- Nhằm giới thiệu giúp cho người học nắm được : + Cơ sở lý luận và thực tiễn của bài học: “sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”. + Nắm được những kinh nghiệm cơ bản của bài học: “sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”. + Biết liên hệ, vận dụng vào thực tiễn công tác vận động quần chúng và công tác dân vận hiện nay. + Có luận cứ khoa học đấu tranh phê phán những quan điểm sai trái xung quanh vấn đề này hiện nay.
Trang 1Chuyên đề
SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG LÀ CỦA NHÂN DÂN,
DO NHÂN DÂN VÀ VÌ NHÂN DÂN
1 Mục đích yêu cầu
- Nhằm giới thiệu giúp cho người học nắm được :
+ Cơ sở lý luận và thực tiễn của bài học: “sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”
+ Nắm được những kinh nghiệm cơ bản của bài học: “sự nghiệp
cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”
+ Biết liên hệ, vận dụng vào thực tiễn công tác vận động quần chúng
và công tác dân vận hiện nay
+ Có luận cứ khoa học đấu tranh phê phán những quan điểm sai trái xung quanh vấn đề này hiện nay
2 Nội dung
I Cơ sở của bài học kinh nghiệm “sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”
II Nội dung bài học kinh nghiệm “sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”
3 Thêi gian
4 Phương pháp
- Thuyết trình: giảng giải, giảng diễn
- Phân tích, dùng thực tiễn lịch sử chứng minh; định hướng nghiên cứu
NỘI DUNG
I Cơ sở của bài học kinh nghiệm “sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”
1- Cơ sở lý luận
a) Lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin
- Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân Quần chúng nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử và là động lực thúc đẩy lịch sử phát triển.
Trang 2- Vai trò của quần chúng nhân dân chỉ được phát triển cao độ khi họ được giác ngộ, được tổ chức chặt chẽ và đặt dưới sự lãnh đạo của một giai cấp tiên tiến lãnh đạo
* V.I.Lênin viết: "Cách mạng là ngày hội của những người bị áp bức và bóc lột Không lúc nào quần chúng nhân dân có thể tỏ ra là người tích cực sáng tạo ra những trật tự xã hội mới như trong thời kỳ cách mạng" (Lênin
TT, T.11, tr.131)
- Không có sự tham gia tích cực của quần chúng thì không có cuộc cách mạng nào trong lịch sử có thể giành được thắng lợi
- Cách mạng XHCN là cuộc cách mạng sâu sắc, toàn diện, triệt để nhất.
Vì vậy, đòi hỏi phải có sự tham gia tích cực và sáng tạo của quần chúng nhân dân Đồng thời đây cũng là nơi quần chúng nhân dân phát huy được sức mạnh của mình
* V.I Lênin khẳng định: “Chủ nghĩa xã hội chỉ có thể xây dựng
được khi quần chúng đông đảo gấp 10, gấp 100 lần trước tự bắt tay vào việc xây dựng nhà nước và một đời sống kinh tế mới"(Lênin TT, T 37, Tr
523) Hay: “Chủ nghĩa xã hội sinh động, sáng tạo là sự nghiệp của bản
thân quần chúng nhân dân"(Lênin TT, T 35, Tr.64)
b) Tư tưởng Hồ Chí Minh
-Là người vận dụng sáng tạo lý luận Mác - Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân vào điều kiện cụ thể của nước ta
-Người luôn tin tưởng vào dân, hướng về dân, lấy dân làm gốc, không ngừng chăm lo khối đại đoàn kết toàn dân
* Bác khẳng định: “Dễ 10 lần không dân cũng chịu, khó 100 lần dân liệu cũng xong” Bác Hồ nói chuyện với Lớp bồi dưỡng cán bộ
Huyên Vĩnh Linh, Quảng Bình (18/1/1967)
- Người nói: "Trong bầu trời không có gì quý bằng nhân dân Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân" (HCM
TT, T8, Tr 276)
- Hay: “Cách mệnh là việc chung của cả dân chúng chứ không phải
việc riêng của một, hai người” (HCM TT, T8, tr 261-262).
Trang 3- Để phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân Người nhấn mạnh: Phải trọng dân, tin dân, lắng nghe dân, biết dùng sức dân, lực dân, tài dân để đem lai lợi cho dân.
- Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm; việc gì hại cho dân phải hết sức tránh Đảng lãnh đạo phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân hoàn thành nhiệm vụ của cách mạng.
c) Vai trò của cá nhân lãnh tụ
- Không tách rời vai trò của quần chúng Ở mỗi thời kỳ lịch sử vai trò của cá nhân lãnh tụ rất quan trọng.
- Tuy nhiên bản thân lãnh tụ chỉ có được vai trò của mình khi họ ý thức được vai trò của quần chúng để từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp huy động đông đảo quần chúng tham gia.
- Thực tiễn lịch sử Việt Nam và thế giới đã chứng minh.
2- Cơ sở thực tiễn
- Sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc ta quần chúng nhân dân luôn là người quyết định thắng lợi trong sự nghiệp cách mạng đó.
* Thể hiện:
- Nước ta có vị trí chiến lược rất quan trọng trong khu vực, có nhiều thuật lợi lớn cho sự phát triển đất nước, nhưng cũng phải đương đầu với nhiều khó khăn thử thách vô cùng khắc nghiệt, thiên tai, địch hoạ
- Dân tộc ta trường tồn phát triển được qua mấy nghìn năm lịch sử là nhờ sức mạnh đoàn kết kiên cường, bền bỉ, sáng tạo của toàn dân tộc trong lao động và đấu tranh
- Những công trình đê trị thuỷ dài hàng nghìn km, những công cuộc khai hoang, lấn biển, mở mang đất đai trồng trọt
- Qua chống thiên tai và giặc ngoại xâm để dựng nước và giữ nước
nhân dân ta đã khái quát lên bài học “lấy dân làm gốc”
- Với kế sách: “Khoan thư sức dân, để làm kế sâu rễ, bền gốc và coi
đó là thượng sách giữ nước” (Trần Hưng Đạo nói với Vua Trần về kế
sách giữ nước của mình như vậy vào năm 1430)
Trang 4- Nguyễn Trải Khẳng định: “Chở thuyền cũng là dân lật thuyền cũng là dân, thế mới biết sức dân mạnh như nước”.
- Nguyên nhân thất bại của Triều Hồ trong kháng chiến chống quân xâm lược Minh đầu thế kỷ XV, là do không biết dựa vào dân, trong chiến tranh không phát huy chiến tranh nhân dân mà chỉ biết dựa vào lính Triều đình và thành quách nên thất bại
- Đảng ta ngay từ khi ra đời đã nhận thức sâu sắc sức mạnh của quần chúng nhân dân và không ngừng phát huy sức mạnh vô địch đó nên
đã làm nên những thắng lợi vĩ đại.
+ Trong cách mang DTDCND nhờ có đường lối đúng và sự chỉ đạo kịp thời nên đã phát huy được vai trò sức mạnh của quần chúng nhân dân tao nên sức mạnh tổng hợp đưa sự nghiệp giải phóng dân tộc đi đến thắng lợi.
* Thể hiện:
-Thông qua việc xác định mục tiêu chiến lược lâu dài phù hợp với nguyện vọng lợi ịch của nhân dân, Đảng đã huy động được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia vào cách mạng DTDCND Chớp thời cơ cách mạng làm nên thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945
- Với đường lối chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện Đảng lãnh đạo nhân dân làm nên thắng lợi Điện Biên Phủ 7/1954 lẫy lừng năm châu chấn động địa cầu, chấm dứt ách thống trị gần 100 năm của chủ nghĩa thực dân cũ
- Đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Đảng ta tiếp tục phát động chiến tranh nhân dân lên tầm cao mới đã tập hợp lực lượng toàn dân tộc làm nên đại thắng mùa xuân năm 1975 chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược của
đế quốc Mỹ, hoàn thành vẻ vang sự nghiệp giải phóng dân tộc đưa cả nước quá độ lên CNXH
- Trong cách mạng XHCN mọi thành tựu hay khó khăn đều gắn liền với thực tế giải quyết mối quan hệ Đảng với dân và phát huy vai trò của quần chúng nhân dân.
* Thể hiện:
Trang 5- Trong 10 năm đầu cả nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Đảng đã phạm phải những sai lầm, khuyết điểm nghiêm trọng về chủ trương, chính sách lớn; về chỉ đạo chiến lược và tổ chức thực hiện
- Do đó không tạo được động lực thúc đẩy phong trào cách mạng của quần chúng, mối quan hệ Đảng dân bị sói mòn, đó là nguyên nhân chủ quan dẫn đến khủng hoảng kinh tế xã hội trầm trọng và kéo dài những năm 70 của thế kỷ XX và nhiều năm sau đó
- Với quan điểm nhìn thẳng vào sự thật, nói đúng sự thật Tổng kết
10 đầu cả nước quá độ lên CNXH Đại hội VI (12/ 1986) của Đảng rút ra bài học kinh nghiệm: “Trong toàn bộ hoạt động của mình Đảng phải quán triệt tư tưởng lấy dân làm gốc, xây dựng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động”
- Tổng kết 10 năm đổi mới, Đại hội VIII (6 - 1991) của Đảng đã khẳng định: “Chính ý kiến, nguyện vọng và sáng kiến của nhân dân là nguồn gốc hình thành đường lối đổi mới của Đảng Cũng do nhân dân hưởng ứng đường lối đổi mới, dũng cảm phấn đấu, vượt qua biết bao khó khăn thử thác mà công cuộc đổi mới đã đạt được thành tựu hôm nay” (VKĐH VIII, Tr 73)
- Kinh nghiệm rút ra từ thoái trào của CNXH thế giới, sự sụp đổ CNXH ở Đông Âu và Liên Xô cho ta nhiều kinh nghiệm quí về sống còn đối với chế độ, đối với Đảng, trong đó có kinh nghiệm liên quan đến mối quan hệ Đảng dân.
II Nội dung bài học kinh nghiệm “sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”
1 Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chân chính của nhân dân
a) Vì sao
- Đáp ứng được lợi ích, nguyện vọng chân chính của nhân dân luôn là mục tiêu và động lực thúc đẩy nhân dân hăng hái tham gia cách mạng.
* Khi bàn về liên minh công nông Lênin đã chỉ rõ: Con người ta quan
hệ lợi ích xong mới đến hợp tác liên minh
- Khi bàn về lợi ích của nhân dân phải toàn diện (về kinh tế, chính trị, Văn hóa tinh thần ) Kết hợp hài hòa giữa 3 lợi ích cá nhân, tập thể, cộng đồng; Thống nhất được quyền lợi và nghĩa vụ của công dân; Quan tâm đến mọi giai cấp, giai tầng trong xã hội.
Trang 6- Mọi hoạt động của cán bộ đảng viên của Đảng phải gương mẫu, thực sự là đầy tớ trung thành của nhân dân.
* Thể hiện:
- Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn quan tâm đến lợi ích nguyện vọng của nhân dân, cả cuộc đời người luôn đặt lợi ích của dân tộc, của nhân dân lên trên lợi ích cá nhân
- Người luôn quan tâm đến lợi ích của quần chúng nhân dân bao gồm lợi ích gần, lợi ích xa, lợi ích toàn diện, lợi ích cục bộ Đối với quần chúng không nên nói lý luận suông, chính trị suông
- Theo người nếu nước độc lập mà dân không được hạnh phúc, tự do thì độc lập cũng chẳng có ý nghĩa gì Dân chỉ biết được giá trị của độc lập,
tự do khi được ăn no mặc đủ
- Từ khi ra đời đến nay Đảng ta luôn luôn quan tâm thực hiện đầy đủ vấn
đề lợi ích và nguyện vọng chân chính của quần chúng nhân dân, thể hiện trước tiên trong đường lối và chính sách của Đảng
* Thể hiện:
- Cương lĩnh đầu tiên của Đảng đã xác định rõ mục tiêu là: đánh đổ
đế quốc, phong kiến, giành độc lập dân tộc và ruộng đất cho dân cày, đáp ứng lợi ích nguyện vọng chính đáng của quần chúng nhân dân
- Thời kỳ 1936 -1939 khi chưa có tình thế cách mạng đấu tranh đòi
dân sinh, dân chủ, đời sống hàng ngày
- Thời kỳ 1939-1945, tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, nêu cao
nhiệm vụ chống đế quốc, tay sai phản động giành độc lập dân tộc lên hàng đầu
- Trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, do
giải quyết tốt mối quan hệ Đảng dân, dân tin Đảng, Đảng dựa vào dân phát động cuộc chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện, đánh thắng 2 tên đế quốc lớn, hoàn thành cách mạng DTDCND trong cả nước giành độc lập dân tộc thống nhất Tổ quốc đưa cả nước quá độ lên CNXH
- Trong 10 năm đầu cả nước quá độ lên CNXH (1975 -1986)
+ Đảng có nhiều cố gắng chăm lo cho đời sống nhân dân
+ Tuy nhiên, Đảng phạm phải sai lầm về một số chủ trương, chính sách lớn, sai lầm về chỉ đạo chiến lược và tổ chức thực hiện
Trang 7+ Trong giải quyết mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân, tập thể, cộng đồng chưa đúng đắn
+ Do đó, chưa khơi dậy được nguồn sức mạnh và sức sáng tạo to lớn của nhân dân, lòng tin và mối quan hệ Đảng dân bị sói mòn
- Bước vào sự nghiệp đổi mới, Đại hội VI (12/1986) của Đảng đã khẳng định: “Mọi chủ trương, chính sách của Đảng phải xuất phát từ lợi
ích, nguyện vọng và khả năng của nhân dân lao động, phải khơi dậy được
sự đồng tình, hưởng ứng của quần chúng Quan liêu, mệnh lệnh, xa rời
quần chúng, đi ngược lại lợi ích của nhân dân là làm suy yếu sức mạnh của Đảng " (VKĐH VI, Tr 29)
- Với đường lối đổi mới của ý Đảng lòng dân, đã lôi cuốn được toàn
thể nhân dân tham gia tích cực, sáng tạo, đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện, đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử
b) Yêu cầu
- Đảng phải thường xuyên nắm vững lợi ích và nguyện vọng chính đáng của quần chúng nhân dân và phải được quán triệt trong toàn bộ hoạt động của mình.
- Mọi đường lối chủ trương, chính sách của Đảng phải phán ánh đúng lợi ích và nguyện vọng chính đáng và khả năng của quần chúng nhân dân.
* Thể hiện:
- Không phải là mọi lợi ích nguyện vọng của quần chúng nhân dân, Đảng
có thể đáp ứng được mà chỉ là lợi ích và nguyện vọng chính đáng; phù hợp với điều kiện khả năng, không quá khả năng và cũng không để không huy động hết khả năng
- Chú ý giải quyết hài hòa 3 lợi ích: lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể và lợi ích xã hội, trong đó lợi ích cá nhân là động lực trực tiếp
- Cán bộ đảng viên phải chăm lo đến lợi ích thiết thực quyền lợi chính đáng và khả năng của quần chúng nhân dân.
- Tiến hành kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng tham ô, lãng phí, một trong những nguyên nhân làm sói mòn lòng tin và mối quan hệ Đảng dân.
2 Đảng phải có chủ trương, biện pháp, hình thức tổ chức thích hợp để phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân
Trang 8a) Cơ sở
- Sức mạnh của quần chúng là vô địch, song sức mạnh đó có được, khi quần chúng được tổ chức chặt chẽ, có sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, tập trung qua đội tiền phong của giai cấp công nhân.
- Thiếu chủ trương, hình thức tổ chức thích hợp thì không thể tập hợp, khơi dậy được tính tự giác và phát huy tối đa sức mạnh của quần chúng.
- Quần chúng nhân dân chỉ có thể phát huy cao độ vai trò của mình khi
họ tự giác tham gia phong trào, tìm thấy ở phong trào lợi ích của chính mình.
* Chủ tịch HCM nói: Chủ nghĩa xã hội chỉ có thể xây dựng được với sự giác ngộ đầy đủ và lao động sáng tạo của hàng chục triệu người
- Thực tiễn cách mạnh nước ta đã chứng minh khi nào Đảng ta có chủ trương, biện pháp, hình thức tổ chức thích hợp thì tập hợp được đông đảo quần chúng, phát huy được sức mạnh của quần chúng nhân dân, cách mạng giành thắng lợi.
* Thể hiện:
- Thời kỳ 1936 -1939
+ Với chủ trương thành lập Mặt trận dân chủ nhằm mục tiêu đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ
+ Bằng những hình thức phong phú : bí mật, công khai, bán công khai, hợp pháp, bất hợp pháp, Đảng đã xây dựng được đội quân chính trị với hình thức đa dạng
- Trong kháng chiến chống Pháp
+ Bằng nhiều hình thức biện pháp tập hợp quần chúng
+ Thông qua các phong trào cách mạng như: Hũ gạo kháng chiến, xóa nợ, giảm nợ, giảm tô
+ Đặc biệt cải cách ruộng đất đã tạo nên động lực quan trọng về chính sách hậu phương quân đội tạo nên yếu tố chính trị tinh thần cho người lính cầm súng trên chiến trường
- Trong kháng chiến chống Mỹ
+ Bằng những phong trào thi đua thiết thực như: Thanh niên 3 sẵn sàng, phụ nữ 3 đảm đang, phụ lão 3 hăng hái
Trang 9+ Cùng với những khẩu hiệu: Thóc không thiếu 1 cân, quân không thiếu 1 người; Hay xe chưa qua thì nhà không tiếc, đã tạo nên 1 cao trào cách mạng quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược
- Trong 10 năm đầu cả nước quá độ lên CNXH (1976 - 1986),
+ Đảng chưa thực sự quan tâm đầy đủ đến nguyện vọng, lợi ích của quần chúng nhân dân
+ Các tổ chức quần chúng hoạt động còn mang nặng hình thức, thiếu sự phong phú đa dạng trong tập hợp giác ngộ quần chúng
- Trong công cuộc đổi mới với đường lối của ý Đảng lòng dân đã phát huy
mọi tiềm năng của các giai tầng trong xã hội tham gia tích cực có hiệu quả, + Đã tạo nên những phong trào thi đua: Xóa đói giảm nghèo, đền ơn, đáp nghĩa
b) Yêu cầu
- Phải sáng tạo trong xác định chủ trương, lựa chọn hình thức, biện pháp thích hợp để tổ chức phát động quần chúng thực hiện thắng lợi nhiệm
vụ cách mạng.
- Các hình thức tổ chức và hoạt động của các tổ chức quần chúng phải đa dạng, đúng chức năng nhiệm vụ.
* Thể hiện:
- Thực tế hiện nay hoạt động của các tổ chức quần chúng còn đơn điệu, chưa xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, lề lối làm việc còn mang nặng tính hành chính mệnh lệnh, hiệu quả thấp
- Nhiều đoàn viên, hội viên chưa thực sự thiết tha với tổ chức của mình, cán bộ đoàn thể thiếu an tâm công tác (80% không thích làm )
- Phát huy vai trò của tổ chức Đảng, chính quyền và các đoàn thể trong công tác vận động, tập hợp quần chúng.
* Thể hiện:
- Đây chính là sự phối hợp giữa chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhằm tạo điều kiện cho các đoàn thể hoạt động đúng định hướng có kế hoạch
- Chống tư tưởng khoán trắng công tác quần chúng cho các đoàn thể; tổ chức Đảng và chính quyền không quan tâm
Trang 10- Phòng chống 2 khuynh hướng hoặc là không giám mở rộng hình thức tổ chức quần chúng, hoặc là mở rộng hình thức tổ chức q/ chúng 1 cách vô nguyên tắc, nhằm mục đích lập ra các tổ chức đối lập lợi ích của giai cấp và dân tộc.
3 Tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và quần chúng nhân dân, kiên quyết đấu tranh khắc phục bệnh quan liêu, mệnh lệnh, xa rời quần chúng
a) Cơ sở
- Xây dựng mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân là vấn đề nguyên tắc trong xây dựng Đảng kiểu mới Nếu Đảng xa dân Đảng sẽ không còn sức mạnh
* Thể hiện:
- Lênin đã từng chỉ rõ: “Chỉ có một mình đội tiên phong thôi thì không thể thắng nổi Ném độc một mình đội tiên phong vào một cuộc chiến đấu quyết định, thì đó không chỉ là một điều dại dột, mà còn là một
tội ác nữa” (V.I.Lênin TT, T41, tr.97, Nxb M 1977)
Người nhấn mạnh: Đối với Đảng thì một trong những nguy hiểm lớn nhất và đáng sợ nhất là tự cắt quan hệ với quần chúng
- Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến xây dựng mối quan hệ Đảng, Nhà nước và nhân dân Người đã nêu tấm gương sáng về phong cách gần dân, hiểu dân, tin dân, trọng dân và vì dân Người căn dặn Đảng vừa là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân
- Đối với một Đảng cầm quyền cần phải chống 2 nguy cơ: sai lầm về đường lối và xa dân
- Ngay trong CLĐT Đảng xác định: Phải thu phục được đại bộ phận
dân cày và dựa vào hạng dân cày mà làm thổ địa cách mạng, đánh trúc bọn đại địa chủ và phong kiến
- Xuất phát từ âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch nhằm chia
rẽ mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân.
* Như: lợi dụng vấn đề tôn giáo, nhân quyền để tuyên truyền, xuyên
tạc nói xấu Đảng, Nhà nước nhằm làm mất lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước