03 đề tài chữa lỗi kiểu bài nghị luận xã hội cho học sinh giỏi

Bài văn sẽ thể hiện những hiểu biết của học sinh về các lĩnh vực hoạt động trong đời sống xã hội của con người; những tình cảm đạo đức và thẩm mĩ của các em; năng lực viết văn nghị luận;

1

MÃ CHUYÊN ĐỀ: VAN_03 CHUYÊN ĐỀ TRẠI HÈ HÙNG VƯƠNG

LẦN THỨ XVI – NĂM 2020

CHỮA LỖI TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

CHO HỌC SINH GIỎI QUÔC GIA

I Chương 1: Lỗi do học sinh thiếu hiểu biết xã hội 5

II Chương 2: Lỗi do học sinh yếu kĩ năng làm văn 26

2 Lỗi ở kĩ năng chọn và phân tích dẫn chứng 27

Như vậy, ta thấy nghị luận xã hội có vai trò rất quan trọng trong sự phát triển của xã hội Nó tạo nên sự thay đổi trong nhận thức, tình cảm, hành động của con người, khiến con người nhận ra những mâu thuẫn giữa sự công bằng

và quyền lực, từ đó đấu tranh để đem lại sự cân bằng Nghị luận xã hội phát huy được trí tuệ tập thể, bởi con người luôn bị giới hạn bởi không gian, thời gian, bị nhiều định chế chi phối, vì vậy, góc nhìn của mỗi cá nhân thường mang tính chủ quan và giới hạn

Nghị luận xã hội cũng giúp cá nhân con người phát triển Qua hoạt động này, con người phát triển các năng lực: nhận thức, thẩm mĩ, giao tiếp; phát triển về tư tưởng, tình cảm; có thái độ tranh luận một cách khoa học, hình thành tư duy phản biện, tránh lỗi ngụy biện

Giáo sư Trần Đình Sử từng nói về vai trò của văn nghị luận: “ rất cần thiết cho mỗi người, dù ta có học nghề gì trong tương lai Bởi làm văn nghị luận là rèn luyện tư duy bằng ngôn ngữ, cách diễn đạt chính xác, cách dùng từ đúng chỗ, cách thuyết phục người khác Thiếu năng lực thuyết phục thì khó

mà thành đạt trong cuộc sống”

Chiếm 8,0 điểm trong thang điểm 20, nghị luận xã hội là một dạng bài nằm trong cấu trúc của đề thi chọn học sinh giỏi môn Ngữ Văn Bài văn sẽ thể hiện những hiểu biết của học sinh về các lĩnh vực hoạt động trong đời sống xã hội của con người; những tình cảm đạo đức và thẩm mĩ của các em; năng lực viết văn nghị luận; năng lực tư duy Chính những năng lực này giúp học sinh

có khả năng kiến tạo các mối quan hệ xã hội, nhất là trong xã hội hiện đại, con người cần có sự kết nối rộng rãi với thế giới

Tuy nhiên, khi giảng dạy mảng nghị luận xã hội cho học sinh, kể cả học sinh đội tuyển học sinh giỏi quốc gia, chúng tôi nhận thấy các em vẫn mắc một số lỗi trong bài làm, năng lực viết bài văn nghị luận xã hội chưa tốt, dẫn tới bài văn thiếu sức thuyết phục

Qua tiếp xúc với đề thi học sinh giỏi môn Ngữ Văn các cấp, chúng tôi nhận thấy câu hỏi nghị luận xã hội một mặt tạo được hứng thú cho học sinh nhưng không phải là những vấn đề có thể dễ dàng giải quyết Bởi vấn đề đưa

ra thường đòi hỏi học sinh có hiểu biết xã hội sâu sắc và rộng, phải có sự kiến giải của cá nhân

3

Các em học sinh mới đang ở độ tuổi vị thành viên, phải tiếp xúc với mảng kiến thức mới mẻ, rộng mà có khi từ trước đó các em chưa từng quan tâm, hoặc sự quan tâm còn chưa sâu sắc Hiểu biết xã hội đã có nhưng chưa dày dặn, thiếu trải nghiệm thực tế, thiếu sự cọ xát qua hoạt động tranh biện, phát biểu… khiến các em có thể nhìn vấn đề còn phiến diện, đơn giản; vốn sống còn hạn chế khiến cho việc chứng minh luận đề thiếu sức thuyết phục do bài viết thiếu lí lẽ; chỉ có lí lẽ suông hoặc đưa dẫn chứng một cách máy móc, không có kĩ năng phân tích dẫn chứng; việc mở rộng vấn đề cũng máy móc và

sơ cứng; việc rút ra bài học cho bản thân còn chung chung, công thức.v.v…

Gần đây, tại các nhà trường có hoạt động đào tạo và bồi dưỡng hóc inh giỏi quốc gia môn Ngữ Văn, đội ngũ giáo viên đã quan tâm đên việc bồi dưỡng kĩ năng làm bài ch các em Song song với việc trang bị cho học sinh hiểu biết xã hội; rèn luyện kĩ năng làm bài; việc chữa lỗi trong bài làm cho học sinh là vô cùng cần thiết Bởi phải trải qua thực tế giải quyết các đề bài cụ thể, thực hành viết và sửa lỗi, học sinh mới có thể tiến bộ trong học tập

Trên đây là những lí do để chúng tôi thực hiện chuyên đề này

2 Lịch sử vấn đề

Đây là lần đầu tiên, đề tài được chọn để viết thành chuyên đề Trước đây, trong quá trình dạy học và ôn luyện đội tuyển, chúng tôi cũng luôn chữa bài văn nghị luận xã hội trong học sinh Nhưng mức độ và phạm vi nằm trong từng bài viết, chưa được tổng hợp và khái quát thành một chuyên đề cụ thể

3 Nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu

Nhiệm vụ của chuyên đề:

- Thống kê và khái quát được các lỗi cơ bản mà học sinh hay mắc phải trong bài văn nghị luận xã hội

- Xác định nguyên nhân và đề xuất các biện pháp khắc phục Nhằm đạt mục đích cuối cùng là người học tiến bộ qua từng bài viết, ngày càng hoàn thiện năng lực theo đường phát triển năng lực mà giáo viên hoạch định

Phạm vi nghiên cứu: nằm trong phạm vi dạy – học của việc ôn luyện đội tuyển học sinh giỏi quốc gia qua các năm

4 Phương pháp nghiên cứu

Đối với chuyên đề này, chúng tôi lựa chọn các phương pháp:

- Thống kê: thống kê các lỗi học sinh thường mắc phai trong bài làm

- Phương pháp phân tích và tổng hợp: phân tích, phân loại lỗi, tổng hợp theo hai nhóm: lỗi do thiếu, sai kiến thức; lỗi do thiếu và yếu kĩ năng làm bài

5 Cấu trúc của chuyên đề

Chuyên đề gồm ba phần: phần mở đầu, phần nội dung, phần kết luận

4

Phần nội dung gồm ba chương:

Chương 1: Lỗi do học sinh thiếu hiểu biết xã hội Chương 2: Lỗi do học sinh yếu trong kĩ năng làm bài Chương 3: Chữa một số đề cụ thể

5

NỘI DUNG Chương 1 Lỗi do học sinh thiếu hiểu biết xã hội

Đây là một trong những loại lỗi cơ bản trong bài làm của học sinh Hầu hết các bài viết của các em, kể cả học sinh trong đội tuyển học sinh giỏi cũng thường xuyên xuất hiện loại lỗi này

1 Nguyên nhân và phân loại

1.1 Nguyên nhân:

- Con người tồn tại trong không gian, thời gian nhất định và luôn bị giới hạn bởi không gian, thời gian, chịu sự chế định của những định chế xã hội Bởi vậy, việc học sinh thiếu hiểu biết về một số lĩnh vực hoạt động nào

đó của xã hội là điều tất yếu

- Học sinh tham dự kì thi học sinh giỏi cấp quốc gia ở bậc học trung học phổ thông là ở tầm tuổi từ 16 tới 18 tuổi Thời gian để các em tiếp xúc với kiểu bài nghị luận xã hội chưa dài, thời gian để tích lũy hiểu biết xã hội cũng không nhiều, trong khi lượng kiến thức cần có để viết được bài văn nghị luận

xã hội khá lớn, thuộc rất nhiều lĩnh vực hoạt động của xã hội: kinh tế, xã hội, khoa học, tôn giáo, văn hóa v.v…

- Sự hạn chế của bộ não trong hoạt động tiếp nhận thông tin Có người chỉ hứng thú và ghi nhớ đối với loại thông tin về một vài lĩnh vực cụ thể nào

đó chứ không thể quan tâm và ghi nhớ tất cả thông tin mà họ tiếp xúc

- Ở Việt Nam, thật sự việc trẻ em tìm hiểu về các vấn đề xã hội còn rất nhiều hạn chế Bởi nhiều người cho rằng: đó là những thông tin khô khan; là những vấn đề của Chính phủ, việc của người lớn, tuổi thiếu niên là để học các

bộ môn văn hóa, phát triển thể chất, thẩm mĩ, vui chơi giải trí Chính vì rất nhiều người lớn, bậc phụ huynh, thầy cô giáo có quan niệm như vậy nên trẻ

em đã bị hạn chế trong việc tiếp cận những vấn đề xã hội

- Thái độ hời hợt trong việc tìm hiểu, tiếp cận, phân tích kiến thức xã hội Trong khảo luận “Người Việt hời hợt”, tác giả Huỳnh Chí Viễn đã chỉ ra mười hai đặc điểm của một người hời hợt:

1 Có hiểu biết nông cạn và sơ sài về một vấn đề

2 Không có hứng thú hoặc sự tò mò đối với kiến thức mới lạ

3 Lười suy luận, không thích thử thách

4 Không có khả năng kết nối và tổng hợp thông tin

5 Tranh luận theo cảm tính, ít khi thấy được tính logic của vấn đề

6 Sợ nói đến những chủ đề “nhạy cảm”, rất ngại đụng chạm đến những vấn đề nghiêm túc hoặc nhạy cảm như kinh tế, chính trị, lịch sử, khoa học

7 Thích theo những trào lưu mới nổi nhưng không bền

8 Tin theo những gì hợp ý mình bất kể tính xác thực

9 Khả năng sử dụng ngôn ngữ kém

10 Kém ngoại ngữ

- Hiểu vấn đề còn nông cạn, đơn giản, thậm chí không xác định đủ vấn

đề nghị luận, dẫn tới bài viết thiếu luận điểm

Luận đề bao gồm các nội dung:

+ 1 sự vật hiện tượng bao giờ cũng tồn tại trong trạng thái là tổng hòa của nhiều phương diện; có mặt tích cực, tiêu cực

+ Thái độ của mỗi người thể hiện cách nhìn và cách phản ứng của họ trước mỗi sự vật hiện tượng: hoặc họ chọn mặt tích cực và vui vẻ, hoặc họ chọn mặt tiêu cực và phàn nàn

Thế nhưng, đa phần người viết chỉ nhìn thấy vấn đề thứ hai: đó là cách nhìn và thái độ phản ứng trước thực tại Con người thường có hai cách nhìn

và kéo theo đó là hai cách phản ứng trước hiện thực: nhìn vào mặt tiêu cực của sự vật hiện tượng và phản ứng tiêu cực: phàn nàn; hoặc nhìn mặt tốt của vấn đề và phản ứng tích cực: vui vẻ

- Bài không có dẫn chứng

- Bài có dẫn chứng không tương thích với luận đề

- Bài có dẫn chứng nhưng người viết không hiểu được hết giá trị của dẫn chứng, dẫn đến phân tích hời hợt, luận cứ thiếu sức nặng

2 Cách khắc phục

Để bài nghị luận xã hội có sức thuyết phục cao, ngoài kiến thức lí thuyết, học sinh phải có hiểu biết xã hội Hiểu biết xã hội của học sinh bao gồm:

- Mức độ nắm thông tin về các vấn đề xã hội Lượng tri thức xã hội càng phong phú thì học sinh càng có cái nhìn đa chiều, khách quan khi bàn luận, người viết sẽ có nhiều chất liệu, luận cứ dẫn chứng để soi chiếu vấn đề

Ví dụ: với hiện tượng làm xôn xao dư luận xã hội thời gian tháng 11 năm 2019: việc xây dựng tòa nhà Panorama trên đèo Mã Pí Lèng (Hà Giang) Để bàn luận về hiện tượng đó, học sinh cần biết: qui định về việc xây dựng trên đất nông nghiệp; quyền tiếp cận cảnh quan thiên nhiên của con người; giá trị của cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và nguyên sơ trong dịch vụ kinh doanh du lịch; luật di sản

đi kèm là thái độ văn hóa, tôn trọng pháp luật và đạo đức

2.1 Rèn học sinh việc tìm nguồn kiến thức

Giáo viên có thể định hướng học sinh huy động kiến thức từ các nguồn sau:

- Kiến thức từ sách vở: Chủ yếu từ báo chí, sách tham khảo về các lĩnh vực của cuộc sống, từ văn học, lịch sử, khoa học, tôn giáo.v.v…Chúng tôi tạm chia thành các loại như sau:

+ Sách công cụ: từ điển Tiếng Việt, Từ điển bách khoa toàn thư, Các nền văn minh thế giới, Tinh hoa văn hóa phương Đông”, “Từ điển từ A đến Z dành cho thiếu nhi”…

+ Sách về gương người tốt việc tốt, " Hạt giống tâm hồn", "Quà tặng cuộc sống", “Những tấm lòng cao cả”

+ Sách selp helf: “Trên đường băng”, “Cà phê cùng Tony”, “Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu”, “Gập ghềnh tuổi 20”, “Đừng tháo xuống nụ cười”, “Đi thật xa trên một chiếc camper”, “Sống thực tế giữa đời thực dụng”…

+ Sách khoa học: “Vô cùng tàn nhẫn, vô cùng yêu thương”, “Mê Kông, những phù sa phiêu bạt”,…

- Kiến thức từ đời sống: Hiểu biết, tích lũy hoặc từ đời sống hàng ngày của bản thân người viết, yêu cầu học sinh có thói quen quan sát cuộc sống, tìm ra những vấn đề từ cuộc sống xung quanh, quan trọng hơn là phải suy nghĩ về những vấn đề đó Giáo viên có thể giao bài tập cho học sinh mang những chủ đề khác nhau: Những điều em nhìn thấy khi đi đường, Những nghịch lí trong cuộc sống mà em nhận thấy…

- Các chương trình truyền hình bổ ích, đem lại những thông tin mang tính thời sự, bổ ích: Chuyển động 24h, Tiêu điểm, Điều ước thứ 7, Quà tặng cuộc sống…

2.2 Rèn kĩ năng bồi dưỡng, tích lũy kiến thức

2.2.1 Xác định các lĩnh vực đời sống mà học sinh cần tìm hiểu

Giáo viên cần hướng dẫn học sinh tự kiểm tra lượng kiến thức của bản thân, độ sâu và rộng cuả kiến thức Từ đó, khoanh vùng những lĩnh vực đời sống mà học sinh cần tích lũy Chúng tôi tạm chia thành các chủ đề:

8

* Các vấn đề thuộc phạm vi phát triển cá nhân:

- Đạo đức, lối sống

- Lí tưởng sống

- Nhân sinh quan, thế giới quan

* Các vấn đề chung của nhân loại, đất nước:

- Bảo vệ môi trường, ô nhiễm môi trường

- Tôn giáo

- Văn hóa

- Pháp luật

2.2.2 Kĩ năng phát hiện các hiện tượng đời sống

Muốn viết được bài văn nghị luận xã hội sâu sắc, người viết phải có sự hiểu biết sâu sắc về các hiện tượng đời sống Vốn sống của người viết chỉ được khắc sâu khi tự học sinh hứng thú, quan tâm, có ý thức chủ động tìm tòi

Trong những ngày đầu của năm 2020, chúng ta đang thấy những thông tin sau xuất hiện trong đời sống xã hội: Thảm họa cháy rừng ở Austraylia và lời kêu gọi ủng hộ, giúp đỡ, cầu nguyện cho Austraylia “pray for Austraylia”,

sự lo lắng về chiến tranh giữa Mĩ và Iran Chúng ta cũng thấy tràn ngập trên các phương tiện thông tin đại chúng là việc ở Việt Nam, luật phòng chống tác hại của bia rượu bắt đầu có hiệu lực từ 1/1/2020, không khí ở nhiều đô thị Việt Nam ô nhiễm với chỉ số có lúc cao nhất trên thế giới Thế nhưng, điều đáng buồn là mọi người thi nhau chia sẻ lời cầu nguyện cho Austraylia nhưng không mấy ai nhận ra cũng như chia sẻ rằng: thảm họa cháy rừng ở Austraylia

là điều tất yếu bởi: Họ đã khai thác và bán lượng than đá khổng lồ cho Ấn Độ

và Trung Quốc, hai công xưởng lớn nhất hành tinh, với lượng khí thải rất lớn vào khí quyển, góp phần thúc đẩy nền nhiệt trái đất tăng lên đến 1,1 độ C; chính họ cũng đã góp phần ngăn cản việc các nước khác yêu cầu Mĩ và Trung

9

Quốc cắt giảm lượng khí thải công nghiệp Hệ quả là khi nền nhiệt của trái đất tăng lên, nhiệt độ của Austraylia cũng tăng theo và càng khô nóng, với mức 41,9 độ C vào tháng 12 năm 2019 Rừng bốc cháy và nhiều thứ khác cũng vậy Đây cũng là tương lai chung cho chúng ta Hãy cầu nguyện và hành động cho cả chúng ta nữa!

Từ 1/1/2019, ở Việt Nam, Luật phòng chống tác hại của bia rượu đã có hiệu lực Trong đó tại điều 5 có nội dung: cấm uống rượu, bia trước, trong và sau khi lái xe Chúng tôi quan sát thấy dư luận xã hội chủ yếu chia thành 2 nhóm: nhóm ủng hộ luật, khẳng định sẽ tuyệt đối tuân thủ; nhóm than phiền

vì phải nhịn rượu, bia, than phiền vì quán nhậu ế khách, mách nhau cách để vẫn uống bia rượu mà tránh được máy kiểm tra nồng độ cồn, lập thuyết “âm mưu” cho rằng cơ quan soạn thảo luật đã “bắt tay” với các hãng vận tải Điều rất lạ là trong số than phiền và mỉa mai, có rất nhiều người cách đây khoảng một năm đã thay đổi ảnh đại diện của họ trên trang cá nhân của tài khoảng xã hội facebook với lời kêu gọi: đã uống rượu bia thì không lái xe, đồng thời bày

tỏ mong muốn luật pháp xử phạt nghiêm khắc hành vi điều khiển phương tiện giao thông sau khi uống rượu, bia!

- Quan sát đời sống phải gắn với ghi chép, sưu tầm để làm tư liệu

- Quan sát đời sống phải đi liền với việc suy nghĩ, hình thành quan điểm và phản biện về những gì mình nghe được, quan sát được Trên cơ sở

đó, biết lựa chọn, nắm bắt lấy bản chất vấn đề Ví dụ: trong thời gian gần đây, khi các vụ ấu dâm bị phát hiện ngày càng nhiều, chúng ta thấy xuất hiện lời kêu gọi: hãy đấu tranh chống lại nạn ấu dâm bởi rất có thể ngày mai, nạn nhân tiếp theo sẽ là con, em của bạn Liệu lời kêu gọi này có thuyết phục và nhân đạo nếu như ta lật lại lập luận: vậy chỉ những người có người thân là trẻ nhỏ mới cần đấu tranh chống lại nạn ấu dâm??

Có quan sát nhạy bén với các hiện tượng đời sống như vậy học sinh mới nghĩ và viết nghị luận xã hội bằng chính tư duy, văn phong của mình, bài viết mới chân thành thấm thía và có sức thuyết phục cao thay vì viết văn bằng cái đầu của người khác

2.2.3 Rèn kĩ năng đọc hiểu tư liệu

Bên cạnh việc tự mình quan sát, phân tích, suy ngẫm về đời sống xã hội, người học có thể tích lũy thêm kiến thức cho mình bằng việc đọc tài liệu Nhưng muốn đọc hiệu quả cũng cần phải rèn luyện kĩ năng đọc Kĩ năng đọc hiểu tài liệu bao gồm:

- Kĩ năng xác định nội dung cần đọc (đọc những gì?) Học sinh cần xác định những lĩnh vực cần đọc, liên tục tìm hiểu để có thêm hiểu biết đầy đủ về lĩnh vực đó Học sinh có thể dựa trên một số căn cứ để xác định các lĩnh vực cần đọc:

10

+ Khảo sát các đề thi học sinh giỏi, các đề thi trong kì thi trung học phổ thông quốc gia để xác định các lĩnh vực xã hội thường được đề cập trong bài

+ Những vấn đề mang tính thời sự của xã hội

+ Vùng hiểu biết mà bản thân đang còn trống

Ví dụ: một số vấn đề nổi bật hiện nay: thảm họa cháy rừng ở Úc, cuộc biểu tình của người trẻ Hồng Kông chống lại luật dẫn độ của chính phủ Trung Quốc, những bài diễn thuyết của Greta Thunberg, ô nhiễm bụi mịn, ô nhiễm rác thải nhựa, ô nhiễm tiếng ồn, chủ nghĩa tiêu dùng, xu hướng sống tối giản, cuộc đấu tranh cho nhân quyền ở cộng đồng LGBT, hiện tượng kì thị sắc tộc, hiện tượng đồng hóa văn hóa, hiện tượng chê bai về ngoại hình của người khác, hiện tượng bắt nạt trên mạng, luật chống tác hại của bia rượu.v.v…

+ Những gì các em hứng thú, yêu thích, phù hợp với lứa tuổi Ví dụ: đọc tìm hiểu về những nhóm nhạc K- pop đang được các em hâm mộ vừa thỏa mãn hứng thú của học sinh vừa có thể dùng làm tư liệu cho các vấn đề như: sự sáng tạo, khát vọng thành công, khát vọng được cống hiến, khát vọng sống đẹp: BTS, 1977Vlog, Đen Vâu, Sơn Tùng MTP, Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam…

- Kĩ năng tìm kiếm nguồn tư liệu: Giữa thời đại cách mạng công nghệ

số, việc đăng tải thông tin cũng như tìm kiếm thông tin vô cùng dễ dàng và nhanh chóng, dẫn đến học sinh có thể gặp phải những thông tin không chính xác, thậm chí tin giả Do vậy, giáo viên cần rèn học sinh kĩ năng tìm kiếm nguồn tư liệu:

+ Tư liệu có nguồn gốc, xuất xứ đáng tin cậy (tác giả, nhà xuất bản, nhà sách có uy tín Học sinh nên tìm sự giới thiệu từ thầy cô, các nhà nghiên cứu.)

+ Tư liệu mang tính thời sự cập nhật Một số nguồn tư liệu xã hội mà giáo viên có thể định hướng cho học sinh tìm đọc:

* Một số thuật ngữ, khái niệm phổ biến Ví dụ: dân tộc, tộc người, giới, giới tính, bản sắc, văn hóa, văn minh, văn hiến, bụi siêu mịn, môi trường, cách mạng, công nghiệp, công nghệ, hệ sinh thái xanh, biến đổi khí hậu, lỗ thủng tầng ozon, hiệu ứng nhà kính, hiệu ứng beton, hiện tượng che mờ khí quyển, hiện tượng El Nino, El Nina…

* Thông tin về các hiện tượng, nhân vật có tính thời sự trong nước và nước ngoài: Quan điểm xã hội của người viết phải được làm vững chắc từ các

sự vật, hiện tượng, nhân vật của đời sống thực tế Những thông tin này học sinh có thể cập nhật liên tục qua báo chí, nhất là báo điện tử, qua bản tin Thời

sự tổng hợp của đài truyền hình quốc gia và địa phương hoặc các mục tin tức chuyên biệt như bản tin công nghệ, bản tin văn hóa – xã hội Ngoài ra, khuyến khích các em tiếp cận tin tức qua các trang báo nước ngoài, các kênh truyền hình uy tín của nước ngoài như Discovery, Geo Graphic… Giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh những địa chỉ uy tín để cập nhật thông tin xã hội

1 Ủng hộ việc tồn tại tòa nhà với các lí lẽ:

- Nhà được xây dựng trên đất thuộc quyền sở hữu cá nhân

- Nhà tạo ra công ăn việc làm cho nhiều lao động địa phương, tạo ra nguồn đóng góp cho địa phương

- Đây là địa điểm dừng chân, nghỉ ngơi, sử dụng các dịch vụ đáp ứng nhu cầu tại chỗ của du khách

- Nhà thuộc vùng đệm của di sản, không ảnh hưởng tới di sản

- Những người không ủng hộ là do không có tiền sử dụng dịch vụ, ghen tức với khách du lịch có tiền để sử dụng dịch vụ

- Chủ tòa nhà đã bỏ ra số tiền lớn đề đầu tư, nếu bị tháo dỡ sẽ mất sạch tài sản

- Chủ tòa nhà phát biểu với báo chí: sẽ tự tử nếu tòa nhà bị tháo dỡ

2 Yêu cầu tháo dỡ tòa nhà với các lí do:

- Đất trên Giấy xác nhận quyền sử dụng đất là đất nông nghiệp, vì thế chủ sử dụng đất đã xây dựng quá diện tích cho phép, xây dựng khi chưa có giấy phép của Sở Xây dựng tỉnh Hà Giang

- Cách địa điểm xây dựng tòa nhà Panorama 13km là một loạt khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng Du khách lên đèo Mã Pí Lèng bằng xe máy hoặc ô

tô, ì vậy di chuyển thêm 13 km về hai bên chân đèo để nghỉ ngơi là điều hoàn toàn dễ dàng so với khả năng của họ

- Kể cả khi di chuyển ở hai bên chân đèo, chủ nhân tòa nhà vẫn có thể kinh doanh dịch vụ và tạo công ăn việc làm, thu nhập cho lao động địa phương

- Khách du lịch có quyền tự do tiếp cận cảnh quan thiên nhiên, nưng tòa nhà Panorama chỉ cho phép những ai trả tiền dịch vụ mới được lên đó để ngắm Mã Pí Lèng, cũng như chụp ảnh lưu niệm từ điểm nhìn đẹp nhất của con đèo

ta kêu gọi giữ vẻ đẹp Sơn Đoòng, vậy cớ gì ta không giữ Mã Pí Lèng?

Học sinh có thể đọc những bài nghiên cứu, phân tích, phản biện xã hội trên các mục bình luận chuyên biệt của báo chí, truyền hình, các trang blog, facebook có uy tín của các nhà nghiên cứu xã hội học, nhà báo, những người

có kinh nghiệm như cuốn “Bức xúc không làm ta vô can”, “Thiện, ác và smart phone” (Đặng Hoàng Giang), “Nếu biết trăm năm là hữu hạn” (Phạm Lữ Ân), Các em có thể theo dõi những trang facebook của các nhà khoa học môi trường, các nhà báo viết phản biện xã hội, văn hóa như: Phạm Gia Hiền, Hoàng Minh Trí, Đào Tuấn, Ngô Nguyệt Hữu, Nguyễn Tiến Tường, Trương Anh Ngọc, Trần Đăng Tuấn, Phạm Lan Phương, Nguyễn Thu Trang… Những bài phân tích trên mang đến cho các em nhiều thông tin có chiều sâu, những góc nhìn mới về nhiều vấn đề xã hội Hơn nữa, đọc các bài bình luận, phân tích còn giúp các em học hỏi cách hành văn với lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc sảo, cái nhìn đa chiều, hành văn truyền cảm, thông tin chính xác và khoa học

Ví dụ: Cách đây không lâu, khi thế giới công bố kết quả cuộc bầu chọn

“Nhân vật của năm”, cô bé Greta đã được tạp chí Time bầu chọn là nhân vật của năm Ngay lập tức, nhiều bạn trẻ Hồng Kông đã lên tiếng mỉa mai cô bé, gọi Greta là “con nhãi của năm” Họ tức giận vì cuộc đấu tranh bền bỉ, đổ nhiều mồ hôi, nước mắt, máu của họ lại không được bình chọn Trước hiện tượng đó, nhà báo tự do Phạm Lan Phương đã có bài viết mang tựa đề “Con nhãi của năm” để bày tỏ quan điểm của mình về việc làm của Greta và các bạn trẻ Hồng Kông Lập luận mà tác giả Phạm Lan Phương đưa ra để thuyết phục những người miệt thị Greta hoặc ủng hộ cách phản ứng của các bạn trẻ Hồng Kông là:

- Mọi người chưa đánh giá đúng thảm họa khủng khiếp của biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường:

+ Toàn bộ các hứa hẹn mà quốc gia phát triển hứa vào năm 1989 đều không thành hiện thực 30 năm sau - năm 2019 Trái đất nóng dần lên Biến đổi khí hậu tạo ra thời tiết cực đoan Nỗ lực cắt giảm sử dụng nguyên liệu hóa thạch nửa vời trong cuộc kháng cự đầy tiền bạc của các tập đoàn dầu mỏ và than đá

13

+ Cô bé chỉ là một bạn gái thiếu niên bình thường, gom đủ dũng cảm

để nói thật với kẻ quyền lực, đã trở thành biểu tượng của thế hệ Bằng cách miêu tả rõ nét sự nguy hiểm có tính trừu tượng bằng sự phẫn nộ, Thunberg trở thành tiếng nói dõng dạc nhất về vấn đề quan trọng nhất mà hành tinh này đang đối mặt.”

- Những bạn fan Hong Kong đang hậm hực chửi TIME không công bằng hay chửi Thunberg là con nhãi con thì nên hiểu rõ vài điều:

+ Thunberg không chỉ là “NHÂN VẬT CỦA NĂM” - mà là tiếng nói trước vấn đề toàn cầu - khi biến đổi khí hậu đang dần biến nhiều vùng trên thế giới chìm vào thảm họa - trong khi các lãnh đạo tầm thế giới như Mỹ, khăng khăng bảo vệ các ngành công nghiệp truyền thống như dầu mỏ và than đá - và phớt lờ số phận của con người

+ Câu chuyện nhân vật của năm không chỉ dừng ở phần “con nhãi nổi tiếng” mà nó sẽ nhắc nhở bạn về vấn đề quan trọng chính bạn sẽ đối mặt mỗi ngày: triều cường cao hơn trong thành phố, đường ngập sâu sau mưa, thành phố mịt mù khói thải và chất lượng ô nhiễm không khí làm bạn ho sù sụ phát

ốm, con sông bên nhà bạn xanh biếc không phù sa và mùa hạn ngặt nghèo hơn

- Vậy những gì cô bé làm sẽ liên quan thế nào tới giới chức cao cấp?

Và đến chúng ta?

+ Tổng thống Pháp Macron trả lời thứ mà Greta làm được: “Khi bạn là nhà lãnh đạo và tuần nào bạn cũng thấy người trẻ biểu tình với thông điệp đó, bạn không thể dửng dưng được Họ giúp tôi thay đổi.” TIME viết: “Lãnh đạo phản ứng khi có áp lực, áp lực được tạo ra nhờ phong trào, phong trào được gầy dựng từ hàng ngàn người chịu thay đổi suy nghĩ của mình."

+ Greta không có quyền lực gì, nhưng cô bé tạo ra một phong trào toàn cầu, nơi những người hoảng sợ khủng hoảng khí hậu của thế kỷ này thấy đồng cảm, nơi những nạn nhân môi trường lên tiếng bảo vệ vùng đất và thiên nhiên của họ, nơi người đô thị ý thức họ phải giảm sử dụng xăng dầu, thay đổi loại nguyên liệu và lối sống Nơi những chính trị gia cảm thấy bị buộc phải hành động (thay vì hứa cuội) với các hành động làm giảm tốc độ và quy mô của biến đổi khí hậu Nghĩa là (có thể) bầu trời nhà bạn sẽ bớt khói thải, bớt

ho sù sụ đeo khẩu trang, bớt bị hạn hán và bão lụt cực đoan, bớt bọc nylon làm chết cá voi

- Nếu bạn trân trọng những giá trị nhân quyền phổ quát mà người Hong Kong đang đấu tranh giành lấy - thì xin đừng sỉ nhục giá trị mà một cô bé cùng hàng trăm triệu người khác trên thế giới đang nỗ lực tạo ra

* Những bài văn nghị luận xã hội tham khảo Ngoài những bài báo, bài bình luận xã hội, học sinh nên tăng cường tham khảo cách viết nghị luận xã hội từ các bài làm của học sinh đạt giải trong các cuộc thi Olympic 30/4, Trại

hè Hùng Vương, kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia Tài liệu là những bài văn

có chất lượng, bài đạt giải trong các kì thi được tập hợp trong các cuốn sách

14

đã xuất bản: Tổng tập đề Olympic 30/4 môn Ngữ Văn qua từng năm, Tuyển chọn những bài văn đạt giải Quốc gia học sinh giỏi THPT 2004 đến 2014 (Nguyễn Duy Kha, Hoàng Văn Quyết tuyển 22 chọn và biên soạn); Những bài văn nghị luận xã hội chọn lọc (PGS Trần Hữu Tá chủ biên); Tài liệu chuyên Văn, tập 3(PGS Đỗ Ngọc Thống), bài làm tốt của các anh/chị khóa trên, của các bạn cùng đội tuyển Giáo viên cần hướng dẫn học sinh học tập, rút kinh nghiệm từ các bài văn đó

Việc đọc hiểu phải đi kèm với việc sưu tập tư liệu, ghi chép, suy ngẫm theo từng chủ đề Giáo viên có thể nêu ra các lĩnh vực, đặt ra các vấn đề để học sinh thảo luận: ví dụ: ấu dâm là bệnh hay là tội ác? Nên hay không nên duy trì các lễ hội mà ở đó con người đối xử tàn ác với động vật (chém lợn, đâm trâu, chọi trâu…)?

Dưới đây là một số thông tin về một số chủ đề giáo viên có thể trang bị cho học sinh:

2.2.4 Cung cấp kiến thức về một số chủ đề cho học sinh

Giáo viên có thể cung cấp cho học sinh kiến thức về một số chủ đề mà đòi hỏi sự tổng hợp với cái nhìn nhiều chiều

Dưới đây là một vài chủ đề:

Chủ đề Tôn giáo

Nho giáo: Khổng Tử và Mạnh Tử là những người đặt ra nền móng của

hệ tư tưởng Nho giáo có công trong việc đưa ra những quy chuẩn trong việc ứng xử xã hội cũng như nghĩa vụ của những tầng lớp khác nhau nhằm tạo ra một xã hội có trật tự thống nhất và dễ điều hành hơn khiến cho nhà nước phong kiến tập quyền có thể củng cố quyền lực tối đa Đây là một bước tiến lớn trong lịch sử từ chế độ phong kiến sơ khai thời Ân - Chu để trở thành chế

độ phong kiến chuyên chế thời Tần - Hán và các triều đại Trung Quốc sau này Nhưng khi phong thánh Khổng Mạnh và thần thánh hóa những gì thuộc

về Nho giáo (chữ Thánh Hiền, sách Thánh Hiền) thì chế độ phong kiến đã rất thành công trong việc dùng hệ tư tưởng Nho giáo này để làm người dân ngu muội và tuân phục vì những lý do sau đây:

1 Đã là Thánh nhân thì cái gì liên quan tới họ đều đúng, chỉ được ca ngợi và học theo chứ không được phê phán hoặc phản biện Điều này khiến

Tứ Thư Ngũ Kinh được tôn sùng suốt hai ngàn năm mà không hề có một lời chỉ trích hoặc phê bình từ những người gọi là có học

2 Đề cao tính tôn ti trật tự theo kiểu dưới phải phục tùng trên mà không được quyền chống đối hoặc phản kháng cho dù trên có như thế nào đi nữa (thần tử phục tùng vua, con cái phục tùng cha mẹ, học trò phục tùng thầy,

vợ phục tùng chồng) Mặc dù đạo quân thần, sư đồ, phu phụ và phụ tử trên lý thuyết đều mang tính hai chiều nhưng trên thực tế những kẻ ngồi chiếu trên nếu có cư xử không phải đạo hoặc thậm chí là bá đạo cũng đều được giơ cao

4 Coi rẻ khoa học và thương nghiệp vốn là những yếu tố nền tảng để phát triển đất nước Điều này khiến cho toàn bộ nền kinh tế của những nước Nho giáo đều trông cậy vào nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp lỗi thời lạc hậu Trong khi đó tầng lớp Nho sĩ với vốn kiến thức vô dụng của mình lại được xã hội coi trọng trong khi họ chính là thành phần ăn bám

5 Không coi trọng việc tìm ra cái mới mà coi trọng việc lục tìm trích dẫn điển xưa tích cũ (cổ nhân có câu…), không coi trọng tính ứng dụng mà thích những thứ sáo rỗng phù phiếm (ngâm vịnh ca ngợi phong hoa tuyết nguyệt nhưng lại rất kém về những thường thức đời sống…), không thích việc tìm ra chân lý mà thích việc lấy lòng bề trên bằng việc ca ngợi công đức của vua, của cha mẹ của thầy…Đó là những bức tường về mặt tư tưởng giam cầm những người theo Nho học khiến cho họ tưởng rằng mình là người hiểu biết nhưng thật ra rất ngu dốt và thủ cựu

6 Đề cao thuyết “thiên mệnh” cho rằng chỉ có một dòng họ có quyền làm chủ đất nước và cai trị muôn dân Thuyết thiên mệnh đánh tráo khái niệm

“quốc gia” với khái niệm “triều đình”, “dân tộc” với “hoàng tộc” Người dân trung thành với quốc gia và dân tộc đồng nghĩa phải trung thành với triều đình

và hoàng tộc

7 Trọng nam khinh nữ khiến cho nguồn lực về con người bị lãng phí

vô cùng nghiêm trọng vì phụ nữ không được học hành, không được làm việc

mà chỉ nghĩ tới chuyện tam tòng tứ đức, biến bản thân mình thành máy đẻ và

nô lệ phục dịch cho gia đình nhà chồng mà còn coi đó là những điều đáng tự hào

8 Phức tạp hóa những phép cư xử giữa người với người vốn cần sự chân thành và thân mật trở và biến nó thành những lễ nghi cầu kỳ phiền phức khiến con người rất dễ vướng vào những cái bẫy mang tên “lễ nghĩa” hoặc dùng lễ nghĩa để che giấu cảm xúc thật bên trong Về lâu về dài, việc tuân thủ theo lễ nghĩa mang tính chất thủ tục nhưng không phải xuất phát từ tình cảm thật khiến con người trở nên khách sáo và đạo đức giả

9 Dùng danh lợi và bổn phận trói buộc con người khiến con người xem việc dùng chữ nghĩa kiếm chút công danh và bổng lộc về vun đắp cho gia tộc

là lẽ sống của cuộc đời

2 Đã là dân thì phải phục tùng vua quan, đã là con thì phải phục tùng cha mẹ, đã là học trò thì phải phục tùng thầy, và đã là vợ thì phải phục tùng chồng Bất cứ hành động hoặc suy nghĩ nào trái lại với tư tưởng nói trên đều

5 Mục đích sống lớn nhất của người đàn bà là lấy chồng, sinh con trai nối dõi cho chồng và quán xuyến gia đình nhà chồng

6 Mục đích lớn nhất của việc học hành là biết tuân phục và để lập công danh chứ không phải để nâng cao hiểu biết và giải phóng về mặt tư tưởng

Đạo giáo: Ảnh hưởng của Đạo giáo (Lão giáo) đối với tư duy và đức

tin của người Việt Nam

Lão giáo (hay Đạo giáo) là tôn giáo nguyên thủy của Trung Quốc ra đời rất lâu trước Khổng giáo và là một trong những tôn giáo lâu đời nhất trên thế giới Bắt nguồn từ những tín ngưỡng dân gian và những triết lý giải thích sự hình thành thế giới của người Trung Quốc cổ đại, Lão giáo từng bước được hình thành và hoàn thiện thành một tôn giáo có giáo lý và nghi thức hoàn chỉnh Giáo lý của Lão giáo tập trung trong ba tác phẩm Kinh Dịch, Đạo Đức Kinh và Nam Hoa Kinh Nền tảng lý luận của Đạo giáo được trình bày qua tác phẩm Kinh Dịch, tương truyền là thư tịch cổ nhất của Trung Quốc được truyền từ thời Phục Hy, một vị vua trong thần thoại “Dịch” có nghĩa là thay đổi và dịch chuyển chỉ sự vận động không ngừng của vũ trụ Kinh Dịch đưa

ra những khái niệm giải thích sự hình thành vạn vật vẫn còn phổ biến đến ngày nay như Thái Cực (hợp nhất, hỗn mang) sinh Lưỡng Nghi (âm và dương) sinh Tứ Tượng (Thái Dương, Thiếu Dương, Thái Âm, Thiếu Âm) sinh Bát Quái (tám quẻ đơn gồm Càn (trời), Khôn (đất), Cấn (núi), Tốn (gió), Chấn (sấm sét), Khảm (nước), Ly (lửa) và Đoài (ao hồ)) và sáu mươi tư quẻ kép (do bát quái chồng lên nhau) Cùng với Ngũ Hành (Kim, Mộc Thủy, Hỏa, Thổ), Lưỡng Nghi chi phối mọi sự sinh diệt của những vật chất hữu hình trong vũ trụ Tất cả được gọi chung là Đạo (con đường) Tư tưởng chủ yếu của Đạo giáo lúc bấy giờ là con người sống chan hòa với thiên nhiên vì con người vốn là một phần của thiên nhiên Muốn vất bỏ ưu phiền trong cuộc sống con người phải rũ bỏ được những ham muốn về danh lợi tiền tài

17

Tác phẩm tư tưởng triết học quan trọng thứ hai của Lão giáo là Đạo Đức Kinh của Lão Tử tổng hợp tất cả những nguyên lý của Lão giáo Đạo Đức Kinh gồm 81 chương, 5000 chữ và hai phần Thượng Hạ Ngoài việc diễn giải thêm về những khái niệm căn bản của Kinh Dịch, Đạo Đức Kinh còn có hai triết lý quan trọng đó là Vô Vi (Vô cầu, vô tranh, vô đoạt, vô chấp)

và Nhân Ái (sống chan hòa, thương yêu, cứu giúp người khác) Theo Lão Tử, con người sinh ra vốn là một thực thể của vũ trụ và vạn vật cũng như muôn loài khác Cuộc sống không có gì là vui cũng chẳng có gì là buồn, chẳng có gì

để sở hữu hay tranh chấp Danh lợi đều là phù du Lão Tử không đề cập đến thiên đường hay địa ngục hay luân hồi chuyển kiếp Con người chỉ đơn giản sống trọn kiếp người rồi trở về với hư không Người hiểu được đạo này có thể thoát được cái chết bằng cách tu tiên, thọ ngang trời đất với điều kiện phải dứt

bỏ hết những thứ trần tục

Sau Lão Tử, Trang Tử, một triết gia khác sinh vào thế kỉ thứ 4 trước Công Nguyên đã soạn thảo Nam Hoa Chân Kinh giải thích đạo vô vi qua những câu chuyện ngụ ngôn hoặc những lời đối đáp Trang Tử bày tỏ sự chán ghét của mình với chế độ thống trị phong kiến và những gì thuộc về đạo đức phong kiến (Nho giáo)

Phần nổi của tảng băng chính là phần tín ngưỡng bao gồm các nghi thức tôn giáo và các hình tượng tôn giáo Đây là phần được đa số giáo dân tiếp cận vì nó dễ tiếp cận và có tác dụng rất lớn về mặt tâm lý đối với đa số giáo dân Nhưng nếu lạm dụng vào phần tín ngưỡng nhưng không hiểu sâu hiểu đúng về giáo lý, con người rất dễ bị lệ thuộc vào tôn giáo và bị lợi dụng

Qua nhiều biến thiên của lịch sử, Đạo giáo phân hóa thành hai nhánh: đạo giáo phù thủy và đạo giáo tiên học Người theo đạo giáo phù thủy được gọi là đạo sĩ, đạo nhân học cách sử dụng bùa phép, trừ tà bắt ma, luyện đơn dược, luyện công Phái tu tiên không màng đến chuyện đời, sống trên các ngọn núi cao hiểm trở để lánh đời, nhất quyết không tham gia chính sự Những vị chân nhân này thường tham thiền, luyện công và làm thuốc trong các đạo quán của mình Họ không thu nhận đệ tử bừa bãi mà chỉ truyền đạo cho những người có duyên

Là một tôn giáo lâu đời và tồn tại đến ngày nay, Đạo giáo tất nhiên có nhiều mặt tích cực Trước nhất, Đạo giáo khuyên con người sống thuận theo

tự nhiên, không nên quá coi trọng tiền bạc và danh vọng, phải có lòng từ bi và giúp đỡ những người yếu thế Đây cũng là tôn chỉ chung của hầu hết tất cả các tôn giáo chính thống trên thế giới Thuyết sáng thế của tôn giáo dựa trên Thái Cực (hỗn mang) sinh ra Lưỡng Nghi (âm dương) và từ đó sinh ra vạn vật

ở một khía cạnh nào đó khá giống với thuyết Big Bang của phương Tây sau này Đạo giáo còn giúp phát triển các thuật của Đông Y như chữa bệnh bằng thảo dược, châm cứu các huyệt đạo, luyện khí công và thuật dưỡng sinh còn phổ biến đến tận bây giờ Dựa vào âm dương ngũ hành, Đạo giáo phân biệt các loại thực phẩm và thảo dược theo vị (ngọt, cay, chua, mặn, đắng) và tính

18

(hàn, bình, nhiệt) để theo đó mà khắc chế các bệnh tật Đạo giáo còn đề xuất cách phân loại các loại động vật (gọi chung là “trùng”) theo hình dạng bên ngoài thành các loài: mao (có lông mao, chỉ các loài thú), vũ (có lông vũ, các loài chim), lân (có vảy, gồm cá và bò sát) và khỏa (trần trụi, các loài không có

gì che phủ bên ngoài, trong đó có loài người) Tuy cách phân loại này không chính xác lắm về mặt khoa học ngày nay, nhưng đối với thời cổ đại, đây là một cách phân loại khá bài bản và có căn cứ Ngoài ra, Đạo giáo còn có một đóng góp quan trọng về mỹ thuật đó là nghệ thuật vẽ tranh thủy mặc (sơn thủy)

Về mặt tiêu cực, trước hết, Đạo giáo đề cao thuyết chán đời, lánh đời thay vì cống hiến cho xã hội Những người theo Đạo giáo khi bất mãn chính quyền hoặc giai cấp thống trị sẽ tìm cách trốn lánh bằng cách không ra làm quan mà tập trung vào ngâm thơ, uống rượu, du sơn ngoạn thủy, tham thiền nhập định…để tỏ ra thanh cao chứ không tìm cách thay đổi xã hội theo một hướng tích cực

Thứ hai, Đạo giáo cổ súy những trò mê tính dị đoan như lập đàn cầu mưa, đốt bùa làm phép, bói toán, luyện đan, lên đồng, xin xăm xin quẻ, đốt vàng mã Người bình dân tất nhiên sẽ không đủ trình độ để tìm hiểu triết lý Đạo giáo qua những tác phẩm Đạo Đức Kinh hay Nam Hoa Kinh mà chỉ biết tin vào những trò mê tín để cầu mong được ơn trên che chở, phù hộ thay đổi

số phận mà không tin vào làm gì để thay đổi vận mệnh của chính bản thân

Đạo giáo được đưa vào Việt Nam gần như cùng thời với Nho thời Đông Hán theo chân các đạo sĩ, thầy phù thủy Trung Quốc

Ở một phương diện khác,do Đạo giáo là đạo đa thần, rất phù hợp với truyền thống thờ cúng vật tổ (totem) của người Việt cổ nên việc Đạo giáo dần dần cắm rễ vào và đồng hóa với tín ngưỡng dân gian Việt Nam là điều rất tự nhiên Các tín ngưỡng dân gian Việt Nam thờ Thánh Tản Viên, Phù Đổng Thiên Vương, bà chúa Liễu Hạnh, thành hoàng, thổ địa đều mang ảnh hưởng của Đạo giáo Cũng như Đạo giáo Trung Quốc, Đạo giáo ở Việt Nam tin mọi thứ thuộc về tự nhiên như rừng cây, sông núi, đất đai đều có tính linh và đều được các thần cai quản Những người lập công lớn cho dân tộc hay đất nước khi chết đều được phong thần và lập đền thờ theo truyền thống “sinh vi tướng,

tử vi thần” (khi sống làm tướng, khi chết làm thần) Người có công với làng hay người đầu tiên lập nên một làng mới đến khi chết sẽ được phong thành hoàng và được dân làng đời đời thờ cúng Người ta tin rằng chính vì khi sống, những vị này giúp ích cho đời, khi họ chết đi họ sẽ tiếp tục trừ gian diệt bạo, phù hộ cho người lương thiện

Đạo giáo Việt Nam từng rất thịnh hành trong các triều đại phong kiến Thời kỳ cực thịnh của Lão giáo là thời Hậu Lê với nhiều vua Lê sùng đạo nhưng tới thời Nguyễn thì Nho giáo được coi trọng và Đạo giáo không còn đủ sức gây ảnh hưởng sâu rộng nữa Thời Pháp thuộc, nhiều thủ lĩnh khởi nghĩa

Ở miền Nam, Đạo giáo được xem như một nhánh của đạo Cao Đài (áo xanh) thờ biểu tượng bát quái, Khương Tử Nha và Thái Thượng lão quân Ngoài ra các đạo quán của người Hoa tồn tại rất nhiều năm ở Sài Gòn và nhiều tỉnh miền Tây Nam bộ dưới dạng miếu hoặc hội quán ví dụ miếu Quan Đế, miếu Vương Mẫu Nương Nương, Nam Hải Nương Nương, Thiên Hậu Thánh Mẫu, Bổn Công (của người Triều Châu) Nhà người Việt gốc Hoa thường treo kính bát quái, dán hình môn thần trước cửa để trừ tà, thờ Quan Công, Thổ Địa, Thần Tài và Táo Quân trong nhà Nhà người Việt có thể không treo kính bát quái hay thờ Quan Công nhưng nhất định phải có bàn thờ thổ địa, thần tài vào ông táo Cưới hỏi, ma chay, động thổ, dọn nhà nhất định phải coi ngày Vào nhà mới phải cúng đất đai gia trạch để cầu bình an, hăm ba tháng chạp nhất định phải đưa ông Táo về trời Đầu năm đi chùa thế nào cũng phải hái lộc đầu năm, xin quẻ, mua lá số tử vi để xem tình duyên tài vận trong năm tới Nếu gặp sao xấu chiếu mạng (La Hầu, Kế Đô) thì chắc chắn canh cánh lo lắng cả năm, thế nào cũng tìm cách cúng sao giải hạn Tất cả những điều nói trên đều

là những ảnh hưởng của Đạo giáo trong văn hóa Việt Nam hằng ngày

Những tệ nạn có liên quan tới tín ngưỡng Đạo giáo kết hợp với tín ngưỡng địa phương có thể kể tới những điều sau:

1 Thờ cúng vô tội vạ: Việc lập đền miếu thờ tự không chỉ dành cho những người có công với đất nước mà còn dành cho những người chết trẻ, chết oan do tai nạn hoặc thậm chí đối với loài vật hoặc cái cây, tảng đá nếu người ta cảm thấy những vật này linh thiêng và có thể phù hộ cho họ được tài lộc dồi dào Ở đâu có người chết do tai nạn giao thông thì lại có nhiều người tới cúng bái, xin ngày giờ mất và bảng số xe để đi đánh đề Một con rắn hay một con cá hơn khác thường một tí cũng được đồn thổi là thần thánh và được già trẻ bé lớn xì xụp khấn lạy

2 Nhiều người Việt Nam quá tin vào bói toán, xem tử vi, cúng sao, giải hạn và phong thủy để thay đổi vận mệnh đến mức bị lệ thuộc vào nó mà không tin vào bản thân mình Số này cúng không ít tiền cho các thể loại thầy cúng, thầy bói, đồng cốt… Tuy nhiên họ lại coi nhẹ việc tu dưỡng tâm đức và làm việc thiện

20

3 Đa số người dân quê ít học không tin khoa học và y học mà tin vào cúng bái bùa chú hoặc những bài thuốc vô căn cứ để chữa bệnh khiến cho tiền mất tật mang Có rất nhiều trường hợp thay vì đưa đến bệnh viện để chữa thì

họ lại đi tìm thầy bùa thầy phép trục vong, trừ tà Đến khi đưa vào bệnh viện thì không còn thuốc chữa

4 Nhiều người để cầu tài lộc mua may bán đắt hoặc để hãm hại người khác đã không ngần ngại đi thỉnh bùa chú nhằm đạt được mục đích của mình

5 Một số người (tự cho là) có học và dĩ nhiên là có điều kiện tốt về kinh tế tìm cách chối bỏ trách nhiệm xã hội bằng cách lánh đời, không bàn thế

sự để tỏ ra thanh cao Họ ngoảnh mặt quay lưng với những bất công xã hội để hưởng thụ cho riêng mình và tỏ vẻ coi thường những người đấu tranh giành lại công bằng cho rằng những người này ngu dại, còn khoanh tay bàng quan như họ mới là hiểu đạo vô vi

Phật giáo

Nếu xét trong tam giáo Phật-Lão-Nho thì Phật giáo có mặt ở Việt Nam trước cả Lão và Nho Đối với đại đa số người Việt Nam (trừ những người theo Công giáo và Tin Lành) thì đạo Phật đóng một vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa và tâm linh, ngay cả đối với những người cho rằng mình theo đạo thờ ông bà Tuy nhiên, sự ảnh hưởng của đạo Phật ở Việt Nam chỉ ở mức độ tín ngưỡng chứ không phải là ở mức độ triết lý Chính sự hiểu biết sơ sài về triết lý đạo Phật cũng như sự dễ dãi về mặt tín ngưỡng mà đa số những người theo đạo Phật ở Việt Nam đều mắc phải những sai lầm sau:

1 Người Việt Nam đánh đồng hai khái niệm không liên quan là “trời”

và “Phật” Chỉ có ở Việt Nam mới có khái niệm “trời Phật” đi với nhau thành một cặp như một thế lực siêu nhiên có khả năng ban phước lành cho con người Chính vì hiểu rằng Phật cũng là một vị thần như các vị thần trong dân gian nên nhiều người đi chùa để cầu tài cầu lộc, cầu thăng quan tiến chức, cầu tình duyên hay cầu con cái mà quên rằng đức Phật vốn là một vị hoàng tử đã

từ bỏ tất cả những xa hoa phú quý để đi tìm sự giác ngộ về tư tưởng Ở các chùa miền Bắc, người ta còn mang cả heo quay, gà luộc vào chùa cúng trả lễ, thậm chí còn nhét cả những đồng tiền lẻ vào tay tượng Phật

2 Vì Đạo Phật Bắc tông bị biến thành một đạo đa thần và thờ thần tượng vì thế người theo đạo Phật cứ gặp Phật là thắp nhang quỳ lạy với quan niệm “có thở có thiêng, có kiêng có lành” nhưng không biết Phật đó tên gì, xuất thân từ đâu, có quyền năng gì Ngay cả đối với cái tên của vị bồ tát được người Việt Nam tôn sùng nhất là Quán Thế Âm Bồ Tát cũng bị gọi sai thành Quan (Thế) Âm Bồ Tát vì không hiểu ý nghĩa của cái tên này Trong chùa Phật thậm chí còn thờ cúng lung tung các thần khác như Quan Công, thần tài, thổ địa

3 Dưới sự ảnh hưởng của tín ngưỡng dân gian và Lão giáo, đạo Phật ở Việt Nam thiên về sự cầu kỳ trong các hình thức cúng bái gây ra sự phô trương và lãng phí trái với giáo lý nguyên thủy của đạo Phật

21

4 Chùa chiền được xây cất vô tội vạ nhất là ở miền Nam Nhiều chùa ở Sài Gòn được sơn phết rất lòe loẹt và mất thẩm mỹ Ở miền bắc thì bắt đầu vào những năm 2000, với cái cớ phục vụ nhu cầu du lịch, người ta bắt đầu xây dựng rất nhiều chùa có quy mô cực lớn ở miền Bắc như chùa Bái Đính ở Ninh Bình, chùa Ba Vàng ở Quảng Ninh…

5 Sự mê muội của những người theo đạo Phật ở Việt Nam còn nằm ở chỗ sùng bái những người đi tu một cách mù quáng đến mức hễ thấy người cạo đầu mặc áo cà sa thì khúm núm kính sợ mà không cần biết đó là cao tăng hay là ma tăng, ác tăng Nhiều người dâng vật phẩm cúng dường hoặc bỏ tiền vào thùng công đức trên chánh điện mà không hề mảy may suy nghĩ rằng mình đang góp phần nuôi dưỡng những kẻ lười biếng lao động và lừa đảo sống phè phỡn bằng chính đồng tiền mồ hôi nước mắt của mình

6 Rất hiếm những Phật tử ở Việt Nam hiểu được những triết lý của đạo Phật Cái mà họ nói đến nhiều nhất là “nghiệp” và “quả báo” nhưng cách hiểu của họ về hai khái niệm này cũng hoàn toàn sơ sài và sai trái Chính vì thế mà thay vì thay đổi cách sống cách suy nghĩ hoặc đấu tranh cho quyền lợi chính đáng thì họ cam chịu nhẫn nhục những điều sai trái bất công trong xã hội vì cho rằng những gì mình chịu kiếp này chính là nghiệp báo của kiếp trước Để bớt khổ, họ đến chùa để cầu xin hoặc cúng sao, giải hạn.Nhiều người trong cuộc sống làm những chuyện ác nhân thất đức lừa lọc mánh khóe nhưng lại

sợ quả báo Và thay vì hành thiện tích đức họ lại mang thứ tiền dơ bẩn kiếm được đi cúng chùa như một cách giải nghiệp dễ dàng nhất để cảm thấy lương tâm được thanh thản và tiếp tục làm chuyện ác

7 Đạo Phật nguyên thủy không bắt buộc phải ăn chay, nhưng nếu tu theo thiền tông và tịnh độ tông thì phải tuân theo giới luật ăn chay

8 Đạo Phật cấm sát sinh nhưng trớ trêu thay những ngày rằm mồng một hoặc những ngày lễ lớn các Phật tử mê muội lại là người gián tiếp sát sinh nhiều nhất Có bao nhiêu người hiểu rằng những con cá chép, cá vàng mua trước cổng chùa hoặc ở tiệm cá cảnh vốn dĩ là loài cá được nuôi làm cảnh sẽ không sống được nếu đem thả xuống sông? Rất nhiều cây và hoa trong chùa bị vặt trơ trọi đêm giao thừa và ngày mồng một tết bởi vì tục “hái lộc”, một tục lệ không hề có của Phật giáo?

9 Sự phóng sinh vô tội vạ nhưng thiếu sự hiểu biết tối thiểu về thường thức khoa học còn gây ra thảm họa cho hệ sinh thái Rất nhiều lần tôi chứng kiến cảnh tượng đau lòng là những chú rùa núi vàng, vốn là loài rùa cạn có tên trong danh sách động vật cần được bảo vệ của Việt Nam ngắc ngoải tuyệt vọng dưới hồ nước chờ chết vì sự phóng sinh ngu dốt của những người gọi là Phật tử Trái lại những loài động vật ngoại lai gây hại như cá chim trắng, ốc bươu vàng, rùa tai đỏ …nếu được thả tràn lan ra môi trường tự nhiên sẽ tiêu diệt các loại sinh vật bản địa bằng cách giành địa bàn và nguồn thức ăn thậm chí ăn cả trứng và con non của các sinh vật bản địa

10 Phần lớn phật tử Việt Nam, đặc biệt là những người làm ăn buôn

22

bán, không chỉ thờ Phật mà còn thờ cúng tất cả những thần linh nào mà họ nghĩ rằng có thể mang lại lợi lộc cho mình từ mẫu ở ngoài Bắc tới bà chúa Xứ trong Nam

Chủ đề môi trường

Bài 1: Tổng kết khí hậu năm 2019

- 2 tỷ tấn băng tại đảo Greenland đã tan biến chỉ trong 1 ngày, và 200 tỷ tấn băng của đảo quốc này đã biến mất trong tháng nóng nhất

- Thành phố Anchorage, miền Nam Alaska, chạm mức nhiệt độ lịch sử chưa từng có 32°C (89°F), khu vực dòng sông Campbell Creek chảy qua Anchorage chạm mức 33°C (91°F)

- Nhiệt độ bầu khí quyển chạm mức 50,8°C biến Ấn Độ trở thành nơi nóng nhất hành tinh, và đẩy một số khu vực tại quốc gia này gần hơn đến DAY ZERO về nước

- Đầu tháng 9/2019, cơn siêu bão quái vật DORIAN với sức gió chạm Cat.6 297 km/g, giật 350 km/g và đã dừng lại phía trên quần đảo Bahamas trong 36 giờ với tổng lực sức mạnh của nó Sau đó một tháng, siêu bão HAGIBIS đã tăng cấp như một khối thuốc nổ tại khu vực Tây Thái Bình Dương Chỉ trong vòng 24 giờ, sức gió của HAGIBIS đã tăng lên hơn 150km/g

- Cháy rừng xảy ra trên diện rộng với cường độ khủng khiếp hơn tại vùng cận cực như Siberia, Alaska, cũng như ở khu vực ôn đới và cận xích đạo, như Bồ Đào Nha, California, Amazon, Indonesia, và cả Australia Người

ta mới ước tính khoảng 480 triệu cá thể động vật (chim, thú có vú, bò sát )

đã bị giết chết trong đợt cháy rừng khủng khiếp tại miền Đông Australia 30%

số gấu koala, tức là khoảng 8.400 cá thể loài này, cũng đã chết cháy trong thảm họa này

- Đã có những dấu hiệu cho thấy, lượng khí methane giải phóng từ lòng biển Bắc Băng Dương đang ngày càng lớn và nhanh chóng hơn Trong ba ngày 8,9,10/10/2019, báo Nga, Mỹ, Anh đồng loạt đưa tin về một nhóm chuyên gia nghiên cứu hiện tượng băng tan rã tại Bắc Cực thuộc Đại học Bách Khoa Tomsk (Tomsk Polytechnic University, Nga), dẫn đầu là Ts Igor Semiletov, đã phát hiện ra một khu vực biển phía Đông Sibera (East Siberian Sea) như đang sôi lên bởi các bong bóng khí methane thoát ra từ dưới lòng biển như một dòng suối sủi bọt, với kích cỡ lớn ngang những cái xô múc nước

- Vào ngày 9/11/2019, khi cách bờ biển Tuy Hòa (Phú Yên) 500 km, siêu bão NAKRI đã trở thành cơn siêu bão có sức mạnh Cat.1 hoàn chỉnh trên thang đo Saffir–Simpson, được hình thành ngay trong lòng Biển Đông Trước

đó 2 tuần lễ, cơn bão MATMO đã tăng cấp bất ngờ khi áp sát bờ biển Bình Định với cấp gió 12 trên thang đo Beaufort

Nền nhiệt toàn cầu đã tăng +1,1°C so với thời kỳ tiền công nghiệp (năm 1850)

23

Theo Cơ quan Khí tượng Vương quốc Anh (Met Office), năm 2020 sắp tới đây có khả năng tiếp tục trở thành một trong những năm nóng nhất dựa trên ghi nhận lịch sử của ngành khí tượng học thế giới Và dù có hay không

có hiện tượng chu kỳ El-Niño quay trở lại (mà được dự báo có thể xuất hiện vào cuối năm 2020 bởi Đại học Potsdam), thì thế giới sẽ tiếp tục tiến một nấc mới, gần hơn đến bờ vực của sự sụp đổ nền khí hậu, khi mà sự gia tăng nền nhiệt toàn cầu sẽ chạm mức +1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp

Xem: https://www.theguardian.com/…/2020-to-be-one-of-hottest-yea…

Ông Joseph Stiglitz - cựu Phó Chủ tịch và Nhà Kinh tế Trưởng của Ngân hàng Thế giới (WB), cựu thành viên và là cựu Chủ tịch của Hội đồng

Cố vấn Kinh tế cho Tổng thống Mỹ, người được trao giải Nobel Kinh tế năm

2001, đã nói thế này trong cuốn sách mới nhất của ông, mang tựa đề

"Measuring What Counts: The Global Movement for Well-Being" (Đánh giá Điều Đáng giá: Phong trào Toàn cầu để Sống Hạnh Phúc): "Đã đến lúc phải giết chết khái niệm tăng trưởng theo GDP Thế giới đang đối mặt với 3 cuộc khủng hoảng mang tính sống còn: khủng hoảng khí hậu, khủng hoảng bất bình đẳng, và khủng hoảng dân chủ Trong khi đó, chúng ta lại đồng thuận sử dụng những cách thức đánh giá hiệu quả nền kinh tế hoàn toàn không có liên quan gì đến các vấn đề chúng ta đang phải đối mặt.”

Xem: https://www.fastcompany.com/…/a-nobel-winning-economist-say…

Bài 2: Austraylia trước sức mạnh của lửa

Australia là quốc gia làm giàu nhờ ngành khai thác nhiên liệu hóa thạch (trong đó chủ yếu là than đá và khí tự nhiên hóa lỏng) và trong hơn 1 thập kỷ qua đã xuất khẩu phần lớn loại nhiên liệu bẩn này sang hai công xưởng gia công hàng hóa hàng đầu của thế giới là Trung Quốc và Ấn Độ

Theo Hội đồng Khoáng sản Australia (Minerals Council of Australia – MCA), trong giai đoạn từ năm 2016 đến 2017, Australia đã khai thác tổng cộng 440 triệu tấn than đá, bao gồm 250 triệu tấn than tạo nhiệt (thermal coal)

và 190 triệu tấn than đen luyện kim (metallurgical coal – black coal) chủ yếu dùng cho sản xuất thép Đó là chưa kể khoảng 60 triệu tấn than non (lignite) cũng được đào lên ở bang Victoria để phục vụ cho nhiệt điện

Theo Ngân hàng Dự trữ Quốc gia Australia, tổng sản lượng khai thác than đá của quốc gia này từ năm 2017 đến 2018 đã được nâng lên đến 510 triệu tấn, với 75% trong số đó được bán ra nước ngoài Trong một thập kỷ qua, Australia đã trở thành quốc gia xuất khẩu than đá đứng hàng thứ hai trên thế giới, chỉ sau Indonesia Chỉ trong năm 2018, giá trị xuất khẩu than đá của nền kinh tế này đạt 67 tỷ USD, tương đương 3,5% GDP quốc gia Xem: The Changing Global Market for Australian Coal

Trong khi đó, than đá vẫn luôn được xem là nguồn phát điện lớn nhất, hiệu quả nhất và rẻ nhất trên toàn cầu Trong tổng sản lượng điện toàn cầu vào năm 2018 – tức là 26.600 terawatt giờ (TWh), thì khoảng 10.000 TWh được sản xuất ra nhờ than đá

24

Than đá của Australia chủ yếu đổ vào Trung Quốc – Đại Công Xưởng của Thế Giới – để đốt nóng các lò luyện kim và nhà máy nhiệt điện, cung ứng năng lượng cho hàng trăm nghìn dây chuyền sản xuất của các hãng xưởng Mỹ

và phương Tây, khiến quốc gia này trở thành đối tượng tiêu thụ than đá lớn nhất trên toàn cầu Người Trung Quốc đã đốt hết khoảng 3.200 triệu tấn than vào năm 2018, tức là hơn một nửa tổng sản lượng than toàn cầu và gấp 3 lần khối lượng đã tiêu thụ hồi năm 1990

Trong 1 thập kỷ gần nhất, Trung Quốc đang dần chiếm chỗ Mỹ để trở thành quốc gia có tổng lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính hàng năm cao nhất Theo Action Climate Tracker, Trung Quốc xả thải tổng cộng 13.442 triệu tấn carbon dioxide vào bầu khí quyển, và có thể tăng lượng khí thải này lên 14.834 triệu tấn vào năm 2030 Trong khi đó, Trung Quốc cũng là bạn hàng lớn nhất của than đá “made in Australia” (Nguồn: ClimateActionTracker)

Ngoài ra, ông Morrison còn toa rập với Mỹ và Brazil để phá hoại những bước cam kết cắt giảm phát thải cuối cùng của Hiệp định Khí hậu Paris (2016), được bàn thảo và yêu cầu thực hiện từ năm 2020 tại Hội nghị Thượng đỉnh Khí hậu toàn cầu COP25 ở Madrid vừa qua Ông Michael Schafer, Trưởng Bộ phận Khí hậu và Năng lượng của Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên WWF ở Đức nói thẳng như sau: Các quốc gia như Australia, Brazil và

Mỹ đã ngăn chặn và trì hoãn tiến trình bảo vệ nền khí hậu của Liên Hiệp Quốc tại Madrid Ý muốn ngày càng tăng của rất nhiều quốc gia để ngăn chặn hiện tượng nóng lên toàn cầu nhờ hành động dứt khoát đã không thể thắng được ở đây là vì nguyên tắc đồng thuận

Thậm chí chính Scott Morrison còn thề rằng sẽ soạn luật kết tội hình sự

và xét xử chính thức những nhà hoạt động môi trường Australia chống đối chính sách khai thác nhiên liệu hóa thạch của quốc gia Kể từ tháng 10/2019, hai bang lớn của Úc là Queensland và Tasmania đã ra luật để đàn áp các cuộc biểu tình và chống đối nhà cầm quyền trong vấn đề bảo vệ môi trường

Hệ quả, lượng phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính của các nền kinh tế

tư bản Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ, Brazil, Nhật, Australia đã đẩy mật độ khí carbon dioxide trong bầu khí quyển hành tinh chạm mức 415ppm trong năm

2018 Nền nhiệt trung bình toàn cầu năm 2019 được cho là đã tăng +1,1°C so với thời kỳ tiền công nghiệp (năm 1750) Và ngày 18/12/2019 được xem là ngày có mức nhiệt nóng nhất trong lịch sử ghi nhận nền nhiệt của Australia: chạm nhiệt độ 41,9°C (107,4°F) Năm 2019 được xem là năm có nền nhiệt trung bình nóng nhất và khô hạn nhất lịch sử Australia, với 9 trong 10 năm nóng nhất theo ghi nhận đều rơi vào sau thời điểm năm 2005

Số lượng đám cháy rừng bùng phát ở khu vực miền Đông và Đông Nam Australia gia tăng đột biến trong năm 2019 Cho đến thời điểm ngày 3/1/2020, các vụ cháy đã thiêu rụi 14,5 triệu mẫu đất – đó là sức hủy diệt gấp

3 lần các đám cháy ở California (Mỹ) trong năm 2018 (1,8 triệu hectares), và gấp 6 lần các đám cháy xảy ra ở rừng Amazon trong năm 2019 (900.000

25

hectares) Nhiều đám cháy có chiều cao ngọn lửa lên đến 70 mét 1/3 dân số Australia – chủ yếu sống tại bờ Đông và Đông Nam lục địa này – đã bị ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp bởi các vụ cháy rừng năm 2019 – 2020 Chính nền nhiệt và sự khô hạn đang dần đẩy dân Australia đến bờ vực của thảm họa cháy rừng và DAY ZERO về nước Các thành phố lớn như Brisbane, Sydney, Melbourne và ngay cả thủ đô Canberra đang đứng trước nguy cơ thiếu nước trầm trọng Nền nhiệt cao cũng tác động đến cả các thành phố miền Nam Australia như Adelaide Trong tương lai, Australia có thể trở thành miền đất chết của lửa và hạn hán, vì có vẻ xoáy Nam Cực (Antarctica polar vortex) sẽ tác động khiến nhiệt độ của châu lục này còn tăng cao hơn trước

Hành tinh này kết nối người này với người khác trong một hệ sinh thái chung, một bầu khí quyển chung, một đại dương chung và một nền khí hậu chung Rác hay khí thải xả ở nơi khác rồi thì cũng sẽ đến lúc tác động đến mọi người Trên thế giới này, không có gì là xảy ra mà không có nguyên nhân

cả Chẳng có gì là miễn phí và dễ dàng để người ta có thể khai thác và bóc lột mãi mãi Một ngày nào đó, tờ hóa đơn của các giá trị thặng dư tàn phá và hủy diệt sẽ được chìa ra để bù đắp lại thứ vinh quang và thịnh vượng giả tạo ấy Một ngày nào đó, luật công bằng của Tạo Hóa sẽ trả lại phần còn thiếu mà chẳng ai mong muốn cả, nhưng không thể tránh thoát được Quá tham lam và

cố chấp thì sẽ chỉ như tự thắt cổ hoặc thiêu chết mình mà thôi

Và hơn nữa, thói ích kỷ và tính tham lam của người Australia lại đang gây hậu quả cho người Việt Việt Nam cũng sẽ bị hấp nóng cùng với Australia trong một ngày không xa, khi nền nhiệt khu vực sẽ gia tăng do biến đổi khí hậu và hiện tượng nóng lên toàn cầu

Chúng ta hãy nhìn vào sự tàn khốc và nước mắt của người dân Australia trong lửa và khói bụi, để hiểu rằng, hãy dừng lại trước khi quá trễ Đừng đánh đổi sự giàu có văn minh giả tạo với những gì vô giá chúng ta đang

có – là thiên nhiên, bầu không khí và biển cả Đừng chạy đua theo mô hình phát triển và tăng trưởng bằng mọi giá, duy ý chí và tham lam của phương Tây Đừng nhúng chàm và sa lầy vào sai lầm của 200 năm công nghiệp hóa – hiện đại hóa của người ta Bây giờ, họ đang muốn rút ra thì chúng ta lại muốn chui vào Họ đang muốn sửa lỗi thì chúng ta lại cố ý đi lạc Và bàn tay lông lá của các ngân hàng tài chính, tập đoàn doanh nghiệp rất muốn đưa Việt Nam vào cái bẫy cũ kỹ ấy, và bọn chúng đã thành công từ năm 2007 – thời điểm Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) (https://hanhtinhtitanic.org/nguoi-australia-da-tu-dot-chay-minh-nhu-the-nao/)

26

Chương 2 Lỗi do học sinh yếu kĩ năng làm văn

Ở chương này, chúng tôi xin phép trình bày về từng loại lỗi và đề xuất một số biện pháp khắc phục Qua thực tế giảng dạy, chúng tôi nhận thấy học sinh thường mắc những lỗi kĩ năng sau:

1 Lỗi kĩ năng phân tích đề:

+ Xác định không đúng luận đề

+ Xác định không đủ luận đề

+ Không xác định được luận đề chính (lẫn lộn vai trò của 2 luận đề) Thông thường, mỗi đề bài chỉ chứa trong đó một luận đề (vấn đề nghị luận), song trong một số trường hợp, một đề nghị luận xã hội có thể chứa trong đó hơn 1 luận đề ( thông thường là 2 chứ không thể hơn vì như vậy sẽ quá ôm đồm, rối kiến thức) Đối với những dạng đề như vậy thì việc xác định

đủ luận đề và xác định chính xác luận đề chính, phụ là vô cùng quan trọng Bởi lẽ nếu mắc phải lỗi này thì có thể xảy ra 2 trường hợp:

Một là học sinh xác định thiếu vấn đề dẫn đến nội dung bài viết bị thiếu hụt Hai là đã xác định đủ 2 luận đề song luận đề chính thì bàn bạc qua loa còn luận đề phụ lại đi sâu làm lệch trọng tâm bài viết

Do đó, việc phát hiện và sửa lỗi này cho học sinh là rất cần thiết và hữu ích

VD có đề bài sau: Câu chuyện về một chiếc lá vàng

“Chiếc lá vàng tự bứt khỏi cành rơi xuống gốc Cái gốc tròn xoe mắt ngạc nhiên hỏi:

- Ôi! Sao đi sớm thế?

- Chiếc lá vàng giơ tay chào, cười và chỉ vào những lộc non”

(“Chiếc lá vàng” - theo "Truyện ngụ ngôn” - NXB Thanh niên 2003)

Suy nghĩ của em về ý nghĩa gợi ra từ câu chuyện trên

Đề bài trên là một đề bài mang tính mở, chỉ đưa ra 1 câu chuyện và yêu cầu học sinh phải tự xác định luận đề Nếu đọc kỹ và tư duy thì học sinh phải xác định đủ 2 luận đề sau: