Chủ tịch nước Việt Nam được bầu trong thời hạn 5 năm và có thể được bầu lại."Ở Hiến pháp năm 1959, chức vụ Chủ tịch nước trở về khá giống với chế định ở hiện tại, khi Chủ tịch nước do Qu
Trang 1Đề bài: so sánh bầu CTN ở VN và bầu cử tổng thống ở HK
I Tìm hiểu chung
Việt Nam, tên gọi chính thức là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam,
là quốc gia nằm ở cực Đông của bán đảo Đông Dương thuộc khu vực Đông Nam Á, giáp với Lào, Campuchia, Trung Quốc, Biển Đông và vịnh Thái Lan Quốc gia này có chung đường biên giới trên biển với Thái Lan qua vịnhThái Lan và với Trung
Quốc, Philippines, Indonesia, Brunei và Malaysia qua Biển Đông
Việt Nam có diện tích 331.212 km², đường biên giới trên đất liền dài
4.639 km, đường bờ biển trải dài 3.260 km, dân số ước tính vào khoảng 98 triệu người với 54 dân tộc trong đó người Kinh chiếm đa số Thủ đô của Việt Nam là thành phố Hà Nội, thành phố đông dân cũng như có quy
mô GRDP lớn nhất là Thành phố Hồ Chí Minh
Hoa Kỳ (tiếng Anh: United States [viết tắt: U.S.] hoặc America), tên đầy đủ
là Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (tiếng Anh: United States of America, viết tắt: USA), còn thường được gọi ngắn gọn là Mỹ, là một quốc gia cộng hòa
lập hiến liên bang thuộc châu Mỹ Quốc gia này nằm trong Tây Bán cầu, lãnh thổ bao gồm 50 tiểu bang và 1 đặc khu liên bang (trong đó có 48 tiểu bang lục địa), thủ đô là Washington, D.C., thành phố lớn nhất là New York Hoa Kỳ nằm giữa Bắc Mỹ, giáp biển Thái Bình Dương ở phía tây, Đại Tây Dương ở phía đông, Canada ở phía bắc và México ở phía nam Tiểu
bang Alaska nằm trong vùng tây bắc của lục địa Bắc Mỹ, giáp với Canada ở phía đông và Liên bang Nga ở phía tây qua eo biển Bering Tiểu
bang Hawaii nằm giữa Thái Bình Dương Hoa Kỳ cũng có 14 vùng lãnh thổ hay còn được gọi là vùng quốc hải rải rác trong vùng biển
Caribe và Thái Bình Dương cùng 326 Biệt khu thổ dân châu Mỹ
II Bầu CTN ở VN
1 Lịch sử hình thành
Chế định Chủ tịch nước xuất hiện lần đầu từ bản Hiến pháp năm 1946 của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa - bản Hiến pháp đầu tiên của
nước Việt Nam hiện đại Điều thứ 44 và 45, Chương IV: Chính
phủ Hiến pháp năm 1946 quy định: "Chính phủ gồm có Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Phó chủ tịch và Nội các", Chủ tịch nước được
"chọn trong Nghị viện nhân dân và phải được hai phần ba tổng số nghị viên bỏ phiếu thuận Nếu bỏ phiếu lần đầu mà không đủ số phiếu ấy, thì
Trang 2lần thứ nhì sẽ theo đa số tương đối Chủ tịch nước Việt Nam được bầu trong thời hạn 5 năm và có thể được bầu lại."
Ở Hiến pháp năm 1959, chức vụ Chủ tịch nước trở về khá giống với chế
định ở hiện tại, khi Chủ tịch nước do Quốc hội bầu ra, nhiệm kỳ theo nhiệm kỳ của Quốc hội, và không còn đứng đầu ngành hành pháp mà chỉ
còn là "người thay mặt cho nước Việt Nam dân chủ cộng hòa về mặt đối nội và đối ngoại" (Điều 61) Đặc biệt, Điều 62 quy định "mọi công dân nước Việt Nam dân chủ cộng hòa từ ba mươi lăm tuổi trở lên có quyền ứng cử Chủ tịch nước" mà không nhất thiết phải là đại biểu Quốc hội.
Từ 4 tháng 7 năm 1981 - 22 tháng 9 năm 1992 theo Hiến pháp năm
1980, chế định Chủ tịch nước được thay bằng chế định Hội đồng Nhà
nước - là "chủ tịch tập thể" của đất nước - bằng việc "sáp nhập" chức năng
của Ủy ban thường vụ Quốc hội và chức năng của Chủ tịch nước
Hiện nay, theo hiến pháp 2013:
Điều 86
Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại
Theo đó: Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (gọi
tắt: Chủ tịch nước) là nguyên thủ quốc gia của nước Cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt Nam, là người đứng đầu Nhà nước Việt Nam, thay mặt
nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại Chủ tịch nước thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân, giữ chức Chủ tịch Hội đồng quốc phòng và an ninh Việt Nam Chủ tịch nước là một trong số các đại biểu Quốc hội Việt Nam do toàn thể Quốc hội bầu ra
2 Tiêu chuẩn CTN
Theo Quy định 214-QĐ/TW do Ban Chấp hành Trung ương ban hành (thay thế cho Quy định số 90-QĐ/TW ngày 4/8/2017) quy định về khung tiêu chuẩn chức danh, tiêu chí đánh giá cán bộ thuộc diện Ban Chấp hànhTrung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý
Chủ tịch nước
Bảo đảm đầy đủ các tiêu chuẩn chung của Uỷ viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng thời, cần có những phẩm chất, năng lực: Có uy tín cao, là trungtâm đoàn kết trong Trung ương, Bộ Chính trị, trong toàn Đảng và nhân dân Có năng lực nổi trội, toàn diện trên các mặt công tác, nhất là lĩnh vực đối nội, đối ngoại, an ninh, quốc phòng; hiểu biết sâu, rộng về công tác tư pháp Là trung tâm đoàn kết các lực lượng xã hội và các cộng đồngdân tộc trong, ngoài nước Quyết liệt trong lãnh đạo, điều hành theo chứcnăng, nhiệm vụ, quyền hạn được phân công Đã kinh qua và hoàn thành
Trang 3tốt nhiệm vụ ở chức vụ bí thư tỉnh uỷ, thành uỷ hoặc trưởng ban, bộ, ngành Trung ương; tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên; trường hợp đặc biệt do Ban Chấp hành Trung ương quyết định.
Chủ tịch nước được bầu bởi Quốc hội trong số đại biểu Quốc hội (Điều
87 - Hiến pháp 2013), vì vậy, điều kiện đầu tiên của ứng viên chức danh Chủ tịch nước cũng phải là đại biểu Quốc hội khóa đương nhiệm
3 Quy trình giới thiệu, tự ứng cử chức danh CTN
Theo Khoản 2, Điều 8, Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014[6], Chủ tịch nước được Quốc hội bầu dựa theo đề nghị của Ủy ban thường vụ Quốc hội
Ngoài danh sách do Uỷ ban thường vụ Quốc hội đề nghị, đại biểu Quốc hội có quyền giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử vào chức danh Chủ tịch nước; người được giới thiệu ứng cử có quyền rút khỏi danh sách người ứng cử
Hồ sơ nhân sự
Theo Điều 28, Mục 1, Chương III "Nghị quyết Ban hành nội quy kỳ họp Quốc hội số 102/2015/QH1", với các chức danh được Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn, trong đó có chức danh Chủ tịch nước, cần phải trình hồ sơ nhân sự gồm có: tờ trình của cơ quan, cá nhân có thẩm quyền; báo cáo thẩm tra trong trường hợp pháp luật quy định; cũng như hồ sơ về người được giới thiệu vào các chức danh để Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn và các tài liệu khác theo quy định của Ủy ban thường vụ Với hồ sơ của người tự ứng cử hay được đại biểu Quốc hội giới thiệu thì phải trình tới
Ủy ban thường vụ muộn nhất 2 ngày trước phiên họp bầu chức danh đó
Quy trình đề cử ứng cử viên Chủ tịch nước trong Đảng Cộng sản Việt Nam
Các ứng cử viên cho chức vụ Chủ tịch nước thường phải là một ủy
viên Bộ Chính trị Theo quy trình, trước Đại hội Đảng khóa mới, Ban Chấp hành Trung ương khóa cũ sẽ họp Hội nghị Trung ương để bỏ phiếu các phương án nhân sự cho Quốc hội khóa mới và bầu ra danh sách giới thiệu Chủ tịch nước cùng các chức danh lãnh đạo khác Sau Đại hội Đảngkhóa mới, Bộ Chính trị trình lại danh sách giới thiệu các chức vụ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Quốc hội cho Ban Chấp hành Trung ương khóa mới biểu quyết thống nhất để trình Quốc hội khóa mới bầuTại
"Quy định số 105 về phân cấp quản lý cán bộ và bổ nhiệm, giới thiệu cán
bộ ứng cử" của Ban Chấp hành Trung ương ngày 19/12/2017có quy định
rõ hơn về việc quyết định chức danh Chủ tịch nước sẽ do Ban Bí
thư quyết định
Trang 4Ủy ban thường vụ Quốc hội, dưới sự chỉ đạo của Đảng đoàn Quốc hội sẽ giới thiệu tới Quốc hội khóa mới danh sách đề cử ứng viên Chủ tịch nướcdựa theo danh sách giới thiệu đã được Ban Chấp hành Trung ương thông qua theo nguyên tắc lãnh đạo công tác cán bộ của Đảng
4 Người có quyền bầu CTN
Chủ tịch nước được bầu bởi Quốc hội trong số đại biểu Quốc hội (Điều
87 - Hiến pháp 2013), vì vậy, CTN được bầu bởi các ĐBQH
Đại biểu Quốc Hội
3 Đại biểu Quốc hội phổ biến và vận động Nhân dân thực hiện Hiến pháp và pháp luật
Đại biểu quốc hội do toàn thể nhân dân bầu ra và có những tiêu chuẩn sau đây
Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015:Điều 3 quy định: Người ứng cử đại biểu Quốc hội phải đáp ứng các tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội quy định tại Luật tổ chức Quốc hội
Đại biểu Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo luật định phải là công dân Việt Nam, từ đủ 21 tuổi trở lên, có quyền ứng cử, được Mặt trận Tổ quốc Việt Nam qua hiệp thương nhân dân đưa vào danh sách ứng cử đại biểu Quốc hội, có đủ số phiếu cần thiết để trở thànhđại biểu Quốc hội trong cuộc tổng tuyển cử, và được Ủy ban thẩm tra tư cách đại biểu Quốc hội xác định là đủ tư cách làm đại biểu Quốc hội.Điều 3 Luật bầu cử Đại biểu Quốc hội quy định một đại biểu quốc hội phải có những tiêu chuẩn sau đây:
Trung thành với Tổ quốc và hiến pháp của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, phấn đấu thực hiện công cuộc đổi mới, vì sự
Trang 5nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, làm cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Có phẩm chất đạo đức tốt, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, gương mẫu chấp hành pháp luật; kiên quyết đấu tranh, chống mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng và các hành
Có điều kiện tham gia các hoạt động của Quốc hội
Nhiệm kì của đại biểu quốc hội là 5 năm
Số lượng ĐBQH do UBTVQH quyết định và phân bổ hợp lí theo từngđịa phương
Quy trình bầu ĐBQH
Việc bầu cử đại biểu quốc hội được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín
Mỗi tỉnh thành được phân ra thành nhiều đơn vị bầu cử Số lượng đơn
vị bầu cử tuy thuộc vào dân số tỉnh thành đó Mỗi đơn vị bầu cử thường bầu chọn ra từ 1 đến 3 Đại biểu [6]
Đại biểu được bầu sẽ chịu trách nhiệm với cử tri thuộc đơn vị bầu cử của mình Thông thường 1 đơn vị bầu cử bao gồm một hoặc nhiều quận, huyện, thị xã hoặc thành phố thuộc tỉnh đó
Quyền bầu cử
Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độvăn hóa, nghề nghiệp, thời hạn cư trú, đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu
cử, trừ những người mất trí và những người bị tước các quyền đó
Quyền ứng cử
Công dân Việt Nam có quyền ứng cử, đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng
cử theo các tiêu chuẩn được quy định trong Luật bầu cử Đại biểu Quốc hội [7]
Quyền ứng cử là quy định của pháp luật về khả năng của công dân thểhiện nguyện vọng của mình được ứng cử làm đại biểu Quốc hội Công
Trang 6dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hóa,nghề nghiệp, thời hạn cư trú, đủ hai mươi mốt tuổi trở lên đều có quyền ứng cử.
Pháp luật về bầu cử đại biểu Quốc hội còn quy định tiêu chuẩn của đạibiểu Quốc hội để cử tri lựa chọn trong số các ứng cử viên bầu ra những người đại diện trong cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất
Các tổ chức bầu cử
Để phụ trách công tác bầu cử, các tổ chức bầu cử sau đây đã được thành lập:
Ở cấp trung ương: Hội đồng bầu cử
Ở cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Ủy ban bầu cử
Đơn vị bầu cử: Ban bầu cử
Ở khu vực bỏ phiếu: Tổ bầu cử
Như vậy người dân VN không trực tiếp bầu ra nguyên thủ quốc gia làCTN mà được bầu qua cơ chế đại diện thông qua ĐBQH: người được nhân dân tín nhiệm bầu và thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực nhànước
Ngoài ra ĐBQH còn thay mặt cử tri cả nước bầu các chức danh quan trọng như: phó CTN, CTQH, Thủ tướng, các bộ trưởng và thủ trưởng
cơ quan ngang bộ, tránh án TAND tối cao, Viện trưởng VKSNDTC…
và chất vấn họ
5 Quy trình bầu CTN
Trình tự bầu Chủ tịch nước được quy định cụ thể vào Điều 31, Mục 1, Chương III: Quyết định vấn đề quan trọng của đất nước của "Nghị quyết Ban hành nội quy kỳ họp Quốc hội" số 102/2015/QH13 do Quốc hội khóa XIII ban hành ngày 24/11/2015[7] như sau:
1 Ủy ban thường vụ Quốc hội trình danh sách đề cử để Quốc hội bầu Chủ tịch nước.
2 Ngoài danh sách do Ủy ban thường vụ Quốc hội đề nghị, đại biểu Quốc hội có quyền giới thiệu thêm hoặc tự ứng cử vào chức danh Chủ tịch nước; người được giới thiệu ứng cử có quyền rút khỏi danh sách người ứng cử.
3 Đại biểu Quốc hội thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội; Chủ tịch
Trang 7Quốc hội có thể họp với các Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội để trao đổi về các vấn đề có liên quan.
4 Ủy ban thường vụ Quốc hội báo cáo Quốc hội kết quả thảo luận tại Đoàn đại biểu Quốc hội và giải trình, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội; trình Quốc hội quyết định danh sách người ứng cử do đại biểu Quốc hội giới thiệu hoặc tự ứng cử.
5 Quốc hội thảo luận, biểu quyết thông qua danh sách để bầu Chủ tịch nước.
6 Quốc hội thành lập Ban kiểm phiếu.
7 Quốc hội bầu Chủ tịch nước bằng hình thức bỏ phiếu kín.
8 Ban kiểm phiếu công bố kết quả kiểm phiếu, biểu quyết.
9 Quốc hội thảo luận, biểu quyết thông qua nghị quyết bầu Chủ tịch nước.
10 Chủ tịch nước tuyên thệ.
Nhiệm kì của CTN theo nhiệm kỳ của quốc hội là 5 năm
6 Nhiệm vụ, quyền hạn của CTN
a Theo các bản hiến pháp trước
Điều thứ 49 Hiến pháp năm 1946 quy định quyền hạn của Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa:
"a) Thay mặt cho nước.
b) Giữ quyền Tổng chỉ huy quân đội toàn quốc, chỉ định hoặc cách chức các tướng soái trong lục quân, hải quân, không quân.
c) Ký sắc lệnh bổ nhiệm Thủ tướng, nhân viên Nội các và nhân viên cao cấp thuộc các cơ quan Chính phủ.
d) Chủ tọa Hội đồng Chính phủ.
đ) Ban bố các đạo luật đã được Nghị viện quyết nghị.
e) Thưởng huy chương và các bằng cấp danh dự.
g) Đặc xá.
h) Ký hiệp ước với các nước.
i) Phái đại biểu Việt Nam đến nước ngoài và tiếp nhận đại biểu ngoại giao của các nước.
k) Tuyên chiến hay đình chiến theo như Điều 38 đã định."
Ở Hiến pháp năm 1959
Điều 63 quy định quyền hạn của Chủ tịch nước: "Căn cứ vào quyết định của Quốc hội hoặc của Ủy ban thường vụ Quốc hội mà công bố pháp luật, pháp lệnh; bổ nhiệm, bãi miễn Thủ tướng, Phó Thủ tướng
và các thành viên khác của Hội đồng Chính phủ; bổ nhiệm, bãi miễn Phó Chủ tịch và các thành viên khác của Hội đồng quốc phòng; công
Trang 8bố lệnh đại xá và lệnh đặc xá; tặng thưởng huân chương và danh hiệu vinh dự của Nhà nước; tuyên bố tình trạng chiến tranh; công bố lệnh tổng động viên hoặc động viên cục bộ, công bố lệnh giới nghiêm."
Từ 4 tháng 7 năm 1981 - 22 tháng 9 năm 1992 theo Hiến pháp năm
1980[26], chế định Chủ tịch nước được thay bằng chế định Hội đồng
Nhà nước - là "chủ tịch tập thể" của đất nước - bằng việc "sáp nhập"
chức năng của Ủy ban thường vụ Quốc hội và chức năng của Chủ tịchnước
Từ Quốc hội khóa IX năm 1992 theo Hiến pháp 1992, chế định Chủ tịch nước được trở lại như cũ cho tới nay, với các quyền hạn chế và chủ yếu mang tính lễ nghi Tuy nhiên, sau lần sửa đổi Hiến pháp năm
2012 để ra bản Hiến pháp 2013, Chủ tịch nước đã được tăng thêm nhiều quyền hạn đáng kể để giám sát Chính phủ
b Hiến pháp 2013
Điều 88.
Chủ tịch nước có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:
1 Công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh; đề nghị Ủy ban thường vụ Quốc hội xem xét lại pháp lệnh trong thời hạn mười ngày, kể từ ngày pháp lệnhđược thông qua, nếu pháp lệnh đó vẫn được Ủy ban thường vụ Quốc hội biểu quyết tán thành mà Chủ tịch nước vẫn không nhất trí thì Chủ tịch nước trình Quốc hội quyết định tại kỳ họp gần nhất;
2 Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Phó Chủ tịch nước, Thủtướng Chính phủ; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và thành viên khác của Chính phủ;
3 Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán Tòa
án nhân dân tối cao; bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Chánh án Tòa
án nhân dân tối cao, Thẩm phán các Tòa án khác, Phó Viện trưởng, Kiểmsát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao; quyết định đặc xá; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội, công bố quyết định đại xá;
4 Quyết định tặng thưởng huân chương, huy chương, các giải thưởng nhà nước, danh hiệu vinh dự nhà nước; quyết định cho nhập quốc tịch, thôi quốc tịch, trở lại quốc tịch hoặc tước quốc tịch Việt Nam;
Trang 95 Thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân, giữ chức Chủ tịch Hội đồng quốc phòng và an ninh, quyết định phong, thăng, giáng, tước quân hàm cấp tướng, chuẩn đô đốc, phó đô đốc, đô đốc hải quân; bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Tổng tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội hoặc của Ủy ban thường vụ Quốc hội, công bố, bãi bỏ quyết định tuyên bố tìnhtrạng chiến tranh; căn cứ vào nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội,
ra lệnh tổng động viên hoặc động viên cục bộ, công bố, bãi bỏ tình trạng khẩn cấp; trong trường hợp Ủy ban thường vụ Quốc hội không thể họp được, công bố, bãi bỏ tình trạng khẩn cấp trong cả nước hoặc ở từng địa phương;
6 Tiếp nhận đại sứ đặc mệnh toàn quyền của nước ngoài; căn cứ vào nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, bổ nhiệm, miễn nhiệm; quyết định cử, triệu hồi đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; phong hàm, cấp đại sứ; quyết định đàm phán, ký điều ước quốc tế nhân danh Nhà nước; trình Quốc hội phê chuẩn, quyết định gia nhập hoặc chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế quy định tại khoản 14 Điều 70; quyết định phê chuẩn, gia nhập hoặc chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế khác nhân danh Nhà nước
bầu ra Chủ tịch nước mới Khi Chủ tịch nước không làm việc được trong
thời gian dài hay bị đình chỉ chức vụ tạm thời thì Phó Chủ tịch nước giữ quyền Chủ tịch nước tạm quyền cho đến khi Chủ tịch nước trở lại làm việc.[2] Lần gần nhất là vào ngày 23 tháng 9 năm 2018, khi Chủ tịch
Trang 10nước Trần Đại Quang qua đời, bà Đặng Thị Ngọc Thịnh, Phó Chủ tịch nước đương nhiệm, giữ quyền Chủ tịch nước 1 tháng cho đến khi Quốc hội Việt Nam khóa 14 bầu Chủ tịch nước mới là ông Nguyễn Phú
Trọng vào ngày 23 tháng 10 năm 2018
Theo Điều 92.
Phó Chủ tịch nước do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội
Phó Chủ tịch nước giúp Chủ tịch nước thực hiện nhiệm vụ và có thể đượcChủ tịch nước ủy nhiệm thay Chủ tịch nước thực hiện một số nhiệm vụ
8 Chủ tịch nước qua các thời kì
a Chủ tịch nước VNDCCH
b CTN CHXHCNVN
III Bầu cử tổng thống mỹ
1 Tổng thống
Tổng thống Hoa Kỳ là nguyên thủ quốc gia (head of state) và cũng
là người đứng đầu chính phủ (head of government) Hoa Kỳ Đây là viên
chức chính trị cao cấp nhất về mặt ảnh hưởng và được công nhận như vậy tại Hoa Kỳ Tổng thống lãnh đạo ngành hành pháp của Chính phủ liên bang Hoa Kỳ và là một trong hai viên chức liên bang duy nhất được toàn quốc Hoa Kỳ bầu lên (người kia là Phó Tổng thống Hoa Kỳ)
2 Tiêu chuẩn
Điều kiện để trở thành tổng thống
Đoạn 5, Phần 1, Điều khoản II, Hiến pháp Hoa Kỳ có ấn định những điềukiện cơ bản mà một người cần hội đủ để trở thành Tổng thống Hoa Kỳ Một vị tổng thống phải:
Là một công dân Mỹ được sinh ra tại Hoa Kỳ;[12]
Ít nhất là 35 tuổi;
Là thường trú nhân tại Hoa Kỳ ít nhất là 14 năm
Một người hội đủ các điều kiện nói trên nhưng vẫn không đủ tư cách
để giữ chức tổng thống vì một trong các điều kiện sau đây:
Tu chính án 22 (năm 1951) quy định rằng không có người nào hội đủ điều kiện để được bầu làm tổng thống quá hai lần liên tiếp Tu chính án 22 cũng có nói rõ rằng nếu bất cứ người nào hội đủ điều kiện để làm tổng thống hay quyền tổng thống trên
Trang 11hai năm của một nhiệm kỳ mà một người khác được bầu làm tổng thống (thí dụ người này thay thế một vị tổng thống bị truất phế) thì người này chỉ có thể được bầu làm tổng thống một lần
mà thôi Các học giả vẫn còn tranh cãi liệu có phải một người không còn hội đủ điều kiện để được bầu làm tổng thống vẫn có thể được bầu làm phó tổng thống theo như quy định về tiêu chuẩn đã được ấn định dưới Tu chính án 12
Theo Đoạn 7, Phần 3, Điều khoản I, Hiến pháp Hoa Kỳ, sau khitruy tố qua những cuộc luận tội, Thượng viện Hoa Kỳ có thể tước quyền của những cá nhân bị buộc tội và không cho phép
họ giữ các chức vụ liên bang trong đó gồm có cả chức vụ tổng thống.[14]
Theo Phần 3 của Tu chính án 14, Hiến pháp Hoa Kỳ nghiêm cấm không cho một người hội đủ điều kiện (làm tổng thống) trởthành tổng thống nếu người này đã tuyện thệ trung thành ủng
hộ Hiến pháp Hoa Kỳ nhưng sau đó lại nổi loạn chống Hoa Kỳ.Tuy nhiên, Quốc hội có thể hủy bỏ lệnh cấm này bằng tỉ lệ 2/3 phiếu thuận ở cả hai viện quốc hội
3 Người có quyền bầu cử
Toàn bộ người dân mỹ có quyền bầu cử tổng thống ở bang của mìnhSau đó căn cứ vào số phiếu ở mỗi bang, đại cử tri ở bang đó thể theo kết quả bầu chính thức tổng thống
Đại cử tri Đoàn (tiếng Anh: Electoral College) của Hoa Kỳ đề cập tới
nhóm các đại cử tri tổng thống được Hiến pháp Hoa Kỳ quy định cứ 4 năm một lần được lập nên để bầu Tổng thống và Phó Tổng thống Hoa
Kỳ Hiến pháp quy định mỗi tiểu bang sẽ chỉ định đại cử tri (nghĩa là cử tri đại diện) theo luật định của tiểu bang đó, những người nắm giữ chức
vụ liên bang đều không thể làm đại cử tri Số lượng phiếu đại cử tri hiện nay là 538 Ứng viên tổng thống cần đạt được đa số tuyệt đối phiếu đại
cử tri, tương đương với 270 hoặc hơn, để thắng cử chức vụ tổng thống.Hiện tại, tất cả các tiểu bang đều dựa vào số phiếu phổ thông của tiểu bang đó trong kỳ bầu cử Tất cả các tiểu bang đều dựa vào phương
pháp winner-take-all ("được ăn cả, ngã về không") để chỉ định các phiếu
đại cử tri của mình, ngoại trừ Maine và Nebraska dùng phương pháp chiatheo địa hạt (kết hợp dùng số phiếu phổ thông của tiểu bang để chỉ định 2phiếu đại cử tri) Khi một ứng viên tổng thống thắng một tiểu bang, điều này nghĩa là đại cử tri được chỉ định bởi cùng đảng chính trị đó sẽ bầu
Trang 12ứng viên này lên làm tổng thống Thông thường, đại cử tri là người trung thành với đảng cũng như với ứng viên tổng thống để đảm bảo rằng phiếu đại cử tri đó sẽ không bầu cho người nào khác Hiện nay chỉ 33 tiểu bang
có luật lệ đòi hỏi đại cử tri phải bỏ phiếu cho ứng viên đã được đại cử tri
đó cam kết, có một số trường hợp đại cử tri không làm như vậy, gọi là đại
cử tri bất tín
4 Quy trình bầu
Giai đoạn khởi đầu
Một chính trị gia có tham vọng trở thành tổng thống Hoa Kỳ sẽ thành lập một uỷ ban Uỷ ban này sẽ tìm hiểu, thăm dò triển vọng của vị chính trị gia đó và quyên góp tiền bạc để vận động tranh cử Nếu như không giànhđược sự quan tâm của cử tri, thì họ sẽ tự động rút lui Nếu kết quả khả quan thì họ sẽ ra ứng cử tổng thống
Giai đoạn vận động ứng cử
Đây là giai đoạn các ứng viên (thuộc cùng một đảng) cạnh tranh trong nội bộ đảng để được chọn là ứng viên duy nhất ra tranh chức tổng thống với đảng khác Các ứng viên phải tiêu tốn rất nhiều tiền bạc để quảng cáo, tuyên truyền, vận động các cử tri ủng hộ cho mình
Các ứng viên tổ chức vận động ở các tiểu bang để kêu gọi cử tri ủng hộ mình Tại mỗi bang, cử tri qua cuộc bầu cử sơ bộ chọn ra đại diện của tiểu bang đi dự đại hội đảng toàn quốc
Bầu cử sơ bộ
Bầu cử sơ bộ thuộc về truyền thống chính trị của Hoa Kỳ Nhiều người
Mỹ cho đây là công cụ dân chủ để người dân có thể gây ảnh hưởng vào việc lựa chọn người lãnh đạo nước Những người đứng đầu đảng ít có ảnh hưởng đến chương trình hoạt động và việc lựa chọn người ra tranh
cử Qua cuộc bầu cử sơ bộ, cử tri có được nhiều lựa chọn và có thể thử khả năng người ứng cử xem có thích hợp với chức vụ tổng thống.[4]
Có hai cách thức chọn đại diện:
Tại một số bang cử tri họp tại trường học, nhà riêng hay một nơi nào đó để chọn đại diện, những người được chọn đã tuyên bố ủng
hộ một ứng viên nào đó, để tham dự đại hội tiểu bang lựa đại biểu (còn gọi là Caucus);
Trang 13 Một số bang chọn cách thức bầu cử sơ bộ (hay gọi là primary): những cử tri có đăng ký bỏ phiếu chọn đại diện trực tiếp tham dự đại hội đảng.
Trong các cuộc bầu cử sơ bộ, cử tri không chọn trực tiếp ứng cử viên đảng mình mà bầu các đại biểu Những người này sẽ bầu ứng cử viên đảng Đảng Dân chủ theo hệ thống tỷ lệ, ứng cử viên sẽ được số đại biểu tùy theo số phiếu Trong khi đảng Cộng hòa đa số theo nguyên tắc "winner takes all" (người thắng cuộc sẽ được tất cả các đại biểu trong bang)
Để được chọn ra tranh cử tổng thống, ứng cử viên đảng Dân chủ phải
có được sự ủng hộ 2383 phiếu từ 4764 đại biểu, còn đảng Cộng hòa thì phải được 1237 phiếu từ 2472 đại biểu
Giai đoạn tổ chức đại hội đảng
Đại hội đảng tổ chức vài tháng trước cuộc bầu cử tổng thống để chọn ứng viên ra tranh chức tổng thống Thường thì trước khi diễn ra đại hội người ta đã biết ứng viên nào được tuyển chọn dựa vào các cuộc vận động của các ứng viên tại các tiểu bang và qua những cuộc bầu cử
sơ bộ trong đảng
Ứng viên chiến thắng sẽ chọn một người cùng ra tranh chức Phó tổng thống, thường là một trong số những người thua cuộc
Giai đoạn vận động tranh cử
Đây là giai đoạn quyết định trong quá trình tranh cử tổng thống Đây
là thời điểm ứng viên của hai đảng lớn (Dân chủ và Cộng hoà) đối đầutrực tiếp với nhau
Họ phải chi những khoản tiền khổng lồ cho cuộc vận động Hai ứng viên tổ chức những hoạt động quảng cáo, tuyên truyền nhằm lôi kéo
sự ủng hộ Và cử tri cũng rất quan tâm tới các cuộc tranh luận trên truyền hình giữa hai ứng viên
Chi phí trong giai đoạn vận động tranh cử thường rất lớn do các tập đoàn và công đoàn lao động không bị hạn chế trong việc cung cấp tài chính cho các ứng cử viên Tuy nhiên, các tập đoàn hay công đoàn không được đóng góp trực tiếp cho các chiến dịch tranh cử của ứng cửviên mà phải được tiến hành thông qua các hoạt động quảng cáo chínhtrị trên các phương tiện truyền thông đại chúng Do đó, chi phí đã bị đội lên rất nhiều và do chi phí quá cao nên tầm ảnh hưởng của các công đoàn và tập đoàn lên cuộc bầu cử là rất lớn, thậm chí cựu Thẩm
Trang 14phán John Paul Stevens đã lo ngại rằng tình trạng này sẽ khiến sự liêmchính của các thể chế dân cử trên toàn nước Mỹ sẽ bị đe dọa Những khoản tiền này nhiều khi đã buộc các ứng cử viên không thể giữ lời hứa như trước lúc trúng cử.
Một trong các hoạt động quan trọng của tiến trình vận động tranh cử
là tranh luận trực tiếp trên truyền hình giữa hai ứng cử viên có lượng người ủng hộ cao nhất Điều này đã giúp Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ loại đi được các đối thủ từ các đảng khác, từ đó duy trì được nền chính trị lưỡng đảng cử Hoa Kỳ Mục đích của các cuộc tranh luận là để các ứng cử viên bày tỏ quan điểm của mình với cử tri, gia tăng sự hiểu biết của cử tri đối với các ứng cử viên và để giữ các cử trikhông bầu cho một ứng cử viên ở một đảng khác (đối với tranh luận trong nội bộ một đảng) Tuy nhiên, đây cũng là dịp để các ứng cử viêncông kích và hạ uy tín lẫn nhau Điều này làm giảm chất lượng các cuộc tranh luận và làm các cử tri hiểu lầm về các ứng cử viên
Đa số các bang đã thể hiện sự ủng hộ cho ứng viên nào Tuy nhiên, một vài bang đến giờ chót vẫn chưa thể hiện sự ủng hộ cho ứng viên nên được gọi là "bang giờ chót" Vài tuần cuối trước khi bầu cử, các ứng viên sẽ tập trung vận động ở các bang này
Giai đoạn tiến hành bầu cử
Cuộc bầu chọn tổng thống Hoa Kỳ được tổ chức vào ngày thứ Ba đầu tiên của tháng 11
Tổng số Đại Cử tri của Hoa Kỳ là 538 người Một ứng viên muốn trở thành tổng thống phải giành được số phiếu tối thiểu là 270 Việc sử dụng Đại cử tri thay cho việc Cử tri phổ thông bầu trực tiếp tổng thống có nguyên nhân lịch sử và xã hội Do trong quá khứ, lãnh thổ Hoa Kỳ quá rộng lớn khiến cho việc Cử tri phổ thông đi bầu trực tiếp gặp nhiều khó khăn nên Chính quyền mới sử dụng phương pháp bầu gián tiếp thông qua Đại cử tri Việc này sẽ giúp quá trình kiểm phiếu nhanh hơn khi số lượng phiếu được kiểm thấp hơn rất nhiều
Ở hầu hết các tiểu bang (ngoại trừ Maine và Nebraska), về lý thuyết, ứng viên nào giành được đa số tương đối phiếu phổ thông thì giành được toàn bộ phiếu đại cử tri của tiểu bang đó Đây được gọi là
nguyên tắc "được ăn cả, ngã về không" (winner takes all) Điều này khiến cho về mặt lý thuyết một ứng ứng cử viên chỉ cần giành được hết phiếu đại cử tri ở 11 bang có nhiều đại cử tri nhất là có thể trúng
cử (55 ở California, 34 ở Texas, 31 ở New York, 27 ở Florida, 21 ở Illinois, 20 ở Pennsylvania, 20 ở Ohio, 17 ở Michigan, 15 ở Georgia,