TIỂU LUẬN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC ĐỀ TÀI Phòng chống tham nhũng Việt Nam

Phòng, chống tham nhũng bao gồm hoạt động có hệ thống của các cơ quan đảng, bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội và mọi... - Một số quan điểm của

TRƯỜNG ĐAI HỌC NGÂN HÀNG HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN MÔN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA

HỌC

TIỂU LUẬN CHỦ ĐỀ: 3.Phòng chống tham nhũng ở

Việt Nam

Họ và tên sinh viên : Trần Mai Lan Anh

Chấm điểm

TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2021

MỤC LỤC

1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 1

1.1 Khái niệm 1

1.2 Nội dung 1

2 THỰC TRẠNG 4

2.1 Những thành tựu 4

2.2 Những hạn chế cần khắc phục 6

2.3 Nguyên nhân của những hạn chế 7

3 GIẢI PHÁP 7

4 KẾT LUẬN 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO: 11

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

- Tổ chức Minh bạch Thế giới (TI)

- Chỉ số Nhận thức Tham nhũng (CPI)

- Phòng, chống tham nhũng (PCTN)

1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

1.1 Khái niệm

Tham nhũng ở Việt Nam là hành vi vi

phạm pháp luật của người có chức, có

quyền, sử dụng chức vụ quyền hạn của

mình để trục lợi gây hậu quả xấu cho xã

hội

Người giữ chức vụ, quyền hạn bao gồm: người được bổ nhiệm, bầu cử, tuyển dụng, ký hợp đồng hoặc theo hình thức khác, có hưởng lương hoặc không hưởng lương, được giao thực hiện nhiệm vụ, công vụ và quyền hạn nhất định trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ đó; cán bộ, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng trong các cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật, công an nhân dân trong các cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân; người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp; người giữ chức danh, chức vụ quản

lý doanh nghiệp, tổ chức; những người khác được giao thực hiện nhiệm vụ, công

vụ và được trao quyền để thực hiện nhiệm vụ hoặc công vụ đó

1.2 Nội dung

Tham nhũng là một hiện tượng xấu đối với xã hội, nó đã gây ra những thiệt hại lớn cho nền kinh tế đất nước Nó làm suy giảm đạo đức, lối sống của nhiều cán

bộ, công chức trong bộ máy nhà nước Tham nhũng còn làm giảm hiệu lực, hiệu quả của bộ máy nhà nước, thậm chí ăn mòn bộ máy nhà nước, đe dọa sự tồn vong của nhà nước và chế độ Tham nhũng làm cho nhân dân mất niềm tin vào sự lãnh đạo của đảng và đất nước Vì vậy, Đảng ta khẳng định tham nhũng là “quốc nạn”,

“giặc nội”, và lãnh đạo, định hướng trong phòng, chống tham nhũng

Vậy phòng, chống tham nhũng được quan niệm như thế nào ?

Phòng, chống tham nhũng bao gồm hoạt động có hệ thống của các cơ quan đảng,

bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội và mọi

người dân Phòng, chống và xử lý tham nhũng theo chính sách của Đảng và pháp luật của quốc gia Bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhà nước, thể chế, tổ chức và công dân, giữ vững an ninh chính trị xã hội, bảo vệ quyền lực chính trị, bảo đảm phát triển kinh tế, xã hội bền vững của đất nước đã có những đóng góp quan trọng

- Một số quan điểm của Đảng trong phòng, chống tham nhũng

Phòng, chống tham nhũng có vai trò vô cùng quan trọng đối với công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay, nên trong các văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XI và lần thứ XII đã đề ra một số chủ trương, quan điểm về phòng, chống tham nhũng Đặc biệt trong phần phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025 của Văn kiện Đại hội XIII đã đưa ra nhiều chủ trương và giải pháp căn cơ quyết liệt về phòng, chống tham nhũng:

“Triển khai đồng bộ có hiệu quả quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng Nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản tham nhũng, bảo đảm đúng pháp luật Thực hiện quyết liệt nghiêm minh có hiệu quả cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng”1

Các quan điểm, chủ trương của Đảng trong Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII đã tạo ra những chuyển biến mới trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, với nhiều biện pháp, như nâng cao chính trị pháp luật, kê khai tài sản, kiên trì,

2), tr.145

kiên định, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tham nhũng, đặc biệt nhấn mạnh vấn đề đấu tranh phòng, chống tham nhũng: “Khẩn trương xây dựng cơ chế phòng ngừa, cơ chế răn đe để kiểm soát tham nhũng Thực hiện nghiêm quy định của pháp luật về thực hành tiết kiệm chống lãng phí Tiếp tục thực hiện chặt chẽ

có hiệu quả về kê khai, kiểm soát, kê khai tài sản, thu nhập của đội ngũ cán bộ, công viên chức, nhất là cán bộ lãnh đạo các cấp”2

Trong Văn kiện Đại hội lần thứ XIII cũng đã có nhiều điểm mới về phòng, chống tham nhũng, nhất là vấn đề động viên, khuyến khích, khen thưởng những tổ chức,

cá nhân dám tố cáo hành vi tham nhũng Đặc biệt, Đảng đã chỉ đạo phải có cơ chế bảo vệ những người tố cáo hành vi tham nhũng tránh sự trả thù hoặc trù dập, đồng thời chỉ ra một số biện pháp về thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát để phòng, chống tham nhũng và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Vấn đề này được Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII khẳng định: “Có cơ chế khuyến khích và bảo vệ người tố cáo hành vi tham nhũng, lãng phí Nâng cao hiệu quả công tác giám sát thanh tra, kiểm tra, làm tốt chức năng hỗ trợ thúc đẩy phát triển”3 Nhận thức sâu sắc về sự phức tạp và vô cùng khó khăn của công tác phòng, chống tham nhũng nên Đảng đã chỉ đạo: Trong phòng chống tham nhũng phải kiên quyết, kiên trì và sử dụng tổng hợp nhiều phương thức, biện pháp mới mang lại hiệu quả Quan điểm này được thể hiện rất rõ trong Văn kiện Đại hội XIII: “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí với quyết tâm chính trị cao hơn, hành động mạnh mẽ hơn và hiệu quả hơn”.4

Có thể nói, Đảng ta đặc biệt quan tâm đến vấn đề chống tham nhũng, được nêu ra trên nhiều lĩnh vực, nhiều nội dung của Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ

13 với quyết tâm chính trị rất lớn là chống tham nhũng xử lý các hành vi tham nhũng với phương châm: “Nơi nào có vi phạm thì giải quyết, không có“ vùng cấm

”trong phòng, chống tham nhũng

2 Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Sđd, tr.146

3 Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Sđd, tr.146

4 Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Sđd, tr.250

2 THỰC TRẠNG

2.1 Những thành tựu

Theo số liệu do Tổ chức Minh bạch Thế giới (TI) công bố, Chỉ số Nhận thức Tham nhũng (CPI) của Việt Nam đã tăng trong những năm gần đây, là một chỉ số tích cực cho thấy những nỗ lực của Chính phủ, Đảng và Nhà nước ta trong nỗ lực phòng, chống tham nhũng Đặc biệt, năm 2018, Việt Nam đạt 33/100 điểm, đứng thứ 117/180 điểm trên toàn thế giới Trong năm 2018, Đảng và Nhà nước đã có nhiều nỗ lực nhằm đẩy mạnh công tác phòng, chống tham nhũng, thường là xử lý nhanh chóng, dứt khoát các vụ án tham nhũng lớn và hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về phòng, chống tham nhũng Tháng 11/2018, Quốc hội đã thông qua Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) gồm 10 chương với 96 điều Chính phủ yêu cầu tăng cường kiểm soát và thực hiện nghiêm túc các biện pháp chống tham nhũng, như: thúc đẩy liêm chính trong khu vực công, thực hiện có hiệu quả việc

kê khai, công khai tài sản, thu nhập của cán bộ…

Vì vậy, chỉ số CPI của Việt Nam năm 2019 đạt 37/100 điểm, tăng 4 điểm so với năm 2018, đứng thứ 96/180 quốc gia, vùng lãnh thổ trong bảng xếp hạng toàn cầu, tăng 21 bậc so với năm 2018 Đây là mức điểm cao nhất mà Tổ chức Minh bạch thế giới đánh giá đối với Việt Nam và là năm có mức tăng điểm cao nhất từ trước đến nay; cũng là sự khẳng định những kết quả tích cực trong công tác PCTN

ở Việt Nam

Hình 1: Điểm CPI của Việt Nam qua các năm

Những kết quả nêu trên thể hiện quyết tâm chính trị cùng với những hành động quyết liệt, thực hiện những giải pháp hiệu quả của Đảng và Nhà nước, của cả hệ thống chính trị từ Trung ương tới địa phương trong công tác PCTN Cụ thể, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng được thành lập “với mong muốn đẩy mạnh công tác phòng, chống tham nhũng thêm một bước”5 Trong Đại hội 11 của ĐCSTQ, 56.572 đảng viên đã bị kỷ luật, trong đó có 16.259 cấp ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã kiểm tra 13 tổ chức đảng và 33 đảng viên Kết quả kiểm tra phát hiện các tổ chức đảng và đảng viên đều có khuyết điểm, vi phạm, trong đó kiến nghị xử lý kỷ luật khiển trách 3 tổ chức đảng, kỷ luật 13 đảng viên (khiển trách 7, cảnh cáo 6) Ủy ban kiểm tra các địa phương đã kiểm tra 15.898 lượt tổ chức đảng và 55.217 lượt đảng viên, trong đó có 10.478.791 lượt

tổ chức đảng vi phạm phải xử lý kỷ luật; số đảng viên vi phạm là 42.757 đảng viên, trong đó có 20.344 đảng viên phải thi hành kỷ luật.6

Từ đầu Đại hội XII Đảng Cộng sản toàn quốc đến hết năm 2018, Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư đã ban hành 45 nghị quyết, chỉ thị, quy định, kết luận liên quan đến công tác xây dựng phòng, chống tham nhũng; Quốc hội, Ủy ban Thường

vụ Quốc hội đã thông qua và ban hành 45 luật, quy định, 46 nghị quyết; Chính phủ đã ban hành 511 nghị định, 413 nghị quyết, 160 quyết định nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần phòng chống tiêu cực, tham nhũng; thi hành kỷ luật 53.306 Đảng viên với trên 60 cán bộ thuộc diện Ban Chấp hành Trung ương lãnh đạo, trong đó có 16

Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, trong đó có Ủy viên Bộ Chính trị

Trong năm 2019, công tác PCTN đã có bước tiến mạnh mẽ với nhiều chủ trương, giải pháp đột phá, đi vào chiều sâu, do đó tham nhũng được kiềm chế, từng bước ngăn chặn và có chiều hướng thuyên giảm, góp phần quan trọng giữ vững ổn định

tham nhũng, ngày 04/02/2013

Truyền thông, H.2018, tr.286 - 287

chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao uy tín và vị thế của nước ta trên trường quốc tế Nổi bật là đẩy mạnh việc xây dựng, hoàn thiện thể chế trên các lĩnh vực đời sống: “Cụ thể là Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành gần 30 văn bản về xây dựng Đảng, hệ thống chính trị và PCTN Quốc hội đã thông qua 18 luật, 20 nghị quyết; Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 100 nghị định, 119 nghị quyết, 37 quyết định, 33 chỉ thị Như vậy, tính từ đầu nhiệm

kỳ Đại hội ĐBTQ lần thứ XII đến nay, đã thi hành kỷ luật hơn 90 cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý, trong đó có 21 đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng (2 Ủy viên Bộ Chính trị), 22 sĩ quan cấp tướng trong lực lượng vũ trang”7 Trong những tháng đầu năm 2020, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng yêu cầu tập trung đưa 10 vụ án nghiêm trọng, phức tạp được dư luận xã hội quan tâm ra xét xử sơ thẩm

Có thể kết luận rằng những nỗ lực chống tham nhũng ở Việt Nam đã tạo ra những kết quả đáng kể; tham nhũng đã được ngăn chặn và đẩy lùi; Niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước ngày càng cao

2.2 Những hạn chế cần khắc phục

Chế độ trách nhiệm, chế độ công vụ đối với nhiều vị trí công tác chưa được minh bạch, rõ ràng, cụ thể, nhất là ở những khâu, quy trình thủ tục liên quan tới công việc của người dân, doanh nghiệp

Một số cơ quan, tổ chức, đơn vị còn yếu trong công tác tự kiểm tra, tự thanh tra

về tham nhũng; việc điều tra tham nhũng chủ yếu thông qua dư luận xã hội, đơn thư tố giác, tin báo hoặc thanh tra, kiểm tra, thanh tra, kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền để điều tra các hành vi vi phạm pháp luật

Hiệu quả hoạt động của các cơ quan chuyên trách về phòng, chống tham nhũng còn hạn chế, chưa phát huy hết vai trò của xã hội trong công tác phòng, chống tham nhũng Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát kỷ luật ở nhiều nơi, nhiều cấp

ương về phòng, chống tham nhũng ngày 15/01/2020 đánh giá kết quả hoạt động năm 2019 và đề ra phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm công tác PCTN năm 2020

chưa chuẩn, việc thanh tra, kiểm tra, điều tra chưa hiệu quả, một số vụ việc xử lý tham nhũng còn lỏng lẻo, chưa kịp thời, có dấu hiệu khoan hồng

Vẫn còn tình trạng lợi dụng các quy định của pháp luật chưa chặt chẽ để xử lý hành vi tham nhũng bằng biện pháp kỷ luật hành chính hoặc áp dụng nhiều tình tiết giảm nhẹ để xử phạt dưới khung hình phạt hoặc hưởng án treo, phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ

Hoạt động thanh tra, kiểm toán phát hiện nhiều vi phạm pháp luật trong các lĩnh vực quản lý kinh tế, xã hội nhưng số vụ việc có dấu hiệu tham nhũng được phát hiện chuyển sang cơ quan điều tra còn ít; quá trình giải quyết một số vụ án tham nhũng của các cơ quan tiến hành tố tụng còn chậm, nhất là các vụ án tham nhũng

có nội dung phức tạp; việc xem xét, xử lý các hành vi tham nhũng trong một số trường hợp chưa nghiêm, nặng về xử lý hành chính, cho hưởng án treo

2.3 Nguyên nhân của những hạn chế

Một số cơ quan, đơn vị, người đứng đầu chưa quyết liệt trong chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác PCTN Nhiều nơi còn buông lỏng nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình Một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên, kể cả cán bộ, đảng viên làm việc trong các cơ quan bảo vệ pháp luật sa sút đạo đức

Một số luật, quy định liên quan đến công tác điều tra, xử lý tham nhũng còn khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện Các văn bản quy phạm pháp luật về PCTN có nhiều quy định mang tính hình thức, thiếu tính khả thi, thiếu những giải pháp có tính đột phá; mô hình, tổ chức các cơ quan chuyên trách chống tham nhũng chưa hợp lý, chưa đủ mạnh

Thể chế, chính sách về quản lý kinh tế - xã hội trên nhiều lĩnh vực còn sơ hở; thủ tục rườm rà dẫn đến tham nhũng, thụ động, nhất là các lĩnh vực quản lý đất đai, tài nguyên, khoáng sản, đầu tư xây dựng, tín dụng, ngân hàng và quản lý vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp

3 GIẢI PHÁP

Để nâng cao hiệu quả công tác PCTN trong thời gian tới, cần triển khai thực hiện một số giải pháp sau:

 Một là, giữ vững nền tảng tư tưởng, thường xuyên giáo dục chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ và yêu cầu đặt ra đối với cán bộ, đảng viên trong từng giai đoạn cách mạng

Chỉ có nắm vững chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối cách mạng của Đảng mới bảo đảm cho cán bộ, đảng viên xác định đúng mục tiêu,

lý tưởng, trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân trong sạch, không tham lam địa vị, tiền của, danh tiếng, không cậy quyền thế mà đục khoét, ăn của dân, dìm dập người giỏi, để giữ địa vị và danh tiếng của mình Ðối với việc: đặt việc công lên trên việc tư, làm việc gì cũng phải đến nơi, đến chốn, không ngại khó, nguy hiểm, cố gắng làm việc tốt cho dân, cho nước

 Hai là, coi trọng giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng

viên

Có thấm nhuần đạo đức cách mạng, cán bộ, đảng viên mới giữ gìn được lối sống trong sạch, kiên quyết đấu tranh với chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng và mọi

tệ nạn xã hội Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 4 khóa XI và Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 4 khóa XII của Đảng đã chỉ rõ những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” của cán bộ, đảng viên và những giải pháp

cơ bản để khắc phục, ngăn ngừa Nếu

như những biểu hiện “lệch chuẩn”, sự

suy thoái về đạo đức, lối sống sớm được

phát hiện, chấn chỉnh từ nơi đảng viên

công tác, thì sự tha hóa, tham nhũng sẽ

được ngăn chặn kịp thời