Giải pháp nâng cao hiệu quả thẩm định dự án đầu tư tại NHNTVN.DOC

Giải pháp nâng cao hiệu quả thẩm định dự án đầu tư tại NHNTVN

Lời mở đầu

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc là một trong những mục tiêu quan trọng trong chiến lợc phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam mà Đảng

và Nhà nớc ta đã đặt ra Để thực hiện mục tiêu này Nhà nớc ta đã có những chính sách, chiến lợc nhằm khuyến khích các tổ chức, đơn vị, dân

c hoạt động đóng góp vào nền kinh tế có hiệu quả hơn

Là một tổ chức tín dụng, Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam (NHNTVN) cũng không nằm ngoài quỹ đạo này Với bản chất đi vay để cho vay NHNTVN trong những năm qua đã có những đóng góp đáng kể vào công cuộc phát triển nền kinh tế đất nớc Trên cơ sở cho vay vốn đối với các tổ chức, doanh nghiệp NHNTVN đã tạo tiền đề về vốn cho các tổ chức, doanh nghiệp này để có thể đầu t vào các dây chuyền công nghệ, vốn lu động, đầu t xây dựng cơ sở hạ tầng

Tuy nhiên, trong hoạt động tín dụng ngân hàng rủi ro là yếu tố luôn tiềm ẩn và là một trong những lo ngại mà các ngân hàng cần có biện pháp giải quyết Với các biện pháp nh tín chấp, thế chấp các ngân hàng phần nào giảm bớt đợc rủi ro về nguy cơ bị mất vốn Để thực hiện tốt hơn nữa các giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay vốn và đảm bảo đợc việc quản lý vốn, trớc khi cho vay vốn các ngân hàng thờng thẩm định các dự

án đầu t đợc vay vốn

Trong thời gian thực tập tại NHNTVN, tôi thấy rằng công tác thẩm

định dự án đầu t là rất quan trọng trong việc góp phần vào thành công

của NHNTVN Do đó, tôi đã nghiên cứu và lựa chọn đề tài: "Giải pháp

nâng cao hiệu quả thẩm định dự án đầu t tại NHNTVN" Đề tài này

đ-ợc trình bày qua các phần sau:

Chơng I: Những vấn đề chung về dự án đầu t và thẩm định dự án

đầu t

Chơng II: Đánh giá tình hình thẩm định các dự án cho vay vốn của

Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam

Chơng III: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thẩm định dự án đầu

t tại Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam

Để hoàn thành chuyên đề này, tôi gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy Vũ

Cơng- giáo viên hớng cùng cô Lê Thị Kim Dung- trởng phòng tổ chức

và các anh chị tại phòng Dự án và phòng Thẩm định và đầu t chứng khoán- NHNTVN

Do thời gian nghiên cứu có hạn và kiến thức chuyên môn cha đợc sâu sắc nên không tránh khỏi những khiếm khuyết Vì vậy, tôi mong đợc

sự đóng góp của các thầy cô và các bạn

Sinh viên

Hoàng Nguyên Bình

Mục lục

Lời mở đầu 1

Chơng i: Những đề chung về dự án đầu t và thẩm định dự án 2

đầu t 4

I dự án đầu t và thẩm định dự án đầu t 4

1 Dự án đầu t 4

2 Khái niệm và sự cần thiết phải thẩm định dự án đầu t 11

II Quy trình thẩm định dự án đầu t 18

1 Thẩm định sự cần thiết phải đầu t 18

2 Thẩm định về phơng diện thị trờng 18

3 Thẩm định dự án về phơng diện kỹ thuật 19

4 Thẩm định về tổ chức điều hành dự án 20

5 Thẩm định về tài chính 20

6 Thẩm định mặt kinh tế xã hội của dự án 26

III hoạt động tín dụng ngân hàng với quá trình thu hút và sử dụng vốn đầu t 27

1 Hoạt động huy động vốn 27

2 Hoạt động cho vay và đầu t 27

3 Vai trò của hoạt động tín dụng 27

Chơng II Đánh giá tình hình thẩm định các dự án cho vay vốn của ngân hàng ngoại thơng việt nam 29

I Khái quát về Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam .29 1 Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam 29

2 Tình hình hoạt động của NHNT Việt Nam trong những năm qua 30

3 Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Ngoại thơng 37

II.Thực trạng công tác thẩm định tại Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam 39

1 Qui trình thẩm định của Ngân hàng Ngoại thơng 39

2 Tình hình thẩm định tại Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam 48

3 Kết quả công tác thẩm định 49

III Đánh giá về hoạt động thẩm định tại Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam 50

1 Những mặt đã đạt đợc 50

2 Những vấn đề còn tồn tại trong công tác thẩm định 53

3 Nguyên nhân gây ra những hạn chế trong công tác thẩm định dự án đầu t tại Ngân hàng Ngoại thơng 55

Ví dụ về thẩm định một dự án đầu t tại NHNTVN 57

chơng 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thẩm định dự án đầu t tại Ngân hàng Ngoại thơng Việt nam 73

I Những định hớng trong hoạt động cho vay và công tác thẩm định 73

1.Định hớng trong công tác cho vay 74

2 Định hớng trong công tác thẩm định 75

II Một số giải pháp nâng cao chất lợng thẩm định tài chính dự án đầu t trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam 75

1 Giải pháp về phơng pháp thẩm định 76

2 Giải pháp về thông tin 78

3 Giải pháp về nhân tố con ngời 80

4 Giải pháp về tổ chức điều hành 82

5 Giải pháp về trang thiết bị 83

III Một số kiến nghị nhằm nâng cao chất lợng thẩm định dự án đầu t 84

Kết luận 87

Tài liệu tham khảo 88

Chơng i

Những đề chung về dự án đầu t và thẩm

định dự án đầu t

I dự án đầu t và thẩm định dự án đầu t.

1 Dự án đầu t

1.1 Khái niệm về dự án đầu t.

a Khái niệm

Hoạt động đầu t là một hoạt động cần lợng vốn lớn, thời gian tiến hành đầu t cũng nh vận hành kết quả đầu t kéo dài và mang tính rủi ro cao Mặt khác, hoạt động đầu t vừa phải mang lại lợi ích kinh tế cho nhà

đầu t vừa phải phù hộp với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nớc

Do đó, để tiến hành một công cuộc đầu t phải có sự chuẩn bị hết sức nghiêm túc Sự chuẩn bị đó biểu hiện bằng việc nghiên cứu, soạn thảo các giải pháp kinh tế, kỹ thuật nhằm tiến hành hoạt động đầu t Kết quả của việc nghiên cứu và soạn thảo đó đợc thể hiện qua dự án Điều đó cũng đồng nghĩa với việc mọi công cuộc đầu t đều phải tiến hành theo dự

án

Dự án đầu t đợc xem xét trên nhiều góc độ khác nhau:

* Trên góc độ quản lý: Dự án đầu t là một công cụ quản lý việc sử dụng vốn, vật t lao động để tạo ra các kết quả kinh tế, tài chính trong một thời gian dài

* Về mặt hình thức: Dự án đầu t là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các hoạt động và chi phí theo một kế hoạch của một công cuộc đầu t phát triển kinh tế xã hội hoặc phát triển

sản xuất kinh doanh nhằm đạt đợc những kết quả và thực hiện đợc nhữngmục tiêu nhất định trong tơng lai lâu dài.

* Trên góc độ kế hoạch hoá: Dự án đầu t là một công cụ thể hiện kếhoạch chi tiết của mỗi công cuộc đầu t sản xuất kinh doanh, phát triểnkinh tế xã hội, làm tiền đề cho các quyết định đầu t và tài trợ Dự án đầu

t là một hoạt động kinh tế riêng biệt nhỏ nhất, là khâu đầu tiên trongcông tác kế hoạch hoá nền kinh tế nói chung

* Về mặt nội dung: Dự án đầu t là một tập hợp các hoạt động có liênquan với nhau đợc kế hoạch nhằm đạt đợc các mục tiêu đã định trongviệc tạo ra các kết quả cụ thể trong một thời gian nhất định, thông quaviệc sử dụng các nguồn lực xác định

Mặc dù dự án đầu t đợc xem xét trên nhiều góc độ khác nhau songchúng ta có thể khái quát bản chất và hình thức một dự án đầu t Về bảnchất, dự án đầu t là tập hợp những đề xuất về việc bỏ vốn để tạo mới, mởrộng hoặc cải tạo những đối tợng nhất định nhằm đạt đợc sự tăng trởng

về số lợng, cải tiến hoặc nâng cao chất lợng của sản phẩm hay dịch vụnào đó trong một khoảng thời gian xác định Về hình thức trình bày, dự

án đầu t là tài liệu do chủ đầu chịu trách nhiệm lập, trong đó có thể hiênmột cách đầy đủ, khoa học và toàn diện và toàn bộ nội dung các vấn đề

có liên quan đến công trình đầu t Nhằm giúp cho việc ra quyết định đầu

t đợc đúng đắn và bảo đảm hiệu quả của vốn đầu t

Tóm lại, dự án đầu t bao gồm 4 phần chính:

-Mục tiêu của d án;

về tài chính thu đợc từ dự án biểu hiện bằng giá trị, tính theo giá thị ờng Kết quả kinh tế là các lợi ích về kinh tế biểu hiện bằng giá trị, tínhtheo giá kinh tế Giá kinh tế là giá trị chi phí các nguồn lực hoặc cáckhoản thu nhập từ dự án xét trên góc độ chung của quốc gia Kết quả xãhội là kết quả đợc biểu hiện dới dạng các lợi ích xã hội (trình độ dân trí,khả năng phòng chống bệnh tật, bảo đảm môi trờng ) kết quả này biểuhiện rất phong phú và thờng không thể đo lờng một cách chính xác

tr-b.Vai trò của dự án đầu t

Dự án đầu t có vai trò hết sức quan trọng không chỉ đối với chủ

đầu t mà còn đối với Nhà nớc và các bên liên quan Cụ thể là:

* Dự án là căn cứ quan trọng để quyết định việc bỏ vốn đầu t

* Dự án là cơ sở để xây dựng kế hoạch đầu t, theo dõi, đôn đốc vàkiểm tra qua trình thực hiện đầu t

* Dự án là cơ sở quan trọng để thuyết phục các tổ chức tài chính,tín dụng cho vay vốn để tiến hành đầu t.

* Dự án là căn cứ quan trọng để đánh giá và có những điều chỉnhkịp thời những tồn tại và những vớng mắc trong quá trình thực hiện vàkhai thác công trình

* Dự án là một trong những cơ sở pháp lý để xem xét, xử lý khi cótranh chấp giữa các bên tham gia liên doanh đầu t

Riêng đối với chủ đầu t, dự án còn là cơ sở để: xin phép đợc đầu t,xin phép nhập khẩu vật t máy móc, xin hởng các u đãi về đầu t, xin gianhập khu chế xuất-khu công nghiệp

c Yêu cầu cơ bản của dự án

Với vai trò quan trọng của mình, dự án đầu t khi đợc soạn thảophải đảm bảo những tính chất sau:

* Tính khoa học, đợc thể hiện:

-Thông tin, số liệu phải đảm bảo trung thực;

- Hình thức phải đảm bảo rõ ràng sạch đẹp;

- Phơng pháp lý giải phải đảm bảo tính logic và chặt chẽgiữa các nội dung đã nêu trong dự án;

- Phơng pháp tính toán phải đảm bảo sự chính xác

* Tính thực tiễn: Các nội dung của dự án phải đợc nghiên cứu vàxác định trên cơ sở xem xét, phân tích, đánh giá đúng mức các điều kiện

và hoàn cảnh cụ thể liên quan trực tiếp và gián tiếp đến hoạt động đầu t(về thời gian và không gian)

* Tính thống nhất: Đợc thể hiện từ những bớc tiến hành đến nộidung, hình thức, cách trình bày của dự án cần tuân thủ những qui địnhchung mang tính quốc tế

2.2 Nội dung của dự án đầu t

Một dự án đầu t thông thờng bao gồm những nội dung chính sau

đây:

* Một là: Các căn cứ lập dự án, sự cần thiết phải đầu t xây dựng dự

án Cần nêu căn cứ pháp lý và căn cứ thực tiễn của toàn bộ quá trình hìnhthành và thực hiện toàn bộ dự án

* Hai là: Nghiên cứu về thị trờng của dự án Cần đề cập đến các vấn

đề:

- Giới thiệu sản phẩm, dịch vụ đợc lựa chọn đa vào sản xuất kinhdoanh theo dự án

- Các luận cứ về thị trờngđối với sản phẩm đợc lựa chọn

- Dự báo nhu cầu hiện tại, tơng lai của sản phẩm, dịch vụ đó

- Xác định nguồn và các kênh đáp ứng nhu cầu đó

- Xem xét, xây dựng mạng lới để tổ chức tiêu thụ sản phẩm của dự

án

* Ba là: Nghiên cứu về phơng diện kỹ thuật - công nghệ của dự án

theo các nội dung chủ yếu sau

- Xác định địa điểm xây dựng dự án

- Xác định qui mô chơng trình sản xuất

- Xác định nhu cầu các yếu tố đầu vào cho sản xuất, nguồn và

ph-ơng thức cung cấp

- Lựa chọn công nghệ và thiết bị

*Bốn là: Nghiên cứuvề tổ chức quản trị dự án Tuỳ theo từng dự án

cụ thể để xác định mô hình tổ chức bộ máy cho thích hợp, từ đó làm cơ

sở cho việc tính toán nhu cầu nhân lực

*Năm là: Nghiên cứu về phơng diện tài chính của dự án Cần giải

quyết các nội dung chủ yếu sau:

- Xác định tổng vốn đầu t, cơ cấu các loại vốn và nguồn tài trợ

- Đánh giá khả năng sinh lời của dự án

- Xác định khả năng hoàn vốn của dự án

- Đánh giá mức độ rủi ro của dự án

*Sáu là: Nghiên cứu mặt kinh tế - xã hội của dự án Cần đánh giá

so sánh giữa lợi ích do các dự án tạo ra mà cái giá mà xã hội phải trả choviệc sử dụng các nguồn lực trên các mặt chủ yếu sau:

- Khả năng tạo ra nguồn thu cho ngân sách

- Tạo công ăn việc làm

- Nâng cao mức sống của nhân dân

- Tăng thu và tiết kiệm ngoại tệ

*Bảy là: Kết luận và kiến nghị Thông qua các nội dung nghiên cứu

trên cần kết luận tổng quát về khả năng thực hiện của dự án, những khónhăn và những thuận lợi trong quá trình chuẩn bị và thực hiện dự án,

đồng thời đề xuất những kiến nghị đối với các tổ chức có liên quan đến

dự án

2.3 Các giai đoạn hình thành và thực hiện một dự án đầu t

Để hình thành và vận hành một dự án đầu t phải trải qua nhiều bớc,nhiều giai đoạn kế tiếp nhau đợc gọi là chu trình của dự án

Có nhiều cách phân chia, xem xét liên quan đến quá trình hìnhthành và quản lý dự án Để phù hợp với yêu cầu của công tác chuẩn bị

đầu t và các hoạt động chủ yếu trong quá trình hình thành và quản lý vậnhành dự án, có thể phân chia chu trình dự án thành các giai đoạn đợc môtả theo sơ đồ sau đây:

Nghiên cứu cơ hội đầu t

Nghiên cứu tiền khả thi

Nghiên cứu khả thi

Thực hiện dự án

Vận hành khai thác

Đánh giá sau dự án

a Nghiên cứu cơ hội đầu t.

Giai đoạn này có nhiều ý tởng ban đầu về dựa án đợc hình thànhdựa trên cơ sở cảm tính trực quan hoặc là dựa trên cơ sở quy hoạch địnhhớng phát triển của vùng, khu vực hay của quốc gia Kết thúc giai đoạnnày có kết quả là một kế hoạch mang tính chỉ đạo về phơng hớng đầu t

và hình thành tổ chức nghiên cứu

b Nghiên cứu tiền khả thi

Là giai đoạn nghiên cứu sơ bộ về các yếu tố cơ bản của dự án đầu t

nh vị trí, quy mô, thiết bị, công nghệ, nhu cầu về vốn cũng nh tổ chứcthực hiện dự án Trong giai đoạn này, ngời ta cũng xác định chỉ tiêu cơbản để đánh giá hiệu quả cơ bản của dự án để làm cơ sở cho việc xem xétlựa chọn dự án

Kết quả của giai đoạn này làm cơ sở cho việc quyết định tiếp tụchoặc chấm dứt việc nghiên cứu dự án ở các bớc tiếp theo

c Nghiên cứu khả thi

Qua công tác nghiên cứu, phân tích, đánh giá các kết quả nghiêncứu tiền khả thi nếu thấy dự án có những dấu hiệu khả quan theo các chỉtiêu phân tích thì có thể nghiên cứu khả thi

Trong giai đoạn này cần phải nghiên cứu toàn diện và chi tiết cácyếu tố của dự án Ngoài ra trong giai đoạn này cần thực hiện một sốnghiên cứu riêng nh nghiên cứu địa chất, thuỷ văn, thị trờng và các điềukiện pháp lý, chính sách .trong trờng hợp các nghiên cứu này có tính

chất quyết định đối với sự thành công của dự án hoặc điều kiện tiênquyết để thực hiện dự án.

Nghiên cứu khả thi đợc thực hiện trên cơ sở các thông tin chi tiết có

độ chính xác cao hơn giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi Đây là cơ sởquyết định đầu t và làm căn cứ để triển khai thực hiện dự án trên thực tế

d Thực hiện dự án đầu t

Giai đoạn này là giai đoạn biến các dự định đầu t thành hiện thựcnhằm đa dự án và hoạt động trong thực tế của đời sống kinh tế-xã hội.Giai đoạn này bao gồm một các loạt quá trình kế tiếp hoặc xen kẽ nhau

từ khi thiết kế đến khi đa dự án vào vận hành khai thác Nó bao gồm cáccông đoạn chính sau:

- Thiết kế: Bao gồm tất cả các khâu khảo sát, tính toán, thiết kế vàthực hiện các nội dung thiết kế trong hồ sơ trình cơ quan có thẩm quyềnphê duyệt Một số khâu thiết kế có thể thực hiện trong quá trình xâydựng

- Xây dựng: Gồm các khâu chuẩn bị mặt bằng (giải phóng mặtbằng), tổ chức đấu thầu, xây dựng, mua sắm và lắp đặt kết cấu, trangthiết bị đến khâu vận hành thử trớc khi đa vào vận hành chínhh thức

Đây là giai đoạn hết sức quan trọng có liên quan chặt chẽ với việc

đảm bảo chất lợng, ảnh hởng đến quản lý chi phí và tiến độ thực hiện của

dự án và cả hiệu quả đầu t

e Vận hành dự án đầu t

Giai đoạn này kể từ khi đa dự án đầu t vào hoạt động, khai thác cho

đến khi kết thúc dự án Giai đoạn này bao gồm các hoạt động theo chứcnăng của dự án và quản lý dự án theo các kế hoạch đã tính trớc

Tuy nhiên, có một số dự án có thể vận hành và khai thác ngày cảtrong thời đoạn thực hiện ( sử dụng từng phần, từng công đoạn) Một số

dự án đợc chia thành các giai đoạn phát triển nên quá trình khai thác và

sử dụng có thể tiến hành xen kẽ nhau

f Đánh giá sau dự án

Thực chất của giai đoạn này là việc phân tích, đánh giá các chỉ tiêukinh tế-kỹ thuật của dự án trong giai đoạn vận hành và khai thác Đánhgiá trong giai đoạn này nhằm:

- Hiệu chỉnh các thông số kinh tế-kỹ thuật để đảm bảo mức đã dựkiến trong nghiên cứu khả thi trên cơ sở phát hiện và tìm các biện phápcần thiết để đảm bảo các thông số vận hành của dự án

- Tìm kiếm cơ hội phát triển, mở rộng dự án hoặc điều chỉnh cácyếu tố của dự án cho phù hợp với tình hình thực tế để đảm bảo hiệu quảcủa dự án Dựa vào kết quả đánh giá, phân tích tình hình vận hành khaithác dự án để có quyết định đúng đắn về sự cần thiết kéo dài hoặc chấmdứt thời hạn hoạt động của dự án

g Kết thúc dự án.

Tiến hành các công việc cần thiết để chấm dứt hoạt động của dự án

nh thanh toán công nợ, thành lý tài sản và hoàn thành các thủ tục pháp lýkhác

Trong công tác nghiên cứu soạn thảo một dự án đầu t, các giai đoạn

đợc nghiên cứu rất kỹ lỡng, tỷ mỷ nhng không tránh đợc khỏi những saixót Do đó, chúng ta cần có một quy trình thẩm định các dự án đầu tnhằm phát hiện và sửa chữa những sai xót đó đồng thời bổ sung thêm cácbiện pháp để đảm bảo tính khả thi cao cho việc thực hiện dự án

2 Khái niệm và sự cần thiết phải thẩm định dự án đầu t.

2.1 Khái niệm.

Thẩm định dự án đầu t là việc tổ chức xem xét một cách khách quan

có khoa học và toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hởng trực tiếp tới tínhkhả thi của một dự án Từ đó ra quyết định đầu t và cho phép đầu t

Thẩm định dự án đầu t nhằm phân tích và làm sáng tỏ về một loạtvấn đề có liên quan tới tính khả thi trong quá trình thực hiện dự án: thị tr-ờng, công nghệ, kỹ thuật, khả năng tài chính của dự án để đứng vữngtrong thời gian hoạt động, về quản lý dự án, góp phần đóng góp kinh tếcủa dự án vào sự tăng trởng của nền kinh tế .với các thông tin về bốicảnh các giả thiết sử dụng trong dự án này Đồng thời đánh giá để xác

định xem dự án có giúp cho đất nớc những lợi ích về mặt kinh tế-xã hộihay không, nếu có thì bằng cách nào và liệu có đạt đợc mục tiêu về hiệuquả tài chính hay không để có thể mang lại lợi ích cho chủ đầu t và các

đơn vị và các tổ chức có liên quan khác

Thông thờng, công tác thẩm định các dự án và chơng trình đầu t ờng xem xét ảnh hởng của dự án về mặt tài chính (ngân sách) kinh tế vàphân phối thu nhập nh là ba kết quả độc lập Tuy nhiên, khía cạnh nàycủa dự án đầu t thờng liên quan chặt chẽ với nhau và xem xét nh ba phầntrong một thể thống nhất Một điều kiện cần thiết trớc khi một dự án cóthể cho tác dụng phân phối lại thu nhập là tính khả thi về tài chính của dự

th-án hoặc là dự th-án tự hạch toth-án đợc hoặc là dự th-án có cơ chế phân bổ nguồnngân sách cho dự án sao cho nó có khả năng vận hành một cách có hiệuquả nhất

Việc phân tích tài chính, kinh tế và xã hội của một dự còn phải đợcliên kết mật thiết với nhau, bởi vì cơ sở thông tin thu đợc sau mỗi giai

đoạn thẩm định có thể rất cần thiết để hoàn tất việc thẩm định một khíacạnh khác của dự án

Thực chất của việc thẩm định dự án là việc phân tích, đánh giá tínhkhả thi của dự án trên tất cả các phơng diện: công nghệ, tài chính, kinhtế-xã hội trên cơ sở các tiêu chuẩn, định mức, quy định của các cơquan quản lý Nhà nớc, tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế

Đây là một quá trình kiểm tra, đánh giá các nội dung của dự án mộtcách độc lập tách biệt với quá trình soạn thảo dự án Thẩm định dự án đã

tạo ra cơ sở vững chắc cho hoạt động đầu t có hiệu quả Các kết luận rút

ra từ quá trình thẩm định là cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền của Nhànớc ra quyết định đầu t và cho phép đầu t

2.2 Sự cần thiết phải thẩm định dự án đầu t

Thẩm định dự án đầu t là cần thiết bắt nguồn từ vai trò quản lý vĩmô của Nhà nớc đối với hoạt động đầu t Một Nhà nớc luôn có tráchnhiệm đảm bảo cho việc đầu t do mình tiến hành hoặc đợc mình chophép tiến hành đóng góp vào lợi ích chung Nhà nớc với chức năng côngquyền của mình sẽ can thiệp vào quá trình lựa chọn các dự án đầu t Tấtcả các dự án đầu t thuộc mọi nguồn vốn, mọi thành phần kinh tế đều phải

đóng góp vào lợi ích chung của đất nớc Bởi vậy, trớc khi ra quyết định

đầu t hay cho phép đầu t các cơ quan có thẩm quyền của Nhà nớc cầnphải biết xem các dự án đó có góp phần đạt đợc mục tiêu của quốc giahay không ? Nếu có thì bằng cách nào và đến mức độ nào ?

Một dự án đầu t dù đợc tiến hành soạn thảo kỹ lỡng đến đâu cũngmang tính chủ quan của ngời soạn thảo, vẫn có thể có những sai xóttrong việc xác định mục tiêu, phạm vi hoạt động hay lựa chọn các giảipháp kinh tế kỹ thuật, phân tích lợi ích và chi phí vốn còn mang tính chủquan Ngời soạn thảo thờng đứng trên góc độ hẹp để nhìn nhận các vấn

đề của dự án Các nhà thẩm định thờng có cái nhìn rộng hơn trong việc

đánh giá dự án nhằm làm rõ phải chuẩn xác đánh giá tính đúng đắn hợp

lý của dự án trên cơ sở phân tích về một loạt các vấn đề có liên quan đếntính khả thi trong quá trình thực hiện dự án: thị trờng, công nghệ, kỹthuật, khả năng tài chính của dự án để đứng vững trong vòng đời hoạt

động, về quản lý thực hiện dự án Họ xuất phát từ lợi ích chung của toànxã hội, của cả cộng đồng để xem xét phần đóng góp kinh tế của dự ánvào sự tăng trởng kinh tế và các lợi ích xã hội mà dự án đem lại

Mặt khác, khi soạn thảo dự án có thể có những sai xót, các ý kiến cóthể mâu thuẫn, không logic, thậm trí có những từ ngữ sơ hở gây ra nhữngtranh chấp giữa các đối tác tham gia vào quá trình hoạt động đầu t Thẩm

định dự án đầu t sẽ phát hiện ra những sai xót đó và sửa chữa

Qua đó chúng ra thấy rằng, thẩm định dự án đầu t là cần thiết và làmột bộ phận quan trọng trong hoạt động đầu t nhằm đem lại hiêụ quả caocho dự án và tránh đợc những thiệt hại đáng tiếc xảy ra

2.3 Mục đích, ý nghĩa, yêu cầu của thẩm định dự án đầu t.

2 a Mục đích của thẩm định dự án đầu t

Công tác thẩm định dự án đầu t đợc tiến hành nhằm mang lại hiệuquả kinh tế-xã hội, lợi ích vật chất cho chủ đầu t và các tổ chức khác cóliên quan Trên cơ sở thì mục đích của thẩm định dự án đầu t đợc thểhiện nh sau:

* Đánh giá tính hợp lý của dự án: Tính hợp lý của dự án đợc biểuhiện một cách tổng hợp (biểu hiện trong tính hiệu quả và tính khả thi) và

đợc biểu hiện ở từng nội dung và cách thức tính toán của dự án

* Đánh giá tính hiệu quả của dự án: Hiệu quả của dự án đợc xemxét trên hai phơng diện, hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh tế-xã hội của

dự án

* Đánh giá tính khả thi của dự án: Đây là mục đích hết sức quantrọng trong thẩm định dự án Một dự án hợp lý và hiệu quả cần phải cótính khả thi Tất nhiên hợp lý và hiệu quả là hai điều kiện quan trọng để

dự án có tính khả thi Nhng tính khả thi còn phải xem xét với nội dung vàphạm vi rộng hơn của dự án nh xem xét các kế hoạch tổ chức thực hiện,môi trờng pháp lý của dự án

Ba mục đích trên cũng đồng thời là yêu cầu chung đối với mọi dự án

đầu t Một dự án muốn đợc đầu t hoặc tài trợ vốn thì dự án phải đảm bảo

đợc những yêu cầu trên Tuy nhiên, mục đích cuối cùng của việc thẩm

định dự án còn tuỳ thuộc vào chủ thể thẩm định dự án Có các chủ thểthẩm định dự án khác nhau tuỳ thuộc vào mỗi chức năng riêng mà cácchủ thể thẩm định thực hiện công tác thẩm định của mình để đạt đợc mục

dự án khả thi để ra quyết định cho phép hoặc cấp giấy phép đầu t

b ý nghĩa của thẩm định dự án đầu t

Thẩm định dự án đầu t giúp cho các dự án đầu t khỏi bị bác bỏ,ngăn chặn những dự án mang lại những hậu quả tiêu cực cho nền kinh tế

và chủ đầu t cũng nh các chủ thể có liên quan khác Góp phần đảm bảocho việc sử dụng vốn đầu t có hiệu quả ý nghĩa của thẩm định dự án đầu

* Thẩm định dự án đầu t giúp cho việc xác định những cái lợi, cáihại của dự án trên các mặt khi đi vào hoạt động Từ đó có biện pháp khaithác các khía cạnh có lợi và hạn chế đợc các mặt hạn chế

* Giúp cho các định chế tài chính ra quyết định chính xác cho vayhoặc tài trợ cho dự án đầu t

Qua thẩm định giúp cho việc xác định rõ t cách pháp nhân của cácbên tham gia đầu t

c Yêu cầu của việc thẩm định dự án.

Thẩm định dự án đợc tiến hành đối với tất cả các dự án thuộc thuộcnguồn vốn ngân sách Nhà nớc nh: Ngân sách, vốn tín dụng u đãi .vàcác dự án đầu t không sử dụng vốn Nhà nớc Tuy nhiên, yêu cầu củacông tác thẩm định đối với các dự án này cũng khác nhau Theo Nghị

định 42 CP ngày 16/7/1997 của thủ tớng Chính phủ thì tất cả các dự án

đầu t có xây dựng thuộc mọi thành phần kinh tế đều phải thẩm định vềquy hoạch xây dựng, các phơng án kiến trúc, công nghệ, sử dụng đất đai,tài nguyên, bảo vệ môi trờng sinh thái, phòng chống cháy nổ và các khíacạnh khác của dự án Đối với các dự án đầu t sử dụng vốn Nhà nớc cònphải thẩm định về phơng diện tài chính và hiệu quả kinh tế của dự án

Đối với các dự án có sử dụng vốn ODA phải phù hợp với các quy địnhcủa Nhà nớc và thông lệ quốc tế

2.3 Các quan điểm đánh giá quyết định đầu t trong quá trình thẩm định

đến các dự án có nhu cầu thu hút nguồn tài chính và có khả năng tạo ralợi ích tài chính trên cơ sở phân tích dòng tiền

* Theo quan điểm của chủ đầu t: chủ đầu t xem xét mức gia tăngthu nhập ròng của dự án so vơi lợi ích tài chính mà họ có thể nhận đợctrong trờng hợp không có dự án Vì vậy, họ xem những gì họ phải bỏ ratrong quá trình thực hiện dự án là chi phí

* Đối với cơ quan quản lý ngân sách: ngời ta quan tâm đến cáckhoản mà ngân sách phải chi dới dạng trợ cấp hay trợ giá cũng nh cácnguồn thu từ dự án về phí hay thuế có thể thu đợc

b Phân tích kinh tế.

Phân tích kinh tế là công cụ đánh giá dự án từ quan điểm quốc gia.Khi sử dụng phân tích kinh tế để tính toán mức sinh lợi cũng nh chi phíphải sử dụng giá cả kinh tế và thực hiện các điều chỉnh khác Theo quan

điểm này chi phí kinh tế cho dự án bao gồm toàn bộ các khoản chi phíphải hy sinh để thực hiện dự án, do đó, khoản vốn vay không đợc coi nhmột khoản chi phí

c Phân tích phân phối thu nhập.

Phân tích này đợc xem xét trên tất cả các quan điểm, bởi vì mọi đốitợng hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp đều có quan hệ với dự án về mặt lợiích Phân tích đợc xây dựng trên cơ sở lợi ích tài chính hoặc lợi ích kinh

tế từ dự án

Qua phân tích trên chúng ta thấy rằng có thể một dự án là khả thikhi đứng trên quan điểm này nhng lại không khả thi khi xét trên quan

điểm khác Vì vậy, đánh giá dự án từ nhiều quan điểm khác nhau để cócái nhìn một cách toàn diện và có đợc quyết định đúng đắn khi tham giathực hiện dự án.

2.5 Cơ sở và phơng pháp thẩm định dự án đầu t

a Cơ sở thẩm định

Dự án đầu t đợc các cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền quyết định khi

hồ sơ của dự án đợc xem là đầy đủ và đúng thủ tục nh sau:

* Đơn xin đầu t

* ý kiến của cấp trực tiếp quản lý chủ đầu t

* Bản dự án nghiên cứu tiền khả thi hoặc nghiên cứu khả thi hoặccác báo cáo đầu t đối với từng loại dự án đợc quy định theo quy chế thẩm

định theo trình tự

*Phơng pháp so sánh các chỉ tiêu

Đây là một phơng pháp phổ biến, đơn giản, các chỉ tiêu kinh tế-kỹthuật chủ yếu của dự án đợc so sánh với các dự án đã và đang đợc xâydựng hoặc đang hoạt động Sử dụng phơng pháp này giúp cho việc đánhgiá tính hợp lý và xác định các chỉ tiêu của dự án Từ đó có thể rút ra cáckết luận đúng đắn về dự án để ra quyết định đầu t đợc chính xác Phơngpháp so sánh đợc tiến hành theo một số chỉ tiêu sau đây:

+ Trình do Nhà nớc quy định hoặc điều kiện về tài chính mà dự án

có thể chấp nhận đợc

+ Tiêu chuẩn về công nghệ, thiết bị trong quan hệ trong chiến lợc

đầu t công nghệ quốc gia, quốc tế

+ Tiêu chuẩn đối với loại sản phẩm mà thị trờng đòi hỏi

+ Các chỉ tiêu tổng hợp nh cơ cấu vốn đầu t, suất đầu t

+ Các định mức về sản xuất, tiêu hao năng lợng, nguyên liệu, nhâncông, tiền lơng, chi phí quản lý của ngành theo các định mc kinh tế-

kỹ thuật chính thức hoặc các chỉ tiêu kế hoạch và thực tế

+ Các chỉ tiêu về hiệu quả đầu t

+ Các điều lệ tài chính doanh nghiệp theo thông lệ phù hợp với hớngdẫn, chỉ đạo của Nhà nớc, của ngành đối với doanh nghiệp cùng loại.+ Các chỉ tiêu trong trờng hợp có dự án và cha có dự án

Trong việc sử dụng phơng pháp so sánh cần lu ý các chỉ tiêu dùng

để tiến hành so sánh và phải biết vận dụng trong điều kiện, đặc điểm phùhợp với dự án và tránh khuynh hớng so sánh cứng nhắc, máy móc

* Phơng pháp thẩm định theo trình tự

Việc thẩm định dự án đợc tiến hành theo một trình tự biện chứng, từtổng quát đến chi tiết, từ kết luận trớc làm tiền đề cho kết luận sau:

+ Thẩm định tổng quát

Là việc xem xét các nội dung của dự án từ đó phát hiện ra các vấn

đề hợp lý hay cha hợp lý cân đi sâu xem xét Thẩm định tổng quát chophép hình dung khái quát dự án, hiểu rõ quy mô và tầm quan trọng của

dự án Vì xem xét các nội dung tổng quát của dự án, do đó ở giai đoạnnày khó có thể phát hiện ra những vấn đề cần bác bỏ của dự án hoặcnhững hạn chế của dự án cần đợc bổ sung hoặc sửa đổi Chỉ khi tiến hànhthẩm định chi tiết những vấn đề sai xót của dự án mới đợc phát hiện

+ Thẩm định chi tiết

Đây là bớc đợc tiến hành sau thẩm định tổng quát Việc thẩm địnhnày đợc tiến hành với từng nội dung của dự án, từ việc thẩm định các

điều kiện pháp lý đến phân tích hiệu quả tài chính và kinh tế-xã hội của

dự án Mỗi nội dung xem xét đều đa ra những ý kiến cần phải sửa đổihay thêm bớt, hoặc có thể là đồng ý hoặc là không thể chấp nhận đợc.Tuy nhiên ở mức độ tập trung cho những nội dung cơ bản có thểkhác nhau tuỳ theo đặc điểm và tình hình cụ thể của dự án

Trong bớc thẩm định chi tiết, kết luận rút ra từ nội dung trớc có thể

là điều kiện để nghiên cứu tiếp theo Nếu một số nội dung cơ bản của dự

án bị bác bỏ thì có thể không chấp nhận dự án mà không cần đi vào thẩm

định các chỉ tiêu tiếp theo Ví dụ nh khi phân tích một dự án mà mục tiêucủa dự án không hợp lý hoặc nội dung phân tích kỹ thuật, tài chínhkhông khả thi thì dự án không thể thực hiện

* Phơng pháp thẩm định dự án dựa trên việc phân tích độ nhạycủa dự án

Phơng pháp này thờng dùng để kiểm tra tính vững chắc về hiệu quảtài chính của dự án

Cơ sở của phơng pháp này là dự kiến một số tình huống bất trắc cóthể xảy ra trong tơng lai đối với dự án nh vợt chi phí đầu t, sản lợng thấp,

giá cả chi phí đầu vào tăng và giá tiêu thụ sản phẩm giảm, có thay đổi vềchính sách thuế theo hớng bất lợi .khảo sát những tác động của nhữngyếu tố đó đến hiệu quả của đầu t và khả năng hoà vốn của dự án.

Mức độ rủi ro của các bất trắc dự kiến thờng đợc chọn từ 10 đến20% và nên chọn các yếu tố tiêu biểu dễ gây ra tác động xấu đến hiệuquả của dự án để xem xét Nếu dự án vẫn tỏ ra có hiệu quả kể cả trong tr-ờng hợp có nhiều bất trắc phát sinh đồng thời thì đó là những dự án cótính vững chắc, độ an toàn cao Trong trờng hợp ngợc lại, cần phải xemxét khả năng hạn chế có thể xảy ra để đề xuất kiến nghị các biện pháphữu hiệu để khắc phục hay giảm bớt các bất trắc có thể xảy ra

Nói chung, biện pháp này nên đợc áp dụng đối với các dự án có hiệuquả cao hơn mức bình thờng nhng cơ sở nhiều yếu tố thay đổi do kháchquan

II Quy trình thẩm định dự án đầu t

1 Thẩm định sự cần thiết phải đầu t.

Việc thẩm định này cần phải đợc xem xét trên các khía cạnh:

* Dự án có vị trí u tiên nh thế nào trong quy hoạch phát triển chung

* Dự án đợc đầu t sẽ đóng góp nh thế nào cho các mục tiêu: gia tăngthu nhập cho nền kinh tế và doanh nghiệp, sử dụng hợp lý các nguồn tàinguyênvà cơ sở vật chất đã có, tạo công ăn việc làm, tăng thu ngoại tệ

Từ sự xem xét trên cần nắm đợc động lực thúc đẩy sự hình thành dự

án, thấy đợc vai trò và phù hợp đối với chiến lợc phát triển kinh tế xã hộicủa quốc gia

2 Thẩm định về phơng diện thị trờng

2.1 Kiểm tra cân đối cung cầu sản phẩm của dự án.

Tuỳ theo phạm vi sản phẩm của dự án (trong vùng, toàn quốc hayxuất khẩu) cần lập bảng cân đối về nhu cầu sản phẩm hiện tại và khảnăng đáp ứng các nguồn cung cấp hiện có, xu hớng phát triển của cácnguồn cung cấp đó Từ đó đánh giá mức độ tham gia thị trờng mà dự án

có thể đạt đợc

2.2 Xem xét khả năng cạnh tranh của dự án về sản phẩm.

Sản phẩm của dự án đợc đánh giá trên các mặt: Chất lợng, giáthành, quy cách, điều kiện lu thông và tiêu thụ, kinh nghiệm và uy tíncủa doanh nghiệp trong quan hệ thị trờng về sản phẩm, kết quả thực tế vềtiêu thụ sản phẩm

Đối với các sản phẩm để xuất khẩu hoặc thay thế nhập khẩu, ngoàinội dung tơng tự trên phơng pháp kiểm tra hiệu quả nhất là kiểm tra khảnăng tiêu thụ thực tế của sản phẩm phải căn cứ vào: Kinh nghiệm, uy tínsẵn có của doanh nghiệp hoặc các mặt hàng cùng loại, các hợp đồng baotiêu hoặc tiêu thụ đã ký kết; Tơng quan giữa hàng xuất khẩu và hàng

ngoại về chất lợng, hình thức bao bì, mẫu mã; Khả năng giao hàng ổn

định, đúng tiến độ, phơng thức thanh toán thuận tiện

3 Thẩm định dự án về phơng diện kỹ thuật.

3.1 Xem xét việc lựa chọn địa điểm và mặt bằng xây dựng.

Vị trí đợc chọn phải tối u về: Tuân thủ các quy định về quy hoạchxây dựng và kiến trúc, thuận lợi về giao thông, gần nguồn cung cấpnguyên vật liệu chủ yếu, tận dụng đợc cơ sở hạ tầng kỹ thuật sẵn có trongvùng Việc xây dựng ở địa điểm mới cần phải xem xét đến khả năng đền

bù giải phóng mặt bằng để có thể ớc lợng đúng chi phí và tiến độ thựchiện dự án

3.2 Xem xét việc lựa chọn hình thức đầu t và công suất của dự án.

Nghiên cứu kỹ năng lực và điều kiện sản xuất hiện tại của doanhnghiệp để kiến nghị với chủ dự án về hình thức đầu t thích hợp Về côngsuất của dự án, từ nhu cầu thị trờng về sản phẩm, tính năng của thiết bị,khả năng tài chính của chủ đầu t để kiến nghị sử dụng loại công suất thiết

bị phù hợp

3.3 Xem xét dây chuyền công nghệ và lựa chọn thiết bị.

Việc thẩm định phải xem xét rõ u nhợc điểm của công nghệ lựachọn để tìm ra công nghệ thích hợp Trớc tiên, xem xét đến công nghệ đã

đợc kiểm chứng thực hành ở quy mô sản xuất đại trà, nếu là công nghệlần đầu tiên áp dụng cần có ý kiến kết luận của cơ quan giám định côngnghệ

Với máy móc thiết bị cần kiểm tra tính đồng bộ với công suất củacác thiết bị, các công đoạn sản xuất, mức độ tiêu hao nguyên vật liệu vàcác dịch vụ liên quan nh bảo dỡng, sửa chữa máy móc, cung cấp phụtùng Cần chú ý kiểm tra kỹ đối với các thiết bị nhập khẩu về tính pháp lý

3.5 Kiểm tra về giải pháp xây dựng.

Căn cứ vào yêu cầu công nghệ, các định mức, tiêu chuẩn xây dựngcủa các loại dự án, nhu cầu xây dựng của các hạng mục công trình chính,phụ trợ, hạ tầng kỹ thuật đợc xác định

3.6 Đánh giá về chơng trình tiến độ thực hiện dự án.

Xem xét tiến độ thi công công trình và chơng trình sản xuất của dự

án để có kiến nghị giúp dự án hoàn thành đúng kế hoạch

4 Thẩm định về tổ chức điều hành dự án.

Dự án thành công hay thất bại ngoài công tác chuẩn bị và thựchiện còn chịu rất nhiều của yếu tố tổ chức, quản lý dự án Vì vậy cầnphải xem xét năng lực thực tế của chủ dự án, của đơn vị thiết kế thi công,

đơn vị cung ứng thiết bị công nghệ về t cách pháp nhân, năng lực hànhnghề và tổ chức nhân sự

nh tổ chức cho vay vốn và các dự án có thẩm quyền quyết định cấp giấyphép thực hiện dự án

Vốn đầu t thiết bị: Kiểm tra giá mua và chi phí vận chuyển, bảoquản theo quy định của Nhà nớc Đối với loại thiết bị có kèm theochuyển giao công nghệ mới thì vốn đầu t thiết bị bao gồm cả chi phíchuyển giao

Chi phí khác: Các khoản chi phí này đợc xác định theo định mức,

nó cần phải kiểm tra theo quy định của Nhà nớc

b Thẩm tra việc tính toán giá thành chi phí sản xuất

Tính đầy đủ các yếu tố giá thành sản phẩm; Kiểm tra chi phí nhâncông, kiểm tra việc tính toán, phân bổ chi phí về lãi vay ngân hàng và giáthành sản phẩm; Đối với các loại thuế của Nhà nớc đợc phân bổ vào giábán sản phẩm tuỳ loại hình sản xuất

c Thẩm tra về vốn và cơ cấu nguồn vốn

Cơ cấu vốn thờng đợc coi là hợp lý nếu tỷ lệ đầu t cho thiết bị caohơn xây lắp Đối với dự án đầu t theo chiều sâu hay mở rộng, tỷ lệ nàycần đạt 60% tuy nhiên cần phải linh hoạt tuỳ theo tính chất hay điều kiện

cụ thể của dự án

Cơ cấu vốn nội tệ hay ngoại tệ: Cần xác định đủ cơ cấu vốn đầu t vàchi phí sản xuất bằng ngoại tệ của dự án để có cơ sở quy đổi tính toánhiệu quả của dự án Mặt khác, việc phân định rõ các loại chi phí bằngngoại tệ để xác định nguồn ngoại tệ thích hợp đáp ứng nhu cầu của dự

án

d Thẩm tra và xác định doanh lợi của dự án

Doanh lợi của dự án đợc xác định trên sở chi phí sản xuất giá bánsản phẩm-dịch vụ của dự án, cần phân biệt các chỉ tiêu sau:

* Tổng sản lợng: là giá trị của toàn bộ sản phẩm và dịch vụ dự kiếntrong năm mà dự án có thể sản xuất hoặc cung cấp đợc

* Tổng doanh thu: là giá trị sản phẩm và dịch vụ tiêu thụ trong năm

Điểm cần lu ý là: việc kiểm tra mức doanh lợi của dự án cần xác

định đợc công suất hoạt động thực tế hợp lý trong chơng trình sản xuất

dự kiến Đa số các dự án trong những năm đầu hoạt động thờng 60-80%mức sản xuất/năm của dự án đi vào sản xuất ổn định, đạt công suất tối đacủa dự án Do đó, mức doanh lợi của dự án trong thời gian này cần đợc

điều chỉnh tơng ứng Nếu dự án đầu t là một công đoạn bổ sung cho quytrình sản xuất chung của doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất của dự

án chỉ là sản phẩm trung gian, không phải là phải sản phẩm cuối cùng thìmức doanh lợi của dự án đợc thể hiện bằng số chênh lệch về doanh thu

và lợi nhuận của doanh nghiệp trớc và sau khi có dự án.Vì thế cần xemxét các yếu tố mà dự án tác động nh: tiết kiệm chi phí sản xuất, nâng caochất lợng sản phẩm, năng suất lao động, giảm giá thành sản phẩm, tậndụng đợc thiết bị sẵn có .từ đó đánh giá đúng mức doanh lợi tăng thêm

đợc tạo ra bởi dự án

5.3 Hệ thống chỉ tiêu thẩm định tài chính của dự án.

a Chỉ tiêu lợi nhuận thuần (W)

Lợi nhuận thuần = Tổng doanh thu - Tổng chi phí

đến giá trị của tiền

b Chỉ tiêu thu nhập thuần (NPV)

Chỉ tiêu này cho biết giá trị hiện thuần của cả đời dự án, là hiệu sốgiữa tổng giá trị hiện tại các khoản thu đợc trong tơng lai và tổng số vốn

đầu t ban đầu

ipv

W W

) 1 (

) 1 ( )

1 (

11

NPV <0 dự án không có hiệu quả, không nên đầu t

NPV=0 dự án hoà vốn, nếu dự án có hiệu quả về mặt xã hội thì cóthể do Nhà nớc đầu t Dự án cần đợc xem xét lại

Ưu điểm của chỉ tiêu này là cho biết chính xác số lợi nhuận ròng

mà dự án mang lại

Nhợc điểm là không so sánh đợc giữa các dự án có quy mô và tuổithọ khác nhau

c Tỷ suất hoàn vốn nội bộ IRR

Dự án đợc coi là khả thi khi IRR>IRRđm (IRR định mức)

IRR là một chỉ tiêu đợc dùng phổ biến nhất hiện nay Đó là mộtmức lãi suất nếu dùng nó làm hệ số chiết khấu để tính chuyển các khoảnthu chi của dự án về mặt bằng thời gian ở hiện tại thì tổng thu sẽ bằngtổng chi

Ta có cách tính IRR nh sau:

IRR = r1 + NPV1 (r2 - r1)

NPV1 - NPV2Trong đó: r2>r1

điểm hoà vốn đợc biểu thị bằng tổng số sản phẩm sản xuất hay doanh thu

do bán số sản phẩm đợc sản xuất tính từ đầu dự án đến thời điểm đó.x: Số sản phẩm cần sản xuất để hoà vốn

f: Tổng định phí cả đời dự án

p: Giá của một đơn vị sản phẩm

v: Chi phí một đơn vị sản phẩm

e.Chỉ tiêu hoàn vốn, khả năng trả nợ.

Chỉ tiêu thời hạn thu hồi vốn đầu t là chỉ tiêu đánh giá thời gian mà

dự án cần hoạt động để có thể thu hồi vốn đã bỏ ra Trình tự xác định nhsau:

*Tính vốn huy động và lãi sử dụng tính đến thời điểm dự án đi vàohoạt động

*Tính lợi nhuận trớc và sau thuế hàng năm

*Tính tổng luỹ tiến các giá trị quy đổi (vê thời điểm dự án đi vàohoạt động)của các khoản thu nhập

*Xác định thời gian thu hồi vốn ban đầu từ kết quả cân đối giữa vốn

đầu t và lãi suất sử dụngvốn với tổng luỹ tiến thu nhập quy đổi

Tính thời gian thu hồi vốn từ lợi nhuận thuần và khấu hao:

T

ipv

vo i

vo tb

) ( 

i W D ipv

0 ) (  

 W D

Ivo

Tỷ lệ đảm bảo đảm trả nợ thờng đợc xác định theo từng năm trongthời gian trả nợ bởi vì trong nhiều trờng hợp xét nguồn trả nợ trong cảthời gian thì bảo đảm nhng trong từng năm riêng biệt thì có thể thiếu tiềntrả nợ Đánh giá khả năng trả nợ cho thấy mức độ tin cậy của dự án vềmặt tài chính Mặt khác, cũng là điều kiện để ngân hàng và các tổ chứctài chính xem xét tài trợ cho dự án.

u điểm của phơng pháp này là xác định chính xác thời hạn thu hồivốn đầu t của dự án, cách tính dễ dàng và với độ tin cậy cao Tuy nhiên,nhợc điểm là không cho thấy đợc mức lãi của dự án sau khi hoàn vốn

6 Thẩm định mặt kinh tế xã hội của dự án.

Thông qua các chỉ tiêu so sánh các lợi ích mà nền kinh tế xã hội thu

đợc với các đóng góp mà nền kinh tế xã hội phải bỏ ra để tháy đợc cáctác động của dự án đối với nền kinh tế và xã hội Từ đó có phơng án sửdụng các nguồn lực sẵn có của quốc gia một cách tốt nhất

Những so sánh này có thể xem xét mang tính chất định tính nh đápứng các mục tiêu phát triển kinh tế, phục vụ việc thực hiện các chủ trơngchính sáchcủa nhà nớc, góp phần chống ô nhiễm môi trờng, cải tạo môisinh, hoặc đo lờng bằng tính toán định lợng nh mức tăng thu nhập chongân sách, mức gia tăng ngời có việc làm, mức tăng thu ngoại tệ

III hoạt động tín dụng ngân hàng với quá trình thu hút và sử dụng vốn đầu t.

Hoạt động tín dụng là hoạt động cơ bản nhất, đặc trng nhất củangân hàng thơng mại Đây là hoạt động huy động vốn và sử dụng vốnhuy động đợc để đầu t, để cho những ngời có nhu cầu sử dụng vốn vay vàthu về một khoản lãi nhất định Tất cả các hoạt động đi vay và cho vaynày phải tuân theo một nguyên tắc vay vốn, vốn vay phải đợc hoàn trả đủlợng ban đầu cùng với một lợng lãi nhất định , bảo đảm cho nhân hàngtrang trải hết các chi phí và có lợi nhuận

1 Hoạt động huy động vốn.

Ngoài nguồn vốn ban đầu của mình, ngân hàng huy động vốn bằngcác hình thức: phát hành séc, mở tài khoản tiết kiệm, tài khoản tiền gửicủa dân c và các tổ chức kinh tế, phát hành kỳ phiếu; trái phiếu; giấychứng nhận tiền gửi, Bên cạnh đó, khi nhu cầu vốn vay tăng, ngânhàng thơng mại có thể vay của Ngân hàng Nhà nớc hoặc của các ngânhàng thơng mại khác hay của các tổ chức tài chính trên thị trờng quốc tế

2 Hoạt động cho vay và đầu t.

Ngân hàng thơng mại sử dụng vốn tự có và vốn huy động đợc để

đem cho vay hoặc đầu t Các khoản vay gồm có vay ngắn hạn, vay trunghạn và dài hạn Các khoản đầu t của ngân hàng có thể vào trái phiếuchính phủ, tín phiếu kho bạc, công trái, thị trờng bất động sản Các hoạt

động cho vay và đầu t phải đem lại thu nhập lớn hơn chi phí bỏ ra khihuy động vốn để đảm bảo trang trải hết các chi phí và có lợi cho ngânhàng

3 Vai trò của hoạt động tín dụng.

Ngay từ khi thành lập, hoạt động tín dụng ngân hàng của ngânhàng thơng mại đã có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triểnchung của nền kinh tế quốc dân Vai trò đó đợc thể hiện qua các điểmsau:

* Thúc đẩy tích tụ tập trung vốn cho quá trình sản xuất Ngân hàng

đã huy động tập trung đợc nhiều nguồn vốn nhàn rỗi để cho vay, giántiếp nâng cao, đổi mới, mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh của nhiềudoanh nghiệp mà bản thân họ không thể đáp ứng nhu cầu về vốn củamình

* Là công cụ tài trợ đắc lực nhất cho nền kinh tế, là đòn bẩy kinh

tế thúc đẩy các ngành kinh tế mũi nhọn phát triển cũng nh mở rộng thơngnghiệp, dịch vụ ở nông thôn Trong điều kiện thị trờng vốn cha phát triển,nguồn vốn Ngân sách cho đầu t phát triển còn hạn hẹp, hệ thống ngânhàng thơng mại giữ vai trò quan trọng trong việc huy động và phân phốinguồn lực tài chính cho các hoạt động kinh tế xã hội, thúc đẩy sự tăng tr-ởng

* Là công cụ góp phần hạch toán kinh doanh tại các đơn vị kinh tế.Tín dụng ngân hàng đòi hỏi các doanh nghiệp vay vốn phải hoạt động cóhiệu quả, cơ chế quản lý phải rõ ràng mới đảm bảo thực hiện hợp đồngvay vốn ttức là trả gốc và lãi đúng thời hạn Việc kiểm soát hoạt động sảnxuất kinh doanh của doanh nghiệp vay vốn không chỉ là yêu cầu để cấptín dụng mà còn là điều kiện để đảm bảo sử dụng vốn có hiệu quả, duy trìtính trạng tài chính lành mạnh và an toàn trong hoạt động của ngân hàng

* Tín dụng ngân hàng góp phần tạo lập nền kinh tế mở Thông quatín dụng ngân hàng có thể mở rộng hoạt động vay vốn của nớc ngoài, các

tổ chức tài chính quốc tế, các tổ chức phi chính phủ để thu hút vốn đầu tphát triển kinh tế, mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế

Tóm lại, đứng trên góc độ đầu t, hoạt động tín dụng của hệ thốngngân hàng thơng mại trung gian chuyển đổi tiền thành vốn

Chơng II

Đánh giá tình hình thẩm định các dự

án cho vay vốn của ngân hàng

ngoại thơng việt nam

I Khái quát về Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam.

1 Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam.

Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam (tên giao dịch quốc tế làVietcombank) đợc chính thức thành lập ngày 1/4/1963 theo Nghị định115-CP ngày 30/12/1962 của hội đồng Chính phủ và đợc Thống đốcNgân hàng Nhà nớc ký kết hiệp định số 286-QĐ/NH ngày 21/9/1997thành lập lại theo mô hình Tổng công ty Nhà nớc quy định tại quyết định

số 90-TTg ngày 7/3/1995 theo uỷ quyền của Thủ tớng Chính phủ, nhằmtăng cờng tích tụ tập trung chuyên môn hoá và hợp tác kinh doanh đểthực hiện nhiệm vụ Nhà nớc giao, nâng cao hiệu quả và khả năng cạnhtranh của đơn vị thành viên và toàn ngành ngân hàng, đáp ứng nhu cầucủa nền kinh tế

Ngân hàng Ngoại thơng trớc đây là cục ngoại hối của NHNN Tính

đến này NHNT đã có 38 năm xây dựng và phát triển Ngay từ khi mới ra

đời, Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam đã phải đối mặt với thử thách tolớn của công cuộc xây dựng miền Bắc XHCN và cuộc đấu tranh chống

đế quốc Mỹ của đồng bào miền Nam, thống nhất đất nớc (Ngân hàngNgoại thơng Việt Nam là một ngân hàng chuyên kinh doanh đối ngoạiduy nhất thời kỳ đó ở Việt Nam )

Trớc năm 1991, NHNT là ngân hàng của Chính phủ thực hiện cácchính sách tiền tệ, quản lý ngoại hối kinh doanh đối ngoại của NHNN vàcung ứng tín dụng cho các ngành kinh tế chủ chốt của đất nức theo quy

định của NHNN Từ năm 1991, thực hiện cải tổ hệ thống ngân hàng theopháp lệnh ngân hàng, NHNT mới thực sự trở thành một ngân hàng kinhdoanh với số vốn NSNN ban đầu là 200 tỷ đồng NHNT đã từng bớc thay

đổi thích ứng dần với cơ chế thị trờng và có những đóng góp tích cực chophát triển nền kinh tế thông qua việc phát động một nguồn vốn lớn trongxã hội để phục vụ mục tiều tăng trởng kinh tế và thực thi chính sách tiền

tệ theo định hớng của Nhà nớc

Trong chặng đờng 38 năm qua, Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam

đã tạo dựng đợc nền tảng vững chắc, đã mở rộng mạng lới chi nhánh mộtcách hợp lý, phù hợp với yêu cầu khai thác của của tiềm năng xuất khẩuhợp tác đầu t, mở rộng dịch vụ đối ngoại Khi mới thành lập, NHNT chỉ

có khoảng 110 cán bộ và đầu năm đổi mới chỉ có 9 chi nhánh, đến nay

đã có một mạng lới chi nhánh đợc hình thành ở các khu vực kinh tế phát

triển năng động gồm sở giao dịch ở Hà Nội và 26 chi nhánh trên phạm vicả nớc.

Với số lợng cán bộ công nhân viên đợc đào tạo nghiệp vụ khá tốt

Số lợng cán bộ công nhân viên gần 3000 ngời với tỷ lệ đại học chiếm tới70%, đội ngũ là những ngời có kinh nghiệm, có lòng nhiệt tình với nghềnghiệp

NHNT đợc quản lý bởi HĐQT và đợc điều hành bởi Tổng giám đốc.HĐQT thực hiện chức năng quản lý của NHNT, chịu trách nhiệm về sựphát triển của NHNT theo nhiệm vụ Nhà nớc giao HĐQT làm việc theochế độ tập thể họp thờng kỳ mỗi tháng một lần để xem xét và quyết địnhnhững vấn đề thuộc thẩm quyền và trách nhiệm của mình HĐQT có từ 5

đến 7 thành viên do thống đốc NHNN quyết định bổ nhiệm

2 Tình hình hoạt động của NHNT Việt Nam trong những năm qua.

2.1 Tổng quan về nguồn vốn.

Tổng nguồn vốn tăng trởng mạnh và liên tục Đến cuối tháng

12-2001 tổng nguồn vốn của ngân hàng Ngoại thơng đạt 66618 tỷ qui VNĐ,tăng 43,5% so với năm 2000 Nếu loại trừ yếu tố gia tăng về tỷ giá thìtổng nguồn vốn vẫn gia tăng 41,7% - vợt chỉ tiêu so với kế hoạch đặt ra

là 25%

Nguồn vốn ngoại tệ phát triển mạnh đạt 3395 triệu USD tăng43,7% chiếm tỷ trọng tới 74,9% trong tổng nguồn vốn Trong môi trờngkinh doanh hiện nay, nguồn vốn ngoại tệ lớn đang tạo lợi thế cho Ngânhàng Ngoại thơng, tuy nhiên về lâu dài Ngân hàng Ngoại thơng cần cósách lợc nâng cao tỷ trọng nguồn vốn tỷ đồng để đảm bảo phát triển bềnvững

Trong cơ cấu tổng nguồn vốn của Ngân hàng Ngoại thơng vốn

điều lệ và các quỹ hiện đang ở mức 1839 tỷ VNĐ, chiếm 2,8% tổng tàisản

2.2 Vốn huy động.

Nguồn vốn huy động của Ngân hàng Ngoại thơng ngày càngchiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn, năm 2001 chiếm đến 85,6% sovới 82,7% của năm 2000 Trong đó vốn từ thị trờng I vẫn chiếm vai tròchủ đạo, chiếm tới 71% trong tổng nguồn vốn Nguồn vốn có kỳ hạn củahai thị trờng tăng mạnh- tăng 84,2% chiếm tới 58,5% vốn huy động

a Nguồn vốn huy động phân theo thị trờng

* Nguồn vốn huy động từ thị trờng I:

Nguồn vốn huy động từ thị trờng I đạt 47,316 tỷ quy VNĐ tăng41,0% trong đó nguồn vốn ngoại tệ đạt 2395 triệu USD tăng 38,1%nguồn vốn tiền đồng đạt 12584 tỷ VNĐ tăng 36,0% Đặc biệt nguồn vốn

có kỳ hạn tăng mạnh (72,6%)

Vốn huy động từ các tổ chức và dân c đều tăng trởng khá, tuynhiên phân theo cơ cấu ngoại tệ và nội tệ thì hai nguồn này có xu thếphát triển khác nhau: Vốn huy động từ các tổ chức tăng 19,75% về ngoại

tệ từ các tổ chức song tăng 45,2% về tiền đồng; Tiền gửi tiết kiệm và huy

động kỳ phiếu từ dân c tăng 58,7% về ngoại tệ song chỉ tăng 5,5% về tiền

* Nguồn vốn huy động từ thị trờng II:

Nguồn vốn huy động trên thị liên ngân hàng đạt 9719 tỷ quy VNĐtăng gấp 2 lần so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm tới 14,6% tổng nguồnvốn Vốn ngoại tệ đạt mức 584 triệu USD tơng đơng với 8470 tỷ VNĐchiếm 87,2% nguồn vốn huy động trên thị trờng II Vốn tiền đồng là

1244 tỷ trong đó vay Ngân hàng Nhà nớc 1239 tỷ bao gồm vay tái cấpvốn 530 tỷ, vốn vay đặc biệt 589 tỷ

Bảng 1: Vốn huy động của Ngân hàng Ngoại thơng từ hai thị trờng

Tỷ giá: 14501 (12/2001), 14016 (12/2000 ) Đơn vị: tỷ VNĐ, triệu USD

(%)

VNĐ Ngoại

tệ Quy USD VNĐ Ngoạitệ USDQuy

33560 19977

12584 10325

2395 1099

47316 26259

36 45,2

38,1 19,8

41

31,5 54,9

4379 4285 94

1244 10 1234

584 584 0

9719 8480 1239

75,21 -82,3

1283

93,5 93,6 1,7

122

97,9 1220

Nguồn: Cân đối kế toán 31/12/2001 và 31/12/2000.

b Vốn huy động phân theo kỳ hạn

Tổng nguồn vốn có kỳ hạn huy động đợc từ hai thị trờng đến cuốinăm 2001 đạt 33356 tỷ VNĐ, tăng 84,2% chiếm 58,5% so với tổng vốnhuy động đợc từ hai thị trờng cao hơn so với mức 47,7% cuối năm 2000.Trong đó 84,8% vốn có kỳ hạn huy động trên thị trờng I và 16,2% huy

trọng(%) Quy VNĐ trọng(%)TỷVốn huy động trên

100 47,7 43,2 8,4 34,8 4,5 19,0 0,2

57035 33356 28290 7675 21085 5066 827 1239

100 58,5 49,6 13,5 36,9 8,9 6,7 2,2

50,3 84,2 72,6 142,1 59,8 194,2 -47 1218

Nguồn vốn có kỳ hạn huy động từ thị trờng I đạt 28290 tỷ quyVNĐ Tiền gửi có kỳ hạn từ 12 tháng trở lên đạt 12788 tỷ qui VNĐ tăng77,1% so với năm 2000 và chiếm 45,2% vốn kỳ hạn của thị trờng II đây

là yếu tố thuận lợi cho Ngân hàng Ngoại thơng mở rộng đầu t trung vàdài hạn

* Tình hình huy động vốn trên thị trờng I của các chi nhánh

Thực hiện phơng châm phát huy nội lực, việc khai thác nguồn vốntại chỗ đã đợc nhiều chi nhánh chú ý Trong năm 2001, hầu hết các chinhánh của Ngân hàng Ngoại thơng đều huy động vốn tăng mạnh so vớinăm 2000 Tiêu biểu là các chi nhánh: Quảng Ngãi (tăng 2511 tỷ -134,0%), Quảng Ninh (tăng 203 tỷ - 54,0%), Đồng Nai (tăng 165 tỷ-52,8%), Thái Bình (tăng 102 tỷ - 101,1%) Các chi nhánh duy trì đợc tỷtrọng huy động vốn cao trong toàn hệ thống là sở giao dịch đạt 19.161 tỷ-chiếm 40,4% TP Hồ Chí Minhđạt 10.216 tỷ - chiếm 21,3%, Vũng tàu

đạt 5.250 tỷ - chiếm 10,9%, Hà Nội đạt 2732 tỷ - chiếm 5,7%

Tuy nhiên , cơ cấu huy động vốn tiền đồng và ngoại tệ của các chinhánh còn mất cân đối, phần lớn là vốn huy động bằng ngoại tệ, vốn huy

động bằng nội tệ chiếm tỷ trọng thấp nên xuất hiện ở một số chi nhánhtình trạng thiếu vốn tiền đồng để mở rộng tín dụng

2.3 Sử dụng vốn.

Nguồn vốn tăng trởng với tốc độ nhanh (45,3%) tạo điều kiệnthuận lợi cho việc sử dụng và khai thác hiệu quả các nguồn vốn Các chỉtiêu chủ yếuvề sử dụng vốn đều tăng cả về số tuyệt đối lẫn số tơng đối.Tuy nhiên, xét trên tổng thể thì cơ cấu sử dụng vốn không có những biến

động đáng kể

Sử dụng vốn trên thị trờng I (vốn đầu t trực tiếp cho nền kinh tế)

đạt 15634 tỷ qui VNĐ, chiếm tỷ trọng tơng đối thấp là 23,5% trong tổng

sử dụngvốn (giảm so với 25,1% của năm trớc) cha tơng xứng với nguồnvốn của Ngân hàng Ngoại thơng Sử dụng vốn tiền đồng đạt 9184 tỷ,chiếm 58,7 sử dụng vốn trên thị trờng này

Sử dụng vốn trên trị trờng II vẫn chiếm tỷ trọng chủ yếu là 65,2%tổng sử dụng vốn ( tăng so với 62,7% cuối năm ngoái) đật 43463 tỷ quiVNĐ Trong đó chủ yếu là sử dụng vốn dới hình thức tiền gửi tại ngânhàng nớc ngoài, đạt số d 2538 triệu USD ( tơng đơng với 36801 tỷ quiVNĐ ), tăng 55,3% so với năm trớc và chiếm 84,7% sử dụng vốn trên thịtrờng II

2.4 Các hoạt động khác.

a Hoạt động bảo lãnh

Hiện nay, nghiệp vụ bảo lãnh trong nớc của Ngân hàng Ngoại thơng

là tơng đối an toàn và hiệu quả Nghiệp vụ này đợc thực hiện ở hầu hếtcác chi nhánh trong toàn hệ thống

D nợ bảo lãnh nớc ngoài giảm 21% so với năm 1999 Nợ quá hạngiảm 12,7 triệu USD tơng ứng với 31% so với năm trớc D nợ bảo lãnhtrong năm 2000 giảm nhiều do Ngân hàng Ngoại thơng thực hiện một sốbiện pháp sau:

* Tiếp tục thực hiện việc hạn chế bảo lãnh nhập hàng trả chậm theochủ trơng của NHNN để giảm thiểu rủi ro

* Kiểm soát chặt chẽ những khoản bảo lãnh mới Hầu hết các trờnghợp Ngân hàng Ngoại thơng đều yêu cầu ký quỹ 100%, trừ việc mở thtín dụng hàng gia công

*Tích cực tìm biện pháp giải quyết nợ tồn đọng nên đã xử lý đợc 2món nợ lớn trị giá 12 triệu USD

b Hoạt động thanh toán

Do có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại cùng với hệ thống ngân hàng

đại lý tộng khắp, Ngân hàng Ngoại thơng đã đợc các bạn hàng tín nhiệmthông qua việc mở tài khoản tiền gửi, thanh toán và sử dụng dịch vụ ngânhàng Về thanh toán ngoại tệ, ngân hàng vẫn đợc coi nh một trung tâmthanh toán bù trừ của các tổ chức tín dụng tại Việt Nam Vai trò này đãkhẳng định trong nhiều năm qua Mặc dù đang có sự cạnh tranh ngàycàng gay gắt giữa các tổ chức tín dụng, doanh số thanh toán quốc tế vẫntăng qua các năm

Hoạt động thanh toán, đặc biệt là thanh toán xuất nhập khẩu là thếmạnh của Ngân hàng Ngoại thơng Đến cuối năm 2000 tổng kim ngạchthanh toán xuất nhập khẩu qua Ngân hàng Ngoại thơng ớc đạt 6577 triệuUSD, chiếm 28% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nớc

c Phát hành và thanh toán thẻ tín dụng quốc tế

Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam đợc các tổ chức thẻ quốc tếMastercard, Visa, Amex và JCB chọn làm đại lý thanh toán từ năm 1991,mạng lới thanh toán thẻ của ngân hàng ngày cang đợc mở rộng và doanhthu từ hoạt động thanh toán thẻ ngày một tăng Cho đến nay tổng số thẻNgân hàng Ngoại thơng đã phát hành là 3138 thẻ với số tiền sử dụng là

38 tỷ đồng

Trong bối cảnh hoạt động kinh tế khó khăn và môi trờng cạnh tranhgay gắt, tình hình phát hành và thanh toán thẻ trong năm 2000 của Ngânhàng Ngoại thơng cung bị ảnh hởng song không đáng kể Tổng số thẻphát hành là 1301 thẻ, trong đó có 698 Visa card và 603 Mastercard,doanh số phát hành thẻ là 71 triệu USD

d Kinh doanh ngoại tệ

Nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ có tầm quan trọng lớn đối với Ngânhàng Ngoại thơng Trong thời gian qua, hoạt động kinh doanh ngoại tệcủa ngân hàng bị ảnh hởng mạnh do tác động của cuộc khủng hoảng tàichính, tiền tệ khu vực Doanh số mua bán ngoại tệ tăng so với năm trớc,lợng ngoại tệ bán trên thị trờng ngoại tệ liên ngân hàng lớn gấp 10 lần sovới năm 1999, đạt 787 triệu USD Hoạt động kinh doanh ngoại tệ đãphục vụ đắc lực cho nhu cầu cung ứng ngoại tệ cho thị trờng, đáp ứngnhu cầu thanh toán đối ngoại, góp phần cùng NHNN bình ổn thị trờngngoại tệ và tăng Quỹ ngoại tệ quốc gia

e Công tác ngân quỹ

Mặc dù khối lợng ngoại tệ công việc tăng nhng công tác ngân quỹcủa Ngân hàng Ngoại thơng vẫn đảm bảo an toàn tuyệt đối Trong năm

2000, không xảy ra trờng hợp mất quỹ nào, cán bộ kiểm ngân liêm khiết

đã trả lại tiền thừa cho khách hàng 829 món với tổng số tiền là 1519 triệuVNĐ và 162100 USD Nhờ nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn,

năm 2000 toàn hệ thống đã phát hiện đợc 152 triệu VNĐ và 5900 USDgiả Ngân hàng đã mở c khoá đào tạo bồi dỡng kiến thức nghiệp vụ chocán bộ là công tác ngân quỹ để nắm bắt kịp thời những cái mới, phục vụtốt hơn cho công việc.

2.5 Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Ngoại thơng

Năm 2001, Ngân hàng Ngoại thơng hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêutài chính, cụ thể nh sau:

* Tổng thu nhập của Ngân hàng Ngoại thơng đạt 3363 tỷ đồng, tăng30,5% so với năm 2000 Thu lãi tiền gửi chiếm tỷ trọng 60,4% tổng thunhập tăng mạnh so với năm 2000 (37,7%) do lợng ngoại tệ gửi nớc ngoài

ra tăng (từ 1313,8 triệu quy USD bình quân năm 2000 lên 2133,1 triệuUSD) và lãi suất trên thị trờng quốc tế cũng tăng lên đáng kể trong năm2001

* Tổng chi phí của Ngân hàng Ngoại thơng trong năm 2001 là 3150

tỷ đồng, tăng 31,8% so với năm 2000 Nguyên nhân chủ yếu làm tăngchi phí là chi phí dự phòng tăng mạnh (tăng 28,3%) đạt 385 tỷ đồng Bêncạnh đó, Ngân hàng Ngoại thơng cũng đợc phép ghi vào chi phí để xoá

nợ cho IMEXCO theo quyết định của Chính phủ với số tiền 9,6 triệuUSD ( 135 tỷ đồng) Nh vậy tổng số chi phí dự phòng và xoá nợ là 520 tỷ

đồng, tăng 220 tỷ so với năm 2000 Nguồn vốn huy động tăng mạnhcũng là chi trả tiền lãi gửi tăng 29,5%, lên tới 2079,6 tỷ đồng Chi vềnghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ cũng tăng do từ thãng 8 đến thãng11/2001 tỷ giá tăng mạnh

* Lợi nhuận trớc thuế đạt 212,4 tỷ, tăng 13,3% so với năm 2000, vợt45% so với kế hoạch Nhà nớc giao (146 tỷ đồng) Ngân hàng Ngoại th-

ơng cũng đã nộp ngân sách Nhà nớc khoảng 220 tỷ đồng, tăng 85% sovới kế hoạch (118,5 tỷ đồng)

Trong hệ thống có 22/24 chi nhánh có lợi nhuận tăng so với năm

2000 Trong số các chi nhánh có lợi nhuận tăng thì nguyên nhân do tăngthu nhập chiếm đa số (15/22 chi nhánh), còn lại 7/22 chi nhánh dù có thunhập giảm nhng do tiết kiệm chi phí nhiều hơn nên lợi nhuận vẫn tăng.Các chi nhánh đạt lợi nhuận cao là: Sở giao dịch 238 tỷ (tính cảphần chi xoá nợ và dự phòng cho toàn bộ hệ thống), thành phố Hồ Chí Minh 138,8 tỷ; Vũng Tàu 82,6 tỷ; Quảng Ngãi 35,7 tỷ; Hà Nội 35,6tỷ

Nh vậy Ngân hàng Ngoại thơng đã hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu

kế hoạch tài chính năm 2001

3 Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Ngoại thơng.

Năm 1994 Thống đốc NHNN đã Quyết định thành lập lại Ngânhàng Ngoại thơng theo qui chế doanh nghiệp Nhà nớc Song song vớiviệc sắp xếp lại tổ chức, Ngân hàng Ngoại thơng đã xây dựng những vănbản pháp qui qui định chức năng nhiệm vụ của các phòng ban Để phùhợp với nền kinh tế thị trờng, Ngân hàng Ngoại thơng đã mở rộng mạnglới để thực hiện kinh doanh đa năng có hiệu quả Năm 1994 thành lậpthêm 2 chi nhánh, năm 1995 thêm 2 chi nhánh và 4 phòng giao dịch, ở

TW thành lập 14 phòng và các công ty con, các văn phòng đại diện ở nớcngoài

Năm 1996 cùng với các ngân hàng thơng mại khác, Ngân hàngNgoại thơng tiến hành đổi mới về bộ máy tổ chức ở Hội sở TW Thống

đốc ngân hàng Nhà nớc đã quyết định, tổ chức bộ máy của Ngân hàngNgoại thơng gồm hai cấp: cấp quản lý và cấp quả lý kinh doanh Cấp trựctiếp kinh doanh là sở giao dịch và các chi nhánh trực thuộc Mô hình tổchức này đã giúp cho ban giám đốc tập trung sự chỉ đạo, nghiên cứu,hoạch định chiến lợc kinh doanh sát với nền kinh tế thị trờng Sở giaodịch và các chi nhánh chủ động về kinh doanh.ở hội sở TW (cấp quảnlý) giải thể mô hình khối và một số phòng ban ở cấp kinh doanh trựctiếp, thành lập thêm các chi nhánh

Sơ đồ mô hình tổ chức:

BKS

HĐQT(Chủ tịch, các TV)

BĐH(TGĐ, các P.TGĐ)

Sở giao dịchCác phòng quản

lý TW

Kế toán tr ởng

Các chi nhánh

Theo điều lệ tổ chức và hoạt động của Ngân hàng Ngoại thơngViệt Nam Hội đồng Quản trị có 5 dến 7 thành viên do thống đốc ngânhàng quyết định bổ nhiệm Hội đồng quản trị làm việc theo chế độ tậpthể họp thờng kỳ mỗi thãng một lần để xem xét những vấn về chiến lợcphát triển, qui hoạch và kế hoạch hàng năm, các dự án lớn, các dự án liêndoanh với nớc ngoài Quyết định của hội đồng có tính bắt buộc đốivới toàn Ngân hàng Ngoại thơng.

Ban kiểm soát có 5 thành viên trong đó có một thành viên của hội

đồng quản trị làm trởng ban, 4thành do hội đồng quản trị bộ nhiệm Bankiểm soát thực hiện nhiệm vụ do hội đồng quản trị giao , báo cáo với hội

đồng quản trị theo định kỳ, tham gia phát biểu ý kiến trong các cuộc họpcủa hội đồng quản trị

Tổng giám đốc của Ngân hàng Ngoại thơng do Thống đốc Ngânhàng Nhà Nớc bổ nhiệm, miễn nhiệm khen thởng kỷ luật; là ngời cóquyền điều hành cao nhất trong Ngân hàng Ngoại thơng Giúp việc tổnggiám đốc có các phó giám đốc

Đơn vị thành viên Ngân hàng Ngoại thơng là những doanh nghiệpNhà nớc hạch toán độc lập, những đơn vị hạch toán phụ thuộc và những

đơn vị sự ngiệp Các đơn vị thành viên có con dấu, đợc mở tài khoản tạicác ngân hàng phù hợp với phơng thức hạch toán của mình

II.Thực trạng công tác thẩm định tại Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam.

1 Qui trình thẩm định của Ngân hàng Ngoại thơng.

1.1 Quy trình thẩm định dự án tại Ngân hàng Ngoại thơng Việt nam.

Cũng nh các ngân hàng thơng mại khác, công tác thẩm định củaNgân hàng Ngoại thơng có vị trí hết sức quan trọng đối với hoạt động tíndụng Vì vậy, qui trình thẩm định không ngừng đợc củng cố hoàn thiện.Theo quyết định 240 của tổng giám đóc hớng dẫn qui chế cho vay đốivới khách hàng, qui trình thẩm định một dự án nh sau:

Cho vay (từ chối)

t cách pháp nhân của ngời vay Cán bộ tín dụng sẽ hớng dẫn ngời vay bổxung hoàn thiện văn bản còn thiếu hoặc không đảm bảo tính pháp lý Đốivới những dự án chuyển tiếp để đảm bảo nhanh chóng cho ngời vay cán

bộ tín dụng phải đối chiếu danh mục các tài liệu và yêu cầu doanh nghiệpcung cấp thêm những tài liệu cần thiết

Công tác thẩm định tại chi nhánh diễn ra theo đúng qui định màGiám đốc (hoặc P.GĐ) cho vay hoặc từ chối Nếu từ chối cho vay chinhánh phải có văn bản trả lời chủ dự án và gửi cấp quản lý Ngân hàngNgoại thơng để báo cáo Truờng hợp dự án vợt thẩm quyền chi nhánh thìchi nhánh gửi hồ sơ trình TW qua phòng tín dụng địa bàn

Hồ sơ dự án đợc lập thành hai bản, một lu tại phòng tín dụng chinhánh một gửi lên trụ sở chính Sau khi kiểm tra toàn bộ hồ sơ vay vốncán bộ tín dụng sẽ chuyển hồ sơ cho phòng thẩm định Cuối cùng là ýkiến chính thức của Giám đốc chi nhánh cho vay hay không cho vay,mức cho vay, thời hạn, lịch rút vốn vay, lịch trả nợ, các biện pháp bảo

đồng bộ, đầy đủ các loại giấy tờ trong bộ hồ sơ)

b Thẩm định dự án về mặt kỹ thuật

* Nhận xét chung: sự cần thiết phải đầu t

* Tên dự án: báo cáo khả thi đã đợc cấp có thẩm quyền duyệt, tênsản phẩm làm ra, thị trờng tiêu thụ, công suất thiết kế, tổng giá trị thiết bịnhập khẩu

* Tổng chi phí đầu t và nguồn vốn: tổng vốn đầu t theo VNĐ hoặcqui đổi theo tỷ gía nhất định; nguồn vốn chú ý đến nguồn vốn vay, phải

ghi rõ số tiền vay tỷ trọng vốn vay trong tổng dự toán đặc biệt là vốn vayNgân hàng Ngoại thơng (thời hạn, số tiền, lãi suất).

* Tổ chức xây dựng dự án: đảm bảo thực hiện đúng nghị định52/CP về quản lý xây dựng cơ bản, thời gian xây dựng và khai thác dự

án

* Thẩm định khả năng cung cấp đầu vào sảm xuất: nguồn cungcấp nguyên vật liệu cho dự án; nguồn cung cấp điện, nhiên liệu; nguồncung cấp lao động; và yêú tố đầu vào khác nh nguồn cung cấp bao bì,phụ tùng thay thế

* Thẩm định thị trờng tiêu thụ sản phẩm:

- Nhu cầu thị trờng hiện tại: thị trờng trong nớc, ngoài nớc, mức thu nhập bình quân đầu ngời của từng vùng thị trờng tiêu thụ, thói quen tập quán tiêu dùng của ngời địa phơng Công thức tính nhu cầu thị trờng nh sau:

Tổng

mức tiêu

Tổng tồn kho

đầu kỳ +

Tổng SP sản xuất trong kỳ +

Tổng nhập khẩu -

Tổng xuất khẩu -

Tổng tồn kho cuối kỳ

Công thức trên có thể áp dụng để tính nhu cầu cho từng loại sảnphẩm cùng loại trong thời gian nhất định(năm/quý) và phạm vi thị trờngnhất định

- Xác định nhu cầu thị trờng tơng lai khi dự án đi vào hoạt động:xác định số lợng (giá trị) sản phẩm đã tiêu dùng trong 3-5 gần đây, tìmqui luật biến động, dự kiến nhu cầu trong tơng lai thông qua tốc độ tăngtrởng bình quân:

Nhu cầu tiêu

c Thẩm định kế hoạch sản xuất kinh doanh.

*Xác định công suất của thiếi bị trong thời gian vay nợ ngân hàng

- Công suất lý thuyết là công suất lớn nhất mà dự án có thể đạt đợctrong các điều kiện sản xuất lý thuyết (máy nóc thiết bị sản xuất24h/ngày và 365ngày/năm)

- Công suất thiết kế: là công suất mà dự án có thể thực hiện đợc trong điều kiện sản xuất bình thờng Các

điều kiện sản xuất bình thờng có thể kể đến là: máy móc thiết bị hoạt động qui trình công nghệ, không gián đoạn vì những lí do đột xuất; các yếu tố đầu vào đợc đảm bảo

đầy đủ liên tục Công suất thiết kế đợc xác định theo công thức sau:

Công suất

thiết kế

(1năm)

= CSTK trong 1h của máy móc thiết bị chủ yếu

* Số giờ làm việc trong 1ca

* Số ca trong một ngày

* Số ng LV trong

1 năm

- Công suất khả dụng: công suất thiết kế đã mang tính thực tế hơn

so với công suất lý thuyết nhng vẫn khó đạt đợc và vậy cần xem xét côngsuất khả dụng, là công suất có thể đạt đợc trong điều kiện sản xuất thực

tế có tính đến trờng hợp ngừng hoạt động do các sự cố xảy ra Sau khi đãxác định công suất của thiết bị ta tính tổng các chi phí đầu vào tơng ứngvới công suất đã xác định và xác định doanh số đầu ra tơng ứng vớinguồn trả nợ

* Xác định doanh thu theo công xuất dự kiến

- Xác định giá bán bình quân: sản phẩm sản xuất ra bán theo phơngthức gì, bán buôn hay bán lẻ, giá bán hiện tại là bao nhiêu, so sánh vớigiá bán các sản phẩm cùng loại tiêu thụ trên thị trờng, xu hớng biến độnggiá cả trong tơng lai ? Đơn giá bình quân tính theo phơng pháp bình quân

số học gia quyền nh sau:

Đơn giá bán bình quân

Trong đó: Pi là đơn giá bình quân sản phẩm loại i;

Qi là số lợng sản phẩm loại i;

N là số sản phẩm loại i

- Xác định số lợng sản phẩm tiêu thụ trong năm: sau khi đã xác

định đợc công suất, ta xác định sản lợng sản xuất ra trong năm kế hoạch,

ớc tính tỷ lệ tồn kho cuối kỳ và từ đó tính đợc số lợng sản phẩm tiêu thụtrong năm kế hoạch

- Xác định doanh số tiêu thụ trong năm kế hoạch:

* Xác định chi phí đầu vào trong các năm trả nợ

- Chi phí biến đổi (biến phí): là những chi phí biến động tỷ lệ thuậnvới khối lợng sản xuất và tiêu thụ Bao gồm nguyên vật liệu chính,nguyên vật liệu phụ, điện nớc, nhiên liệu Từ đó tính biến phí cho một

n i

i i q

q p

1 1

*