Hoàn thiện hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng sacombank chi nhánh bình dương khóa luận đại học chuyên ngành tài chính ngân hàng nguyễn lý trường thành trần hồn

Do đó, để tìm hiểu rõ hơn về thực trạng Thanh toán Quốc tế thông qua tín dụng chứng từ qua các năm cũng như đề ra một số biện pháp nhằm cải thiện những yếu tố còn hạn chế và phát triển c

NGUYỄN LÝ TRƯỜNG THÀNH

HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NGÂN HÀNG SACOMBANK – CHI

NHÁNH BÌNH DƯƠNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng

Mã ngành: 7340201 TP.HỒ CHÍ MINH, NĂM 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng

Mã ngành: 7340201 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

THS TRẦN HỒNG HÀ TP.HỒ CHÍ MINH, NĂM 2020

ABSTRACT

Nowadays, commercial banks all have a basic goal of surviving and maintaining market share in the Vietnamese market, in addition to ambitious to enhance their position and economic strength to perform well the role of international bridge and that brings great benefits Banks often have to deal with import-export payment issues In order to ensure safer import and export payments, banks have adopted a method of introducing letters of credit into transactions to better ensure the interests of buyers and sellers But actually import-export payment transactions are often concentrated at the foreign trade bank more than commercial bank Previous studies have also studied the international payment activities in many different banks, but only at a general level, including all transactions of international payments

Therefore, to better understand the current situation of International Payment through documentary credit over the years as well as propose some measures to improve the limited factors and develop the strengths of the Bank, the topic "International Payment Activity by Documentary Credit Method at Sacombank - Binh Duong Branch" was selected as the research topic in this graduation thesis

This thesis focuses on evaluating international payment activities by the mode of documentary credit at Sacombank - Binh Duong Branch in the period 2015 - 2019 Research and use of secondary data collected at Sacombank - Binh Duong Branch All collected data are in the period 2015 - 2019 The research factor focuses on import - export activities by the mode of documentary credit

Overall Objectives

Analyzing the current status of international payment activities by documentary credit method at Saigon Thuong Tin Commercial Joint Stock Bank (Sacombank) - Binh Duong branch to point out the strengths and also point out the limitations and causes that

affected on the international payment sector and then find solutions to overcome and promote its strengths

The author use following research methods to complete the thesis:

- Methods of collecting information and data: Data were taken from reports of the Branch Information collected from reference books, newspapers,

- Observation method: Observing the actual situation at the branch in order to capture the knowledge of international payment operations at the Bank

- Interview method: Directly interviewing the prosecutor and other officers in the same department to get an overview of the operation

- Methods of analysis and comparison: Analyzing and comparing data by criteria Thereby, making comments and conclusions about international payment activities

- Relative numerical comparison method: is the result of the division between the value of the analysis period and the base period of the economic indicators This method is used to compare the growth rate of indicators between years

Research content

The content of the topic is divided into three chapters The first chapter presents the concepts and definitions of international payments, credit and letter of credit activities and lists the advantages and disadvantages and risks that may occur so that viewers can understand the problem the author refers to in the following section In addition, this section also presents the general process of international payment activities according to the method of credit documents At the same time specify the parties involved, the rights and obligations of the parties so that everyone performs their functions properly Legal basis and important characteristics of international regulations of international payment activities in the method of credit documents are raised to help businesses comply with the rules to avoid making mistakes Next chapter, in this part, firstly, the author introduces a profile of Sacombank - Binh Duong branch Simultaneously analyze the business results that this branch is achieving in the past time The author focuses on analyzing the current situation of international payment activities by the method of documentary credit at Sacombank - Binh Duong Branch Then show the core process of how to conduct international payments under the documentary credit method Evaluate the results of international payment activities by means of documentary credit Then point out the successes, shortcomings of the process and propose solutions The causes that directly and indirectly affect the business results are also identified And in the last chapter, the author outlines the strategies and development orientations of Sacombank After that, the author offers solutions to help international payment activities under the form of credit vouchers to develop Next, the author bases on what has been analyzed above, then gives recommendations to the government and recommendations to the State Bank to help international payment operations by means of document credit in particular and In general, international payment activities developed stronger

Research Results

For exporters, when having a commitment from the bank so the likelihood of receiving money after delivery and presenting a reasonable and appropriate set of documents, the likelihood of receiving money is almost 100% At the same time, the risk

is minimized for new customers who do not have reputation in the market You can request another bank to serve you for the confirmation of letter of credit in case the seller does not have absolute trust in the issuing bank or the issuing bank is a small bank, the scale of operation is not large and not yet is well known To receive professional advisory services in the payment profession by letter of credit from an intermediary financial institution is a bank But it require exporters to meet the fullest conditions of the letter of credit if they want to receive L/C payment from the issuing bank The service fee associated with the payment through the documentary credit method is usually higher than the other payment methods

The importer is guaranteed that only when the seller fully meets the terms and conditions of the L/C will then the payment be made Importers can negotiate more favorable terms of payment and trade using the L/C payment method The importer can prove their solvency through an issuing bank signing the L/C issue and at the same time enjoy professional advisory services in the payment operation Letter of credit does not include guarantee of the quality of goods and quantity as signed or not Therefore, it is important for buyers to self-assess and evaluate the reputation and brand name of the seller when making this payment method In order for a bank to issue its L/C, it is necessary to have a deposit or apply loan security methods The service fee when making payments via credit mail is usually higher than other methods

Solution

Firstly, constantly improve the effectiveness of marketing will help building and promoting its image of the reputation and quality of payment services must promote marketing activities, helping customers understand and trust the bank's operations, especially L/C; at the same time, it has built up the Bank's brand name to be bigger and bigger day Secondly, expanding and improving the quality of consulting services for customers when dealing with customers, the Bank's staff needs to provide necessary instructions to make mistakes, help customers to fully and accurately implement the procedures when needed and the last is developing customer support services to attract

more new customers and then we need to improve efficiency in risk management in international payment by L/C to reduce the risks when starting to service the customers

Conclusions

International payment is the bridge between Vietnam market and international market In the context of economic integration, the trade between domestic and foreign enterprises always takes place continuously Therefore, the objects using this service often put a lot of expectation on how it works and whether the operating process is really safe and fast or not With the research results, the author will point out the factors affecting international payment activities at Sacombank - Binh Duong Branch, through which the author has given some practical solutions to overcome the disadvantages and enhancing strengths

LỜI CAM ĐOAN

Tôi tên là: Nguyễn Lý Trường Thành

Đề tài luận văn: “Hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng

từ tại Ngân hàng Sacombank – Chi nhánh Bình Dương”

Người hướng dẫn khoa học: ThS Trần Hồng Hà

Luận văn được thực hiện tại Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh

Luận văn này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được dẫn nguồn đẩy đủ trong luận văn

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của tôi

TP Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2020

Tác giả

Nguyễn Lý Trường Thành

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám hiệu, Khoa Tài Chính, giảng viên, cán bộ các phòng, ban chức năng Trường Đại Học Ngân Hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã giúp tôi trang bị tri thức, tạo môi trường, điều kiện thuận lợi nhất trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn này

Với lòng kính trọng và biết ơn, tôi xin được bày tỏ lời cảm ơn tới Thạc sỹ Trần Hồng Hà đã khuyến khích, hướng dẫn tận tình và giúp đỡ cho tôi trong suốt thời gian thực hiện để quá trình nghiên cứu luận văn được hoàn thành một cách tốt nhất

Trân trọng!

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN vi

PHẦN MỞ ĐẦU xiv

1.1 Lý do chọn đề tài xiv

1.2 Mục tiêu nghiên cứu xv

1.3 Câu hỏi nghiên cứu xvi

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu xvi

1.5 Phương pháp nghiên cứu xvi

1.6 Kết cấu của khóa luận xvii

CHƯƠNG I 1

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ VÀ PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ 1

1.1 Hoạt động thanh toán quốc tế trong ngân hàng thương mại 1

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của thanh toán quốc tế 1

1.1.2 Vai trò của thanh toán quốc tế 2

1.2 Phương thức tín dụng chứng từ trong thanh toán quốc tế 2

1.2.1 Khái niệm và đặc điểm của phương thức tín dụng chứng từ 2

1.2.2 Vai trò của hoạt động tín dụng chứng từ 3

1.2.3 Thư tín dụng 4

1.2.3.1 Phân loại thư tín dụng 4

1.2.3.2 Nội dung thư tín dụng 7

1.2.4 Quy trình tổng quát thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ ………9

1.2.5 Cơ sở pháp lý quốc tế điều chỉnh phương thức tín dụng chứng từ 13

1.2.6 Ưu và nhược điểm trong phương thức tín dụng chứng từ 16

1.2.6.1 Đối với nhà xuất khẩu 16

1.2.6.2 Đối với nhà nhập khẩu 17

1.2.6.3 Đối với các ngân hàng 17

1.2.7 Một số rủi ro trong phương thức tín dụng chứng từ 19

1.3 Các chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức tín dụng chứng từ 22

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ 23

KẾT LUẬN CHƯƠNG I 26

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG THANH TOÁN QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NGÂN HÀNG SACOMBANK – CHI NHÁNH BÌNH DƯƠNG 27

2.1 Tìm hiểu chung về ngân hàng TMCP Sài gòn thương tín – Chi nhánh Bình Dương 27

2.1.1 Giới thiệu chung về Ngân hàng Sacombank – CN Bình Dương 27

2.1.2 Kết quả hoạt động kinh doanh chung hiện nay của Ngân hàng Sacombank – CN Bình Dương 33

2.2 Thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Sacombank – Chi nhánh Bình Dương 34

2.2.1 Hoạt động thanh toán quốc tế tại Sacombank – Chi nhánh Bình Dương 34

2.2.2 Hoạt động TTQT theo phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng Sacombank – Chi nhánh Bình Dương 36

2.2.2.1 Quy trình nghiệp vụ L/C nhập khẩu 36

2.2.2.2 Quy trình nghiệp vụ L/C xuất khẩu 38

2.2.2.3 Rủi ro thường xảy ra trong quy trình nghiệp vụ tại Sacombank – Chi

nhánh Bình Dương 39

2.2.2.4 Kết quả kinh doanh của hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ 40

2.3 Đánh giá thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng Sacombank – Chi nhánh Bình Dương 46

2.3.1 Kết quả đạt được 46

2.3.2 Những hạn chế còn tồn tại 47

KẾT LUẬN CHƯƠNG II 50

CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NGÂN HÀNG SACOMBANK – CN BÌNH DƯƠNG 51

3.1 Chiến lược phát triển của Sacombank – Chi nhánh Bình Dương 51

3.1.1 Định hướng phát triển chung của Sacombank – CN Bình Dương 51

3.1.2 Định hướng phát triển hoạt động Thanh toán Quốc tế của Sacombank – CN Bình Dương 52

3.2 Giải pháp hoàn thiện hoạt động tín dụng chứng từ tại Sacombank – Chi nhánh Bình Dương 53

3.2.1 Mở rộng hoạt động và thu hút khách hàng 53

3.2.2 Nâng cao hiệu quả trong công tác quản trị rủi ro trong thanh toán quốc tế bằng L/C 55 3.3 Kiến nghị 57

3.3.1 Kiến nghị với chính phủ 57

3.3.2 Kiến nghị với ngân hàng nhà nước 58

KẾT LUẬN CHƯƠNG III 59

KẾT LUẬN 60

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 61

CV.TTQT Chuyên viên Thanh toán Quốc tế

GĐ TT.TTQT Giám đốc trung tâm Thanh toán quốc tế

TP.HTKD Trưởng phòng hỗ trợ kinh doanh

Sacombank Ngân hàng Thương mại Sài gòn thương tín

UCP The Uniform Custom and Practice

for Documentary Credits

Credits

Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc

tế dùng để kiểm tra chứng từ trong phương thức tín dụng chứng từ

URR Uniform Rules for Bank-to-Bank

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Kết quả hoạt động kinh doanh tại Ngân hàng Sacombank trong giai đoạn

2015-2019 33

Bảng 2.2: Doanh số TTQT tại Ngân hàng Sacombank – Chi nhánh Bình Dương từ năm 2015-2019 35

Bảng 2.4: Số món L/C xuất khẩu từ năm 2015-2019 41

Bảng 2.5: Giá trị L/C xuất khẩu trong 5 năm từ năm 2015-2019 42

Bảng 2.6: Số món L/C nhập khẩu trong 5 năm từ 2015 – 2019 43

Bảng 2.7: Giá trị L/C nhập khẩu trong 5 năm từ 2015 - 2019 44

Bảng 2.8: Số lượng khách hàng đã giao dịch trong thời gian vừa qua 45

Bảng 2.9: Phí thu được từ hoạt động TTQT theo phương thức tín dụng chứng từ 45

DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Cơ cấu tổ chức hoạt động tại Ngân hàng Sacombank – Chi nhánh Bình Dương 30

Hình 2.2: Kết quả hoạt động kinh doanh chung của chi nhánh từ 2015-2019 33

Hình 2.3: Doanh số hoạt động thanh toán quốc tế 35

Hình 2.4: Quy trình nghiệp vụ L/C nhập khẩu 36

Hình 2.5: Quy trình nghiệp vụ L/C xuất khẩu 38

Hình 2.6: Tỷ trọng số món L/C xuất khẩu 41

Hình 2.7: Tỷ trọng số món L/C nhập khẩu 43

PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Nền kinh tế Việt Nam ngày càng dần dần phát triển, hội nhập với nền kinh tế thế giới Việt Nam đã gia nhập nhiều công ước, hiệp định song phương và đa phương về các nền kinh tế lớn trên thế giới Cụ thể là Việt Nam đã gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vào năm 2007 Gần đây, ngày 12 tháng 02 năm 2020 vừa qua thì nghị viện Châu Âu đã bỏ phiếu phê chuẩn hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EVFTA) Do đó các hoạt động kinh tế đối ngoại nói chung và hoạt động thương mại đầu tư nói riêng của nước ta với các nước trên thế giới ngày càng được mở rộng và phát triển phong phú, khẳng định được thế mạnh của Việt Nam trên cộng đồng thế giới cho nên hoạt động Thanh toán Quốc tế đang là cầu nối lớn cho các hoạt động kinh doanh trong nước và ngoài nước

Để thúc đẩy các mối quan hệ ngoại thương và đầu tư quốc tế thì việc đòi hỏi phát triển không ngừng các quan hệ thanh toán, tiền tệ và các dịch vụ ngân hàng quốc tế là không thể thiếu Tuy nhiên thì các doanh nghiệp vừa và nhỏ - chiếm phần lớn các doanh nghiệp của Việt Nam và các cá nhân có nhu cầu thanh toán quốc tế còn hạn chế lớn về khả năng tài chính cũng như người có khả năng chuyên môn Chính vì thế các Ngân hàng thương mại chính là cầu nối giữa thị trường Việt Nam và thị trường quốc tế Hoạt động thanh toán quốc tế tại các Ngân hàng thương mại đã đóng góp không nhỏ trong việc đáp ứng các nhu cầu về việc cấp vốn, sử dụng các sản phẩm và dịch vụ khi giao thương với nước khác Hoạt động thanh toán quốc tế không chỉ hỗ trợ các doanh nghiệp dễ dàng giải quyết việc thanh toán trong quá trình xuất nhập khẩu, kiểm tra đảm bảo quyền lợi của khách hàng, giá trị hợp đồng và điều chỉnh các sai sót trong lĩnh vực chuyên môn Ngoài

ra hoạt động thanh toán quốc tế còn thúc đẩy quá trình ngoại thương tại Việt Nam đồng thời đóng góp lợi ích to lớn cho các Ngân hàng Thương mại Các Ngân hàng Thương mại

có thể tăng thu nhập từ các phí liên quan đến dịch vụ Thanh toán Quốc tế đồng thời có thể vừa đẩy mạnh các nghiệp vụ khác như kinh doanh ngoại tệ, tài trợ xuất nhập khẩu,…

Ngoài ra, các Ngân hàng Thương mại đều có một mục tiêu cơ bản là tồn tại và giữ vững được thị phần trên thị trường Việt Nam, ngoài ra còn có tham vọng nâng cao vị thế bản thân và sức mạnh kinh tế để thể hiện tốt vai trò cầu nối quốc tế và điều đó đem lại nguồn lợi to lớn Vì thế các Ngân hàng thường xuyên phải tiếp xúc với vấn đề thanh toán xuất nhập khẩu Để đảm bảo cho việc thanh toán xuất nhập khẩu được an toàn hơn thì các Ngân hàng đã áp dụng phương pháp đưa thư tín dụng vào các giao dịch để bảo đảm tốt hơn các quyền lợi của người mua và người bán Nhưng thực ra các giao dịch thanh toán xuất nhập khẩu thường tập trung nhiều tại Ngân hàng Ngoại thương còn ở các Ngân hàng Thương mại khác thì ít hơn nhiều Do đó, để tìm hiểu rõ hơn về thực trạng Thanh toán Quốc tế thông qua tín dụng chứng từ qua các năm cũng như đề ra một số biện pháp nhằm cải thiện những yếu tố còn hạn chế và phát triển các thế mạnh của Ngân hàng, đề tài

“Hoạt động Thanh toán Quốc tế theo phương pháp tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Sacombank – chi nhánh Bình Dương” được chọn làm đề tài nghiên cứu trong khóa luận tốt nghiệp này Điểm khác biệt ở đề tài là đề tài sẽ đi sâu vào xuất khẩu và nhập khẩu ở phương thức tín dụng chứng từ vì trong thời gian những năm gần đây xuất nhập khẩu ở Việt Nam đang liên tục tăng qua các năm cho đến thời điểm hiện tại

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát

Phân tích thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng

từ tại Ngân hàng TMCP Sài gòn Thương tín (Sacombank) chi nhánh Bình Dương để chỉ

ra được những thế mạnh đồng thời chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân làm ảnh hưởng đến lĩnh vực thanh toán quốc tế sau đó tìm giải pháp để khắc phục và hoàn thiện phương thức tín dụng chứng từ

Mục tiêu cụ thể

- Phân tích thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng

từ

- Đánh giá ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Sacombank – Chi nhánh Bình Dương

- Tìm ra các giải pháp hoàn thiện hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng hoạt động mạnh hơn, thu hút được nhiều đối tác, mang lại lợi nhuận cao cho ngân hàng

1.3 Câu hỏi nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu thì tác giả cần trả lời được những câu hỏi nghiên cứu sau đây:

 Câu hỏi 1: Thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ của Sacombank – Chi nhánh Bình Dương trong giai đoạn 2015-2019 vừa qua như thế nào ?

 Câu hỏi 2: Những nguyên nhân và hạn chế nào đã làm cho hoạt động này không trở nên phổ biến tại Ngân hàng?

 Câu hỏi 3: Những giải pháp nào để khắc phục và hoàn thiện thanh toán quốc tế thông qua tín dụng chứng từ và được phổ biến hơn?

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:

Trong khóa luận này, đối tượng nghiên cứu của tác giả là hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ của Sacombank – Chi nhánh Bình Dương

Phạm vi nghiên cứu:

- Không gian: Giới hạn phạm vi nghiên cứu của hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Sacombank – Chi nhánh Bình Dương

- Thời gian: Số liệu thứ cấp được cập nhật từ năm 2015-2019

1.5 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành khóa luận này tác giả sử dụng những phương pháp định tính như sau:

- Phương pháp thu thập thông tin, số liệu: Số liệu lấy từ các báo cáo của Chi nhánh Thông tin thu thập từ sách tham khảo, báo mang,…

- Phương pháp quan sát: Quan sát tình hình thực tế tại chi nhánh nhằm nắm bắt kiến thức về hoạt động Thanh toán quốc tế tại Ngân hàng

- Phương pháp phỏng vấn: Trực tiếp phỏng vấn kiểm sát viên và các cán bộ cùng bộ phận để có được cái nhìn tổng quát về hoạt động

- Phương pháp phân tích và so sánh: Phân tích, so sánh số liệu theo chỉ tiêu Qua đó, đưa ra những nhận xét, kết luận về hoạt động thanh toán quốc tế

- Phương pháp so sánh tương đối: là kết quả của phép chia giữa trị số của kỳ phân tích với kỳ gốc của các chỉ tiêu kinh tế Phương pháp này dùng để so sánh tốc độ tăng trưởng của các chỉ tiêu giữa các năm

1.6 Kết cấu của khóa luận

Chương I: Chương này trình bày khái niệm, định nghĩa và những quy định liên quan đến

hoạt động thanh toán quốc tế đồng thời liệt kê những ưu nhược điểm kèm rủi ro có thể xảy ra để người xem có thể hiểu được vấn đề tác giả muốn nói tới trong phần sau

Chương II: Phần này tác giả tập trung phân tích thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế

theo phương thức tín dụng chứng từ tại Sacombank – Chi nhánh Bình Dương từ đó đánh giá những kết quả đạt được đồng thời nêu ra những hạn chế và nguyên nhân còn tồn đọng trong quá trình thực hiện

Chương III: Phần này tập trung vào vấn đề đưa ra giải pháp để giải quyết các hạn chế và

phát huy thế mạnh

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ VÀ PHƯƠNG

THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ

1.1 Hoạt động thanh toán quốc tế trong ngân hàng thương mại

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của thanh toán quốc tế

Lê Phan Thị Diệu Thảo và cộng sự (2013) từng định nghĩa thanh toán quốc tế là quá trình chuyển tiền từ một cá nhân, một công ty, một chính phủ của một quốc gia sang những quốc gia khác thông qua hệ thống ngân hàng Việc chuyển tiền phát sinh từ những giao dịch kinh tế và phi kinh tế

Từ định nghĩa trên, chúng ta có thể rút ra được một vài đặc điểm của hoạt động thanh toán quốc tế:

- Đầu tiên, thanh toán quốc tế là một hoạt động mang tính toàn cầu, phục vụ giao dịch thương mại, đầu tư, hợp tác quốc tế thông qua mạng lưới ngân hàng thế giới

- Thanh toán quốc tế liên quan đến hoạt động trao đổi tiền của quốc gia này để lấy tiền của quốc gia khác Trong quá trình ký kết hợp đồng ngoại thương, các bên phải thỏa thuận với nhau lấy đồng tiền của nước nào để làm tiền tệ thanh toán cũng như phải thận trọng với các rủi ro tỷ giá hối đoái

- Tiền tệ sử dụng trong thanh toán quốc tế thường không phải là tiền mặt mà tồn tại dưới dạng các hình thức khác nhau để thanh toán như là thư chuyển tiền, điện chuyển tiền, hối phiếu và cheque ghi bằng ngoại tệ

- Thanh toán quốc tế giữa các nước thông qua hệ thống ngân hàng và không dùng tiền mặt do vậy về bản chất thì thanh toán quốc tế chính là nghiệp vụ ngân hàng quốc tế được hình thành trên cơ sở các hợp đồng ngoại thương và các trao đổi tiền

tệ quốc tế

- Thanh toán quốc tế được thực hiện dựa trên nền tảng pháp luật và tập quán thương mại quốc tế, đồng thời bị chi phối bởi luật pháp của các quốc gia, các chính sách kinh tế, chính sách ngoại thương và chính sách ngoại hối của các quốc gia tham gia trong thanh toán.

1.1.2 Vai trò của thanh toán quốc tế

 Đối với nền kinh tế: Thanh toán quốc tế góp phần mở rộng và thúc đẩy các mối quan hệ đối ngoại, tăng cường vị thế kinh tế của mỗi quốc gia trên thị trường quốc

tế, tạo cầu nối trong việc mua bán giữa các quốc gia với nhau

 Đối với các doanh nghiệp: Hoạt động thanh toán phục vụ nhu cầu thanh toán của các doanh nghiệp trong nước ra nước ngoài trong các hoạt động mua bán và trao đổi hàng hóa quốc tế

 Đối với các Ngân hàng Thương mại: thanh toán quốc tế tạo doanh thu dịch vụ, thúc đẩy các hoạt động khác có liên quan của Ngân hàng phát triển đồng thời tạo được một khoản ngoại tệ lớn cho Ngân hàng thông qua trao đổi mua bán giữa các doanh nghiệp trong nước và quốc tế

1.2 Phương thức tín dụng chứng từ trong thanh toán quốc tế

1.2.1 Khái niệm và đặc điểm của phương thức tín dụng chứng từ

Khái niệm phương thức tín dụng chứng từ

Tín dụng chứng từ là phương thức thanh toán trong đó một ngân hàng theo yêu cầu của khách hàng cam kết sẽ trả một số tiền nhất định cho người thụ hưởng hoặc chấp nhận hối phiếu do người này ký phát trong phạm vi số tiền đó nếu người này xuất trình được

bộ chứng từ thanh toán phù hợp với những quy định nêu ra trong thư tín dụng Diễn đạt một cách đơn giản hơn, phương thức tín dụng chứng từ là một sự thỏa thuận mà trong đó một ngân hàng (ngân hàng mở thư tín dụng) đáp ứng những nhu cầu của khách hàng (người xin mở thư tín dung) cam kết hay cho phép ngân hàng khác chi trả hoặc chấp thuận những yêu cầu của người hưởng lợi khi những điều kiện và điều khoản quy định trong thư tín dụng được thực hiện đúng và đầy đủ

Mặt khác khái niệm thư tín dụng còn cho ta thấy rằng thư tín dụng hay còn gọi là tín dụng thư là văn bản quan trọng nhất trong phương thức thanh toán tín dụng chứng từ

Đặc điểm của phương thức tín dụng chứng từ

Trong nghiệp vụ thanh toán chứng từ, tất cả các bên liên quan chỉ giao dịch bằng chứng từ không giao dịch trực tiếp bằng các hàng hóa, các dịch vụ hoặc các công việc khác mà chứng từ có liên quan Một đặc điểm khác nữa là tính độc lập của nó đối với hợp đồng, thư tín dụng hoàn toàn độc lập với người mở và người hưởng mặc dù thư tín dụng

cụ thể hóa nghĩa vụ và quyền lợi của cả hai bên: người mua yêu cầu ngân hàng đảm bảo thanh toán, người bán phải giao hàng đúng theo quy định bên trong hợp đồng, đúng thời hạn, thiết lập chứng từ hoàn chỉnh và hợp lệ … và các điều kiện khác đã thỏa thuận

Hoạt động tín dụng chứng từ là giao dịch kinh tế hai bên, chỉ giữa ngân hàng phát hành và nhà xuất khẩu, mọi chỉ thị, yêu cầu của nhà nhập khẩu do ngân hàng phát hành đại diện Ngoài ra, hoạt động tín dụng chứng từ yêu cầu tuân thủ chặt chẽ của bộ chứng từ: Yêu cầu tuân thủ chặt chẽ của chứng từ là nguyên tắc cơ bản của giao dịch L/C Bộ chứng từ phải tuân thủ chặt chẽ các điều khoản của L/C, bao gồm số loại, số lượng và nội dung của chúng

1.2.2 Vai trò của phương thức tín dụng chứng từ

Các quy định ký quỹ L/C cho các doanh nghiệp mở L/C còn giúp ngân hàng phát hành có được một nguồn vốn đáng kể, đặc biệt đối với các trường hợp ký quỹ 100% giá trị L/C sẽ thúc đẩy các hoạt động tín dụng cho vay của Ngân hàng như là cho vay xuất nhập khẩu, bảo lãnh, xác nhận,v.v… Bởi vì, các doanh nghiệp thường không thể có đủ vốn được ngay mà bắt buộc phải vay ngân hàng phát hành L/C, một mặt để tiến hành quy trình thanh toán được thuận lợi, mặt khác còn tạo được mối quan hệ lâu dài giữa ngân hàng và doanh nghiệp

Ngoài ra, thông qua nghiệp vụ thanh toán bằng L/C nên ngân hàng sẽ có một nguồn thu ổn định từ việc phát hành, sửa đổi, điều chỉnh L/C, phí thông báo, xác nhận L/C Nhìn vào quy trình thanh toán L/C cho thấy nghiệp vụ thanh toán L/C khá phức tạp, đòi hỏi phải có trình độ nghiệp vụ cao, có thể nói là cao nhất trong các nghiệp vụ ngân hàng,

do đó các khoản phí có liên quan khá cao, tạo nên một dịch vụ độc quyền và một nguồn thu đáng kể cho Ngân hàng

Tuy nhiên, điều lớn nhất mà phương thức thanh toán L/C mang lại cho ngành ngân hàng là tham gia phương thức thanh toán này sẽ làm cơ sở để ngân hàng củng cố mối quan hệ với các ngân hàng nước ngoài, từ đó có cơ hội phát triển, quảng bá, mở rộng mạng lưới mang tính toàn cầu Đồng thời, giúp ngân hàng đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, nâng cao chất lượng phục vụ ngân hàng thông qua các mối quan hệ, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm và đặc biệt thông qua cạnh tranh để hệ thống ngân hàng trên toàn thế giới không ngừng hoàn thiện, đuổi theo kịp sự phát triển chung, nâng cao độ uy tín và tầm quan trọng trên thị trường tài chính Tín dụng quốc tế

1.2.3 Thư tín dụng

Thư tín dụng (Letter of Credit – L/C) là do ngân hàng viết ra theo yêu cầu của công

ty nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ Trong đó ngân hàng cam kết chi trả cho người thanh toán (công ty xuất khẩu hàng hóa, công ty cung ứng dịch vụ, hoặc một người nào đó theo chỉ định) một số tiền nhất định, trong một khoảng thời gian nhất định với điều kiện người này thực hiện đúng và đầy đủ những điều khoản trong lá thư đó

Trong các cuộc giao thương ngày nay, thanh toán theo L/C luôn là phương thức thanh toán quan trọng nhất giữa các đối tác kinh doanh Việc thanh toán bằng L/C không những đảm bảo quyền lợi của các bên mà còn mang lại sự thuận tiện rất lớn

1.2.3.1 Phân loại thư tín dụng

Trong thanh toán quốc tế có thể áp dụng nhiều loại thư tín dụng khác nhau tùy theo từng hoàn cảnh cụ thể, cơ bản có những loại sau:

 Thư tín dụng có thể hủy ngang (Revocable L/C)

Đây là loại L/C mà người yêu cầu mở có toàn quyền đề nghị Ngân hàng phát hành sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ nó mà không cần báo trước cho người hưởng lợi biết và việc hủy bỏ phải thực hiện trước khi L/C thanh toán và đây là loại L/C ít được sử dụng vì không đảm bảo được quyền lợi của người bán và người mở có thể đơn phương hủy bỏ L/C

 Thư tín dụng không thể hủy ngang (Irrevocable L/C)

Đây là loại L/C sau khi mở thì mọi việc liên quan đến sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ

nó đều phải thông qua sự thỏa thuận của các bên liên quan Vì thế quyền lợi của người bán được đảm bảo Tuy nhiên, L/C này vẫn có thể được hủy bỏ khi các bên đồng ý và nó không còn giá trị thực hiện Đây là loại L/C được dùng nhiều nhất trong thương mại quốc

tế ngày nay

 Thư tín dụng không thể hủy ngang, có xác nhận (Confirmed Irrevocable)

Đây là loại thư tín dụng không thể hủy ngang được một Ngân hàng khác đảm bảo trả cho người thụ hưởng theo yêu cầu của Ngân hàng Quốc tế mở thư tín dụng đó Do có hai Ngân hàng đứng ra đảm bảo cam kết trả tiền cho người hưởng lợi nên đây là loại thư tín dụng rất tốt cho bên bán và đương nhiên phải trả một khoản phí nhất định cho Ngân hàng xác nhận Trên thực tế nhu cầu thư tín dụng này phụ thuộc vào nhiều yếu tố đặc biệt

là mức độ tín nhiệm và tình hình tài chính của Ngân hàng mở thư tín dụng

 Thư tín dụng không thể hủy ngang, miễn truy đòi (Irrevocable without recourse L/C)

Đây là loại thư tín dụng không thể hủy ngang mà sau khi thụ hưởng sẽ được hoàn tiền thì Ngân hàng mở không có quyền đòi lại tiền trong bất kì trường hợp nào Khi sử dụng loại thư tín dụng này, người xuất khẩu phải ghi trên hối phiếu “Miễn truy đòi người

kí phát” đồng thời thư tín dụng cũng phải ghi như vậy

Ngoài ra còn có một số loại L/C đặc biệt:

 Thư tín dụng chuyển nhượng (Transferable L/C)

Đây là loại L/C không thể hủy ngang mà Ngân hàng trả tiền được phép hoàn trả toàn bộ một phần số tiền cho một người hay nhiều người theo lệnh của người hưởng lợi đầu tiên Một thư tín dụng muốn chuyển nhượng được phải có lệnh đặc biệt của ngân hàng mở, trên thư tín dụng phải ghi “có thể chuyển nhượng được” Lưu ý việc chuyển nhượng chỉ có thể thực hiện được một lần cho thư tín dụng đó

 Thư tín dụng tuần hoàn (Revolving L/C)

Đây là loại L/C mà sau khi sử dụng xong hoặc đã hết thời gian hiệu lực lại có giá trị như cũ và được trực tiếp sử dụng sau một thời gian nhất định Thư tín dụng tuần hoàn được chỉ rõ ngày hết hạn hiệu lực, số lần tuần hoàn và giá trị mỗi lần đó Đồng thời cũng phải quy định số dư hạn ngạch L/C dùng chưa hết lần trước có được cộng dồn hay không vào hạn ngạch L/C sử dụng lần kế tiếp

 Thư tín dụng giáp lưng (Back to Back L/C)

Là loại thư tín dụng được mở trên số tiền của một thư tín dụng khác đã được mở trước Loại thư tín dụng này thường được sử dụng nhiều trong các phương thức giao dịch mua bán qua trung gian, chuyển khẩu Việc vận hành của loại thư tín dụng này khá phức tạp, đặc biệt là những điều kiện về thời hạn, về bộ chứng từ,…

 Thư tín dụng dự phòng (Stand by L/C)

Là loại thư tín dụng bảo đảm quyền lợi cho bên mua Bên mua yêu cầu bên bán thông qua ngân hàng phục vụ mình mở thư tín dụng dự phòng cho bên mua hưởng Trong trường hợp bên bán vi phạm hợp đồng thương mại đã ký kết gây thiệt hại cho họ thì ngân hàng mở thư tín dụng dự phòng sẽ thanh toán đền bù những thiệt hại đó

 Thư tín dụng có điều khoản đỏ (Red clause L/C)

Đây là loại L/C mà theo đó người mở L/C cam kết tài trợ ngay cho nhà xuất khẩu khi tín dụng thư được mở Hai bên đối tác phải có quan hệ làm ăn lâu dài và uy tín Phía nhập khẩu phải là công ty có đủ vốn, phía xuất khẩu phải có nguồn hàng hóa nhưng thiếu vốn Với thư tín dụng có điều kiện đỏ, ngân hàng phát hành cam kết ứng cho nhà xuất khẩu một số tiền nhất định 30-50% giá trị L/C thông thường là: hối phiếu của số tiền ứng trước, hóa đơn, cam kết trả nợ và chứng từ khác theo thỏa thuận

1.2.3.2 Nội dung thư tín dụng

Thư tín dụng có tính chất quan trọng, nó hình thành trên cơ sở của hợp đồng mua bán, nhưng sau khi được thiết lập nó lại hoàn toàn độc lập vơi hợp đồng mua bán Một thư tín dụng có thể có những điều khoản sau:

- Số hiệu của L/C: Mỗi L/C đều có số hiệu riêng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho

việc trao đổi thông tin giữa các bên liên quan trong quá trình giao dịch Số hiệu này cũng được ghi vào các chứng từ liên quan trong bộ chứng từ thanh toán quản

lý và truy xuất dữ liệu

- Địa điểm và ngày mở L/C: Địa điểm mở L/C là nơi ngân hàng phát hành L/C viết

cam kết cho người xuất khẩu Địa điểm này rất quan trọng vì nó liên quan đến việc tham chiếu luật lệ áp dụng để giải quyết tranh chấp Còn ngày mở L/C chính là ngày bắt đầu phát sinh cam kết của ngân hàng mở L/C với người xuất khẩu, là ngày bắt đầu tính thời gian hiệu lực của L/C

- Loại thư tín dụng: Mỗi loại thư tín dụng có tính chất, nội dung khác nhau vì vậy

khi đề nghị mở L/C người yêu cầu cần phải xác định rõ loại L/C cần mở

- Tên và địa chỉ của những người liên quan: Bao gồm các thương nhân (những

người nhập khẩu, người yêu cầu mở L/C, người xuất khẩu, người hưởng lợi L/C)

và các ngân hàng tham gia (bao gồm ngân hàng mở L/C, ngân hàng thông báo, ngân hàng trả tiền, ngân hàng xác nhận và các ngân hàng khác nếu có)

- Số tiền của thư tín dụng: được ghi bằng số và bằng chữ và phải thống nhất với

nhau Tên đơn vị của tiền tệ phải được ghi cụ thể và chính xác

- Thời hạn hiệu lực của thư tín dụng: Đây là thời gian mà ngân hàng L/C cam kết

trả tiền cho người xuất khẩu, nếu người này xuất trình được bộ chứng từ thanh toán trong thời hạn đó và phù hợp với những điều quy định trong thư tín dụng

- Thời hạn trả tiền của L/C: Thời hạn trả tiền được quy định trong L/C là thời hạn

trả tiền ngay hay trả tiền về sau và điều này hoàn toàn tùy thuộc vào quy định của hợp đồng thương mại giữa các bên Nếu là trả tiền ngay thì thời hạn trả tiền phải nằm trong thời hạn hiệu lực Nếu là trả chậm thì thời hạn trả tiền có thể nằm ngoài thời hạn hiệu lực của L/C

- Thời hạn giao hàng: Thời hạn giao hàng được ghi trong thư tín dụng cũng do hợp

đồng thương mại quy định

- Những nội dung liên quan đến hàng hóa: bao gồm tên hàng, số lượng, trọng

lượng,…

- Những nội dung về vận chuyển, giao nhận hàng hóa: bao gồm điều kiện cơ sở

giao hàng của Incoterm nơi giữ hàng, nơi vận chuyển, cách vận chuyển, cách giao hàng,…

- Các chứng từ thông thường mà người xuất khẩu phải xuất trình:

 Hối phiếu thương mại (Commercial Bill Exchange)

 Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice)

 Vận đơn (Bill of Lading)

 Chứng nhận bảo hiểm (Insurance Policy)

 Chứng nhận xuất xứ (Certificate of Origin)

 Chứng nhận chất lượng (Certificate of Quality)

 Danh sách đóng gói (Packing List)

 Chứng nhận kiểm nghiệm (Inspection Certificate)

Trong thư tín dụng còn quy định số lượng bản chứng từ thuộc mỗi loại và có thể yêu cầu về việc ký phát từng loại chứng từ

- Cam kết và chữ ký của Ngân hàng mở L/C

1.2.4 Quy trình tổng quát thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ Các bên tham gia trong phương thức tín dụng chứng từ

Các bên tham gia vào phương thức tín dụng chứng từ gồm 4 bên chính:

Thứ nhất là người yêu cầu mở L/C (Applicant): là người mua, người nhập khẩu hoặc là người mua ủy thác cho người khác

Thứ hai là bên hưởng lợi (Beneficiary): là người bán, người xuất khẩu

Thứ ba là ngân hàng phát hành (Issuing bank): là ngân hàng phát hành L/C, là ngân hàng phục vụ người mua

Thứ tư là ngân hàng thông báo (Advising bank): là Ngân hàng ở nước ngoài hưởng lợi

Ngoài ra, trong thực tế khi vận dụng phương thức tín dụng chứng từ, tùy theo từng điều kiện cụ thể còn có sự tham gia của một số ngân hàng khác như: Ngân hàng xác nhận (Congiring Bank), Ngân hàng chỉ định (Nominated Bank), Ngân hàng hoàn trả (Reimbursing Bank),…

Quyền lợi và nghĩa vụ của Ngân hàng trong phương thức tín dụng chứng từ

Quyền và nghĩa vụ của Ngân hàng khi phát hành L/C

Ngân hàng phát hành là ngân hàng mở L/C theo yêu cầu của người xin mở L/C hoặc nhân danh chính mình để phát hành thư tín dụng Do vậy, nó phải có trách nhiệm

trong việc hướng dẫn khách hàng của mình bổ sung đầy đủ hồ sơ, thủ tục để tiến hành phát hành L/C Khi L/C được mở, ngân hàng phát hành lại có trách nhiệm chuyển L/C đó đến người thụ hưởng thông qua một ngân hàng thông báo do khách hàng chỉ định hoặc một ngân hàng đại lý của mình tại nước của người được hưởng lợi

Khi nhận được bộ chứng từ xuất trình theo thư tín dụng do ngân hàng phục vụ người hưởng lợi hoặc ngân hàng chỉ định gửi đến, ngân hàng phát hành L/C phải có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lệ của bộ chứng từ và đưa ra quyết định cuối cùng

Ngân hàng phát hành bị ràng buộc không hủy ngang đối với việc thanh toán tính từ thời điểm ngân hàng phát hành thư tín dụng Đổi lại, ngân hàng phát hành được quyền thu phí phát hành, thu phí tu chỉnh (nếu có), phí sai khác của bộ chứng từ và các phí dịch

vụ liên quan như phí SWIFT,…

Quyền và nghĩa vụ của ngân hàng xác nhận L/C

Ngân hàng xác nhận là ngân hàng bổ sung sự xác nhận của mình vào L/C theo yêu cầu hoặc theo sự ủy quyền của ngân hàng phát hành Việc có đồng ý xác nhận thư tín dụng này hay không là do ý muốn chủ quan của ngân hàng này Nếu một ngân hàng được ngân hàng phát hành ủy quyền hoặc yêu cầu xác nhận một thư tín dụng nhưng ngân hàng này không sẵn sàng làm việc đó thì phải báo cáo ngay cho ngân hàng phát hành và có thể thông báo thư tín dụng này mà không cần xác nhận Nếu ngân hàng đồng ý xác nhận cho thư tín dụng này thì nó bị ràng buộc không thể hủy ngang đối với việc thanh toán hoặc thương lượng thanh toán tính từ thời điểm ngân hàng này thực hiện việc xác nhận thư tín dụng của mình

Ngân hàng xác nhận cam kết trả cho một ngân hàng chỉ định khác mà ngân hàng này đã thanh toán hoặc đã thương lượng thanh toán cho một xuất trình phù hợp và đã chuyển giao các chứng từ cho ngân hàng xác nhận Việc hoàn trả cho một thư tín dụng đã xuất trình hợp lệ có giá trị chấp nhận hoặc trả chậm là vào thời điểm đến hạn, cho

dù Ngân hàng được chỉ định đã trả tiền trước hoặc đã mua trước khi đến hạn hay không

Sự cam kết hoàn trả tiền của Ngân hàng xác nhận cho Ngân hàng được chỉ định là độc lập với sự cam kết của Ngân hàng xác nhận đối với người thụ hưởng

Quyền và nghĩa vụ của ngân hàng thông báo L/C

Ngân hàng thông báo là ngân hàng thông báo thư tín dụng theo yêu cầu của ngân hàng phát hành Ngân hàng này có thể do người xuất khẩu chỉ định hoặc cũng có thể do chính ngân hàng phát hành lựa chọn Ngân hàng thông báo (không phải là ngân hàng xác nhận) có trách nhiệm thông báo thư tín dụng, chứ không nhất thiết có trách nhiệm thanh toán L/C mà nó thông báo Nếu một ngân hàng được yêu cầu thông báo một thư tín dụng hoặc sửa đổi nhưng quyết định không làm việc đó thì phải thông báo ngay cho ngân hàng

đã gửi thư tín dụng này cho ngân hàng thông báo Đổi lại ngân hàng thông báo có thể thu phí nhất định khi thực hiện thông báo thư tín dụng hoặc sửa đổi (nếu có)

Sơ đồ chung của quy trình thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ

HÌNH 1.1: Quy trình thanh toán quốc tế bằng thư tín dụng

Bước (1): Hai bên nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu ký kết hợp đồng thương mại Nếu nhà xuất khẩu yêu cầu thanh toán hàng hóa theo phương thức tín dụng chứng từ thì

Ngân hàng thông báo (Advising Bank)

(1)(2)

(3)

(4)(8)

(5)

(7)(6)

(7)

(9)

(6)

trong hợp đồng thương mại phải ghi rõ điều kiện thanh toán theo phương thức tín dụng chứng từ

Bước (2): Nhà nhập khẩu căn cứ vào hợp đồng thương mại lập đơn xin mở L/C tại Ngân hàng phục vụ mình

Bước (3): Ngân hàng phát hành sẽ tiến hành kiểm tra xem đơn mở thư tín dụng đã hợp lệ hay chưa Nếu đáp ứng đủ nhu cầu thì Ngân hàng sẽ tiến hành mở L/C và thông báo qua ngân hàng đại lý của mình ở nước của người xuất khẩu về việc mở L/C và đưa một bản gốc cho nhà xuất khẩu

Bước (4): Khi nhận được thông báo về việc mở L/C và 1 bản gốc L/C, ngân hàng thông báo sẽ chuyển cho người thụ hưởng

Bước (5): Người xuất khẩu khi nhận được 1 bản gốc L/C, nếu chấp nhận nội dung L/C thì sẽ tiến hành giao hàng đúng quy định như trong hợp đồng Nếu không họ sẽ yêu cầu Ngân hàng chỉnh sửa theo đúng yêu cầu của mình rồi mới tiến hành giao hàng

Bước (6): Sau khi giao hàng đúng theo quy định đã được kí kết trong hợp đồng, nhà xuất khẩu lập một bộ chứng từ thanh toán theo quy định của L/C và gửi đến Ngân hàng phát hành thông qua Ngân hàng thông báo để yêu cầu được thanh toán Ngoài ra, người xuất khẩu có thể xuất trình cho ngân hàng được chỉ định thanh toán được quy định trong L/C

Bước (7): Ngân hàng phát hành kiểm tra bộ chứng từ thanh toán nếu thấy phù hợp với quy định trong L/C thì tiến hành thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán Nếu ngân hàng thấy không phù hợp thì có thể từ chối thanh toán và trả hồ sơ cho người xuất khẩu

Bước (8): Ngân hàng phát hành giao lại bộ chứng từ thanh toán cho người xuất khẩu và yêu cầu thanh toán

Bước (9): Người phát hành kiểm tra lại bộ chứng từ và tiến hành hoàn trả tiền cho ngân hàng

Trên đây là toàn bộ quy trình thanh toán quốc tế bằng phương thức tín dụng chứng từ

1.2.5 Cơ sở pháp lý quốc tế điều chỉnh phương thức tín dụng chứng từ

Hiện nay, phương thức tín dụng chứng từ được điều chỉnh bởi các quy tắc như UCP

600, ISBP 745, eUCP và URR UCP và eUCP quy định trách nhiệm và quyền hạn của người tham gia phương thức tín dụng chứng từ đồng thời cũng là tiêu chí cho việc kiểm tra bộ chứng từ ISBP giúp các ngân hàng kiểm tra độ chính xác của bộ chứng từ khi tham gia phương thức tín dụng chứng từ URR giúp thực hiện các thủ tục hoàn trả trong phương thức tín dụng chứng từ đối với ngân hàng thứ ba (khác ngân hàng phát hành của nhà nhập khẩu)

Quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ (UCP)

Quy tắc và thực hành thống nhất tín dụng chứng từ đầu tiên được ICC (Phòng thương mại quốc tế) phát hành vào năm 1933 (UCP 82) với mục đích là khắc phục các xung đột về luật điều chỉnh phương thức tín dụng chứng từ giữa các quốc gia bằng việc xây dựng một bộ quy tắc thống nhất cho hoạt động tín dụng chứng từ Tuy nhiên xét cho cùng UCP cũng chỉ là một bộ thông lệ quốc tế không thể vượt lên được luật quốc gia nên nếu xảy ra tranh chấp thì luật quốc gia vẫn ưu tiên hơn và qua nhiều năm UCP luôn liên tục cập nhật từ UCP 151, UCP 222, UCP 290, UCP 400, UCP 500 và đến bây giờ là UCP 600

UCP là một tập hợp các nguyên tắc và tập quán quốc tế được phòng quốc tế ICC soạn thảo và phát hành, quy định quyền hạn, trách nhiệm của các bên liên quan trong giao dịch tín dụng chứng từ với điều kiện thư tín dụng có dẫn chiếu tuân thủ UCP Từ khái niệm này cho thấy, UCP không chỉ điều chỉnh các ngân hàng mà là tất cả các bên có

liên quan đến giao dịch L/C gồm: các Ngân hàng (phát hành, thông báo, xác nhận,…), nhà xuất – nhập khẩu và các bên liên quan khác (nhà vận chuyển, công ty bảo hiểm,…)

Bản phụ trương của UCP về xuất trình chứng từ điện tử (eUCP) là một phần bổ sung của UCP để trợ giúp các ngân hàng và doanh nghiệp vào thời điểm đó để các ngân hàng và doanh nghiệp cùng với vận tải và bảo hiểm khi đã sẵn sàng sử dụng thương mại điện tử Mối quan hệ của eUCP và UCP được quy định: “Một thư tín dụng có tham chiếu eUCP thì cũng là tham chiếu UCP mà không cần phải diễn đạt thêm là bộ phận của eUCP.”

 Về vai trò của UCP

Đối với Ngân hàng

Có cơ sở chung để hành động nhất quán trong phục vụ thanh toán của doanh nghiệp khi

Đối với công ty xuất nhập khẩu

UCP giúp các nhà doanh nghiệp xuất – nhập khẩu thực hiện tốt chức năng của mình có liên quan đến thanh toán theo phương thức tín dụng chứng từ

UCP là tài liệu hỗ trợ cho doanh nghiệp giám sát các dịch vụ của Ngân hàng đối với mình

Dựa vào UCP các doanh nghiệp có quyền khiếu nại, khởi kiện đối với các Ngân hàng không tuân theo chỉ dẫn của UCP, gây ra thiệt hại cho doanh nghiệp

Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế dùng để kiểm tra chứng từ trong phương thức tín dụng chứng từ (ISBP)

Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế dùng để kiểm tra chứng từ trong phương thức tín dụng chứng từ lần đầu tiên được ấn hành lần đầu vào năm 2002 với phiên bản đầu tiên là ISBP 645 Vào năm 2007 ISBP 645 được sửa đổi và thông qua với tên gọi là ISBP 681 và mới đây vào năm 2013 ISBP 681 được sửa đổi lần cuối với tên gọi là ISBP

745 Mục đích của ISBP 745 là nhằm diễn giải và hướng dẫn áp dụng các điều khoản của UCP600, trong phạm vi của các điều khoản và điều kiện của thư tín dụng hoặc bất cứ các sửa đổi thư tín dụng kèm theo

ISBP 745 được ủy ban ngân hàng của ICC thông qua và đổi mới vào tháng 4 năm

2013 thay thế cho ISBP 681 bản cũ hơn đã bộc lộ nhiều thiếu sót và chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế về kiểm tra chứng từ Ngoài ra ISBP 745 còn khẳng định ngay phần phạm

vi áp dụng rằng ISBP 745 phải được đọc trong mối liên hệ và không tách rời khỏi UCP

 Những điểm cần lưu ý khi sử dụng ISBP 745

Nên dẫn chiếu áp dụng UCP 600 và ISBP 745 khi phát hành thư tín dụng L/C

Phải xác định rõ mối quan hệ ràng buộc giữa UCP 600 và ISBP 745

Quy tắc thống nhất về hoàn trả liên ngân hàng (URR)

Quy tắc thống nhất về hoàn trả liên ngân hàng theo tín dụng chứng từ do ICC ban hành vào năm 1995 với tên gọi URR 525 và vào năm 2008 được chỉnh sửa thành URR

725 URR 725 có hiệu lực từ 01/10/2008 sử dụng phổ biến đến hiện nay URR 725 bao gồm 17 điều khoản, trình bày các quy tắc trong thanh toán giúp ngân hàng của nhà xuất khẩu đòi được tiền của bên ngân hàng thứ ba (khác ngân hàng phát hành của nhà nhập khẩu) một cách an toàn và nhanh chóng

Quy tắc này sẽ được áp dụng cho tất cả giao dịch hoàn trả giữa các ngân hàng, khi

mà nội dung của Ủy quyền hoàn trả chỉ ra một cách rõ ràng là tham chiếu các quy tắc của URR 725 Quy tắc này ràng buộc các bên tham gia, trừ khi có sự quy định khác trong ủy quyền hoàn trả Ngân hàng phát hành có trách nhiệm quy định trong thư tín dụng rằng yêu cầu hoàn trả tham chiếu các quy tắc này

1.2.6 Ưu và nhược điểm trong phương thức tín dụng chứng từ

1.2.6.1 Đối với nhà xuất khẩu

 Ưu điểm

Có được một cam kết đến từ ngân hàng do vậy khả năng nhận được tiền sau khi giao hàng và xuất trình bộ chứng từ hợp lí và phù hợp thì khả năng nhận tiền gần như là 100% Đồng thời hạn chế đến rủi ro đến mức thấp nhất đối với các khách hàng mới chưa

có uy tín trên thị trường

Có thể yêu cầu một ngân hàng khác phục vụ mình xác nhận thư tín dụng trong trường hợp người bán chưa tin tưởng tuyệt đối vào ngân hàng phát hành hoặc ngân hàng phát hành là một ngân hàng nhỏ, quy mô hoạt động chưa lớn và chưa được nhiều người biết đến

Được hưởng những dịch vụ tư vấn về mặt chuyên môn trong nghiệp vụ thanh toán bằng thư tín dụng từ một tổ chức tài chính trung gian là ngân hàng

 Nhược điểm

Đòi hỏi người xuất khẩu phải đáp ứng đầy đủ nhất các điều kiện của thư tín dụng nếu muốn nhận được tiền thanh toán L/C từ ngân hàng phát hành Phí dịch vụ liên quan đến việc thanh toán thông qua phương thức tín dụng chứng từ thường cao hơn các phương thức thanh toán khác

1.2.6.2 Đối với nhà nhập khẩu

 Ưu điểm.

Người nhập khẩu được đảm bảo rằng chỉ khi nào người bán đáp ứng đầy đủ các điều khoản và điều kiện của L/C thì khi đó việc thanh toán mới được thực hiện Người nhập khẩu có thể thương lượng những điều khoản thanh toán và thương mại có lợi hơn khi sử dụng phương thức thanh toán bằng L/C Người nhập khẩu có thể chứng minh khả năng thanh toán của bản thân mình thông qua được một ngân hàng phát hành ký kết phát hành L/C và đồng thời được hưởng những dịch vụ tư vấn về mặt chuyên môn trong nghiệp vụ thanh toán bằng tín dụng chứng từ

 Nhược điểm.

Thư tín dụng không bao gồm sự đảm bảo về chất lượng hàng hóa và số lượng có đúng như hợp đồng thương mại đã ký kết hay không Do vậy điều quan trọng là người mua phải tự xem xét, đánh giá về mức độ uy tín và thương hiệu của người bán khi thực hiện phương thức thanh toán này

Để được ngân hàng phát hành L/C cho mình thì phải có tiền ký quỹ hoặc thực hiện các phương pháp đảm bảo tiền vay Phí dịch vụ khi thực hiện thanh toán qua thư tín dụng thường cao hơn so với các phương thức khác

1.2.6.3 Đối với các ngân hàng

 Ưu điểm.

Ngân hàng thu phí từ việc phát hành L/C và các khoản phí khác liên quan đến giao dịch L/C và các khoản thu nhập liên quan đến chuyển đổi tiền tệ Trong việc cung cấp dịch vụ thanh toán giúp khách hàng phát triển kinh doanh thì các hoạt động khác có liên quan đều phát triển theo Đồng thời tăng cường mối quan hệ với các Ngân hàng đại lý, làm tăng tiềm năng kinh doanh đối ứng giữa các ngân hàng với nhau

 Nhược điểm.

Đối với ngân hàng phát hành

Ngân hàng phát hành phải thực hiện thanh toán cho người thụ hưởng đúng theo quy định L/C ngay cả khi nhà nhập khẩu không chủ động hoàn trả hoặc không có khả năng hoàn trả hoặc phá sản

L/C không có xác nhận thì ngân hàng chỉ định có thể yêu cầu ngân hàng phát hành chấp nhận thanh toán cho người thụ hưởng mà chưa nhìn thấy bộ chứng từ, nên ngân hàng phát hành sẽ gặp rủi ro nếu chứng từ có sai sót

Ngân hàng phát hành chấp nhận thanh toán hối phiếu mà không có sự kiểm tra thích đáng bộ chứng từ, để bộ chứng từ có lỗi, nhà nhập khẩu không chấp nhận thanh toán thì không thể đòi tiền từ nhà nhập khẩu Vì vậy, khâu kiểm tra chứng từ phải thật chính xác

để tránh rủi ro mất tiền

Đối với ngân hàng thông báo

Ngân hàng thông báo chịu trách nhiệm phải có sự quan tâm hợp lý để đảm bảo rằng L/C là chân thật, bao gồm các vấn đề về chữ ký, khóa mã, mẫu điện trước khi gửi cho nhà xuất khẩu Do đó, nếu kiểm tra có sai lệch và đưa ra những rủi ro sai lầm thì ngân hàng thông báo sẽ chịu trách nhiệm

Đối với ngân hàng chỉ định

Trừ khi ngân hàng chỉ định chính là ngân hàng xác nhận, ngân hàng chỉ định không chịu trách nhiệm phải thanh toán cho nhà xuất khẩu trước khi nhận được tiền từ ngân hàng phát hành Tuy nhiên, trong thực tế thì trên cơ sở bộ chứng từ được xuất trình thì các ngân hàng chỉ định thường ứng trước cho nhà xuất khẩu với điều kiện truy đòi để giúp cho nhà xuất khẩu Khi đó, ngân hàng phải chịu rủi ro tín dụng đối với ngân hàng phát hành và nhà xuất khẩu

 Đối với Ngân hàng xác nhận

Nếu bộ chứng từ hoàn hảo được xuất trình thì ngân hàng xác nhận phải thanh toán cho người xuất khẩu dù có được nhận lại tiền từ ngân hàng phát hành hay không Như vậy, ngân hàng xác nhận phải gánh chịu rủi ro tín dụng với ngân hàng phát hành và rủi ro

cơ chế của nước ngân hàng phát hành

Nếu ngân hàng xác nhận trả tiền hay chấp nhận thanh toán hối phiếu kỳ hạn mà không có sự kiểm tra một cách cẩn thận và chính xác bộ chứng từ, để bộ chứng từ có lỗi thì ngân hàng xác nhận phải chịu trách nhiệm không thể đòi tiền từ ngân hàng phát hành

1.2.7 Một số rủi ro trong phương thức tín dụng chứng từ

Rủi ro là những sự kiện bất ngờ, xảy ra ngoài ý muốn chủ quan của con người đem lại những hậu quả không lường trước được Trong hoạt động ngân hàng, lợi nhuận và rủi

ro luôn đi đôi với nhau và có mối quan hệ ngược chiều Lợi nhuận càng cao thì rủi ro ngân hàng gặp phải càng lớn và ngược lại Trong hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ nói riêng, rủi ro thường được xảy ra trong quá trình hoạt động kinh doanh, trong quá trình thanh toán gây ra thiệt hại cho ngân hàng

 Rủi ro về nghiệp vụ kỹ thuật

Rủi ro nghiệp vụ kỹ thuật là rủi ro được hình thành do những sai sót mang tính kỹ thuật trong quá trình thanh toán Ví dụ như: sự khác nhau giữa bộ chứng từ với nội dung L/C, hoặc các bên tham gia thực hiện sai một khâu nào đó trong quy trình thanh toán,…

 Rủi ro về chính trị

Phương thức thanh toán thông qua tín dụng chứng từ là một trong những phương thức được sử dụng nhiều nhất hiện nay trong thanh toán quốc tế vì độ an toàn cao Các chủ thể tham gia phương thức này thường ở nhiều quốc gia khác nhau và tham gia vào nhiều ngành nghề khác nhau Do đó phương thức thanh toán thông qua tín dụng chứng từ chịu tác động mạnh mẽ dưới ảnh hưởng của chính trị, xã hội của các quốc gia Một sự biến động về chính trị, xã hội dù nhỏ cũng ảnh hưởng đến quá trình thanh toán Rủi ro này thường bắt nguồn từ sự không ổn định về chính trị, xã hội Thông thường những rủi

ro này là do sự thay đổi về pháp lý như: thuế, hạn ngạch, cơ chế ngoại hối,…

 Rủi ro về đạo đức kinh doanh

Rủi ro đạo đức kinh doanh là do khi một bên tham gia không thực hiện đúng nghĩa

vụ của mình và làm ảnh hưởng đến quyền lợi các bên còn lại mặc dù trong L/C đã quy định rõ trách nhiệm và quyền lợi của các bên tham gia Tuy nhiên, không phải lúc nào những quy tắc này cũng được tôn trọng

 Rủi ro do khách quan từ nền kinh tế

Một rủi ro mà các bên tham gia phương thức thanh toán TDCT hay gặp là sự khủng hoảng, suy thoái kinh tế và tình trạng nợ công nặng nề của các quốc gia Khi nền kinh tế của một quốc gia bị suy thoái, khủng hoảng sẽ kéo theo các ngân hàng bị phong toả hoặc tạm ngưng hoạt động, từ đó làm ảnh hưởng tới quá trình thanh toán quốc tế Nếu nợ nước ngoài của một quốc gia là quá lớn thì các biện pháp như tăng thuế, phá giá nội tệ sẽ được

áp dụng, từ đó làm giảm khả năng chi trả của người mua và ngân hàng có nguy cơ không đòi được tiền Ngoài ra, sự phong toả kinh tế của các quốc gia như trường hợp của Cuba, Iraq… cũng mang lại những rủi ro cho bất kì quốc gia, đơn vị kinh tế nào có hoạt động xuất nhập khẩu với các nước đó

 Rủi ro đối với ngân hàng phát hành

Ngân hàng phát hành đại diện cho người nhập khẩu, cung cấp tín dụng cho người nhập khẩu và thường được lựa chọn do sự thỏa thuận của hai bên nhập khẩu và xuất khẩu Rủi ro đối với ngân hàng này là ở chỗ ngân hàng phát hành phải thực hiện thanh toán cho người thụ hưởng theo quy định của L/C trong trường hợp nhà nhập khẩu không chủ động hoặc không có khả năng thanh toán

 Rủi ro đối với ngân hàng thông báo

Ngân hàng thông báo là ngân hàng được mở yêu cầu thông báo L/C đến cho nhà xuất khẩu Ngân hàng thông báo phải chịu trách nhiệm về tính chân thật, hợp lệ của thư tín dụng (bao gồm cả việc xác minh chữ kí, khóa mã, …) trước khi gửi thông báo Rủi ro của ngân hàng này là khi gặp phải một L/C không đúng quy định hoặc giả nhưng không thông báo gì thì ngân hàng thông báo phải chịu hoàn toàn trách nhiệm

 Rủi ro đối với ngân hàng xác nhận

Ngân hàng xác nhận thường là những ngân hàng có uy tín và thương hiệu hoặc có quan hệ tiền gửi, tiền vay với ngân hàng phát hành, được ngân hàng phát hành yêu cầu xác nhận và cam kết trả tiền cho người bán nếu như ngân hàng phát hành không thực hiện được nghĩa vụ của mình Đối với ngân hàng xác nhận, khi tham gia xác nhận là đã tự ràng buộc bản thân vào tranh chấp của hai bên và có nghĩa vụ thanh toán L/C khi xảy ra tranh chấp Rủi ro của ngân hàng này là họ không nắm rõ năng lực tài chính của ngân hàng phát hành mà chấp nhận yêu cầu xác nhận khi xảy ra hậu quả thì ngân hàng xác nhận phải chịu trách nhiệm chi trả thay cho ngân hàng phát hành L/C

 Rủi ro đối với ngân hàng chỉ định

Các Ngân hàng được chỉ định không có trách nhiệm thanh toán cho nhà xuất khẩu trước khi nhận được tiền hàng từ ngân hàng phát hành Tuy nhiên trong thực tế, trên cơ

sở bộ chứng từ được xuất trình, các ngân hàng được chỉ định thường ứng trước cho nhà