt ngûúđi bíịthúơp phaâp ađ?

- Nhûng nïịu thaê hùưn ra híơu quaê seô khöng lûúđngtrûúâc ặúơc Cođn caânh nhađ baâo nûôa

- Thaê anh ta ra Cođn nhûông nhađ baâo, hoơ muöịnăùng gò thò ăoâ lađ quýìn cuêa hoơ

Ford bûúâc vađo vùn phođng, noâi vúâi ngûúđi thû kyâtriïơu tíơp Ban quaên trõ Coâ thïí coi ăíy lađ möơt ngađyăùơc biïơt cuêa caâc thađnh viïn quaên trõ, búêi vò khöngnhiïìu khi hoơ ặúơc triïơu tíơp ăïịn hoơp hai líìn trongmöơt ngađy Nhûông thùưc mùưc, nghi víịn vïì möơt mûâclûúng cao ngíịt ngûúêng dađnh cho cöng nhín chûa

tan hïịt trong hoơ, thò buöíi chiïìu möơt cuâ söịc nûôa laơi

ăïịn Trûúâc khi vađo phođng hoơp, möîi ngûúđi ặúơc

phaât cho möơt tíơp tađi liïơu trong ăoâ coâ thiïịt kïị chi

tiïịt cuêa möơt loaơi xe múâi Lûúđng trûúâc ặúơc nhûông

thùưc mùưc vïì tíơp tađi liïơu tûđ phña nhûông ngûúđi dûơ

hoơp, Ford lïn tiïịng trûúâc tiïn:

- Töi dûơ ắnh thay thïị Model T bùìng möơt loaơi xe

múâi Caâc öng haôy cho yâ kiïịn vïì viïơc nađy

Líìn nađy thò sûơ kinh ngaơc cođn lúân hún trong buöíi

hoơp ban saâng Khöng ai kõp coâ phaên ûâng vïì quýịt

ắnh nađy cuêa Henry Ford

Ăïí thíịy hïịt ặúơc sûơ kinh ngaơc nađy, chuâng ta phaêi

coâ möơt vađi dođng noâi vïì míîu xe Model T Ra ăúđi nùm

1908, ngay líơp tûâc noâ chiïịm võ trñ ăöơc tön trïn thõ

trûúđng Cho ăïịn tíơn nhûông nùm gíìn ăíy, sûơ

thađnh cöng cuêa Model T víîn ặúơc coi lađ möơt huýìn

thoaơi trong ngađnh chïị taơo xe húi Mûúđi lùm triïơu

chiïịc ăaô ặúơc baân ra trong thúđi gian noâ töìn taơi

Ngay caê cho ăïịn khi Ford ăùơt ra víịn ăïì thay thïị

noâ, doanh söị baân ra cuêa Model T víîn cođn ríịt cao

Chó möơt ngûúđi duy nhíịt tûđ líu víîn ặúơc tiïịng lađ

coâ nhiïìu quan ăiïím khöng phuđ húơp vúâi Ford

trong Ban quaên trõ daâm lïn tiïịng ăíìu tiïn:

- Töi nghô, víịn ăïì nađy phaêi ặúơc xem xeât möơt

caâch thíịu ăaâo Vò noâ seô quýịt ắnh ăïịn sûơ töìn taơi

cuêa cöng ty

- Hún ai hïịt töi lađ ngûúđi hiïíu roô nhíịt chuýơn nađy

Caâc öng xem qua míîu thiïịt kïị múâi Ăíy lađ míîu

ặúơc caêi tiïịn tûđ míîu Model A

Tíịt caê caâc thađnh viïn quaên trõ ăïìu nhòn nhau Hoơkhöng hiïíu ăíy lađ möơt kïị hoaơch nhùìm phaât triïíncöng ty hay chó ăïí thoêa maôn tham voơng caâ nhíncuêa Ford Hoơ hiïíu quaâ roô tñnh caâch caâ nhín cuêa võchuê tõch cöng ty Öng ta coâ thïí lađ thiïn tađi trongnhiïìu lônh vûơc Nhûng cuđng vúâi noâ lađ baên tñnh ăöơcăoaân vađ cûơc ăoan cuông khöng ai bùìng Fordlíndialađ möơt vñ duơ Cho duđ khöng hïì hiïíu biïịt gò vïì lônhvûơc nöng nghiïơp, nhûng Ford víîn quýịt ắnh ăíìu

tû vađo möơt diïơn tñch 10.000km2 úê Brazil ăïí tröìngcao su, boê ngoađi tai tíịt caê nhûông lúđi can ngùn Kïịhoaơch thíịt baơi möơt caâch thaêm haơi Nhûng cho ăïịntíơn nhûông nùm sau nađy, Ford víîn khöng thûđanhíơn ăoâ lađ möơt thíịt baơi Thíịt baơi cuêa Fordlíndiacuông khöng gíy ra quaâ nhiïìu taâc ăöơng ăïịn cöng

ty, nhûng kïị hoaơch thay thïị Model T líìn nađy coâ thïídíîn cöng ty ăïịn sûơ phaâ saên Búêi vò víơy nïn mùơcduđ biïịt ríịt khoâ lođng thay ăöíi ặúơc quýịt ắnh cuêaFord, caâc thađnh viïn quaên trõ víîn cöị gùưng ặa ranhûông luíơn chûâng nhùìm baâc boê yâ kiïịn mađ hoơ cholađ ăiïn röì ăoâ Híìu hïịt caâc yâ kiïịn ăïìu tíơp trungvađo doanh söị baân ra cođn ríịt cao cuêa Model T.Nhûng Ford phaên baâc laơi bùìng nhûông con söị cuôngkhöng keâm thuýịt phuơc:

- Caâc öng noâi doanh söị xe baân ra víîn giûô ặúơc

úê mûâc cao Víơy caâc öng coâ bao giúđ cíìm trïn taybaên baâo caâo baân hađng hay khöng? Caâc öng khöngthíịy möîi thaâng söị xe baân ra ăïìu giaêm ñt nhíịt lađ2.000 chiïịc? Víơy möơt nùm nûôa söị xe baân ra seô lađ

bao nhiïu nïịu khöng phaêi lađ con söị 0? Caâc öng

khöng muöịn cöng ty phaâ saên Nhûng töi laơi khöng

muöịn cöng ty giíơm chín taơi chöî, noâ phaêi phaât

triïín

Khöng thïí baâc boê yâ kiïịn cuêa Ford bùìng nhûông

con söị Nhûông thađnh viïn khaâc laơi dûơa vađo quan

ăiïím cho rùìng cuöơc khuêng hoaêng kinh tïị víîn chûa

chíịm dûât, thõ trûúđng tiïu thuơ víîn ăang chûông laơi,

sûơ suơt giaêm doanh söị cuêa Model T xuíịt phaât tûđ lyâ

do khaâch quan Khi nïìn kinh tïị ăaô bùưt ăíìu höìi

phuơc, söị xe baân ra seô tùng mađ khöng cíìn phaêi coâ

sûơ thay ăöíi nađo Hún nûôa, caâc doanh nghiïơp khaâc

trong ngađnh cöng nghiïơp xe húi cuông ăang aân

binh bíịt ăöơng, chúđ ăúơi nhûông díịu hiïơu töịt hún cuêa

thõ trûúđng Möơt sûơ thay ăöíi ăöơt ngöơt luâc nađy lađ

quaâ maơo hiïím vađ khöng cíìn thiïịt Cuông phaêi noâi

rùìng nhûông quan ăiïím mađ caâc thađnh viïn quaên

trõ ặa ra lađ húơp lyâ Ăöịi vúâi möơt nhađ kinh doanh,

biïịt traânh ặúơc nhûông maơo hiïím khöng cíìn thiïịt

lađ möơt phíím chíịt cíìn phaêi coâ Nïịu Ford Motor chó

ăún thuíìn lađ möơt doanh nghiïơp saên xuíịt xe húi ăïí

kiïịm lúơi nhuíơn thò sûơ dûđng laơi trong luâc nađy lađ

cíìn thiïịt vađ húơp lyâ Nhûng Henry Ford khi thađnh

líơp cöng ty ăaô xaâc ắnh cho noâ möơt chiïịn lûúơc

phaât triïín lađ ặa ặúơc xe húi vađo cuöơc söịng hađng

ngađy Biïịn chuâng tûđ nhûông ăöì trang sûâc xa xó

thađnh nhûông thûâ thíơt gíìn guôi vađ hûôu ñch cho nhiïìu

ngûúđi Vúâi muơc tiïu ăoâ thò cöng ty khöng thïí hoađn

toađn chaơy theo ýu cíìu cuêa thõ trûúđng ÚÊ möơt mûâc

nađo ăoâ, noâ phaêi vûúơt lïn trïn thõ trûúđng, phaêi taơoặúơc möơt khuynh hûúâng, möơt trađo lûu mua sùưmmúâi trong cöng chuâng, cho duđ hoađn caênh kinh tïịcoâ töìi tïơ nhû hiïơn taơi ăi chùng nûôa

Triïịt lyâ nađy ặúơc Ford thïí hiïơn ríịt roô qua nhûônglúđi phaên biïơn cuêa öng vúâi caâc thađnh viïn quaên trõ:

- Caâc öng ăaô nguê qún trïn chiïịn thùưng Mûúđilùm triïơu chiïịc Model T ăaô lađm caâc öng thíịy hađilođng Cođn sûơ hađi lođng cuêa töi phaêi úê con söị 20triïơu Caâc öng noâi thõ trûúđng ăaô baôo hođa Ăuâng lađcoâ hiïơn tûúơng íịy Nhûng nguýn nhín cuêa noâ nùìm

úê ăíu? Taơi sao nûúâc Myô laơi rúi vađo cuöơc khuênghoaêng töìi tïơ nađy? Nïịu tíịt caê caâc öng chuê xñ nghiïơptrïn toađn nûúâc Myô ăïìu nghô nhû caâc öng thò hoơ seôchó saên xuíịt ra nhûông saên phíím chíịt lûúơng töìi mađgiaâ caê laơi ăùưt ăoê Hoơ chó saên xuíịt thíơt nhiïìu khinhu cíìu thõ trûúđng víîn cođn, vađ ngûđng laơi khi nhucíìu hïịt Híơu quaê tíịt ýịu cuêa caâch saên xuíịt ăoâ lađkhuêng hoaêng thûđa Caâc öng haôy thûê suy nghô nhûnhûông ngûúđi tiïu duđng bònh thûúđng, nïịu hoơ chóphaêi boê ra möơt söị tiïìn ñt hún nhûng laơi mua ặúơcnhûông saên phíím töịt hún thò hoơ coâ sùĩn sađng cúêihíìu bao ăïí mua saên phíím múâi hay khöng? Chuâng

ta ăaô tùng mûâc lûúng töịi thiïíu lïn 5 ăöla cho möơtngađy cöng lao ăöơng vađ coâ thïí seô cođn tùng hún nûôa,vađ chuâng ta laơi cho ra ăúđi möơt saên phíím múâi reêhún, chíịt lûúơng hún Víơy thò chùỉng coâ lyâ do gò thõthûúđng seô khöng söi ăöơng trúê laơi Vađ nïịu tíịt caêcaâc cöng ty ăïìu hoơc theo caâch lađm cuêa chuâng ta,

nûúâc Myô seô thoaât ra khoêi khuêng hoaêng vađ tiïịp tuơc

phaât triïín lïn möơt mûâc múâi

Cuông nhû khi kïịt thuâc cuöơc hoơp luâc saâng, Ford

lađ ngûúđi ặa ra kïịt luíơn cuöịi cuđng Nhûng thaâi ăöơ

cuêa caâc thađnh viïn quaên trõ luâc nađy so vúâi khi kïịt

thuâc buöíi hoơp trûúâc ăaô búât híơm hûơc ăi ríịt nhiïìu

Hoơ ăaô lúđ múđ hiïíu ra logic víịn ăïì trong nhûông

quýịt ắnh cuêa Henry Ford Tùng lûúng cho cöng

nhín vûđa ăïí hoơ coâ thïí hoađn toađn chuâ tím vađo

cöng viïơc nhùìm coâ thïí tiïịt kiïơm töịi ăa chi phñ saên

xuíịt, vûđa ăïí múê röơng thõ trûúđng nöơi ắa Cho ra

ăúđi möơt loaơi xe múâi reê hún vađ chíịt lûúơng hún nhùìm

ăaâp ûâng ặúơc nhu cíìu cuêa thõ phíìn vûđa múê röơng

ăoâ Caâc víịn ăïì ăïìu coâ liïn quan ăïịn nhau Trong

thúđi gian khuêng hoaêng kinh tïị töìi tïơ nhíịt trong lõch

sûê thïị giúâi, khöng phaêi nhiïìu nhađ kinh doanh coâ

ặúơc caâch ăïí thoaât khoêi khuêng hoaêng möơt caâch

chuê ăöơng vađ ăuâng ăùưn nhû phûúng phaâp Ford ăaô

ặa ra

Cuöơc hoơp vûđa kïịt thuâc, Ford nhíơn ặúơc ăiïơn

thoaơi cuêa Thomas Edison heơn öng ra trûúâc cöíng

cöng ty Möơt chiïịc Lincoln ăaô ăöî sùĩn, Edison ặâng

caơnh chiïịc xe víîy Ford túâi gíìn Trïn xe ăaô coâ ăíìy

ăuê nhûông gûúng mùơt thín quen cuêa möơt chuýịn

daô ngoaơi thöng thûúđng cuêa hoơ: Töíng thöịng

Harding, John Burroughs, Firestone

3 GIÚĐ CHIÏÌU:

NHÛÔNG GÛÚNG MÙƠT QUAN TROƠNG CUÊA NÛÚÂC MYÔ

Trïn ặúđng ăi, möơt cún mûa rađo bíịt chúơt íơpxuöịng Chiïịc Lincoln cöìng kïình sa vađo vuông líìy

do nûúâc mûa taơo ra trïn ặúđng Ngûúđi laâi xe cöịhïịt sûâc nhûng víîn khöng tađi nađo lađm noâ coâ thïíthoaât ra ặúơc Ăuâng luâc íịy thò coâ möơt ngûúđi nöngdín laâi möơt chiïịc Model T ăi qua Ford ăïì nghõ anh

ta duđng chiïịc Model T keâo chiïịc Lincoln lïn Möơt cuâgiíơt maơnh, chiïịc Model T ăaô keâo chiïịc Lincoln rakhoêi vuông líìy Ford laơi gíìn ngûúđi laâi xe, bùưt tayanh ta vađ noâi: “Töi chùưc anh khöng biïịt töi lađ ai.Töi lađ Henry Ford, ngûúđi chïị taơo ra chiïịc xe mađanh ăang sûê duơng” Firestone ngay líơp tûâc cuôngphuơ hoơa theo: “Cođn töi lađ ngûúđi saên xuíịt ra ăöì nöơithíịt cuêa chiïịc xe” Öng chó vïì phña Edison vađHarding ăang ặâng: “Cođn kia lađ ngûúđi ăaô phaâtminh ra boâng ăeđn Vađ ngûúđi ặâng caơnh öng ta,anh khöng tûúêng tûúơng ặúơc ăíu, ăoâ chñnh lađ Töíngthöịng Hoa Kyđ” John Burroughs lađ ngûúđi lïn tiïịngcuöịi cuđng: “Cođn töi, töi chùưc anh cuông khöng biïịttöi lađ ai” Ngûúđi nöng dín sau möơt höìi ngú ngaâc,toê ra tûâc giíơn traê lúđi: “Khöng, töi khöng biïịt öng lađ

ai Nhûng töi chùưc rùìng, caâc öng coi töi nhû möơt

thùìng ngöịc Cođn töi thíịy caâc ngûúđi giöịng möơt luô

lûđa ăaêo hún Haôy xuöịng ắa nguơc cuđng vúâi chiïịc

xe cuêa caâc ngûúđi!” Noâi xong, ngûúđi nöng dín tûâc

giíơn boê ăi Tíịt caê nhûông ngûúđi cođn laơi ăïìu phaâ lïn

cûúđi trûúâc sûơ bûơc tûâc cuêa ngûúđi nöng dín noơ

Cuöịi cuđng thò hoơ cuông ăïịn ặúơc núi cíu caâ quen

thuöơc Töíng thöịng Harding lïn tiïịng phín chia ắa

ăiïím:

- Nađo Henry, anh haôy ăi cuđng töi ra phña bïn

kia Burroughs vađ Firestone caâc anh seô kiïịm bûôa

töịi úê bïn nađy nheâ Cođn Edison chùưc öng íịy khöng

quan tím ăïịn nhûông con caâ ăíu Nhòn kòa, öng íịy

ăang chùơn dođng nûúâc laơi kòa

ÚÊ phña xa xa, Edison víîn ăang lađm cöng viïơc

ýu thñch cuêa öng ta trong caâc buöíi ăi cíu caâ Möơt

con ăíơp nhoê ăang ặúơc Edison xíy dûơng Henry

Ford cíìm cíìn cíu ăi theo Harding Hai ngûúđi ngöìi

xuöịng, mùưc möìi röìi quùng nhûông con giun cođn

ngoe nguííy xuöịng dođng nûúâc trong vùưt cuêa thaâng

10

- Nûúâc trong thïị nađy thò chùỉng coâ con caâ nađo cùưn

cíu ăíu - Henry Ford líím bíím

- Töi cuông khöng hy voơng chuâng ta cíu ặúơc con

nađo Chuâng khöng nhaêy lïn ăúâp chuâng ta cuông lađ

may mùưn lùưm röìi - Harding cûúđi ăaâp laơi

Hai ngûúđi ngöìi nhòn ra höì Möơt ngûúđi ặâng ăíìu

nhađ nûúâc Myô, möơt ngûúđi lađ chuê tõch cuêa möơt trong

nhûông cöng ty ăíìu tađu cuêa nïìn kinh tïị Hoơ ăang

nghô gò? Coâ leô ăoâ lađ möơt víịn ăïì troơng ăaơi cuêa ăíịt

nûúâc Ăuâng víơy Hoơ bùưt ăíìu phaâ tan bíìu khöngkhñ im lùơng bùìng cíu chuýơn vïì cuöơc khuêng hoaêngkinh tïị ăang diïîn ra Harding lađ ngûúđi lïn tiïịngtrûúâc:

- Henry nađy, tònh hònh cöng ty cuêa anh thïị nađoröìi? Liïơu coâ vûúơt qua ặúơc cuöơc khuêng hoaêng nađykhöng?

- Seô khoâ ăíịy Nhûng chuâng töi seô khùưc phuơcặúơc

- Nghiïơp ăoađn thïị nađo? Hoơ coâ gíy khoâ dïî gò chocaâc anh khöng?

- Híìu hïịt cöng nhín cuêa töi khöng phaêi lađ thađnhviïn nghiïơp ăoađn Hoơ víîn lao ăöơng bònh thûúđng

- Anh may mùưn ăíịy Möơt söị ngûúđi laônh ăaơonghiïơp ăoađn ăaô vađo ặúơc Quöịc höơi Bíy giúđ thò hoơăang bùưt ăíìu hoaơt ăöơng röìi Saâng nay, hoơ vûđa baâcboê möơt ăaơo luíơt tađi chñnh töi ặa ra Hoơ khùngkhùng ăođi níng ngín saâch dađnh cho phuâc lúơi xaôhöơi Thúđi ăiïím nađy thò líịy tiïìn ăíu ra mađ ăaâp ûângcho ăođi hoêi vö lyâ íịy chûâ? FED(1) ăaô caơn tiïìn röìi Töi

lo ngaơi tònh hònh nhû úê nûúâc Nga nùm 1917 seôdiïîn ra úê ăíy Röìi seô chùỉng cođn ăíịt söịng cho töivađ ngađi ăíu

Nûúâc Myô trong thúđi ăiïím nađy ăuâng nhû nhûông

gò Töíng thöịng Harding noâi Khuêng hoaêng kinh tïịtríìm troơng, möơt loaơt caâc cöng ty bõ phaâ saên Caâccöng ty cođn hoaơt ăöơng thò ăang phaêi göìng mònh _

1.Quyô dûơ trûô liïn bang.

lïn ăïí chöịng choơi laơi vúâi nhûông khoâ khùn, ăùơc biïơt

lađ tònh hònh baôi cöng liïn tuơc cuêa cöng nhín

Nhûông nghi víịn, lo lùưng cuêa Töíng thöịng

Harding vïì möơt nguy cú thûơc tïị khöng phaêi lađ

khöng coâ cú súê Nhûng niïìm tin cuêa ngûúđi baơn

ăang ngöìi caơnh öng luâc nađy ăaô xoâa ăi tíịt caê

nhûông nghi ngúđ vïì möơt tûúng lai khöng chùưc chùưn

cuêa nûúâc Myô Ford ăöơng viïn Harding haôy tin vađo

trònh ăöơ nhíơn thûâc cuêa nhûông ngûúđi cöng nhín

Myô Hoơ chñnh lađ nhûông ngûúđi hiïíu roô nhíịt giaâ trõ

cuêa lao ăöơng, lûúđi biïịng vađ baôi cöng seô chó díîn hoơ

ăïịn hoađn caênh thíịt nghiïơp vađ chïịt ăoâi Cođn ăöịi

vúâi nghiïơp ăoađn, Ford coi ăoâ lađ möơt töí chûâc cuêa

nhûông ngûúđi laônh ăaơo töìi Nhûông ngûúđi coâ thïị lûơc

nhíịt nghiïơp ăoađn lađ nhûông ngûúđi moi ặúơc tiïìn

cuêa nghiïơp ăoađn Möơt söị ngûúđi trong boơn hoơ ríịt

giađu Hoơ ăaô boâp nùơn ặúơc nhûông ăöìng lûúng cuêa

nghiïơp ăoađn vađ coâ thïí taâch rúđi hoađn toađn khoêi lao

ăöơng Nïịu khöng coâ nghiïơp ăoađn, hoơ seô khöng bao

giúđ coâ ặúơc võ trñ ăoâ trong caơnh tranh thöng

thûúđng Nïịu nhûông ngûúđi laônh ăaơo nghiïơp ăoađn

ăïìu giûô ặúơc nhûông phíím chíịt cuêa nhûông ngûúđi

líơp nïn noâ thò hoaơt ăöơng cuêa hoơ ngađy nay ăaô khaâc

hùỉn Híìu hïịt nhûông ngûúđi ăoâ ăïìu khöng biïịt kïịt

húơp nghïì nghiïơp cuêa mònh vúâi nhûông phíím chíịt

töịt ăeơp cuêa ngûúđi lao ăöơng, mađ chó biïịt lúơi duơng

ăiïím ýịu cuêa nhûông ngûúđi múâi gia nhíơp nghiïơp

ăoađn ăïí kñch ăöơng hoơ baôi cöng vađ nghó viïơc

Nhûông thûâ duy nhíịt mađ nhûông ngûúđi laônh ăaơo

nghiïơp ăoađn muöịn lađ duy trò tònh traơng bíịt cöng,khiïu khñch, ằnh cöng, vađ ăúđi söịng tûơ nhiïn bõphaâ hoaơi Ăïí röìi sau möîi líìn ằnh cöng thađnh cönghay thíịt baơi, hoơ coâ thïí chó tay vađ noâi: “Thíịy chûa,caâc ngûúđi víîn cíìn coâ chuâng töi”

Cuöơc noâi chuýơn kïịt thuâc vúâi caâi thúê phađo nheơnhoôm cuêa Töíng thöịng Harding Nûúâc Myô seô víîncođn cú höơi sûêa sai vađ phaât triïín ăuâng theo chiïìuhûúâng vöịn coâ cuêa noâ nïịu nhûông gò Ford noâi lađchñnh xaâc Vađ lõch sûê ăaô chûâng minh cho sûơ ăuângăùưn ăoâ Nûúâc Myô ăaô gûúơng díơy ặúơc vađ laơi tiïịp tuơcphaât triïín vúâi möơt töịc ăöơ thíìn kyđ

- Nađo, chuâng ta ra xem öng baơn Edison ăaô lađmặúơc gò röìi nađo - Ford keâo Harding laơi chöî con ăíơpnhoê do Edison vûđa ăùưp xong

- Ăïịn phíìn viïơc cuêa töi röìi chûâ, öng baơn?Edison ngííng lïn nhòn Ford vađ Harding ăangặâng caơnh mònh, hoâm hónh hoêi:

- Nûúâc Myô ặúơc cûâu röìi chûâ ngađi Töíng thöịng?

- Khöng hùỉn, nhûng noâ chùưc cuông chó mùưc möơtvađi truơc trùơc nhoê nhû caâi maây phaât ăiïơn cuêa öngthöi

Caê ba ngûúđi cuđng phaâ lïn cûúđi vò cíu ăuđa cuêaHarding

Ford vađ Edison bùưt ăíìu cöng viïơc mađ thûúđng möîilíìn ăi cíu caâ hoơ víîn lađm Hai ngûúđi xoay quanhcaâi vuông nûúâc nhoê do caâi ăíơp vûđa taơo nïn, ăo ăaơc,tñnh toaân thûê xem nïịu ăùơt möơt maây phaât ăiïơnchaơy bùìng tuabin nûúâc úê ăíy thò cöng suíịt cuêa noâseô lađ bao nhiïu Nhòn Ford vađ Edison luâc nađy giöịng

hai cíơu hoơc sinh trung hoơc ăang say mï vúâi bađi tíơp

thûơc hađnh cuêa mònh hún lađ hai nhín víơt lúân coâ taâc

ăöơng quan troơng ăïịn lõch sûê nûúâc Myô Möơt vađi bíịt

ăöìng naêy sinh, caê hai ăïìu kiïn quýịt baêo vïơ yâ kiïịn

cuêa mònh Cuöơc tranh luíơn chó kïịt thuâc khi coâ sûơ

can thiïơp cuêa Töíng thöịng Harding

Sau khi thöịng nhíịt vïì nhûông con söị, Thomas

Edison nhaây nhaây mùưt vúâi Ford, híịt hađm vïì phña

vuông nûúâc vađ noâi:

- Cíơu thíịy chûa, möơt caâi ăíơp cuông khöng töìi thïị

nađy mađ chó taơo ra cöng suíịt chûa bùìng möơt phíìn

mûúđi cöng suíịt cuêa möơt chiïịc xe húi do cíơu chïị

taơo Xe húi cuêa cíơu seô chiïịm lônh thõ trûúđng ñt nhíịt

100 nùm nûôa Sau ăoâ lađ ăöơng cú ăiïơn cuêa töi

-Edison cûúđi vang sau cíu noâi cuêa mònh

Caâch ăíy hún 20 nùm, cuông möơt cíu noâi tûúng

tûơ nhû thïị cuêa Edison ăaô thuâc ăííy Ford bûúâc vađo

con ặúđng chïị taơo xe húi Ăoâ lađ nguöìn ăöơng viïn

to lúân nhíịt mađ sau nađy Ford khöng thïí coâ laơi

ặúơc nûôa Chñnh Ford cuông phaêi thûđa nhíơn, Edison

lađ ngûúđi thíìy ăíìu tiïn cuêa mònh trong sûơ nghiïơp

kinh doanh xe húi Líìn ăíìu tiïn gùơp Edison, Ford

chó lađ möơt chađng trai vö danh Taơo hoâa ăaô sùưp xïịp

cho hoơ gùơp nhau vađ gùưn boâ vúâi nhau hún 30 nùm

Möơt nhađ khoa hoơc phaât hiïơn ra dođng ăiïơn vađ ặa

noâ vađo cuöơc söịng, möơt ngûúđi lađ öng chuê doanh

nghiïơp ăaô ặa ăöơng cú xùng lïn lađm baâ chuê thõ

trûúđng víơn taêi Ríịt khoâ, mađ coâ leô lađ khöng thïí tòm

ặúơc sûơ vuơ lúơi nađo trong tònh baơn nađy

Chuýịn ăi cíu kïịt thuâc khi Burroughs vađFirestone cuông quay laơi vúâi hai bađn tay trùưng.Chùỉng con caâ nađo ăöơng ăïịn lûúôi cíu cuêa hoơ caê.Nhûng caê nhoâm víîn ra vïì trong tiïịng cûúđi ăuđa cuêanhûông ngûúđi baơn thín líu ngađy múâi ặúơc tuơ hoơp

gò ăoâ trûúâc khi ăi nguê Cuöịn saâch mađ öng ăangcíìm trïn tay lađ möơt cuöịn höìi kyâ cuêa hai tay ăuaăaô ăoaơt cuâp vö ắch trong cuöơc ăua xuýn nûúâcMyô tûđ New York ăïịn San Francisco Cuöịn saâch kïívïì caênh víơt doơc ặúđng ăi vađ nhûông khoâ khùn mađhai tay ăua ăaô gùơp phaêi trong baêy ngađy hoơ rongruöíi trïn ặúđng ăua Baêy ngađy trïn ặúđng thòcuông lađ baêy líìn hoơ phaêi cho xe cuêa mònh lïnthuýìn víîn chó ăïí qua möơt con söng duy nhíịt lađMississippi röơng lúân Cuông trong baêy ngađy íịy thòcoâ möơt ngađy chiïịc xe cuêa hoơ phaêi nhúđ ăïịn hai conngûơa keâo khi noâ bõ hoêng giûôa sa maơc cuêa bangUtah röơng lúân Nhûông höì nûúâc ngoơt röơng nhíịt thïịgiúâi cuêa vuđng Nguô höì, nhûông hoang maơc bao la

cuêa miïìn Trung Tíy, daôy nuâi cao ngíịt chùưn giûôa

luơc ắa vúâi ăöìng bùìng California lađ tíịt caê nhûông

gò mađ hai tay ăua vađ chiïịc xe beâ nhoê cuêa hoơ ăaô

phaêi vûúơt qua Caênh víơt dô nhiïn lađ tuýơt ăeơp,

nhûng coâ leô noâ chó coâ giaâ trõ thûúêng thûâc nïịu ăi

trïn nhûông con ặúđng íịy lađ nhûông chađng cao böìi

cođn soât laơi cuêa miïìn Viïîn Tíy; cođn ăöịi vúâi möơt

ngûúđi meơ ăi thùm con, möơt ngûúđi vúơ thùm chöìng

thò ăoâ chùưc chùưn lađ thûê thaâch ríịt lúân mađ khöng

phaêi ai cuông vûúơt qua ặúơc

Hònh aênh cuêa möơt chiïịc Model T tûơa nhû möơt haơt

caât giûôa nhûông hoang maơc röơng lúân cuêa miïìn

Trung hiïơn ra trong ăíìu Ford Nhûông chiïịc Model

T ăang coâ mùơt úê khùưp moơi miïìn trïn nûúâc Myô, kïí

caê nhûông vuđng qú heêo laânh nhíịt Nhûng möơt

chiïịc Model T úê New York vúâi möơt chiïịc xe Model

T úê San Francisco lađ hoađn toađn khaâc biïơt Cho duđ

möîi ngûúđi dín Myô ăïìu súê hûôu möơt chiïịc Model T

thò hoơ cuông khöng thïí laâi noâ tûđ phña Ăöng sang

phña Tíy nûúâc Myô Quaâ nhiïìu nguy hiïím vađ bíịt

trùưc ăe doơa hoơ trïn chùơng ặúđng dađi ăïịn caê vaơn

kilomet íịy Ăíịt nûúâc röơng lúân lađ möơt tiïìn ăïì thuíơn

lúơi cho sûơ phaât triïín Nhûng khoâ khùn cuêa ăíịt

nûúâc cuông seô xuíịt phaât tûđ chñnh sûơ röơng lúân íịy

Ford nhúâ laơi möơt quýín saâch cuêa Julius Xïda mađ

öng ăaô tûđng ăoơc Trong cuöịn saâch íịy, nhín víơt vô

ăaơi nhíịt cuêa lõch sûê thïị giúâi cöí ăaơi ăaô cho rùìng

nguýn nhín díîn ăïịn sûơ cûúđng thõnh cuêa ăïị chïị

La Maô cöí ăaơi chñnh lađ nhûông con ặúđng “Moơi con

ặúđng ăïìu díîn ăïịn thađnh Roma”, - chñnh nhûôngtuýịn giao thöng hoađn chónh mađ caâc nhađ cíìmquýìn La Maô ăaô cíịt cöng xíy dûơng lađ ýịu töị ăïítaơo nïn möơt Roma phöìn thõnh nhíịt thïị giúâi Tíịt caêcaâc thûúng nhín vađ hađng hoâa cuêa hoơ ăïìu coâ thïíăïịn ăíy möơt caâch dïî dađng vađ nhanh choâng nhíịt.Ăïí coâ thïí trúê thađnh möơt Roma cuêa thúđi hiïơn ăaơi,nûúâc Myô cuông cíìn coâ nhûông con ặúđng nhû víơycho sûơ phaât triïín cuêa mònh Nhûng cho ăïịn luâcnađy, chûa coâ möơt tuýịn ặúđng thíơt sûơ hoađn chónhnađo nöịi giûôa miïìn Ăöng vađ miïìn Tíy ăíịt nûúâc.Tuýịn ặúđng biïín coâ thïí taơm coi lađ hoađn chónh khimađ kïnh ăađo Panama ăaô ặúơc khai thöng Nhûngăïí ăi hïịt ặúơc tuýịn ặúđng ăoâ, khöng phaêi míịtbaêy ngađy nhû hai tay ăua noâi úê trïn ăaô ăi mađ phaêimíịt möơt thaâng hoùơc líu hún nûôa Khöng thïí míịtmöơt thaâng trúđi ăïí hai miïìn cuêa ăíịt nûúâc coâ sûơ liïnhïơ vúâi nhau Trong thúđi ăaơi nađy, thúđi gian nhû víơylađ quaâ líu vađ khöng thïí chíịp nhíơn ặúơc

Ford chím möơt ăiïịu xò gađ, bûúâc ra ngoađi bancöng, tiïịp tuơc dođng suy nghô vïì nhûông con ặúđng.Öng ngûúâc nhòn lïn bíìu trúđi, coâ möơt vïơt ăen cùưtngang víìng trùng xanh cuêa muđa thu thaâng 10.Ford nhòn kyô laơi, ăoâ lađ möơt ăađn chim di cû súâm ăïítraânh caâi laơnh khùưc nghiïơt cuêa muđa ăöng phûúngBùưc Möơt yâ nghô loâe lïn trong ăíìu Ford Chaơy vöơivađo bađn lađm viïơc, öng nhíịc ăiïơn thoaơi, bíịm söị cuêamöơt ngûúđi baơn thín - John Burroughs - nhađ tûơnhiïn hoơc nöíi tiïịng cuêa nûúâc Myô Mùơc duđ ăaô gíìn

nûêa ăïm röìi, nhûng gioơng noâi bïn kia ăíìu díy

chûâng toê öng víîn ríịt tónh taâo:

- Henry phaêi khöng, laơi coâ cíu hoêi nađo dađnh cho

túâ ăíy?

Hún 20 nùm gùưn boâ vúâi nhau, cuông lađ tûđng íịy

nùm Ford thûúđng xuýn dûơng Burroughs díơy vađo

luâc nûêa ăïm ăïí traê lúđi cho nhûông thùưc mùưc vïì tûơ

nhiïn, mađ nhiïìu khi ríịt vúâ víín, cuêa mònh Höm

nay cuông víơy, vađ khöng cíìn hoêi Burroughs cuông

ăaô quaâ roô taâc giaê cuêa cuâ ăiïơn thoaơi vađo luâc nûêa

ăïm nađy Bïn kia ăíìu díy, Ford vöơi vađng hoêi:

- John, cíơu coâ nhúâ vïì möơt loađi chim söịng úê vuđng

ăíìm líìy phña tíy thađnh phöị mađ coâ líìn cíơu ăaô chó

cho mònh khöng?

- Loađi sïịu Bùưc Myô Coâ chuýơn gò thïị öng baơn?

- Chuâng di cû phaêi khöng?

- ÖÌ, tíịt nhiïn röìi Cíơu vûđa nhòn thíịy chuâng trïn

bíìu trúđi phaêi khöng? Ăïịn thúđi gian chuâng bùưt ăíìu

di cû röìi Ăíy lađ loađi chim di cû súâm nhíịt cuêa khu

vûơc nađy, chuâng coâ thïí bay liïn tuơc trong

Ford cùưt ngang chuöîi diïîn giaêi dađi dođng cuêa

Burroughs:

- Nhûng chuâng bay ăïịn ăíu?

Burroughs trúê laơi caâch noâi ïì ađ thûúđng coâ cuêa

mònh:

- Xa ăíịy, tíơn ăöìng bùìng phña nam California

Möơt vađi ăađn cođn bay ăïịn nhûông ăíìm líìy Trung

Myô Nïịu cíơu muöịn, sang bïn nađy mònh seô chó cho

cíơu ặúđng bay cuơ thïí cuêa noâ Mònh cuông ăang

quan saât chuâng Vađ cođn möơt caâi nûôa cođn hay húnnhiïìu!

Burroughs duđng gioơng uâp uâp, múê múê ăïí “gaơgíîm” Ford Khöng hiïíu vò ăađn sïịu Bùưc Myô hay vòcaâi “hay hún nhiïìu kia” mađ ăíìu díy bïn kia buöngmöơt cíu chùưc nõch:

- Ăûúơc röìi, túâ seô qua ngay

Ford khoaâc möơt chiïịc aâo khoaâc moêng bïn ngoađivađ khöng qún quađng thïm chiïịc khùn mađ Claramúâi ăan, tûơ laâi xe ăïịn nhađ Burroughs

Khöng nhû moơi khi, höm nay cùn nhađ cuêaBurroughs im ùưng laơ thûúđng Chùỉng coâ möơt boângăiïơn nhoê nađo ặúơc bíơt lïn Dûđng xe trûúâc cûêa,Ford cíịt tiïịng goơi Khöng phaêi goơi ăïịn cíu thûâ hai,möơt caâi ăíìu buđ xuđ nhûông ríu vađ toâc thođ ra cûêa, radíịu cho Ford khöng ặúơc noâi to Burroughs thòthađo:

- Kheô thöi! Kheô thöi! Vađo ăíy! Vađo ăíy! Tùưt caâiăeđn xe quaâi quó kia ăi

Ford nheơ nhađng laâch qua khe cûêa heơp, ăi theoBurroughs, haâo hûâc chúđ ăúơi bíịt ngúđ mađ ngûúđi baơnăöơc ăaâo nađy seô dađnh cho mònh Hai ngûúđi bûúâc vađokhu vûúđn úê sín sau nhađ Burroughs, ăïịn trûúâc möơtchíơu hoa nhoê, Burroughs thò thađo noâi cho Fordbiïịt vïì loađi cíy nađy Ăíy lađ möơt loađi hoa Burroughsvûđa nhúđ ngûúđi mua vïì tûđ Trung Quöịc, ăiïím ăùơcbiïơt cuêa noâ lađ chó núê vađo ban ăïm vađ toêa ra möơtmuđi hûúng ríịt dïî chõu Burroughs cođn noâi thïm:nïịu coâ aânh saâng ăeđn hoùơc tiïịng ăöơng lúân hoa seô

khöng núê Ăoâ chñnh lađ lyâ do taơi sao Burrroughs

khöng bíơt ăeđn trong nhađ vađ ýu cíìu Ford noâi nhoê

thöi Ford bíơt cûúđi vò thaâi ăöơ cuêa baơn:

- Lađm quaâi gò coâ loađi hoa nađo laơ luđng nhû víơy?

Chùưc ai ăoâ muöịn trïu cíơu thöi

Burroughs ặa tay lïn möi, kheô “suyơt, suyơt” míịy

tiïịng, keâo Ford saât laơi gíìn cíy hoa Ăuâng lađ caânh

hoa ăang tûđ tûđ múê ra Caê Ford vađ Burroughs cuđng

öì lïn ngaơc nhiïn AÂnh mùưt Ford saâng lïn, chùm

chùm nhòn vađo cíy hoa Coâ leô sûơ ngaơc nhiïn líìn

nađy chó keâm líìn Ford líìn ăíìu tiïn gùơp Clara chuât

ñt Burroughs vúâi baên tñnh ýu thiïn nhiïn cuêa

mònh thò laơi cađng thñch thuâ hún Hai ngûúđi baơn

xoay quanh cíy hoa caê giúđ ăöìng höì, ăïịn khi caânh

hoa núê bung hïịt thò Burroughs múâi vöî vöî vađo lûng

Ford keâo ăi:

- Thöi, noâ núê hïịt röìi Vađo ăíy túâ chó cho ặúđng

ăi cuêa loađi sïịu

Díîu víơy, Ford víîn cođn cöị naân laơi chuât xñu nûôa

múâi chõu theo Burroughs vađo phođng

Möơt tíịm baên ăöì chíu Myô khöí lúân ặúơc

Burroughs keâo xuöịng, chó Ford ngöìi xuöịng chiïịc

ghïị ăùơt ăöịi diïơn, röìi nhû möơt ngûúđi thíìy giaêng cho

cíơu hoơc sinh ăang ngoan ngoaôn ngöìi nghe,

Burroughs say sûa noâi vïì hađnh trònh truâ ăöng cuêa

ăađn sïịu Bùưc Myô:

- Florida lađ chùơng nghó ăíìu tiïn cuêa ăađn sïịu

Chuâng dûđng úê ăíy khoaêng möơt tuíìn röìi möơt söị

bay sang phña tíy ăïịn nhûông ăöìng bùìng phña nam

California, möơt söị khaâc laơi bay ăïịn nhûông ăíìm líìynhiïơt ăúâi cuêa vuđng Trung Myô

- Taơi sao chuâng laơi phaêi nghó úê Florida? - Cíơuhoơc trođ thùưc mùưc

Burrroughs khoanh möơt vođng trođn nhoê lïn lûuvûơc cuêa möơt con söng lúân:

- Chuâng tòm thûâc ùn Ăïịn nhûông chiïịc xe hoađntoađn cú khñ cuêa cíơu cođn phaêi tiïịp nhiïn liïơu nûôa lađbíìy chim nađy Khöng ùn thò chuâng líịy sûâc ăíu mađbay ặúơc Cíơu khöng hiïíu víịn ăïì ăún giaên íịy ađ?Khöng hïì toê thaâi ăöơ bûơc böơi trûúâc lúđi traâch moâccuêa Burroughs, Ford tiïịp tuơc ngöìi nghe bađi giaêngvïì thiïn nhiïn Burroughs noâi tiïịp:

- Loađi chim nađy lađ möơt trong nhûông loađi deêo dainhíịt trong caâc loađi di cû Chuâng coâ thïí bay liïntuơc trong 20 giúđ, vađ vò hûúâng bay cuêa chuâng truđngvúâi hûúâng di chuýín cuêa mùơt trúđi nïn möơt ngađycuêa chuâng keâo dađi hún chuâng ta tûđ 4 ăïịn 5 tiïịng.Thûâc ùn cuêa loađi nađy lađ nhûông sinh víơt nhuýîn thïísöịng úê caâc vuđng cûêa söng

Kïịt thuâc bađi giaêng, Burroughs híịt hađm vïì phñaFord hoêi:

- Cođn thùưc mùưc gò nûôa khöng?

Cíơu hoơc trođ giađu coâ nhíịt nûúâc Myô víîn ngoanngoaôn ăùơt cíu traê lúđi vúâi möơt gaô nhađ vùn ngheđokiïịt xaâc nhûng laơi cûơc kyđ hiïíu biïịt:

- Nïịu bay liïn tuơc thò trong bao líu chuâng coâ thïísang túâi búđ tíy?

Öng thíìy líím nhíím tñnh toaân möơt höìi röìi quaêquýịt:

- Vúâi töịc ăöơ bay cuêa chuâng thò töịi ăa lađ nùm

ngađy

- Nùm ngađy! Cođn nhanh hún caê töịc ăöơ cuêa möơt

tay ăua chuýn nghiïơp - Ford toê ra bíịt ngúđ vò thúđi

gian bay cuêa ăađn sïịu

- Ö hay, chuâng chó viïơc bay thùỉng thöi chûâ coâ

phaêi ngoùìn ngoeđo vûúơt ăeđo döịc gò ăíu mađ khöng

nhanh hún? Nhû thïị lađ túâ cođn lađm trođn ăíịy, chûâ

vúâi töịc ăöơ íịy chó khoaêng hún böịn ngađy lađ chuâng

túâi núi Cíơu ắnh lađm gò vúâi luô chim nađy thïị, cho

möơt chiïịc Model T chaơy ăua vúâi chuâng ađ?

-Burroughs cûúđi ha haê

- Khöng, túâ seô cho nhûông con chim sùưt cuêa túâ

bay thi vúâi chuâng - Ford quaê quýịt

Cíu chuýơn vïì chim choâc kïịt thuâc, Burroughs líịy

ra möơt chai rûúơu do chñnh tay öng níịu tûđ men laâ:

- Rûúơu cuêa dín da ăoê ăíịy Túâ vûđa hoơc ặúơc cuêa

möơt laôo thöí dín víîn söịng trong nuâi

Coâ thïí tûđ chöịi uöịng chai rûúơu do ăñch thín Quöịc

trûúêng Ăûâc tùơng, nhûng vúâi chai rûúơu vađ ăùơc biïơt

lađ vúâi ngûúđi baơn nađy, Ford khöng thïí vađ cuông

khöng muöịn tûđ chöịi möơt chuât nađo

Rûúơu vađo thò lúđi ra, chó möơt laât sau, ăeđn ăoâm

trong nhađ ăaô ặúơc bíơt saâng trûng, tiïịng cûúđi cuêa

hai öng baơn chñ cöịt vang maôi xa ra ngoađi caânh

ăöìng ăen thíîm Hònh nhû cođn coâ caê tiïịng nhaơc

Möơt hònh aênh coâ thïí seô lađm nhiïìu ngûúđi bíịt ngúđ,

ăang diïîn ra trong nhađ Burroughs: Ford öm chiïịc

ăađn chuýn duđng ăïí chúi nhûông ăiïơu nhaơc Folk,

cođn Burroughs thò ăang tung tííy vúâi cíy saâo hođatíịu cuđng tiïịng ăađn cuêa Ford Cûâ kïịt thuâc möơt baênnhaơc lađ hoơ laơi níng cheân chuâc tuơng nhau Cuöơc vuikeâo dađi ăïịn nûêa ăïm thò öng chuê Ford Motor víîn

öm cíy ăađn ngíơt ngûúông nguê trïn chiïịc ghïị bađnh,cođn Burroughs thò ăaânh möơt giíịc ngay trïn sađnnhađ

Saâng höm sau, Ford taơm biïơt baơn, laâi xe vïì nhađ.Doơc ặúđng ăi öng laơi nhòn thíịy tûđng ăađn sïịu baythađnh hònh caânh diïìu vïì phûúng nam traânh reât.Ford móm cûúđi khi nghô ăïịn khuön mùơt thöơn ra vòngaơc nhiïn cuêa caâc thađnh viïn quaên trõ cöng tytrong vađi tiïịng nûôa: “Hoơ seô nhíơn ặúơc möơt bíịt ngúđnûôa Bùưt ăíìu tûđ höm nay, Ford Motor seô bûúâc vađolônh vûơc saên xuíịt maây bay”

Chûúng 2.

T YÃ PHUÁ X ÂI T IÏÌN

“Tiïìn bẩc giưëng nhû tay chên cuãa bẩn Bẩn cố thïí sûã duång hóåc lâ lậng phđ nố.”

Henry Ford