Bài giảng Lập trình hướng đối tượng C++‎ - Chương 3: Lớp và đối tượng

Bài giảng Lập trình hướng đối tượng C++‎ - Chương 3: Lớp và đối tượng cung cấp cho người học những kiến thức như: Lớp: khai báo, định nghĩa hàm thành viên; Đối tượng: khai báo, sử dụng, gán; Sơ lược về hàm xây dựng, hàm hủy; Dữ liệu và hàm thành viên tĩnh; Khai thác 1 lớp. Mời các bạn cùng tham khảo!

LỚP VÀ ĐỐI TƯỢNG

Chương 3

Nội dung

• Lớp : khai báo, định nghĩa hàm thành viên.

• Đối tượng : khai báo, sử dụng, gán.

• Sơ lược về hàm xây dựng, hàm hủy

• Dữ liệu và hàm thành viên tĩnh

• Khai thác 1 lớp

• Khai báo

class < Tên lớp > {

Thuộc tính truy cập :

<Khai báo thành phần dữ liệu>

Thuộc tính truy cập :

<Khai báo các hàm thành viên>

};

Sơ đồ lớp

điểm trong

không gian

2 chiều

• Định nghĩa hàm thành viên

<Kiểu trả về> <Tên lớp> :: <Tên hàm>( Các tham số + Kiểu ) {

< Khai báo các dữ liệu cục bộ của hàm>

< Thân hàm - Nội dung hàm >

< Câu lệnh return >

Toán tử chỉ phạm vi

• Ví dụ

Đối tượng

• Khởi tạo đối tượng

– Dạng biến: <Tên lớp> <Tên đối tượng>;

VD: Diem a, b;

– Dạng mảng: <Tên lớp> <Tên mảng>[Kích thước];

VD: Diem mang[10];

a

x y

1000H

x y 1008H

• Khởi tạo đối tượng

– Dạng con trỏ :

VD: Diem *pa, *ds;

pa= new Diem; ds= new Diem[10];

delete pa; delete[] ds;

Chú ý:Phải cấp và thu hồi vùng nhớ cho con trỏ đối tượng

y

1060H

106 0

x

1064H

*ds 106 4

Đối tượng

• Sử dụng đối tượng

– Khi khởi tạo đối tượng xong, ta có thể :

• Truy xuất đến dữ liệu thành viên của đối tượng

• Gọi hàm trên đối tượng

tùy theo thuộc tính truy cập của các thành phần đó

Đối tượng

• Ví dụ

Đối tượng

• Phép gán đối tượng:

– Dùng dấu = ( có sẵn trong ngôn ngữ C++)

– Thực chất là gán tương ứng các thành phần dữ liệu của hai đối tượng cho nhau

– Chỉ đúng khi thành phần dữ liệu không có con trỏ

=> Phải định nghĩa lại phép gán khi dữ liệu có con trỏ

void main() {

Diem a; a.KhoiTao(10,20);

Diem b, *pb;

Đối tượng

Hàm xây dựng – Hàm hủy

• Hàm xây dựng (Constructor)

– Tại sao cần hàm xây dựng ?

hiệu ứng phụ

Cần phải khởi tạo giá trị ban đầu

• Hàm xây dựng (constructor)

– Dùng để khởi tạo đối tượng:

• Gán giá trị đầu cho các dữ liệu thành viên

• Cấp vùng nhớ cho các con trỏ thành viên

– Cú pháp:

• Cùng tên với tên lớp, không có trị trả về (kể cả void)

• Có thể không có hay có nhiều tham số

• Có thể không có, có 1 hay nhiều hàm xây dựng

– Sử dụng :

Hàm xây dựng – Hàm hủy

• Ví dụ 1 về hàm xây dựng

class Diem {

int x,y;

public:

Diem();// xd mặc nhiên

Diem(int);

Diem(int,int);

};

Diem::Diem()

{ x=y=0; }

Diem::Diem(int a)

{ x = y = a; }

Diem::Diem(int h, int t)

void main() {

// Goi Diem()

Diem a;

// In (0,0)

a InDiem();

// Diem(int,int)

Diem b(10,5);

// Diem(int)

Diem c(3);

Diem *pa = new Diem();

Diem *pb = new Diem(10,5); Diem *pc = new Diem(3);

// Goi Diem()

Diem ds1[10];

// Goi Diem()

Diem *ds2 = new Diem [10];

Hàm xây dựng – Hàm hủy

• Ví dụ 2 về hàm xây dựng

Hàm xây dựng – Hàm hủy

• Hàm hủy (destructor)

– Dùng để thu hồi vùng nhớ đã cấp cho các dữ liệu thành viên là con trỏ của đối tượng, khi hủy bỏ đối tượng

=> delete các con trỏ là dữ liệu thành viên

– Một lớp có thể không có hoặc chỉ có duy nhất 1 hàm hủy – Cú pháp : ~<Tên lớp> ( ) { … }

– Không được gọi trực tiếp mà sẽ được tự động gọi khi hủy

bỏ đối tượng

VD: Diem::~Diem () { }

SinhVien::~SinhVien() {

delete[] hoten;

Hàm xây dựng – Hàm hủy

Các loại đối tượng

• Đối tượng toàn cục - Đối tượng cục bộ

– Đối tượng toàn cục :

• Khai báo ngoài các lớp và ngoài hàm main()

• Sẽ được khởi tạo (tự động gọi hàm xây dựng tương ứng) trước khi hàm main() thực thi

• Sẽ được hủy bỏ ( tự động gọi hàm hủy cho đối tượng )

sau khi kết thúc hàm main()

– Đối tượng cục bộ :

• Khai báo trong một hàm

• Sẽ khởi tạo trong khi thực thi hàm đó

Dữ liệu và hàm thành viên tĩnh

• Dữ liệu thành viên tĩnh (static)

– Là dữ liệu thành viên dùng chung cho tất cả các đối tượng của cùng 1 lớp => tồn tại độc lập với các đối tượng

– Giống như 1 biến toàn cục

– Phải được khởi tạo bên ngoài của lớp

– Thường được sử dụng để đếm số lượng đối tượng hiện có

• Hàm thành viên tĩnh (static)

– Độc lập với các đối tượng

=> khi gọi hàm không cần đối tượng nào :

<Tên lớp>::<Tên hàm> (danh sách tham số)

– Chỉ cần thêm static vào trước khai báo hàm trong lớp – Giống như 1 hàm toàn cục

Dữ liệu và hàm thành viên tĩnh

Khai thác một lớp

• Khai báo lớp : file <tên lớp>.hpp

• Định nghĩa hàm thành viên : file <tên lớp>.cpp

• Sử dụng lớp : trong 1 file khác vidu.cpp

Diem.hpp

class Diem {

int x,y;

};

Diem.cpp

#include “Diem.hpp”

Diem::Diem() {… }

void Diem::InDiem() { … }

Vidu.cpp

#include “Diem.cpp”

void main () { Diem a;

a.InDiem();

….

}

• Tránh định nghĩa lớp nhiều lần :

Để tránh #include nhiều lần một lớp có trong

nhiều tập tin khác nhau,

ta dùng các từ khóa tiền

xử lý

#ifndef

#define

Khai thác một lớp