TIỂU LUẬN MÔN NĂNG LỰC THÔNG TIN ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HÓA ĐỌC ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN – ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Mục đích nghiên cứu là tìm ra các yếu tố của văn hóa đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân vănĐại học Quốc gia Hà Nội nhằm hướng đến nâng cao kết quả học tập của người học và nâng cao chất lượng đào tạo. Mẫu nghiên cứu bao gồm 50 sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Người tham gia đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa đọc (thói quen đọc, sở thích đọc, kỹ năng đọc) đối với kết quả học tập của sinh viên. Kết quả thu được từ phân tích thống kê cho thấy sinh viên đều khẳng định thói quen đọc, sở thích đọc, kỹ năng đọc là những yếu tố hình thành văn hóa đọc. Kết quả thống kê từ các phân tích tương quan cho thấy rằng 3 yếu tố của văn hóa đọc có ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên. Những khuyến nghị và giải pháp, dựa trên kết quả nghiên cứu, được đề xuất. Từ khóa: Văn hóa đọc, thói quen đọc, sở thích đọc, kỹ năng đọc, kết quả học tập của sinh viên PHẦN MỞ ĐẦU 5 1. Lý do chọn đề tài 5 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6 4. Câu hỏi nghiên cứu 6 5. Tổng quan tài liệu 7 6. Phương pháp nghiên cứu khoa học 8 PHẦN NỘI DUNG 9 CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA ĐỌC ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP 9 1.1. Khái niệm và cơ sở lý luận của Văn hóa đọc 9 1.1.1. Khái niệm Văn hóa đọc 9 1.1.2. Các thành tố của văn hóa đọc 10 1.1.3. Vị trí, vai trò của Văn hóa đọc 12 1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc 13 1.2.1. Môi trường xã hội 13 1.2.2. Sự phát triển của khoa học công nghệ 14 1.2.3. Hoạt động của thư viện 14 1.2.4. Phương pháp đào tạo đại học hiện nay 15 1.3. Văn hóa đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập 15 1.3.1. Thói quan đọc, sở thích đọc, kỹ năng đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập 15 1.3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của thư viện đến kết quả học tập 16 1.3.3. Những tác động qua lại giữa thói quen đọc, sở thích đọc, kỹ năng đọc ảnh hưởng đến kết quả học tâp 17 CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG VĂN HÓA ĐỌC ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN 18 2.1. Tổng quan địa bàn nghiên cứu 18 2.1.1 Tổng quan về trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học quốc gia Hà Nội 18 2.1.2 Một số đặc điểm của sinh viên trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học quốc gia Hà Nội 19 2.2. Thực trạng văn hóa đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học quốc gia Hà Nội 19 2.2.1. Thói quen đọc 19 2.2.2. Sở thích đọc 21 2.1.3 Kỹ năng đọc 22 CHƯƠNG III. ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO VĂN HÓA ĐỌC CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN 23 3.1. Nhóm giải pháp đối với trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội 23 3.2. Nhóm giải pháp đối với các khoa thuộc trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn 23 3.3. Nhóm giải pháp đối với từng ngành trong khoa thuộc trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn 24 3.3.1. Đối với giảng viên 24 3.3.2. Đối với sinh viên 24 PHẦN KẾT LUẬN 25 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 26 PHỤ LỤC 28 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Văn hóa đọc hiện nay đang là vấn đề thu hút sự chú ý, quan tâm của xã hội. Vấn đề này không còn là “chuyện của độc giả” ở Mỹ và các nước phương Tây mà nó trở thành vấn đề mang tính toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Văn hóa đọc ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và phát triển đã mở ra rất nhiều cơ hội mới và cả những khó khăn, thách thức. Trong kỳ họp lần thứ 28 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại Paris (Pháp) từ ngày 25101999 đến ngày 16111999, tổ chức UNESCO đã quyết định chọn ngày 234 hàng năm là ngày “Sách và bản quyền thế giới”. Đây là một hoạt động nhằm tôn vinh vai trò, giá trị của sách, khuyến khích người đọc và tôn vinh văn hóa đọc. Tại Việt Nam, văn hóa đọc được đề cập đến trong nhiều cuộc hội thảo, tọa đàm, các buổi giới thiệu sách tôn vinh văn hóa đọc: “Sách và chấn hưng văn hóa đọc” tại thành phố Hồ Chí Minh ngày 652012; “Ngày hội sách và văn hóa đọc” tại Văn Miếu Quốc Tử Giám, Hà Nội từ ngày 21 2242012. Tra cứu mục từ “Văn hóa đọc” trên trang tìm kiếm google có đến 260.000.000 kết quả trong vòng 0,34 giây. Điều này cho thấy, văn hóa đọc thực sự thu hút sự quan tâm của nhiều người. Phát triển văn hóa đọc luôn là vấn đề có tính chiến lược của mọi quốc gia trong việc nâng cao dân trí, phát triển bền vững nguồn nhân lực. Để thực hiện thành công công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng và Nhà nước đã xác định rất rõ cùng với Khoa học và Công nghệ, Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu. Vì vậy, Giáo dục và đào tạo đã và đang được đổi mới toàn diện, đặc biệt là giáo dục đại học. Đổi mới giáo dục đại học là nhiệm vụ cấp bách được xác định trong nhiều chủ trương của Đảng và Nhà nước. Phương thức đào tạo theo niên chế đang được chuyển sang đào tạo theo học chế tín chỉ, lấy người học làm trung tâm đòi h i người học phải tự học tập, tự nghiên cứu là chính. Người thầy chỉ là người hướng dẫn, định hướng, dạy cho phương pháp học, phương pháp nghiên cứu. Chính vì vậy, văn hóa đọc cần phải được chú trọng phát triển cho sinh viên ở các trường đại học. Hay nói cách khác là cần phát triển việc tự học, tự nghiên cứu tài liệu một cách tự giác, mang lại đam mê, thích thú đọc tài liệu cho họ, đồng thời giúp họ nhanh chóng tiếp cận đến nội dung cũng như các loại hình tài liệu khác nhau. Có nhiều cách khác nhau để tiếp nhận thông tin từ sách, báo, tài liệu nhưng trong đó đọc là một hoạt động tích cực nhất cho sinh viên những người bắt đầu làm quen với nghiên cứu khoa học. Để có cơ sở khoa học đề xuất các giải pháp khả thi, nhóm nghiên cứu quyết định lựa chọn đề tài “Ảnh hưởng của văn hóa đọc đến kết quả học tập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội” với mong muốn qua quá trình khảo sát tìm hiểu về thực trạng văn hóa đọc của sinh viên Nhân văn, đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa đọc đến kết quả học tập của sinh viên và đề xuất được một số giải pháp nhằm phát triển thói quen, rèn kỹ năng đọc sách cho sinh viên giúp họ nhận ra sở thích đọc của mình. Đồng thời, giúp họ vận dụng những điều đã đọc vào việc học để có kết quả học tập tốt hơn. 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.1. Mục đích nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu của đề tài này là nhận diện được tầm ảnh hưởng của văn hóa đọc đối với kết quả học tập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân vănĐại học Quốc gia Hà Nội. Trên cơ sở đó, đưa ra các giải pháp khả thi, phù hợp để nâng cao văn hóa đọc của sinh viên của trường nhằm phục vụ hiệu quả việc cho học tập, nghiên cứu và rèn luyện nhân cách, đáp ứng yêu cầu đào tạo của nhà trường. 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu: Tìm hiểu cơ sở lý luận về văn hóa đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên Đánh giá thực trạng của văn hóa đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân vănĐại học Quốc gia Hà Nội Đề xuất các giải pháp nâng cao văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân vănĐại học Quốc gia Hà Nội 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3.1. Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của nghiên cứu này là văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn 3.2. Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của tiểu luận này là giới hạn tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn trong giai đoạn hiện nay 4. Câu hỏi nghiên cứu 4.1. Câu hỏi nghiên cứu chính: Ảnh hưởng của văn hóa đọc đến kết quả học tập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội như thế nào? 4.2. Câu hỏi nghiên cứu phụ Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc là gì? Văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn hiện nay như thế nào? Làm thế nào để nâng cao văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn? 5. Tổng quan tài liệu Trong vấn đề phát triển văn hóa đọc, có nhiều tác giả đã nghiên cứu như: “Văn hóa đọc trong thanh niên hiện nay” của học viên Nguyễn Thị Khánh Hòa, Luận văn thạc sĩ Khoa Văn hóa học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2009; “Nghiên cứu đánh giá nhu cầu đọc sách để định hướng xuất bản sách phục vụ bạn đọc, góp phần phát triển văn hóa đọc tại các vùng miền” của tác giả Đỗ Kim Thịnh, Cục Xuất bản Bộ Thông tin và Truyền thông, đề tài khoa học năm 2009; “Tăng cường và mở rộng phong trào đọc sách báo ở nông thôn tỉnh Hậu Giang” của tác giả Võ Thị Thu Hương, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Thư viện, Trường Đại học Văn hoá, năm 2006; “Phát triển văn hóa đọc cho sinh viên Học viện Cảnh sát nhân dân” của học viên Đỗ Thu Thơm, chuyên ngành Khoa học Thư viện, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2011. Các công trình nghiên cứu trên đều đi từ thực trạng văn hóa đọc và mục đích cuối cùng là đưa ra những giải pháp, chiến lược nhằm phát triển văn hóa đọc, khẳng định vai trò văn hóa đọc trong đời sống xã hội. Hiện nay vấn đề văn hóa đọc đã và đang được nhiều người quan tâm và chú trọng với ý nghĩa là một hoạt động văn hoá của con người thông qua việc đọc sách báo, tài liệu để tiếp nhận và xử lý thông tin, tri thức một cách khoa học và bổ ích. Văn hóa đọc đã góp phần to lớn vào việc bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, hình thành và phát triển nhân cách con người, đặc biệt là đối với thế hệ học sinh, sinh viên ngày nay. Nghiên cứu văn hóa đọc có ý nghĩa vô cùng quan trọng, một mặt nó giúp chúng ta có cái nhìn bao quát thành tựu hoạt động đọc, đánh giá được thực trạng văn hóa đọc, những hạn chế để từ đó có giải pháp và kiến nghị, định hướng, chỉ dẫn đọc cho công chúng, góp phần xây dựng và phát triển văn hóa đọc ở Việt Nam hiện nay.(Văn hoá đọc ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và phát triển | Cổng thông tin Thư viện, 2013) Như vậy, đề tài “Ảnh hưởng của văn hóa đọc đến kết quả học tập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân vănĐại học Quốc gia Hà Nội” đã ra đời, đi sâu tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc và các yếu tố của văn hóa đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân vănĐại học Quốc gia Hà Nội để từ đó đưa ra định hướng, giải pháp phát triển văn hóa đọc cho sinh viên là một hướng nghiên cứu mới. 6. Phương pháp nghiên cứu khoa học 6.1. Phương pháp luận Đề tài sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, quan điểm của Đảng, Nhà nước về văn hóa, giáo dục. 6.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể Phương pháp quan sát: Sử dụng phương pháp này tại các phòng phục vụ của thư viện nhằm thu được thông tin về kỹ năng tìm kiếm tài liệu, lượng bạn đọc đến thư viện, cách thức đọc, ứng xử đối với tài liệu, thông tin ... Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Tác giả tiến hành khảo sát văn hoá đọc của sinh viên trong năm 2021 tại trường trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn bằng phiếu hỏi. Đối tượng là sinh viên hệ chính quy của trường, bao gồm sinh viên năm 1, năm 2, năm 3, năm 4 với các câu hỏi về những nội dung như: Sử dụng thời gian rảnh rỗi, mục đích của việc đọc tài liệu, nội dung tài liệu quan tâm, ... Phiếu thu về được 50 kết quả. Phương pháp thống kê: Thống kê các số liệu thu được từ các phiếu điều tra của sinh viên trường trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Phương pháp phân tích, tổng hợp số liệu: Phân tích các số liệu thu được từ các phiếu yêu cầu, phiếu khảo sát ... từ đó lập các bảng biểu, tổng hợp các số liệu để đưa ra các nhận xét, đánh giá về văn hóa đọc của sinh viên trong trường. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp các tài liệu có liên quan đến văn hóa đọc. Thực hiện phương pháp này để làm rõ các cơ sở lý luận về văn hóa đọc và phát triển văn hóa đọc. PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA ĐỌC ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP 1.1. Khái niệm và cơ sở lý luận của Văn hóa đọc 1.1.1. Khái niệm Văn hóa đọc Văn hóa đọc một bộ phận của văn hóa là một trong những động lực thúc đẩy sự hình thành nên con người mới, những công dân có hiểu biết, có trí tuệ để có thể thích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại – xã hội dựa trên nền tảng của nền kinh tế tri thức. Như vậy, để hiểu về văn hóa đọc trước hết cần làm rõ khái niệm về văn hóa. Thuật ngữ văn hóa đọc được trình bày bằng tiếng anh là “reading culture” hoặc “culture of reading”. Vấn đề văn hóa đọc đang được toàn xã hội quan tâm và bàn luận dưới những góc nhìn khác nhau. Đã có nhiều học giả, nhà khoa học nghiên cứu đề tài này và đưa ra các khái niệm khác nhau về văn hóa đọc. Theo Nguyễn Đình Lâm, (2017) kho tàng tri thức của nhân loại được hình thành từ cá nhân, cộng đồng và không ngừng được bồi đắp, lưu truyền trong xã hội từ đời này qua đời khác thông qua các hình thức truyền khẩu, qua sách hay các ký tự được mã hóa dưới nhiều dạng khác nhau. Vì thế, đọc sách là một trong những hoạt động có vai trò quyết định sự phát triển trí tuệ, nhân cách của một cá nhân, một cộng đồng và của toàn xã hội. Việc đọc sách khi đạt đến một chuẩn mực nhất định và chuẩn mực ấy được lan tỏa, phát triển, trở thành phổ biến trong cộng đồng thì khi ấy người ta gọi là “Văn hóa đọc”. Theo ông Nguyễn Hữu Viên, (2014): Văn hoá đọc là một khái niệm có hai nghĩa, một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp. Văn hoá đọc, theo nghĩa rộng, đó là nền văn hoá đọc của mỗi quốc gia thể hiện qua chủ trương, đường lối, chính sách của Nhà nước, của cộng đồng và ý thức của mỗi thành viên trong xã hội về xây dựng phát triển cơ sở vật chất (thư viện, phòng đọc; xuất bản phát hành sách, tài liệu...) nhằm phát triển văn hóa đọc. Văn hoá đọc, theo nghĩa hẹp là đọc có văn hoá, đó là ứng xử đối với việc đọc: thể hiện qua thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của mỗi người đọc. Dưới một góc nhìn khác về văn hóa đọc, tác giả Vũ Dương Thúy Nga, (2010) cho rằng: Văn hóa đọc là một hoạt động văn hóa của con người, thông qua việc đọc để tiếp nhận thông tin và tri thức. Đó là sự tích hợp của các yếu tố như nhu cầu đọc, thói quen đọc và được biểu hiện qua hành vi, tập quán đọc của cá nhân và cộng đồng Nếu xét văn hóa đọc của từng cá nhân phải đảm bảo có đủ cả ba yếu tố: thói quen đọc, kỹ năng đọc và sở thích đọc. Do đó một người có thói quen đọc, nhưng thiếu kỹ năng đọc, hiệu quả đọc không cao, thậm chí không có hiệu quả, chỉ mất thời gian vô ích. Nếu nắm vững kỹ năng đọc, nhưng không tạo được thói quen đọc, cũng chẳng thu lượm được kiến thức là bao, thiếu những kiến thức cần thiết cho cuộc sống của chính họ.(Thực trạng văn hóa đọc của sinh viên chuyên ngành thư viện thông tin, trường Đại học Văn hóa Hà Nội, T. T. H. Lê, 2015) Căn cứ trên các quan niệm về văn hóa đọc và tổng quan nghiên cứu liên quan, ta có thể hiểu một cách khái quát: “Văn hóa đọc là cách thức ứng xử và đánh giá đọc của mỗi cá nhân thông qua thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của bản thân. Phát triển văn hóa đọc cho sinh viên là phát triển thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc cho họ nhằm giúp họ vận dụng văn hóa đọc vào việc học để nâng cao kết quả học tập”.(Báo cáo nghiên cứu khoa học: Ảnh hưởng của Văn hóa đọc đến kết quả học tập của sinh viên ngành Ngữ văn Khoa Sư phạm Trường Đại học An Giang Lâm, 2016) 1.1.2. Các thành tố của văn hóa đọc Từ các khái niệm đã nêu trên, văn hóa đọc được biểu hiện qua các đặc điểm của người đọc đó là nhu cầu đọc, mục đích đọc, thói quen đọc, khả năng tìm kiếm và lựa chọn tài liệu. Thành tố đầu tiên của văn hóa đọc là nhu cầu đọc. Nhu cầu đọc là đòi hỏi khách quan của chủ thể (cá nhân, nhóm, xã hội) đối với việc tiếp nhận và sử dụng tài liệu nhằm duy trì và phát triển các hoạt động sống của con người. Hiểu một cách đơn giản hơn thì nhu cầu đọc là thái độ của chủ thể với việc đọc như một hoạt động sống không thể thiếu. Nhu cầu đọc bắt nguồn từ yêu cầu tiếp nhận thông tin khi con người tham gia các hoạt động sống khác nhau, nhưng nó chỉ thực sự hình thành với điều kiện chủ thể có khả năng giải mã thông tin được mã hóa trong tài liệu. Khi đòi hỏi đối với việc đọc trở nên cấp bách, thường xuyên, nhu cầu đọc xuất hiện. Một điểm đặc biệt quan trọng là nhu cầu đọc là nguồn gốc của hoạt động thư viện, hoạt động thư viện không thể tồn tại và phát triển ở những nơi không có nhu cầu đọc. (Nghiên cứu nhu cầu đọc và công tác giáo dục nhu cầu đọc của học sinh tiểu học, 2010) Thành tố thứ hai của văn hóa đọc là mục đích đọc. Theo Hoàng Thị Bích Thùy, (2015) mục đích đọc là yếu tố xác định động cơ dẫn đến việc đọc: trả lời câu hỏi đọc để làm gì, vì sao đọc. Có những mục đích đọc đúng đắn như: đọc để học, để nghiên cứu, tu dưỡng, rèn luyện, giải trí. Bên cạnh đó còn nhiều mục đích đọc không đúng đắn như : đọc theo phong trào , đọc sách tiêu cực để làm chuyện xấu , phản động ... (Phát triển văn hóa đọc cho sinh viên của Trường Đại học Thương mại, 2015) Thành tố thứ ba của văn hóa đọc là thói quen đọc. Thói quen đọc được định nghĩa là sự lặp đi lặp lại hành vi đọc sách, nó được đo bằng thời gian dành cho việc đọc hàng ngày, số lượng sách đã đọc năm ngoái và số lượng sách đang sở hữu của mỗi cá nhân. (Các yếu tố ảnh hưởng đến thói quen đọc sách chuyên ngành của sinh viên: Trường hợp tại Trường Đại học Bách Khoa Thành phố Hồ Chí Minh, 2013) Thói quen là một chuỗi phản xạ có điều kiện do rèn luyện mà có. Phản xạ có điều kiện là những hành vi (nếp sống, phương pháp làm việc) được lặp đi lại nhiều lần trong cuộc sống và rèn luyện (học tập, làm việc), đó là những hành vi định hình trong cuộc sống và được coi là bản chất thứ hai của con người nhưng nó không sẵn có mà là kết quả của việc sinh hoạt, học tập, rèn luyện, tu dưỡng của mỗi cá nhân trong cuộc sống hằng ngày, tuy vậy thói quen cũng có thể bắt nguồn từ một nguyên nhân đôi khi rất tình cờ hay do bị lôi kéo từ một cá thể khác. Thành tố thứ tư của văn hóa đọc là khả năng tìm kiếm và lựa chọn tài liệu. Đối với khả năng tìm kiếm tài liệu: để có thể khai thác được đầy đủ mọi nguồn thông tin, người tìm kiếm cần hiểu rõ được các nguyên tắc, các phương pháp tổ chức, quản lý của các nguồn thông tin. Đặc biệt là trong bối cảnh công nghệ được sử dụng để

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA LƯU TRỮ HỌC VÀ QUẢN TRỊ VĂN PHÒNG

TÓM TẮT

Mục đích nghiên cứu là tìm ra các yếu tố của văn hóa đọc ảnh hưởng đến kếtquả học tập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn-Đại học Quốcgia Hà Nội nhằm hướng đến nâng cao kết quả học tập của người học và nâng cao chấtlượng đào tạo Mẫu nghiên cứu bao gồm 50 sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội

và Nhân văn Người tham gia đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa đọc(thói quen đọc, sở thích đọc, kỹ năng đọc) đối với kết quả học tập của sinh viên Kếtquả thu được từ phân tích thống kê cho thấy sinh viên đều khẳng định thói quen đọc,

sở thích đọc, kỹ năng đọc là những yếu tố hình thành văn hóa đọc Kết quả thống kê từcác phân tích tương quan cho thấy rằng 3 yếu tố của văn hóa đọc có ảnh hưởng đến kếtquả học tập của sinh viên Những khuyến nghị và giải pháp, dựa trên kết quả nghiêncứu, được đề xuất

Từ khóa: Văn hóa đọc, thói quen đọc, sở thích đọc, kỹ năng đọc, kết quả họctập của sinh viên

PHẦN MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

4 Câu hỏi nghiên cứu 6

5 Tổng quan tài liệu 7

6 Phương pháp nghiên cứu khoa học 8

PHẦN NỘI DUNG 9

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA ĐỌC ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP 9

1.1 Khái niệm và cơ sở lý luận của Văn hóa đọc 9

1.1.1 Khái niệm Văn hóa đọc 9

1.1.2 Các thành tố của văn hóa đọc 10

1.1.3 Vị trí, vai trò của Văn hóa đọc 12

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc 13

1.2.1 Môi trường xã hội 13

1.2.2 Sự phát triển của khoa học công nghệ 14

1.2.3 Hoạt động của thư viện 14

1.2.4 Phương pháp đào tạo đại học hiện nay 15

1.3 Văn hóa đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập 15

1.3.1 Thói quan đọc, sở thích đọc, kỹ năng đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập 15 1.3.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của thư viện đến kết quả học tập 16

1.3.3 Những tác động qua lại giữa thói quen đọc, sở thích đọc, kỹ năng đọc ảnh hưởng đến kết quả học tâp 17

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG VĂN HÓA ĐỌC ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN 18

2.1 Tổng quan địa bàn nghiên cứu 18

2.1.1 Tổng quan về trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học quốc gia Hà Nội 18

2.1.2 Một số đặc điểm của sinh viên trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học quốc gia Hà Nội 19

2.2 Thực trạng văn hóa đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên

trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học quốc gia Hà Nội 19

2.2.1 Thói quen đọc 19

2.2.2 Sở thích đọc 21

2.1.3 Kỹ năng đọc 22

CHƯƠNG III ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO VĂN HÓA ĐỌC CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN 23

3.1 Nhóm giải pháp đối với trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội 23

3.2 Nhóm giải pháp đối với các khoa thuộc trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn 23

3.3 Nhóm giải pháp đối với từng ngành trong khoa thuộc trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn 24

3.3.1 Đối với giảng viên 24

3.3.2 Đối với sinh viên 24

PHẦN KẾT LUẬN 25

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

PHỤ LỤC 28

PHẦN MỞ ĐẦU

Văn hóa đọc hiện nay đang là vấn đề thu hút sự chú ý, quan tâm của xã hội.Vấn đề này không còn là “chuyện của độc giả” ở Mỹ và các nước phương Tây mà nótrở thành vấn đề mang tính toàn cầu, trong đó có Việt Nam Văn hóa đọc ở Việt Namtrong bối cảnh hội nhập và phát triển đã mở ra rất nhiều cơ hội mới và cả những khókhăn, thách thức Trong kỳ họp lần thứ 28 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại Paris(Pháp) từ ngày 25/10/1999 đến ngày 16/11/1999, tổ chức UNESCO đã quyết địnhchọn ngày 23/4 hàng năm là ngày “Sách và bản quyền thế giới” Đây là một hoạt độngnhằm tôn vinh vai trò, giá trị của sách, khuyến khích người đọc và tôn vinh văn hóađọc Tại Việt Nam, văn hóa đọc được đề cập đến trong nhiều cuộc hội thảo, tọa đàm,các buổi giới thiệu sách tôn vinh văn hóa đọc: “Sách và chấn hưng văn hóa đọc” tạithành phố Hồ Chí Minh ngày 6/5/2012; “Ngày hội sách và văn hóa đọc” tại Văn Miếu

- Quốc Tử Giám, Hà Nội từ ngày 21 - 22/4/2012 Tra cứu mục từ “Văn hóa đọc” trêntrang tìm kiếm google có đến 260.000.000 kết quả trong vòng 0,34 giây Điều này chothấy, văn hóa đọc thực sự thu hút sự quan tâm của nhiều người Phát triển văn hóa đọcluôn là vấn đề có tính chiến lược của mọi quốc gia trong việc nâng cao dân trí, pháttriển bền vững nguồn nhân lực Để thực hiện thành công công cuộc công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước, Đảng và Nhà nước đã xác định rất rõ cùng với Khoa học vàCông nghệ, Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu Vì vậy, Giáo dục và đào tạo đã

và đang được đổi mới toàn diện, đặc biệt là giáo dục đại học Đổi mới giáo dục đại học

là nhiệm vụ cấp bách được xác định trong nhiều chủ trương của Đảng và Nhà nước.Phương thức đào tạo theo niên chế đang được chuyển sang đào tạo theo học chế tínchỉ, lấy người học làm trung tâm đòi h i người học phải tự học tập, tự nghiên cứu làchính Người thầy chỉ là người hướng dẫn, định hướng, dạy cho phương pháp học,phương pháp nghiên cứu

Chính vì vậy, văn hóa đọc cần phải được chú trọng phát triển cho sinh viên ởcác trường đại học Hay nói cách khác là cần phát triển việc tự học, tự nghiên cứu tàiliệu một cách tự giác, mang lại đam mê, thích thú đọc tài liệu cho họ, đồng thời giúp

họ nhanh chóng tiếp cận đến nội dung cũng như các loại hình tài liệu khác nhau Cónhiều cách khác nhau để tiếp nhận thông tin từ sách, báo, tài liệu nhưng trong đó đọc

là một hoạt động tích cực nhất cho sinh viên - những người bắt đầu làm quen vớinghiên cứu khoa học Để có cơ sở khoa học đề xuất các giải pháp khả thi, nhóm

nghiên cứu quyết định lựa chọn đề tài “Ảnh hưởng của văn hóa đọc đến kết quả họctập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia HàNội” với mong muốn qua quá trình khảo sát tìm hiểu về thực trạng văn hóa đọc củasinh viên Nhân văn, đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa đọc đến kếtquả học tập của sinh viên và đề xuất được một số giải pháp nhằm phát triển thói quen,rèn kỹ năng đọc sách cho sinh viên giúp họ nhận ra sở thích đọc của mình Đồng thời,giúp họ vận dụng những điều đã đọc vào việc học để có kết quả học tập tốt hơn.

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu của đề tài này là nhận diện được tầm ảnh hưởng của vănhóa đọc đối với kết quả học tập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội vàNhân văn-Đại học Quốc gia Hà Nội Trên cơ sở đó, đưa ra các giải pháp khả thi, phùhợp để nâng cao văn hóa đọc của sinh viên của trường nhằm phục vụ hiệu quả việccho học tập, nghiên cứu và rèn luyện nhân cách, đáp ứng yêu cầu đào tạo của nhàtrường

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Tìm hiểu cơ sở lý luận về văn hóa đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinhviên

Đánh giá thực trạng của văn hóa đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinhviên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn-Đại học Quốc gia Hà Nội

Đề xuất các giải pháp nâng cao văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Khoahọc Xã hội và Nhân văn-Đại học Quốc gia Hà Nội

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của nghiên cứu này là văn hóa đọc của sinh viên trườngĐại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi nghiên cứu của tiểu luận này là giới hạn tại trường Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn trong giai đoạn hiện nay

4 Câu hỏi nghiên cứu

4.1 Câu hỏi nghiên cứu chính:

Ảnh hưởng của văn hóa đọc đến kết quả học tập của sinh viên trường Đại họcKhoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội như thế nào?

4.2 Câu hỏi nghiên cứu phụ

Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc là gì?

Văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn hiệnnay như thế nào?

Làm thế nào để nâng cao văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn?

5 Tổng quan tài liệu

Trong vấn đề phát triển văn hóa đọc, có nhiều tác giả đã nghiên cứu như: “Vănhóa đọc trong thanh niên hiện nay” của học viên Nguyễn Thị Khánh Hòa, Luận vănthạc sĩ Khoa Văn hóa học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố

Hồ Chí Minh, năm 2009; “Nghiên cứu đánh giá nhu cầu đọc sách để định hướng xuấtbản sách phục vụ bạn đọc, góp phần phát triển văn hóa đọc tại các vùng miền” của tácgiả Đỗ Kim Thịnh, Cục Xuất bản - Bộ Thông tin và Truyền thông, đề tài khoa họcnăm 2009; “Tăng cường và mở rộng phong trào đọc sách báo ở nông thôn tỉnh HậuGiang” của tác giả Võ Thị Thu Hương, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Thư viện, TrườngĐại học Văn hoá, năm 2006; “Phát triển văn hóa đọc cho sinh viên Học viện Cảnh sátnhân dân” của học viên Đỗ Thu Thơm, chuyên ngành Khoa học Thư viện, Đại họcQuốc gia Hà Nội, năm 2011 Các công trình nghiên cứu trên đều đi từ thực trạng vănhóa đọc và mục đích cuối cùng là đưa ra những giải pháp, chiến lược nhằm phát triểnvăn hóa đọc, khẳng định vai trò văn hóa đọc trong đời sống xã hội

Hiện nay vấn đề văn hóa đọc đã và đang được nhiều người quan tâm và chútrọng với ý nghĩa là một hoạt động văn hoá của con người thông qua việc đọc sáchbáo, tài liệu để tiếp nhận và xử lý thông tin, tri thức một cách khoa học và bổ ích Vănhóa đọc đã góp phần to lớn vào việc bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, hình thành và pháttriển nhân cách con người, đặc biệt là đối với thế hệ học sinh, sinh viên ngày nay.Nghiên cứu văn hóa đọc có ý nghĩa vô cùng quan trọng, một mặt nó giúp chúng ta có

cái nhìn bao quát thành tựu hoạt động đọc, đánh giá được thực trạng văn hóa đọc,những hạn chế để từ đó có giải pháp và kiến nghị, định hướng, chỉ dẫn đọc cho côngchúng, góp phần xây dựng và phát triển văn hóa đọc ở Việt Nam hiện nay.(Văn hoáđọc ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và phát triển | Cổng thông tin Thư viện, 2013)

Như vậy, đề tài “Ảnh hưởng của văn hóa đọc đến kết quả học tập của sinh viêntrường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn-Đại học Quốc gia Hà Nội” đã ra đời, đisâu tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc và các yếu tố của văn hóa đọc ảnhhưởng đến kết quả học tập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhânvăn-Đại học Quốc gia Hà Nội để từ đó đưa ra định hướng, giải pháp phát triển văn hóađọc cho sinh viên là một hướng nghiên cứu mới

6 Phương pháp nghiên cứu khoa học

6.1 Phương pháp luận

Đề tài sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩaduy vật lịch sử, quan điểm của Đảng, Nhà nước về văn hóa, giáo dục

6.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

- Phương pháp quan sát: Sử dụng phương pháp này tại các phòng phục vụ củathư viện nhằm thu được thông tin về kỹ năng tìm kiếm tài liệu, lượng bạn đọc đến thưviện, cách thức đọc, ứng xử đối với tài liệu, thông tin

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Tác giả tiến hành khảo sát văn hoá đọccủa sinh viên trong năm 2021 tại trường trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân vănbằng phiếu hỏi Đối tượng là sinh viên hệ chính quy của trường, bao gồm sinh viênnăm 1, năm 2, năm 3, năm 4 với các câu hỏi về những nội dung như: Sử dụng thờigian rảnh rỗi, mục đích của việc đọc tài liệu, nội dung tài liệu quan tâm, Phiếu thu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp các tài liệu có liên quan đến vănhóa đọc Thực hiện phương pháp này để làm rõ các cơ sở lý luận về văn hóa đọc vàphát triển văn hóa đọc.

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA ĐỌC ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP

1.1 Khái niệm và cơ sở lý luận của Văn hóa đọc

1.1.1 Khái niệm Văn hóa đọc

Văn hóa đọc - một bộ phận của văn hóa - là một trong những động lực thúc đẩy

sự hình thành nên con người mới, những công dân có hiểu biết, có trí tuệ để có thểthích ứng với sự phát triển của xã hội hiện đại – xã hội dựa trên nền tảng của nền kinh

tế tri thức Như vậy, để hiểu về văn hóa đọc trước hết cần làm rõ khái niệm về văn hóa

Thuật ngữ văn hóa đọc được trình bày bằng tiếng anh là “reading culture” hoặc

“culture of reading” Vấn đề văn hóa đọc đang được toàn xã hội quan tâm và bàn luậndưới những góc nhìn khác nhau Đã có nhiều học giả, nhà khoa học nghiên cứu đề tàinày và đưa ra các khái niệm khác nhau về văn hóa đọc

Theo Nguyễn Đình Lâm, (2017) kho tàng tri thức của nhân loại được hìnhthành từ cá nhân, cộng đồng và không ngừng được bồi đắp, lưu truyền trong xã hội từđời này qua đời khác thông qua các hình thức truyền khẩu, qua sách hay các ký tựđược mã hóa dưới nhiều dạng khác nhau Vì thế, đọc sách là một trong những hoạtđộng có vai trò quyết định sự phát triển trí tuệ, nhân cách của một cá nhân, một cộngđồng và của toàn xã hội Việc đọc sách khi đạt đến một chuẩn mực nhất định và chuẩnmực ấy được lan tỏa, phát triển, trở thành phổ biến trong cộng đồng thì khi ấy người tagọi là “Văn hóa đọc”

Theo ông Nguyễn Hữu Viên, (2014): Văn hoá đọc là một khái niệm có hainghĩa, một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp Văn hoá đọc, theo nghĩa rộng, đó là nền vănhoá đọc của mỗi quốc gia thể hiện qua chủ trương, đường lối, chính sách của Nhànước, của cộng đồng và ý thức của mỗi thành viên trong xã hội về xây dựng phát triển

cơ sở vật chất (thư viện, phòng đọc; xuất bản phát hành sách, tài liệu ) nhằm phát

triển văn hóa đọc Văn hoá đọc, theo nghĩa hẹp là đọc có văn hoá, đó là ứng xử đối vớiviệc đọc: thể hiện qua thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của mỗi người đọc

Dưới một góc nhìn khác về văn hóa đọc, tác giả Vũ Dương Thúy Nga, (2010)cho rằng: " Văn hóa đọc là một hoạt động văn hóa của con người, thông qua việc đọc

để tiếp nhận thông tin và tri thức Đó là sự tích hợp của các yếu tố như nhu cầu đọc,thói quen đọc và được biểu hiện qua hành vi, tập quán đọc của cá nhân và cộng đồng "

Nếu xét văn hóa đọc của từng cá nhân phải đảm bảo có đủ cả ba yếu tố: thóiquen đọc, kỹ năng đọc và sở thích đọc Do đó một người có thói quen đọc, nhưng thiếu

kỹ năng đọc, hiệu quả đọc không cao, thậm chí không có hiệu quả, chỉ mất thời gian

vô ích Nếu nắm vững kỹ năng đọc, nhưng không tạo được thói quen đọc, cũng chẳngthu lượm được kiến thức là bao, thiếu những kiến thức cần thiết cho cuộc sống củachính họ.(Thực trạng văn hóa đọc của sinh viên chuyên ngành thư viện thông tin,trường Đại học Văn hóa Hà Nội, T T H Lê, 2015)

Căn cứ trên các quan niệm về văn hóa đọc và tổng quan nghiên cứu liên quan,

ta có thể hiểu một cách khái quát: “Văn hóa đọc là cách thức ứng xử và đánh giá đọccủa mỗi cá nhân thông qua thói quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc của bản thân.Phát triển văn hóa đọc cho sinh viên là phát triển thói quen đọc, sở thích đọc và kỹnăng đọc cho họ nhằm giúp họ vận dụng văn hóa đọc vào việc học để nâng cao kết quảhọc tập”.(Báo cáo nghiên cứu khoa học: Ảnh hưởng của Văn hóa đọc đến kết quả họctập của sinh viên ngành Ngữ văn - Khoa Sư phạm - Trường Đại học An Giang Lâm,2016)

1.1.2 Các thành tố của văn hóa đọc

Từ các khái niệm đã nêu trên, văn hóa đọc được biểu hiện qua các đặc điểm củangười đọc đó là nhu cầu đọc, mục đích đọc, thói quen đọc, khả năng tìm kiếm và lựachọn tài liệu

Thành tố đầu tiên của văn hóa đọc là nhu cầu đọc

Nhu cầu đọc là đòi hỏi khách quan của chủ thể (cá nhân, nhóm, xã hội) đối vớiviệc tiếp nhận và sử dụng tài liệu nhằm duy trì và phát triển các hoạt động sống củacon người Hiểu một cách đơn giản hơn thì nhu cầu đọc là thái độ của chủ thể với việc

đọc như một hoạt động sống không thể thiếu Nhu cầu đọc bắt nguồn từ yêu cầu tiếpnhận thông tin khi con người tham gia các hoạt động sống khác nhau, nhưng nó chỉthực sự hình thành với điều kiện chủ thể có khả năng giải mã thông tin được mã hóatrong tài liệu Khi đòi hỏi đối với việc đọc trở nên cấp bách, thường xuyên, nhu cầuđọc xuất hiện Một điểm đặc biệt quan trọng là nhu cầu đọc là nguồn gốc của hoạtđộng thư viện, hoạt động thư viện không thể tồn tại và phát triển ở những nơi không cónhu cầu đọc (Nghiên cứu nhu cầu đọc và công tác giáo dục nhu cầu đọc của học sinhtiểu học, 2010)

Thành tố thứ hai của văn hóa đọc là mục đích đọc

Theo Hoàng Thị Bích Thùy, (2015) mục đích đọc là yếu tố xác định động cơ dẫnđến việc đọc: trả lời câu hỏi đọc để làm gì, vì sao đọc Có những mục đích đọc đúngđắn như: đọc để học, để nghiên cứu, tu dưỡng, rèn luyện, giải trí Bên cạnh đó cònnhiều mục đích đọc không đúng đắn như : đọc theo phong trào , đọc sách tiêu cực đểlàm chuyện xấu , phản động (Phát triển văn hóa đọc cho sinh viên của Trường Đạihọc Thương mại, 2015)

Thành tố thứ ba của văn hóa đọc là thói quen đọc

Thói quen đọc được định nghĩa là sự lặp đi lặp lại hành vi đọc sách, nó được đobằng thời gian dành cho việc đọc hàng ngày, số lượng sách đã đọc năm ngoái và sốlượng sách đang sở hữu của mỗi cá nhân (Các yếu tố ảnh hưởng đến thói quen đọcsách chuyên ngành của sinh viên: Trường hợp tại Trường Đại học Bách Khoa Thànhphố Hồ Chí Minh, 2013)

Thói quen là một chuỗi phản xạ có điều kiện do rèn luyện mà có Phản xạ có điềukiện là những hành vi (nếp sống, phương pháp làm việc) được lặp đi lại nhiều lầntrong cuộc sống và rèn luyện (học tập, làm việc), đó là những hành vi định hình trongcuộc sống và được coi là bản chất thứ hai của con người nhưng nó không sẵn có mà làkết quả của việc sinh hoạt, học tập, rèn luyện, tu dưỡng của mỗi cá nhân trong cuộcsống hằng ngày, tuy vậy thói quen cũng có thể bắt nguồn từ một nguyên nhân đôi khirất tình cờ hay do bị lôi kéo từ một cá thể khác

Thành tố thứ tư của văn hóa đọc là khả năng tìm kiếm và lựa chọn tài liệu

Đối với khả năng tìm kiếm tài liệu: để có thể khai thác được đầy đủ mọi nguồnthông tin, người tìm kiếm cần hiểu rõ được các nguyên tắc, các phương pháp tổ chức,quản lý của các nguồn thông tin Đặc biệt là trong bối cảnh công nghệ được sử dụng

để quản trị các tài liệu nên chúng có thể thay đổi đa dạng Một ví dụ cụ thể như đối vớicác nguồn tài liệu tại thư viện, người đọc cần được đào tạo để có thể hiểu biết về kho

hợp-1.1.3 Vị trí, vai trò của Văn hóa đọc

Ngày nay, Đảng và Nhà nước ta đã xác định rõ vị trí, vai trò, tầm quan trọngcủa văn hóa đọc đối với sự phát triển của đất nước trong công cuộc công nghiệp hóa,hiện đại hóa Đánh giá cao tầm quan trọng của văn hóa đọc, trong kỳ họp lần thứ 28của Đại Hội đồng Liên hợp quốc tại Paris (ngày 25/10 – 16/11/1995), UNESCO (Tổchức Văn hoá, Giáo dục, Khoa học Liên hợp quốc) đã quyết định chọn ngày 23/4 hàngnăm làm “Ngày Sách và Bản quyền Thế giới” (World Book and Copyright Day), trong

đó nêu rõ mục tiêu và các thành phần tham gia ngày tôn vinh những giá trị của sách và

sự đóng góp của các tác giả cho sự ra đời của các tác phẩm bất hủ

Tại Việt Nam, Ngày Đọc sách thế giới được tổ chức hằng năm do Hội đồngAnh (British Council) khởi xướng từ năm 1996, Trung tâm Văn hóa Pháp tại Hà Nội –Lespace cũng có nhiều hoạt động có ý nghĩa thiết thực để tuyên truyền cho VHĐ nhằmkhuyến khích, đưa phong trào đọc sách báo trở thành nét đẹp văn hóa của người Việttrong thời kỳ giao lưu và hội nhập Đề cao tầm quan trọng của sách báo và tri thứctrong đời sống, sự kiện ngày đọc sách thế giới ở Việt Nam đang trở thành nét văn hóa,văn minh và cần được duy trì để văn hóa đọc luôn là nhu cầu không thể thiếu của côngdân trong thời đại mới

Trong “Đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng giai đoạn 2011 - 2020,tầm nhìn 2030” Chính phủ khẳng định: “văn hóa đọc là một hoạt động văn hóa ở tầmcao của một dân tộc Thông qua văn hóa đọc định hướng đọc cho mọi người dân, tuỳthuộc vào trình độ dân trí, nghề nghiệp và điều kiện sống, có thể tiếp cận được vớithông tin, tri thức phù hợp, hữu ích nhất cho cuộc sống của mình Văn hóa đọc có thểgiúp cho mỗi cá nhân có một cuộc sống trí tuệ hơn, đẹp đẽ, ý nghĩa, hạnh phúc và hàihòa hơn Chính vì vậy, phát triển văn hóa đọc luôn là một vấn đề mang ý nghĩa chiếnlược của mọi quốc gia trong việc nâng cao dân trí, góp phần phát triển bền vững nguồnnhân lực - nhân tố quyết định mọi thành công Phát triển văn hóa đọc trong thời kỳcông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước góp phần đem lại cho dân tộc Việt Nam sứcmạnh của trí tuệ trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước”.

Từ các quan niệm và nhận định trên đã góp phần làm rõ thêm vị trí, vai trò củavăn hóa đọc đối với mọi tầng lớp trong xã hội nói chung Đặc biệt, đối với học sinh,sinh viên văn hóa đọc trang bị cho họ công cụ chiếm lĩnh tri thức th a mãn nhu cầu,khát vọng tìm hiểu chinh phục thế giới xung quanh và phục vụ thiết thực cho côngviệc học tập trước mắt của họ, từ đó góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượngcao cho đất nước

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa đọc

Văn hóa đọc chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như: môi trường xã hội; sự pháttriển của khoa học công nghệ; hoạt động của thư viện; phương pháp đào tạo đại họchiện nay; …

1.2.1 Môi trường xã hội

Văn hóa đọc với ý nghĩa là một bộ phận của văn hóa chịu ảnh hưởng khá sâusắc của điều kiện môi trường xã hội Khi nền văn hóa phát triển sẽ sản sinh ra thông tin

đa dạng, sẽ được lưu giữ và chuyển tải bằng nhiều phương tiện khác nhau để có thểbảo quản và lưu truyền cho các thế hệ sau Nếu như trước kia sách là con đường lớnnhất để con người tiếp cận thông tin và tiếp cận văn hóa, tri thức thì nay với sự pháttriển của cuộc sống hiện đại, ngoài sách, con người còn tiếp nhận thông tin của cácphương tiện đại chúng như: truyền hình, phim ảnh, internet, …đặc biệt kể từ khi xuấthiện Internet, chỉ với một chiếc máy tính, con người ta có thể ngồi một chỗ và tìm hiểuvăn hóa, lịch sử, thông tin của cả thế giới Văn hóa đọc vì thế thay đổi để bắt kịp cuộc

sống hiện đại Tuy nhiên cũng có những ý kiến cho rằng sự phát triển này sẽ khiến chovăn hóa đọc ngày càng bị lãng quên, con người sẽ “chạy” theo các thiết bị hiện đại làmcho con người nhàn hơn, ít phải suy nghĩ hơn Nhưng nếu nhìn lại sự thay đổi với sựphát triển nhanh của xã hội, để bắt nhịp với cuộc sống hiện đại chúng ta cũng nên cómột cái nhìn khách quan hơn với các phương tiện điện tử nói riêng và văn hóa đọc nóichung Chúng ta không nên gạt bỏ một công nghệ hiện đại khi mà nó hoàn toàn có khảnăng thúc đẩy sự phát triển văn hóa đọc.

1.2.2 Sự phát triển của khoa học công nghệ

Trong thời đại ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹthuật, các phương tiện truyền thông điện tử, tin học đã đem đến rất nhiều tiện ích chocon người Sự phát triển của công nghệ thông tin và viễn thông, các hoạt động sản xuấtkinh doanh, giao lưu, trao đổi văn hóa đã có sự thay đổi mạnh mẽ theo chiều hướngtích cực Bên cạnh đó, nó cũng mang tới một số ảnh hưởng tiêu cực đặc biệt là đối vớigiới trẻ Nhiều sinh viên thường chỉ có thói quen tìm kiếm những thông tin giải trí, màkhông tận dụng được hết những tiện ích, những mặt tích cực của Internet đem lại đểphục phụ học tập, nâng cao nghiệp vụ chuyên môn Ví như sự ra đời của sách điện tử(e-book) đã thu hút số lượng lớn bạn đọc Một cuộc cách mạng về cách thức đọc được

mở ra khi mà các thiết bị đọc sách với kiểu dáng gọn nhẹ, chỉ tương đương thậm chí

bé và nhẹ hơn một cuốn sách thông thường nhưng lại có thế chứa hàng nghìn quyểnsách Song thời gian đã chứng minh điều ngược lại, báo in vẫn phát triển bên cạnh báođiện tử và dù muốn hay không muốn thì sách điện tử cũng đã có mặt và đang góp phầnthay đổi văn hóa đọc Văn hóa đọc bao giờ cũng đóng vai trò chủ đạo trong việc truyền

bá và tiếp thu kiến thức một cách hệ thống và sâu sắc mà văn hóa nghe nhìn không thểlàm được như vậy Trong khi văn hóa nghe nhìn lấy đi sự sáng tạo, trí tưởng tượng thìvăn hóa đọc lại làm giàu thêm những thứ đó Đọc sách vẫn luôn được coi là một cáchthưởng thức văn hóa sang trọng và có chiều sâu Vì thế, chúng ta không cần quá lolắng việc trong xã hội phát triển văn hóa đọc sẽ mất đi, cái cần làm là chúng ta hãy mởrộng hơn những cách tiếp cận việc đọc, công nghệ hiện đại có cơ hội bổ trợ cho cáchthức đọc truyền thống, để văn hóa đọc nói chung có thêm cơ hội phát triển

1.2.3 Hoạt động của thư viện

Thư viện - một trong những môi trường đọc sách cũng là một trong những yếu

tố ảnh hưởng mạnh mẽ tới văn hóa đọc cộng đồng Tham chiếu sự phát triển của cácquốc gia chúng ta thấy rằng quốc gia nào có hệ thống thư viện phát triển thì rất có khảnăng quốc gia đó cường thịnh Bởi vậy, thư viện là xương sống thúc đẩy sự phát triểncủa một quốc gia - nó là hạ tầng cứng tối thiểu để kiến tạo hạ tầng mềm cho sự sángtạo, các phát kiến và giá trị nhân văn trong tâm hồn dân chúng Thư viện là công cụhình thành văn hóa đọc cho một quốc gia Văn hóa đọc của một quốc gia được tạo bởithói quen đọc sách của số đông dân chúng, được dân chúng xem như là nhu cầu hàngngày của mình Văn hóa đọc gắn liền với thư viện và cơ hội tiếp cận sách ở khắp mọinơi của người dân (Những yếu tố ảnh hưởng tới văn hóa đọc trong kỷ nguyên số,2018)

1.2.4 Phương pháp đào tạo đại học hiện nay

Chất lượng giảng dạy đại học ở nước ta trước đây trong tình trạng báo độngcao Việc giảng dạy và học tập vẫn diễn ra một cách khá thụ động Phương thức dạy vàhọc như thế đã làm mất đi khả năng sáng tạo, năng lực tư duy độc lập, sự sinh động vàhấp dẫn của các bạn sinh viên Chính vì vậy từ năm học 2009 - 2010, phương thức đàotạo theo học chế tín chỉ đã được áp dụng cho hầu hết các trường Đại học và Cao đẳngtrong cả nước Phương pháp dạy và học mới này cho phép người học “phát huy nộilực” và người dạy “dạy cách phát huy nội lực” Bên cạnh đó phương pháp này sẽ rútngắn thời gian giảng dạy lý thuyết trên cơ sở sinh viên được cung cấp nguồn thông tindồi dào trước khi lên lớp, tăng thời gian tự học của sinh viên Đối với thành công củamỗi người tự học có vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình học tập theo hệ thốngtín chỉ ở các trường đại học hiện nay - tự học nhằm phát huy tính tự giác học và nghiêncứu Đào tạo theo hệ thống tín chỉ xác định rõ trọng tâm của người học là bắt buộcnhận thức việc tự học của mình là chính Đào tạo theo hệ thống tín chỉ đòi hỏi sinhviên phải hình thành kỹ năng tự học và tự nghiên cứu Muốn thực hiện tốt vấn đề liênquan đến học tập, sinh viên phải tự đến thư viện tìm tài liệu liên quan đến vấn đề cầnnghiên cứu, thảo luận (Báo cáo nghiên cứu khoa học: Ảnh hưởng của Văn hóa đọcđến kết quả học tập của sinh viên ngành Ngữ văn - Khoa Sư phạm - Trường Đại học

An Giang, 2016)

1.3 Văn hóa đọc ảnh hưởng đến kết quả học tập