Phân tích các điều kiện để hàng hoá được hưởng ưu đãi trong khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA) theo quy định của hiệp định thương mại hàng hoá ASEAN (ATIGA)

Hội nhập vào nền kinh tế thế giới đã đem lại hiệu quả rất to lớn đến sự phát triển của mỗi đất nước, và con đường nhanh nhất để hội nhập với thế giới chính là tham gia vào thị trường khu vực. Việc tham gia vào ASEAN là một bước tiến quan trọng trong giai đoạn phát triển của mỗi đất nước. Tổ chức kinh tế ASEAN đã thành lập khu mậu dịch tự do AFTA nhằm để các nước thành viên dần hội nhập với các nước trên thế giới. Thị trường tự do AFTA đã tạo cơ hội rất lớn cho các nước ASEAN có thêm sức cạnh tranh trên thị trường khu vực cũng như trên thế giới khi hàng hoá trao đổi giữa các nước thành viên sẽ không phải chịu bất cứ một cản trở nào về thuế quan và phi thuế quan giữa các nước. Để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này, tôi chọn đề tài: “Phân tích các điều kiện để hàng hoá được hưởng ưu đãi trong khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA) theo quy định của Hiệp định thương mại hàng hoá ASEAN (ATIGA).”

TRƯỜNG ĐẠI HỌC

KHOA

.………

BÀI TẬP HỌC KỲ

MÔN PHÁP LUẬT CỘNG ĐỒNG

ASEAN

ĐỀ BÀI:

Phân tích các điều kiện để hàng hoá được hưởng ưu đãi trong khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA) theo quy định của Hiệp định thương mại hàng hoá ASEAN

(ATIGA)

MỞ BÀI

Hội nhập vào nền kinh tế thế giới đã đem lại hiệu quả rất to lớn đến sự phát triển của mỗi đất nước, và con đường nhanh nhất để hội nhập với thế giới chính là tham gia vào thị trường khu vực Việc tham gia vào ASEAN là một bước tiến quan trọng trong giai đoạn phát triển của mỗi đất nước Tổ chức kinh tế ASEAN đã thành lập khu mậu dịch tự do AFTA nhằm để các nước thành viên dần hội nhập với các nước trên thế giới Thị trường tự do AFTA đã tạo cơ hội rất lớn cho các nước ASEAN có thêm sức cạnh tranh trên thị trường khu vực cũng như trên

thế giới khi hàng hoá trao đổi giữa các nước thành viên sẽ không phải chịu bất cứ một cản trở nào về thuế quan và phi thuế quan giữa các nước Để tìm hiểu rõ hơn về

vấn đề này, tôi chọn đề tài: “Phân tích

các điều kiện để hàng hoá được hưởng

ưu đãi trong khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA) theo quy định của Hiệp định thương mại hàng hoá ASEAN (ATIGA).”

NỘI DUNG

I KHÁI QUÁT CHUNG

1 Khái quát ASIAN

Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được thành lập ngày 08/8/1967 tại Băng-cốc, Thái Lan với sự tham gia của 5 quốc gia thành viên ban đầu là

In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-In-đô-nê-xi-a, Phi-líp-pin, Xin-ga-po và Thái Lan Năm 1984, ASEAN kết nạp thêm Bru-nây Đa-rút-xa-lam Ngày28/7/1995 Việt Nam trở thành thành viên thứ 7 của Hiệp hội Ngày 23/7/1999 ASEAN kết nạp Lào và Mi-an-ma Ngày 30/4/1999, Cam-pu-chia trở thành thành viên thứ 10 của ASEAN,

hoàn thành giấc mơ về một ASEAN bao gồm tất cả các quốc gia Đông Nam Á

2 Khái niệm ATIGA

Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA) là một trong những Hiệp định cơ bản của AEC, được ký vào tháng 2/2009 và

có hiệu lực từ ngày 17/5/2010, có tiền thân

là Hiệp định Ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung (CEPT/AFTA) ký năm 1992 ATIGA là hiệp định toàn diện đầu tiên của ASEAN điều chỉnh toàn bộ thương mại hàng hóa trong nội khối và được xây dựng trên cơ sở tổng hợp các cam kết cắt giảm/loại bỏ thuế quan đã được thống nhất trong CEPT/AFTA

cùng các hiệp định, nghị định thư có liên quan

3 Đặc điểm chính của ATIGA

- Trong ATIGA, các nước ASEAN dành cho

nhau mức ưu đãi tương đương hoặc thuận lợi hơn mức ưu đãi dành cho các nước đối tác trong các Thỏa thuận thương mại tự do (FTA) mà ASEAN ký (các FTA ASEAN+)

- Ngoài các cam kết về thuế quan, ATIGA

cũng bao gồm nhiều cam kết khác như: xóa bỏ các hàng rào phi thuế quan, quy tắc xuất xứ, thuận lợi hóa thương mại, hải quan, các tiêu chuẩn và sự phù hợp, các biện pháp vệ sinh dịch tễ

- Biểu cam kết cắt giảm thuế quan trong

ATIGA của mỗi nước (Phụ lục 2 của Hiệp định) bao gồm toàn bộ các sản phẩm trong Danh mục hài hóa thuế quan của ASEAN (AHTN) và lộ trình cắt giảm cụ thể cho từng sản phẩm trong từng năm

Do đó, so với CEPT, cam kết thuế quan trong ATIGA rất rõ ràng và dễ tra cứu

4 Khái niệm AFTA

Hiện nay có nhiều cách hiểu về các Hiệp định thương mại tự do Theo cách hiểu chung nhất thì một Hiệp định thương mại

tự do (Free Trade Agreement -FTA) là một thoả thuận giữa hai hoặc nhiều Thành viên nhằm loại bỏ các rào cản đối với phần lớn

thương mại giữa các Thành viên với nhau Dựa theo cách hiểu về Hiệp định thương mại tự do (FTA) như đã trình bày, có thể hiểu Khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA) là khu vực thương mại hình thành giữa các nước ASEAN, mà tại đó các rào cản thương mại được dỡ bỏ đồng thời các hoạt động thuận lợi hoá thương mại được xúc tiến đối với hàng hoá qua lại giữa các quốc gia thành viên

5 Cơ sở pháp lý của AFTA

Cơ sở pháp lý của AFTA bao gồm các văn bản sau:

- Hiệp định khung về tăng cường hợp tác kinh tế ASEAN kí ngày 28 tháng 1 năm

1992 tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ IV tại Singapore Đây là hiệp định đầu tiên và là hiệp định thành lập AFTA

- Hiệp định về chương trình ưu đãi thuế quan có hiệu lực chung cho AFTA (CEPT) kí ngày 28 tháng 1 năm 1992 CEPT chính là công cụ thực hiện AFTA, nội dung chính của CEPT là đưa ra chương trình cắt giảm thuế quan chung xuống mức 0% - 5% và loại bỏ các rào cản phi thuế quan Chương trình này được thực hiện trong thời hạn 10 năm,

kể từ ngày 01/01/1993 đến ngày 01/01/2003

- Hiệp định khung về hội nhập các ngành

ưu tiên (APIS) kí ngày 29 tháng 11 năm

2004 tại Viêng Chăn, Lào Hiệp định này quy định khung pháp lý cho tiến trình hội nhập các ngành ưu tiên 3 ASEAN, bao gồm cả tự do hoá và thuận lợi hoá thương mại đối với các ngành hàng hoá được ưu tiên hội nhập

- Hiệp định về thương mại hàng hoá ASEAN (ATIGA - ASEAN Trade in Goods Agreement) kí ngày 26/2/2009 tại

Cha-am, Thái Lan Hiệp định này được xây dựng trên cơ sở kế thừa và nhất các quy định của các văn bản trước đó về AFTA, đồng bổ sung các nội dung mới

nhằm điều chỉnh toàn diện và nâng cấp tất cả các lĩnh vực hợp tác về thương mại hàng hoá trong ASEAN cho phù hợp với yêu cầu xây dựng AEC

II NỘI DUNG CHÍNH

1 Tự do hoá thuế quan

Thuế quan là một trong hai rào cản đối với thương mại Trong phạm vi Cộng đồng kinh tế ASEAN, thuế quan được hiểu là bất

kì thuế nhập khẩu hoặc thuế hải quan nào

và bất kì loại phí nào áp dụng đối với việc nhập khẩu của một loại hàng hoá Tự do há thuế quan trong AFTA là quá trình thực hiện cắt giảm và xoá bỏ thuế quan của các quốc gia thành viên theo cơ chế chung

2 Phân tích các điều kiện để hàng hoá được hưởng ưu đãi trong khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA) theo quy định của Hiệp định thương mại hàng hoá ASEAN (ATIGA)

 Thoả mãn một trong ba tiêu chí xuất

xứ hàng hoá

Các nhà xuất khẩu hàng hoá được quyền lựa chọn sử dụng một trong các tiêu chí này để xác định xuất xứ hàng hoá

a Tiêu chí hàm lượng giá trị khu vực (Regional Value Content - RVC)

Theo quy định tại khoản 1 Điều 28 ATIGA

2009, “hàng hoá được sản xuất tại quốc gia

thành viên và có RVC không dưới 40% thì được coi là có xuất xứ ASEAN” Hàm lượng giá trị ASEAN được tính theo một trong hai phương pháp: Phương pháp trực tiếp và phương pháp gián tiếp

b Tiêu chí chuyển đổi mã số hàng hoá (Change in Tariff Classification – CTC)

Theo tiêu chí này, hàng hoá được coi là có xuất xứ ASEAN nếu “tất cả các nguyên vật liệu không có xuất xứ sử dụng để sản xuất

ra hàng hoá đó đã trải qua quá trình chuyển đổi mã số hàng hoá (CTC) ở cấp 4

số của hệ thống hài hoà”

c.Tiêu chí mặt hàng cụ thể

Những mặt hàng này được liệt kê tại Phụ lục 3 của ATIGA 2009 (Phụ lục về Danh mục các quy tắc xuất xứ mặt hàng cụ thể), kèm theo mỗi mặt hàng đó sẽ bao gồm quy tắc xuất xứ tương ứng riêng cho mỗi mặt hàng Nếu hàng hoá đáp ứng được tiêu chí xuất xứ tương ứng quy định cho mặt hàng

cụ thể đó sẽ được coi là có xuất xứ ASEAN, cho dù có đáp ứng hay không các tiêu chí RVC và CTC như đã trình bày ở trên

 Có giấy chứng nhận xuất xứ ASEAN theo mẫu D

Về mặt thủ tục, hàng hoá nếu đáp ứng được một trong ba tiêu chí như đã trình bày

ở trên sẽ có xuất xứ ASEAN nhưng để được

hưởng ưu đãi thuế quan trong AFTA, hàng hoá phải có giấy chứng nhận xuất xứ ASEAN (mẫu D) và được “vận chuyển trực tiếp” từ lãnh thổ nước thành viên xuất khẩu sang lãnh thổ nước thành viên nhập khẩu

 Được “vận chuyển trực tiếp” từ nước thành viên xuất khẩu sang nước thành viên nhập khẩu

“Vận chuyển trực tiếp” được hiểu là:

- Hàng hoá được vận chuyển từ nước thành viên xuất khẩu tới nước thành viên nhập khẩu; hoặc

- Hàng hoá được vận chuyển qua một hoặc nhiều nước thành viên, ngoài nước thành viên nhập khẩu hoặc nước

thành viên xuất khẩu, hoặc qua nước không phải là nước thành viên

 Thuế quan của quốc gia thành viên xuất khẩu đối với hàng hoá đó đã được cắt giảm theo chương trình cắt giảm thuế quan của AFTA xuống mức 20% hoặc thấp hơn (khoản 1 Điều 22 ATIGA)

Các sản phẩm mà thuế quan của Quốc gia Thành viên xuất khẩu đã đạt hoặc ở mức 20% hoặc thấp hơn, và đáp ứng được các quy định về quy tắc xuất xứ như được quy định tại Chương 3 (Quy tắc Xuất xứ),

sẽ tự động được hưởng cam kết thuế quan của Quốc gia Thành viên nhập khẩu như

được quy định phù hợp với các quy định của Điều 19 (Loại bỏ hoặc cắt giảm thuế quan)

KẾT BÀI

Tóm lại, trong nền kinh tế mở của hiện nay thì việc hàng hoá được hưởng ưu đãi trong khu vực thương mại tự do ASEAN (AFTA) theo quy định của Hiệp định thương mại hàng hoá ASEAN là vô cùng quan trọng, góp phần thúc đẩy nền kinh tế toàn cầu, tạo cơ hội hội nhập và phát triển cho các nước tham gia

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Pháp luật cộng đồng ASEAN, Nxb CAND, Hà Nội, 2019;

2. Đỗ Xuân Đang, Luận văn thạc sĩ Luật học Tiến trình xây dựng cộng đồng ASEAN,

Hà Nội, 2015.

3. http://www.aseansec.org//19801.htm