So sánh quốc hội việt nam và nghị viện hoa kỳ

LỜI MỞ ĐẦU Như chúng ta đã biết thì Quốc hội hay Nghị viện đều là cơ quan cao nhất của Nhà nước, là cơ quan lập pháp của một quốc gia , được người dân bầu cử và có nhiệm vụ thông qua Hiế

VẤN ĐỀ :

SO SÁNH QUỐC HỘI VIỆT NAM VÀ NGHỊ VIỆN HOA KỲ

LỜI MỞ ĐẦU Như chúng ta đã biết thì Quốc hội hay Nghị viện đều là cơ quan cao nhất của Nhà nước, là cơ quan lập pháp của một quốc gia , được người dân bầu cử và có nhiệm vụ thông qua Hiến pháp và các bộ luật Chính vì vậy việc tìm hiểu các cơ quan này là vô cùng cần thiết Để hiểu rõ hơn và làm sáng tỏ sự khác biệt cơ bản giữa Quốc hội nước ta

và Nghị viện Hoa Kỳ , em xin mời thầy và các bạn cùng nhóm em tìm hiểu về đề tài thú vị này !

NỘI DUNG

I Khái quát về Quốc Hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Quốc hội là cơ quan cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Quốc hội thực hiện quyền lập hiến , quyền lập pháp , quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước

( Theo Điều 69 Hiến pháp 2013)

2 Sự ra đời của Quốc hội

Ngày 16,17 tháng 8 năm 1945 tại Tân Trào , Quốc dân đại biểu đã triệu tập có 60 đại biểu của các tổ chức đoàn thể cách mạng đã quyết định nhiều vấn đề quan trọng lập ra Ủy ban dân tộc giải phóng trung ương tức chính phủ lâm thời Vì vậy Quốc dân đại hội được coi là tiền thân của Quốc hội nước ta Ngày 8 tháng 9 năm 1945 , chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 14 mở cuộc tổng tuyển cử tự do trong cả nước để bầu Quốc dân đại hội Trong hoàn cảnh hiểm nghèo , trước nguy cơ mất nước ngày 6 tháng 1 năm 1946 nhân dân ta trong cả nước đã tiến hành cuộc Tổng tuyển cử tự do thắng lợi bầu ra Quốc hội nước ta – Quốc hội đầu tiên nước CHXHCNVN

3 Vị trí , tính chất của Quốc hội

Theo Điều 69 , Hiến pháp 2013 quy định:

Trong bộ máy nhà nước , Quốc hội có vị trí đặc biệt quan trọng Quốc hội do dân trực tiếp bầu ra theo nhiệm kỳ , đại diện ý chí và nguyện vọng của nhân dân cả nước Vì vậy Quốc hội được gọi là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân

Quyền lực nhà nước tập trung vào Quốc hội Mọi công việc quan trọng của đất nước do Quốc hội quyết định

4 Vai trò , chức năng của Quốc hội

Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân , cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước CHXHCNVN

Với tinh thần như trên , theo Điều 70, Hiến pháp 2013 quy định Quốc hội có 3 chức năng chính :

4.1 Chức năng lập pháp:

Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp , làm Hiến pháp và sửa đổi hiến pháp Việc soạn thảo, thông qua , công bố Hiến pháp , sửa đổi Hiếp pháp

do Quốc hội quy định Căn cứ vào Hiến pháp Quốc hội ban hành luật , nghị quyết của Quốc hội Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành pháp lệnh , nghị quyết

4.2 Chức năng giám sát:

Thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân theo Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội; xét báo cáo công tác của Chủ tịch nước, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Hội đồng bầu

cử quốc gia, Kiểm toán nhà nước và cơ quan khác do Quốc hội thành lập

Quốc hội giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước nhằm đảm bảo các cơ quan hoàn thành nhiệm vụ , quyền hạn được quy định , làm cho bộ máy nhà nước hoạt động nhịp nhàng có hiệu lực , không chồng chéo, chống tham nhũng quan liêu

4.3 Chức năng quyết định những vấn đề quan trọng

Quốc hội có quyền quyết định những mục tiêu phát triển kinh tế , xã hội ; những vấn đề quốc kế dân sinh ; những vấn đề đối nội , đối ngoại và quốc phòng an ninh của đất nước

Ngoài ra, Quốc hội còn có nhiệm vụ và quyền hạn quan trọng là quyết định chính sách cơ bản về đối ngoại, phê chuẩn hoặc bãi bỏ các điều ước quốc tế do Chủ tịch nước trực tiếp kí ; phê chuẩn hoặc bãi bỏ các điều ước quốc tế khác đã được kí kết hoặc gia nhập theo đề nghị của Chủ tịch nước

5 Tổ chức và hoạt động của Quốc hội

Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Quốc hội

Chủ tịch Quốc hội nước CHXHCNVN hiện nay

Theo Điều 3 Luật tổ chức Quốc hội 2014 quy định :

“ 1 Quốc hội tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ ; làm việc theo chế độ hội nghị và quyết định theo đa số

2 Hiệu quả hoạt động của Quốc hội, hoạt động của Ủy ban thường vụ Quốc hội , Hội đồng đân tộc , Ủy ban của Quốc hội , Đoàn đại biểu Quốc hội và các đại biểu Quốc hội.”

Các cơ quan của Quốc hội gồm có : Ủy ban thường vụ Quốc hội , Hội đồng dân tộc

và Ủy ban của Quốc hội

Hội đồng dân tộc các Ủy ban của Quốc hội à các cơ quan của Quốc hội quyết định

số lượng Ủy ban và bầu thành viên của Hội đồng dân tộc và các ủy ban của Quốc hội Khi xét thấy cần thiết Quốc hội thành lập Ủy ban lâm thời để nghiên cứu thẩm tra một dự án hoặc điều tra một vấn đề nhất định

II Khái quát về Nghị viện Hoa Kỳ

1 Khái niệm:

Nghị viện Hoa Kỳ hay Quốc hội Hoa Kỳ là cơ quan lập pháp của chính quyền liên bang Hiệp chúng quốc Hoa Kỳ Là một định chế quyền lực theo mô hình lưỡng viện, gồm Viện Dân biểu (House of Representatives) hay Hạ Nghị viện,

và Thượng Nghị viện (Senate)

2 Sự ra đời của Nghị viện Hoa Kỳ

Nghị viện Hoa Kỳ được hình thành cuối thế kỷ 18, chỉ có một vài vai trò đúng như Hiến pháp nguyên thủy 1787, trong đó lập pháp là vai trò chủ yếu nhất Ngày nay, sau hơn 200 năm, cùng với sự biến đổi, phát triển của Nhà nước và xã hội Mỹ, sự phức tạp của nền chính trị hiện đại, một số vai trò mới đã nảy sinh và được chấp nhận, đồng thời một số vai trò cũ cũng biểu hiện phổ biến hơn, nâng cao gần ngang tầm với vai trò lập pháp

3 Cơ cấu tổ chức của Nghị viện Hoa Kỳ

Mô hình Lưỡng viện:Thượng nghị viện Hoa Kỳ ,Hạ nghị viện Hoa Kỳ

Ngoài Hạ Nghị viện và Thượng Nghị viện, trong quá trình hoạt động, Nghị viện Hoa kỳ còn thành lập một số cơ quan chuyên biệt nhằm hoàn thành một số mục tiêu nhất định như :

Ủy ban thường trực là các uỷ ban được thành lập và hoạt động trong suốt nhiệm kỳ

của Nghị viện

Uỷ ban đặc biệt được Viện thành lập bằng quyết định riêng của Viện nhằm thực

hiện những nhiệm vụ nhất định

Uỷ ban chung là uỷ ban được thành lập gồm thành viên của cả hai Viện nhằm giải

quyết các bất đồng giữa Thượng nghị viện và Hạ nghị viện trong quá trình xem xét, giải quyết đối với một biện pháp cụ thể

3.1 Thượng nghị viện:

Chủ tịch Thượng viện Patrick Leahy

Theo quy định tại Điểm 1 khoản 3 Điều 1 Hiến pháp 1787, thành viên của Thượng nghị viện do cơ quan lập pháp của các bang bầu ra, nhiệm kỳ sáu năm Mỗi bang

được bầu hai đại biểu Tuy nhiên, tại Điều khoản sửa đổi thứ 17 của Hiến pháp đã thay thế chế độ thành viên Thượng nghị viện do cơ quan lập pháp của các bang bầu bằng chế độ nhân dân trực tiếp bầu Theo quy định của Hiến pháp, cứ hai năm một lần lại tiến hành bầu lại 1/3 tổng số thượng nghị sĩ Vì vậy, trong mỗi cuộc bầu cử, các bang chỉ tiến hành bầu một thượng nghị sĩ Hiện nay, số thành viên của Thượng nghị viện là 100 đại biểu đại diện cho 50 bang, mỗi bang được cử hai đại biểu không phân biệt dân số mỗi bang Ứng cử viên thượng nghị sĩ phải là công dân Mỹ

đủ 30 mươi tuổi trở lên, đã có chín năm mang quốc tịch Mỹ và phải là người cư trú tại bang nơi họ ra tranh cử Cứ hai năm một lần, 1/3 tổng số thượng nghị sĩ được bầu lại

Cơ cấu tổ chức của Thượng nghị viện và Hạ viện nghị về cơ bản là giống nhau, gồm hai bộ phận sau: bộ phận chính thức được thành lập trên cơ sở luật định, bộ phận không chính thức do các đảng chính trị thành lập Bộ phận chính thức gồm Chủ tịch viện, Thư ký, các Uỷ ban thường trực, các uỷ ban khác, bộ máy giúp việc Bộ phận không chính thức cũng gồm hai tổ chức: tổ chức của đảng đoàn đại biểu chiếm đa

số ghế và tổ chức của đảng đoàn đại biểu chiếm thiểu số ghế

Chủ tịch Thượng Nghị viện : Theo Điều I(4) Hiến pháp 1787, Phó Tổng thống đương nhiên là Chủ tịch của Thượng nghị viện Trường hợp khuyết Phó Tổng thống, Thượng nghị viện sẽ tổ chức bầu Chủ tịch lâm thời trong số các thành viên của mình Chủ tịch Thượng viện là người lãnh đạo hoạt động, bảo đảm việc thực hiện quy chế của Viện; điều khiển các phiên họp của Thượng nghị viện (nhưng không tham gia biểu quyết, trừ trường hợp số phiếu ngang nhau trong một cuộc biểu quyết)

3.2 Hạ nghị viện :

Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi

Theo Khoản 2 Điều 1 Hiến pháp 1787, thành viên Hạ nghị viện do nhân dân các bang bầu ra trong cuộc bầu cử phổ thông đầu phiếu Ứng cử viên đại biểu Hạ nghị viện phải là công dân Mỹ đủ 25 tuổi trở lên, đã có ít nhất 7 năm mang quốc tịch Mỹ

và phải là người cư trú tại bang nơi họ ra tranh cử Số lượng thành viên Hạ nghị viện là 435 đại biểu đại diện cho 50 bang căn cứ vào số dân của bang Căn cứ vào

kết quả tổng điều tra dân số được tiến hành 10 năm một lần, có sự điều chỉnh trong việc phân bổ số đại biểu cho các bang Đồng thời, pháp luật quy định không tuỳ thuộc vào số dân, mỗi bang cũng được bầu ít nhất là một đại biểu Hiện nay, có 6 bang - Alaska, Delaware, North Dakota, South Dakota, Vermont, Wyoming - mỗi bang bầu 1 đại biểu và bang Caliornia đươc bầu 45 đại biểu theo tỷ lệ trung bình 1 đại biểu đại diện cho khoảng 530.000 dân

Theo quy định của Hiến pháp, nhiệm kỳ của Hạ nghị viện là hai năm bắt đầu từ thời điểm Hạ nghị viện tiến hành kỳ họp đầu tiên Với nhiệm kỳ ngắn như vậy nên cũng có những khó khăn nhất định cho hoạt động của Hạ nghị viện, bởi vì trong mỗi nhiệm kỳ của mình, Hạ nghị viện phải mất một thời gian để tổ chức bộ máy, các đại biểu vừa trúng cử chưa kịp làm quen với công việc lại phải nghĩ đến cuộc bầu cử cho nhiệm kỳ mới Để khắc phục nhược điểm này, các đảng chính trị khi đề

cử người của đảng ra làm đại biểu Hạ nghị viện, thường chọn người có thâm niên hoạt động lâu năm tại Quốc hội Theo con số thống kê, trong khoảng thời gian từ năm 1954 đến 1968, 92% số thành viên của Hạ nghị viện lần lượt tái cử qua các cuộc bầu cử

Hiến pháp không dành quyền đại diện cho Đặc khu Comlombia và các vùng lãnh thổ Tuy nhiên, Quốc hội cho phép họ bầu các đại biểu hoặc Ủy viên quốc hội với quyền tham dự và tranh luận tại các phiên họp của Quốc hội, nhưng không có quyền biểu quyết Các dân biểu phục vụ với nhiệm kỳ hai năm trong khi nhiệm kỳ dành cho Ủy viên quốc hội là bốn năm Đặc khu Columbia, Samoa, Guam và quần đảo Virgin, mỗi nơi có một đại biểu Riêng Puerto Rico bầu cho mình một Ủy viên Quốc hội

Chủ tịch Hạ nghị viện do Hạ nghị viện bầu ra trong số các thành viên của Viện Thực tế cho thấy, đảng nào chiếm đa số ghế ở Hạ nghị viện thì người của đảng đó

sẽ là Chủ tịch viện và thường là người của một trong hai đảng Cộng hoà hoặc đảng Dân chủ Chủ tịch Hạ nghị viện có vai trò quan trọng đối với tổ chức và hoạt động của Viện, là một trong số những nhân vật chủ chốt của đảng chiếm đa số ghế ở Hạ nghị viện Trong cơ cấu quyền lực, Chủ tịch Hạ nghị viện được coi là nhân vật đứng thứ ba sau Tổng thống, Chánh án Toà án Tối cao

4 Vai trò và thẩm quyền của nghị viện Hoa Kỳ

 Nghị viện Hoa Kỳ có những vai trò cơ bản sau:

1) Vai trò lập pháp 2) Vai trò giám sát 3) Vai trò phục vụ cử tri 4) Vai trò đại diện cho những lợi ích khác nhau

5) Vai trò giải quyết mâu thuẫn trong xã hội

6) Vai trò giáo dục công chúng

 Những thẩm quyền của Quốc hội Hoa Kỳ

Nghị viên Hoa Kỳ được trang bị thẩm quyền khá rộng lớn Thẩm quyền này cũng chính là nghĩa vụ và trách nhiệm, đồng thời tương ứng với vai trò của Nghi viện Khoản 1 Điều 1 Hiến pháp Mỹ nguyên thủy 1787 quy định: “Mọi quyền hành lập pháp do bản Hiến pháp này chấp thuận sẽ thuộc về Quốc hội Hợp chúng quốc Hoa

Kỳ, gồm Thượng và Hạ viện” Hiến pháp cũng quy định những thẩm quyền cụ thể

và những thẩm quyền chung cho Quốc hội Theo thời gian, các thẩm quyền ấy ngày càng có xu hướng nâng cao và mở rộng

Theo quy định tại Khoản 8 Điều 1 Hiến pháp thì những quyền cụ thể của Nghị viện bao gồm: quy định các loại thuế và biểu thuế nhập khẩu; vay tiền; quy định tài chính giữa các bang và thương mại quốc tế; quy định thủ tục cho công dân nhập quốc tịch; quy định về phá sản; in, đúc tiền và quy định giá trị của tiền, ban hành tiêu chuẩn trọng lượng và đo lường, trừng phạt sự giả mạo; thiết lập các trạm bưu điện và các đường bưu điện; quy định quyền tác giả và quyền sở hữu công nghiệp; thiết lập các tòa án liên bang dưới Tòa án Tối cao; trừng phạt những hành động cướp bóc và các hoạt động bất hợp pháp tiêu biểu khác; tuyên chiến, thiết lập và duy trì quân đội; kêu gọi và chỉ đạo các đội quân của các bang theo các luật nghĩa vụ

Quyền sửa đổi bổ sung Hiến pháp mà Nghị viện Hoa Kỳ thực hiện đã gia tăng và

mở rộng thẩm quyền cho thiết chế này Chẳng hạn, Nghị viện được chứng nhận việc bầu cử Tổng thống và Phó Tổng thống hoặc chọn Tổng thống và Phó Tổng thống trong trường hợp không có ứng viên nào giành được đa số phiếu bầu (Điều bổ sung thứ 20 và 25)

Có thể thấy, thẩm quyền về mặt đối nội quan trọng nhất của Nghị viện Hoa Kỳ là những quy định về thuế, sử dụng tiền và quy định về tổ chức Còn thẩm quyền đối ngoại quan trọng nhất là quyền tuyên chiến Hiến pháp cũng quy định cho Nghị viện hàng loạt quyền cụ thể khác như: ban hành các nguyên tắc áp dụng trong Nghị viện, quy định về tuyển cử đoàn, bác bỏ sự phủ quyết của Tổng thống

III So sánh Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Hoa Kỳ

1 Điểm tương đồng

Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Mỹ đều là cơ quan đại diện tối cao của nhân dân và đều do nhân dân bầu ra Cả hai đều nắm quyền lập pháp và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước mình do hiến pháp quy định

Cả 2 đều có vai trò đều là cầu nối giữa nhà nước và nhân dân, vai trò định hướng phát triển đất nước , xây dựng nhà nước pháp quyền , giáo dục , vai trò bảo vệ sự bình đẳng xã hội và cân bằng lợi ịch

Đều thành lập các ủy ban của Quốc hội hay Nghị viện với chức năng nhằm giám sát tối cao đối với các hoạt động của nhà nước

Thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân theo Hiến pháp, luật và nghị quyết

Đều quyết định những chính sách cơ bản về tài chính tiền tệ, tiền tệ quốc gia và kế hoạch phát triển về kinh tế- xã hội của đất nước , quyết định dự toán về ngân sách nhà nước và phân bổ ngân sách trung ương, phê chuẩn ngân sách nhà nước, quy định sửa đổi hoặc bãi bỏ các thứ thuế; quyết định phân chia các khoản thu và nhiệm vụ chi giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương

Quốc hội hay nghị viện đều quyết định vấn đề về chiến tranh và hòa bình của đất nước

Nguyên tác hoạt động của quốc hội Việt Nam và Nghị viện Mỹ là cả 2 đều làm việc theo chế độ hội nghị và quyết định theo đa số

2 Điểm Khác biệt

Quyền hạn - Quốc hội là cơ quan

cao nhất của Nhân dân ,

cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất nước CHXHCNVN có quyền lập hiến, lập pháp;

quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước

và giám sát tối cao đối với các cơ quan Nhà nước

- Quốc hội có quyền bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước, Chủ

- Nghị viện Hoa Kỳ không phải là cơ quan nắm giữ toàn bộ quyền lực nhà nước, cũng không phải là cơ quan thâu tóm toàn bộ quyền lực lập pháp của quốc gia Mặt khác, Hiến pháp HK cũng không cho phép Nghị viện HK

có quyền quyết định việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp

- Ở Hoa kỳ thì Tổng thống người giữ chức vụ

tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên

Ủy ban thường vụ Quốc hội và bãi bỏ các văn bản do Chủ tịch nước ban hành

( theo điều 70 Hiến pháp 2013)

cao nhất của quốc gia lại

do nhân dân bầu ra, đồng thời Tổng thống có quyền hạn phủ quyết các đọa luật do Nghị viện ban hành

Cơ cấu tổ chức Nước cộng hòa Xã hội

chủ nghĩa Việt nam là nhà nước đơn nhất áp dụng cơ cấu một viện, chính vì thế nhân dân bầu ra đại biểu quốc hội trong tổng tuyển cử

Hợp chủng quốc Hoa kỳ theo cơ cấu lưởng viện ( 2 viện) nên nhân dân bầu ra thành viên của Hạ viện, còn Thượng viện thì phân bổ theo số lượng từng bang-mỗi bang có 2 thượng nghị sĩ

Vị trí Quốc hội Việt Nam là cơ

quan đại biểu cao nhất của nhân dân Việt Nam và là

cơ quan cấp trung ương duy nhất do nhân dân toàn quốc bầu ra và bãi miễn

Quốc hội Mỹ là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân Mỹ nhưng không phải

là cơ quan cấp trung ương duy nhất do nhân dân toàn quốc bầu ra và bãi miễn Bởi theo quy định tại Khoản 1 Điều II, Hiến pháp Mỹ năm 1787, Tổng thống Mỹ cũng là cơ quan cấp trung ương được nhân dân toàn quốc bầu ra và bãi miễn theo thể thức nhất định

IV Tổng kết