TIỂU LUẬN NHẬP MÔN NĂNG LỰC THÔNG TIN TÁC ĐỘNG CỦA ĐẠI THẢM HỌA KÉP ĐỘNG ĐẤT, SÓNG THẦN MIỀN TẠI ĐÔNG NHẬT BẢN NGÀY 1132011 VÀ CÁC BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC THIÊN TAI Ở NHẬT BẢN

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2 4. Câu hỏi nghiên cứu: 3 5. Phương pháp nghiên cứu: 3 CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ CÁC HIỆN TƯỢNG THIÊN TAI ( ĐỘNG ĐẤT, SÓNG THẦN…) Ở NHẬT BẢN. 3 1.1 Khái niệm về các thảm họa tự nhiên: động đất, sóng thần, núi lửa. 3 1.2 Thiệt hại do các thảm họa thiên tai gây ra cho Nhật Bản. 4 1.2.1 Thiệt hại về kinh tế 4 1.2.2 Thiệt hại về xã hội 5 CHƯƠNG II: SỰ KIỆN THẢM HỌA KÉP ĐỘNG ĐẤT, SÓNG THẦN XẢY RA TẠI MIỀN ĐÔNG BẮC NƯỚC NHẬT NGÀY 1132011 6 2.1 Bối cảnh xảy ra thiên tai kinh hoàng 10 năm về trước. 6 2.2 Diễn biến, tác động của trận thiên tai lịch sử ngày 1132011. 8 2.3 Hậu quả nặng nề từ dư chấn động đất, sóng thần T32011 tại các tỉnh miền Đông Bắc Nhật Bản. 9 2.3.1 Thiệt hại về con người 9 2.3.2 Sự cố rò rỉ chất phóng xạ từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima do sóng thần. 10 2.3.3 Thiệt hại về giao thông, đường xá, nhà cửa… 12 2.4 Phản ứng của chính quyền, người dân Nhật Bản 15 CHƯƠNG III: CÁC BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC THIÊN TAI CỦA NHẬT BẢN. 16 3.1 Chuẩn bị trước, các biện pháp dự phòng của người dân Nhật Bản 16 3.2 Việc phải làm sau khi xảy ra một trận động đất 16 3.3 Việc phải làm trong khi xảy ra động đất: 17 3.4 Các biện pháp phục hồi, tái thiết sau thiên tai của chính quyền Nhật Bản. 17 KẾT LUẬN: 18 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO: 19 PHỤ LỤC: 21 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nhật Bản – một quốc đảo nằm ở phía Đông Bắc của Châu Á, phía Tây của Thái Bình Dương, là một quốc đảo do 4 hòn đảo lớn hợp thành.. Theo thuyết kiến tạo mảng (plate tectonics), Nhật Bản nằm trên chỗ tiếp xúc giữa 4 mảng kiến tạo là ÁÂu, Bắc Mỹ, Thái Bình Dương và Philippines. Các quần đảo của Nhật Bản hình thành do vài đợt vận động tạo núi và có từ cách đây lâu nhất là 2,4 triệu năm. Xét về mặt địa chất học, như vậy là rất trẻ.Chính vì vậy, Nhật Bản có hai đặc trưng tự nhiên khiến cho nước này nổi tiếng thế giới đó là nhiều núi lửa, lắm động đất. Mỗi năm Nhật Bản chịu vào khoảng 1000 trận động đất. Các hoạt động địa chấn này đặc biệt tập trung vào vùng Kanto, nơi có thủ đô Tokyo và người ta cho rằng cứ 60 năm Tokyo lại gặp một trận động đất khủng khiếp. Động đất với mức 7 hoặc 8 trong thang Richter đã từng xảy ra ở Nhật Bản. Động đất cấp 3, 4 xảy ra thường xuyên. Những thiên tai tại Nhật luôn là nỗi ám ảnh kinh hoàng với những con số vô cùng khủng khiếp. Có thể nói, sống trong một hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt như vậy cũng là một yếu tố để người Nhật trở nên bản lĩnh, kiên cường và chuyên nghiệp. Tinh thần và những kinh nghiệm phòng chống thiên tai của Nhật là điều mà cả thế giới nên học hỏi. Người dân Nhật Bản và các nhà khoa học, các nhà chức trách đã buộc phải chấp nhận sống chung với động đất, thiên tai. Nếu như việc nghiên cứu, cảnh báo thuộc về các nhà khoa học. Việc phát động những cảnh báo, dự đoán được các cơ quan chức năng thực hiện vô cùng nhanh chóng, đồng bộ và sự phối hợp của người dân cũng rất nghiêm túc và đầy kinh nghiệm. Những cảnh tượng người dân Nhật xếp hàng mua đồ tích trữ thức ăn khi có cảnh báo thiên tai đã quá đỗi quen thuộc. Đã 10 năm trôi qua kể từ ngày đại thảm họa kép xảy ra tại miền Đông nước Nhật. Thế giới không thể nào quên cảnh tượng kinh hoàng xảy ra lúc hơn 14 giờ ngày 1132011 tại Nhật Bản. Đúng 14h46 theo giờ đại phương, đại địa chấn Honshu độ lớn 9,1 khởi phát ngoài khơi hòn đảo Honshu ở phía Đông Bắc nước này, gây ra sóng thần cao đến 40 mét ập vào đất liền, phá hủy mọi thứ trên đường đi của nó. Và tất nhiên, hậu quả của nó để lại nặng nề hơn bao giờ hết. Nhà cửa đổ sập, tàu thuyền bị cuốn lên đất liền, đường xá ngập trong bùn đất và mảnh vỡ, nhiều thị trấn bị xóa sổ khỏi bản đồ. Tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima nằm gần bờ biển, sóng thần tấn công đã làm hỏng hoàn toàn các hệ thống làm mát thanh nhiên liệu hạt nhân, gây ra thảm hoạ nghiêm trọng, khiến các vùng dân cư xung quanh bị nhiễm phóng xạ. Nhiều nơi 10 năm sau con người vẫn chưa thể sinh sống trở lại. Do đó, với mong muốn có cái nhìn toàn diện hơn và sâu sắc hơn về các thiên tai, thảm họa vẫn luôn thường trực xảy ra tại đất nước mặt trời mọc mà tiêu biểu là đại thảm họa kép lớn nhất trong lịch sử ngày 1132011 và các biện pháp phòng, chống, đối phó và xử lí với các thảm họa thiên nhiên của những con người bản lĩnh, kiên cường, em xin được chọn đề tài nghiên cứu : “Tác động của đại thảm họa kép động đất, sóng thần tại miền Đông Nhật Bản ngày 1132011 và các biện pháp khắc phục thiên tai ở Nhật Bản”. 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài này nhằm tìm ra tác động của thảm họa thiên tai như động đất, sóng thần đối với đời sống, kinh tế, xã hội Nhật Bản, cụ thể qua sự kiện thảm họa kép ngày 1132011 và cách ứng phó của người dân, cơ quan chính quyền đối với việc dự đoán, phòng bị và xử lý hậu quả sau thiên tai. Nhiệm vụ nghiên cứu: Phân tích cơ sở lý luận về hiện tượng thiên tai cực đoan ở Nhật Bản qua sự kiện ngày 1132011 và các biện pháp khắc phục thiên tai của chính quyền Nhật Bản. Thống kê những thiệt hại cho thấy hậu quả tàn phá nặng nề của thiên tai tại Nhật. Chỉ ra các biện pháp khắc phục thiên tai, các chính sách khôi phục mà người Nhật áp dụng để vực dậy nền kinh tế, khôi phục lại cuộc sống bình thường cho người dân. 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Tác động của trận thiên tai ngày 1132011 đối với kinh tế xã hội ở Nhật Bản và những giải pháp khôi phục lại nền kinh tế, khắc phục hậu quả để lại do động đất, sóng thần. Phạm vi nghiên cứu: Miền Đông Bắc Nhật Bản. 4. Câu hỏi nghiên cứu: Trận thảm họa kép xảy ra ngày 1132011 có tác động như thế nào đến các tỉnh miền Đông Bắc Nhật Bản và chính quyền địa phương đã đưa ra những cách khắc phục nào giúp trở lại tình trạng bình thường? 5. Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp được áp dụng trong bài nghiên cứu này là: phương pháp định tính, quan sát tham gia và thu thập tài liệu. CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ CÁC HIỆN TƯỢNG THIÊN TAI ( ĐỘNG ĐẤT, SÓNG THẦN…) Ở NHẬT BẢN. 1.1 Khái niệm về các thảm họa tự nhiên: động đất, sóng thần, núi lửa. Thiên tai (còn được gọi là thảm hoạ thiên nhiên) là hiệu ứng của một tai biến tự nhiên (ví dụ lũ lụt, bão, phun trào núi lửa, động đất, sóng thần hay lở đất) có thể ảnh hưởng tới môi trường, và dẫn tới những thiệt hại về tài chính, môi trường vàhay con người. Thiệt hại do thảm hoạ tự nhiên phụ thuộc vào khả năng chống đỡ và phục hồi của con người với thảm hoạ. Sự hiểu biết này được tập trung trong công thức: thảm hoạ xảy ra khi rủi ro xuất hiện cùng sự dễ bị tổn thương. Một rủi ro thiên nhiên vì thế không thể dẫn tới thảm hoạ tự nhiên tại các khu vực không dễ bị tổn thương, ví dụ những trận động đất lớn tại các khu vực không có người ở. Thuật ngữ tự nhiên do vậy đã bị tranh cãi bởi các sự kiện đơn giản không phải là rủi ro hay thảm hoạ nếu không liên quan tới con người. (“Wikipedia,” 2021). Động đất là hiện tượng rung động đột ngột của vỏ Trái đất, mạnh hay yếu tuỳ từng trận (xác định bằng độ Richter) do sự dịch chuyển các mảng thạch quyển hoặc các đứt gãy ở dưới mặt đất và truyền qua các khoảng cách lớn. Một chấn động đơn độc thường kéo dài không quá vài giây, những trận động đất nghiêm trọng nhất cũng chỉ kéo dài tối đa là 3 phút. (Động Đất Là Gì?, n.d.). Sóng thần (tiếng Nhật: 津波 tsunami) là một loạt các đợt sóng tạo nên khi một thể tích lớn của nước đại dương bị chuyển dịch chớp nhoáng trên một quy mô lớn. Động đất cùng những dịch chuyển địa chất lớn bên trên hoặc bên dưới mặt nước, núi lửa phun và va chạm thiên thạch đều có khả năng gây ra sóng thần. Đây là một loại hình thiên tai mà cho đến nay con người vẫn chưa thể tìm ra giải pháp để dự báo hoặc biết trước. Hậu quả tai hại của sóng thần có thể ở mức cực lớn. Nó tàn phá, cuốn trôi nhà cửa, xe cộ, cơ sở vật chất và giết chết bằng nhấn chìm trong nước đến hàng trăm ngàn người trong vài giờ. (“Sóng thần Wikipedia ,” 2021) Cũng là một loại thiên tai phổ biến ở Nhật, Bão ở Nhật hay chính xác hơn là những trận siêu bão cũng là một nỗi ám ảnh vô cùng lớn. Nếu như người Nhật đã quen và được trang bị kỹ năng chống bão vô cùng chuyên nghiệp thì đối với những người nước ngoài tại Nhật như những du học sinh Nhật Bản, hay người đi xuất khẩu lao động, khách du lịch bão ở Nhật là một nỗi sợ hãi vô cùng lớn. Bởi đây không chỉ là những cơn bão bình thường như ở Việt Nam mà đều là bão lớn với sức phá hoại vô cùng lớn. Với diện tích hơn 60% là đồi núi, lại cộng thêm vỏ địa chất vô cùng phức tạp thường xuyên xảy ra các trận động đất thì núi lửa cũng là một loại thiên tai đáng quan ngại ở Nhật Bản. Ở Nhật có tổng cộng 186 núi lửa còn hoạt động. Núi Phú Sĩ – biểu tượng của Nhật Bản cũng là một ngọn núi lửa. Khi núi lửa phun trào thường sẽ gây thiệt hại đến các cơ sở vật chất xung quanh núi lửa nhưng khói mà núi lửa bốc lên đã nhiều lần làm các chuyến bay đến khu vực đó bị hoãn vì khói quá dày đặc. 1.2 Thiệt hại do các thảm họa thiên tai gây ra cho Nhật Bản. 1.2.1 Thiệt hại về kinh tế : Theo một ước tính mới nhất, thiệt hại kinh tế do trận thiên tai tại Nhật Bản gây ra có thể lên đến con số 300 tỷ USD. Các nhà phân tích hy vọng khoảng 10%20% chi phí kinh tế của trận động đất sẽ ro các công ty bảo hiểm tư nhân bù đắp, và phần lớn trong số này sẽ đủ vốn để chi trả. Với khả năng thiệt hại có thể vượt quá 200 tỷ USD, sự kiện này sẽ vẫn là một trong những thảm họa tồi tệ nhất trong lịch sử ngành bảo hiểm. Cơn chấn động lập tức có tác động mạnh mẽ lên những doanh nghiệp như Toyota, Nissan và Honda. Các tập đoàn này đều phải ngừng toàn bộ hoạt động sản xuất tự động đến 14 tháng 3. Tổng thư ký nội các Yukio Edano cho biết chính phủ Nhật Bản sẽ triệu tập vào ngày 13 tháng 3 để đánh giá những tác động kinh tế của thảm họa. Ông cũng nói với đài NHK rằng khoảng 200 tỉ ¥ còn trong ngân sách dành cho tài khóa hợp nhất (kết thúc vào ngày 31 tháng 3) sẽ được sử dụng để tài trợ cho các nỗ lực hồi phục tức thời. Các biện pháp bổ sung cũng có thể làm tổn thương nợ công của Nhật Bản (hiện đang đứng cao nhất thế giới). Điều này có thể gây ảnh hưởng xấu đến nhu cầu trái phiếu chính phủ. (“Động đất và sóng thần Tōhoku 2011,” 2021a) Ngân hàng thế giới cảnh báo, thảm họa tại Nhật Bản có thể sẽ khiến xuất khẩu của nhiều quốc gia đang phát triển ở Đông Á giảm khoảng 1,5% do các nhà sản xuất ở những nước này phải đối mặt với tình trạng gián đoạn nguồn cung. Các công ty Hàn Quốc đang phải chịu mức giá rất cao để mua các con chip, còn các nhà xuất khẩu xe hơi Thái Lan cũng sẽ không khỏi điêu đứng do nguồn cung hiện tại các phụ tùng nhập khẩu từ Nhật Bản sẽ chỉ đủ dùng cho tháng Tư. (Sau Thảm Họa, Nhật Thiệt Hại 300 Tỷ USD, n.d.) Các nhà phân tích kinh tế khẳng định rằng, cuối cùng thì các thảm họa sẽ cải thiện nền kinh tế của Nhật Bản, với cơ hội việc làm gia tăng dựa trên những nỗ lực phục hồi nền kinh tế. JPMorgan Chase đưa ra phân tích dựa trên trận động đất San Francisco 1989 và động đất Northridge 1994, với nội dung chỉ ra rằng những thảm họa tự nhiên sau cùng sẽ thực sự làm tăng sản xuất. Một nhà phân tích của tổ chức tài chính châu Âu Société Générale đưa ra dự đoán rằng nền kinh tế Nhật Bản sẽ suy giảm vào tháng 3 nhưng sẽ hồi sinh mạnh mẽ ở những tháng tiếp theo.Có thể nói, sau thiên tai không một quốc gia nào là không bị ảnh hưởng đến nền kinh tế. 1.2.2 Thiệt hại về xã hội Mạng lưới giao thông của Nhật Bản bị gián đoạn nghiêm trọng. Phải mất hàng giờ sau trận động đất, vài dịch vụ đường sắt mới được nối lại. Nhiều dịch vụ đường sắt khác xung quanh Nhật Bản cũng bị hoãn lại. Công ty đường sắt Đông Nhật Bản đình chỉ tất cả các hoạt động trong cả ngày.Bốn chuyến tàu trên các tuyến đường ven biển bị mất tích. Dịch vụ điện thoại di động và điện thoại cố định bị gián đoạn chủ yếu trong khu vực bị ảnh hưởng. Tại những nơi cơ sở hạ tầng cơ bản vẫn còn, các dịch vụ Internet phần lớn không bị tác động mặc dù trận động đất đã làm hư hỏng vài phần của hệ thống cáp ngầm dưới biển được lắp đặt tại khu vực bị ảnh hưởng. Các hệ thống này có thể định tuyến lại xung quanh các phân đoạn bị hư hỏng vào liên kết dự phòng. Tại Nhật Bản, ban đầu chỉ có một vài trang web không thể truy cập được. Một số nhà cung cấp điểm truy cập không dây (Wifi hotspot) đã phản ứng với trận động đất bằng cách cung cấp đường truyền miễn phí qua mạng của họ. Tất cả các cảng của Nhật Bản phải đóng cửa một thời gian ngắn sau trận động đất, đập thủy lợi bị vỡ gây ra lũ lụt và cuốn trôi nhà cửa. Ngay sau khi tai họa xảy ra, có báo cáo ít nhất 1,5 triệu hộ gia đình tại Nhật Bản bị mất nước. Một số nhà máy điện thông thường và nhà máy điện hạt nhân đã ngừng hoạt động sau trận động đất. Chưa kể các nhà máy điện hạt nhân đứng trước nguy cơ rò rỉ chất phóng xạ ra ngoài. Các tòa nhà bị phá hủy bởi sóng thần đã giải phóng vào không khí hàng nghìn tấn hóa chất phá hủy tầng ôzôn và khí nhà kính. (Trang Thông Tin Phòng Chống Thiên TaiVăn Phòng Nội Các, n.d.) CHƯƠNG II: SỰ KIỆN THẢM HỌA KÉP ĐỘNG ĐẤT, SÓNG THẦN XẢY RA TẠI MIỀN ĐÔNG BẮC NƯỚC NHẬT NGÀY 1132011 2.1 Bối cảnh xảy ra thiên tai kinh hoàng 10 năm về trước. Dịch chuyển của mảng kiến tạo Thái Bình Dương và mảng Bắc Mỹ tại rãnh Nhật Bản với tốc độ 8 cmnăm qua quãng thời gian lâu dài đạt một mức độ đủ lớn làm đứt gãy liên kết giữa hai mảng này dẫn đến sự trượt lên nhau của hai mảng. Mảng Thái Bình Dương đâm xuống phía dưới, mảng Bắc Mỹ trượt lên trên. Kết quả là sự sụt lở và sự trồi lên của đáy biến tạo nên động đất và sóng thần. Động đất và sóng thần Tōhoku 2011 (東日本大震災 (Đông Nhật Bản đại chấn tai) Higashi Nihon Daishinsai) là một trận động đất mạnh 9,0 MW ngoài khơi Nhật Bản xảy ra lúc 05:46 UTC (14:46 giờ địa phương) vào ngày 11 tháng 3 năm 2011. Trận động đất có vị trí chấn tâm nằm cách ngoài khơi bờ biển phía Đông bán đảo Oshika, Tōhoku 72 kilômét (45 dặm) tại độ sâu 32 kilômét (20 dặm). Cơ quan Khí tượng Nhật Bản ghi nhận cường độ mạnh nhất của thảm họa ở mức 7 tại miền Bắc tỉnh Miyagi, mức 6 tại các tỉnh khác và mức 5 tại Tōkyō. (“Động đất và sóng thần Tōhoku 2011,” 2021a). Trận động đất đã gây ra sóng thần lan dọc bờ biển Thái Bình Dương của Nhật Bản và ít nhất 20 quốc gia, bao gồm cả bờ biển phía Tây của Bắc và Nam Mỹ. Sóng thần cao đến 38,9 m đã đánh vào Nhật Bản chỉ vài phút sau động đất, tại một vài nơi sóng thần tiến vào đất liền 10 km. Đây là trận động đất mạnh nhất từng được ghi nhận ở Nhật Bản, và là trận động đất mạnh thứ tư trên thế giới theo thống kê hiện đại, bắt đầu vào năm 1900. Ảnh hưởng của trận động đất đã được cảm nhận trên khắp thế giới, từ các vịnh hẹp ở Na Uy cho đến tảng băng ở Nam Cực. Gần Oarai, sóng thần tạo ra một xoáy nước lớn ngoài khơi. Sóng thần lan truyền khắp khu vực Thái Bình Dương đến toàn bộ bờ biển Thái Bình Dương của Bắc và Nam Mỹ từ Alaska đến Chile. Nó tạo ra những con sóng cao đến 3,6 m dọc theo bờ biển Kauai và Hawaii trong chuỗi quần đảo Hawaii và những con sóng cao 5 m dọc theo đảo Shemya trong chuỗi quần đảo Aleutian. Vài giờ sau, sóng cao 2,7 m tấn công các bờ biển California và Oregon ở Bắc Mỹ.(Nhìn lại 10 năm thảm họa kép động đất sóng thần ở Nhật Bản, n.d.) Theo các ghi chép về cường độ động đất, đây là trận động đất mạnh nhất từng xảy ra ở Nhật Bản và là một trong năm trận động đất mạnh nhất thế giới từ khi các thiết bị ghi nhận được sử dụng từ năm 1900. Đây được cho là sự va đập kiến tạo lớn nhất giữa Bắc Mỹ và Thái Bình Dương trong 1.200 năm. Thủ tướng Nhật Bản Naoto Kan tuyên bố: Trong vòng 65 năm từ sau Thế Chiến thứ II, đây là cuộc khủng hoảng khó khăn và gay go nhất mà Nhật Bản phải đối mặt. Trận động đất đã di chuyển đảo Honshu 2,4 m về phía Đông và làm lệch trục Trái Đất khoảng 10 cm. (“Động đất và sóng thần Tōhoku 2011,” 2021b) 2.2 Diễn biến, tác động của trận thiên tai lịch sử ngày 1132011. Trước đó vào ngày 93 ở khu vực này đã có trận động đất 7,2 thang độ lớn mô men và 3 dư chấn có độ lớn trên 6,0; và nhiều chấn động có độ lớn trên 5 trong ngày 103. Một phút trước khi ảnh hưởng của động đất được cảm nhận ở Tokyo, hệ thống cảnh báo sớm động đất được liên kết từ hơn 1.200 địa chấn kế ở Nhật Bản đã gởi tín hiệu cảnh báo lên trên truyền hình về nguy hiểm của trận động đất đến hàng triệu người. Điều này là có thể vì sóng S, truyền với tốc độ 4 kms, mất khoảng 90 giây trên quãng đường 373 km đến Tokyo. Cảnh báo sớm từ JMA được tin là đã cứu sống nhiều người. Trận động đất xảy ra phía Tây Thái Bình Dương, cách phía Đông của thành phố Sendai, Honshu, Nhật Bản 130 km. Chấn tâm cách Tokyo 373 kilômét (232 dặm). Dư chấn có độ lớn 7,1thang độ lớn mô men xảy ra sau chấn động chính 40 phút. Có hơn 40 dư chấn có độ lớn từ 5 thang độ lớn mô men trở lên được ghi nhận chỉ trong vài giờ sau chấn động chính. Ban đầu Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ báo độ lớn trận động đất là 7,9 nhưng sau đó hiệu chỉnh lại là 8,8 và 8,9 Mw. JMA đánh giá rằng các dư chấn của trận động đất này rất mạnh, tính đến thời điểm 12 giờ ngày 16 tháng 3 năm 2011 số dư chấn lớn hơn 7,0 là 3, và số dư chấn lớn hơn 6,0 là 48. Dư chấn đã xảy ra trên phạm vi rộng thuộc địa phận bờ biển các tỉnh Iwate, Miyagi, Fukushima, và Ibaraki. Trận động đất xảy ra vận động trồi lên từ 5 đến 8 mét của lớp địa chất trải dài 180 km dưới đáy biển, ở vị trí ngoài khơi cách bờ biển Đông Tōhoku 60 km. Kết quả là một cơn sóng thần lớn tiêu hủy mọi thứ dọc theo bờ biển Thái Bình Dương của quần đảo phía Bắc Nhật Bản, gây thiệt hại hàng ngàn sinh mạng và tàn phá toàn bộ các tỉnh trong khu vực bị ảnh hưởng. Sóng thần lan truyền khắp Thái Bình Dương, hành động cảnh báo cũng như sơ tán diễn ra nhanh chóng ở nhiều nước có chung biên giới bờ biển Thái Bình Dương, gồm Bắc và Nam Mỹ, từ Alaska đến Chile. Tuy nhiên, dù sóng thần có ảnh hưởng lên nhiều vùng trong những khu vực trên nhưng chỉ gây ra tác động tương đối nhỏ. Vùng bờ biển Thái Bình Dương của Chile là là nơi cách xa Nhật Bản nhất, vào khoảng 17.000 km, chỉ chịu ảnh hưởng sóng thần cao 2 m. Trong khi tại Tarō, Iwate, sóng thần ước tính cao đến 37,9 mét. Sóng thần cao 10 m được quan sát ở sân bay Sendai, gần bờ biển của tỉnh Miyagi. Dù xảy ra ở Nhật Bản, trận động đất đã kích hoạt cảnh báo sóng thần trên khắp lòng chảo Thái Bình Dương. Từ tâm chấn, sóng thần đổ xô từng đợt với tốc độ tiếp cận khoảng 800 kmh. Nó tạo ra những con sóng cao 3,3 3,6 mét dọc theo bờ biển Kauai và Hawaii và những con sóng cao 1,5 mét dọc theo đảo Shemya trong chuỗi quần đảo Aleutian. Vài tiếng sau, loạt sóng thần cao đến 2,7 mét tấn công vào bờ biển California và Oregon ở Bắc Mỹ. Cuối cùng, khoảng 18 giờ sau đại địa chấn Honshu, sóng cao 0,3 mét vẫn ập vào bờ Nam Cực và khiến một phần của Thềm băng Sulzberger bị tách vỡ. (baotintuc.vn, 2021) 2.3 Hậu quả nặng nề từ dư chấn động đất, sóng thần T32011 tại các tỉnh miền Đông Bắc Nhật Bản. 2.3.1 Thiệt hại về con người Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản đã xác nhận số người thiệt mạng lên đến 15.893 người, 6.152 người bị thương và 2.572 người mất tích tại 18 tỉnh. Tổ chức Cứu trợ Trẻ em đưa nguồn tin có khoảng hơn 100.000 trẻ em đã phải rời khỏi nhà cửa hư hại, trong số đó có những đứa trẻ bị tách rời khỏi gia đình do trận động đất xảy ra vào ngày học trong tuần. Ngày 14 tháng 3, hãng thông tấn Kyodo đưa tin 2.000 thi thể nạn nhân đã được tìm thấy dọc bờ biển thuộc tỉnh Miyagi.Có nguồn tin tức về bốn chuyến tàu chở một lượng hành khách chưa xác định đã biến mất ở vùng ven biển trong cơn sóng thần. Một trong những chiếc tàu thuộc tuyến Sensaki đã được tìm thấy vào buổi sáng trong tình trạng trật đường ray. Toàn bộ hành khách đều được trực thăng cảnh sát cứu sống. Sau đó, tạp chí Der Spiegel đăng tải thông tin về 5 chuyến tàu mất tích tại tỉnh Miyagi đã được tìm thấy, tất cả hành khách đều an toàn. Mặc dù nguồn tin này có thể không xác nhận được từ phía địa phương. Ngày 11 tháng 3, dịch vụ tìm người qua mạng của Google, trước đây từng được sử dụng trong các trận động đất ở Haiti, Chile và Christchurch, New Zealand, đã thu thập thông tin về những người sống sót và vị trí của họ. Dịch vụ tìm kiếm người thân phi lợi nhuận NOKR đang hỗ trợ chính phủ Nhật Bản trong việc tìm những thân nhân mất tích hoặc đã chết của người dân bị ảnh hưởng. Các báo cáo ban đầu về con số thương vong do sóng thần gây ra khoảng hàng trăm người với hàng trăm người mất tích. Nhưng số liệu này đều tăng đáng kể trong những ngày tiếp theo khi tiến hành hoạt động cứu hộ. Có những cộng đồng bị xóa sổ một nửa hoặc thậm chí toàn bộ dân cư. Đa số người thiệt mạng là nạn nhân của sóng thần. Hơn 12 nạn nhân là người từ 65 tuổi trở lên. Có thể nói, đây là mất mát lớn nhất, xót xa nhất mà mỗi lần thiên tai đi qua để lại. Mất đi gia đình, người thân là điều không một ai trong chúng ta mong muốn, đã 10 năm trôi qua, những người Nhật Bản và người dân thế giới vẫn luôn hướng về lễ tưởng niệm những nạn nhân xấu số của thảm họa động đất và sóng thần vào ngày 1132011. 2.3.2 Sự cố rò rỉ chất phóng xạ từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima do sóng thần. Tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi ở tỉnh Fukushima, cơn sóng khổng lồ đã tràn qua các hệ thống bảo vệ và làm ngập các lò phản ứng, gây ra thảm họa nghiêm trọng. Thảm họa đã làm tê liệt nhà máy điện Fukushima Daiichi, buộc hơn 160.000 cư dân phải sơ tán theo lệnh hoặc tự nguyện vì rò rỉ phóng xạ trong không khí. (Thảm họa Fukushima, 2021) Các hệ thống cảnh báo tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi đã phát hiện ra trận động đất vào ngày 11.3.2011 và tự động đóng các lò phản ứng hạt nhân. Vào lúc 15 giờ 30 ngày 12.3.2011, một vụ nổ đã xảy ra tại một trong những lò phản ứng hạt nhân bị trục trặc ở nhà máy điện Fukushima Daiichi. Máy phát điện diesel khẩn cấp được kích hoạt để tiếp tục bơm chất làm mát xung quanh các lõi trong lò phản ứng, vốn vẫn cực kỳ nóng ngay cả khi các phản ứng hạt nhân dừng lại. Tuy nhiên, ngay sau đó, một con sóng cao hơn 14 mét ập vào nhà máy Fukushima. Nước tràn qua con đê biển bao quanh nhà máy, làm ngập nhà máy điện và làm sập các máy phát điện khẩn cấp. Các công nhân đã bơm nước biển vào nhà máy điện hạt nhân, cố gắng làm mát các lò phản ứng vì hệ thống làm mát đã bị hỏng. Sau đó, công nhân gấp rút khôi phục lại nguồn điện, nhưng trong những ngày sau đó, nhiên liệu hạt nhân tại 3 trong số các lò phản ứng đã quá nóng và làm tan chảy một phần các lõi (điều này được gọi là nóng chảy hạt nhân). Hai vụ nổ khác đã làm rung chuyển nhà máy điện vào ngày 14 15.3.2011, và sau đó ngọn lửa bùng phát tại một lò phản ứng, làm hư hỏng nặng các tòa nhà. Chất phóng xạ bắt đầu rò rỉ vào bầu khí quyển và Thái Bình Dương. (Thảm họa Fukushima, 2021) Nổ nhà máy điện hạt nhân đã khiến môi trường bị ảnh hưởng nặng nề, bao gồm cả việc ô nhiễm đến nguồn nước và thức ăn. Bên trong nhà máy Fukushima I mặc dù đã qua 9 năm sau thời khắc lịch sử đó nơi này vẫn không thể có sự tồn tại của con người. Các nhà khoa học chỉ kiểm định, phân tích dựa vào robot. Tuy vậy, ở một số khu vực bên trong nhà máy điện hạt nhân này robot vẫn không thể hoạt động vì lượng hạt nhân rò rỉ ở mức quá cao. (Nhìn Lại 9 Năm Sau Thảm Họa Kép Fukushima | SONGHANTOURIST, n.d.)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ HỌC PHẦN: NHẬP MÔN NĂNG LỰC THÔNG TIN

ĐỀ TÀI: TÁC ĐỘNG CỦA ĐẠI THẢM HỌA KÉP ĐỘNG

ĐẤT, SÓNG THẦN MIỀN TẠI ĐÔNG NHẬT BẢN NGÀY 11/3/2011

VÀ CÁC BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC THIÊN TAI Ở NHẬT BẢN.

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ CÁC HIỆN TƯỢNG THIÊN TAI ( ĐỘNG ĐẤT, SÓNG

1.1 Khái niệm về các thảm họa tự nhiên: động đất, sóng thần, núi lửa 3 1.2 Thiệt hại do các thảm họa thiên tai gây ra cho Nhật Bản 4

CHƯƠNG II: SỰ KIỆN THẢM HỌA KÉP ĐỘNG ĐẤT, SÓNG THẦN XẢY RA TẠI

2.1 Bối cảnh xảy ra thiên tai kinh hoàng 10 năm về trước 6 2.2 Diễn biến, tác động của trận thiên tai lịch sử ngày 11/3/2011 8 2.3 Hậu quả nặng nề từ dư chấn động đất, sóng thần T3/2011 tại các tỉnh miền Đông

2.3.2 Sự cố rò rỉ chất phóng xạ từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima do sóng thần.

10 2.3.3 Thiệt hại về giao thông, đường xá, nhà cửa… 12

CHƯƠNG III: CÁC BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC THIÊN TAI CỦA NHẬT BẢN 16 3.1 Chuẩn bị trước, các biện pháp dự phòng của người dân Nhật Bản 16

3.2 Việc phải làm sau khi xảy ra một trận động đất 16

3.4 Các biện pháp phục hồi, tái thiết sau thiên tai của chính quyền Nhật Bản. 17

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nhật Bản – một quốc đảo nằm ở phía Đông Bắc của Châu Á, phía Tây của TháiBình Dương, là một quốc đảo do 4 hòn đảo lớn hợp thành Theo thuyết kiến tạo mảng(plate tectonics), Nhật Bản nằm trên chỗ tiếp xúc giữa 4 mảng kiến tạo là Á-Âu, Bắc

Mỹ, Thái Bình Dương và Philippines Các quần đảo của Nhật Bản hình thành do vàiđợt vận động tạo núi và có từ cách đây lâu nhất là 2,4 triệu năm Xét về mặt địa chấthọc, như vậy là rất trẻ.Chính vì vậy, Nhật Bản có hai đặc trưng tự nhiên khiến chonước này nổi tiếng thế giới đó là nhiều núi lửa, lắm động đất Mỗi năm Nhật Bản chịuvào khoảng 1000 trận động đất Các hoạt động địa chấn này đặc biệt tập trung vàovùng Kanto, nơi có thủ đô Tokyo và người ta cho rằng cứ 60 năm Tokyo lại gặp mộttrận động đất khủng khiếp Động đất với mức 7 hoặc 8 trong thang Richter đã từng xảy

ra ở Nhật Bản Động đất cấp 3, 4 xảy ra thường xuyên

Những thiên tai tại Nhật luôn là nỗi ám ảnh kinh hoàng với những con số vô cùngkhủng khiếp Có thể nói, sống trong một hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt như vậy cũng

là một yếu tố để người Nhật trở nên bản lĩnh, kiên cường và chuyên nghiệp Tinh thần

và những kinh nghiệm phòng chống thiên tai của Nhật là điều mà cả thế giới nên họchỏi Người dân Nhật Bản và các nhà khoa học, các nhà chức trách đã buộc phải chấpnhận sống chung với động đất, thiên tai Nếu như việc nghiên cứu, cảnh báo thuộc vềcác nhà khoa học Việc phát động những cảnh báo, dự đoán được các cơ quan chứcnăng thực hiện vô cùng nhanh chóng, đồng bộ và sự phối hợp của người dân cũng rấtnghiêm túc và đầy kinh nghiệm Những cảnh tượng người dân Nhật xếp hàng mua đồtích trữ thức ăn khi có cảnh báo thiên tai đã quá đỗi quen thuộc

Đã 10 năm trôi qua kể từ ngày đại thảm họa kép xảy ra tại miền Đông nước Nhật.Thế giới không thể nào quên cảnh tượng kinh hoàng xảy ra lúc hơn 14 giờ ngày11/3/2011 tại Nhật Bản Đúng 14h46 theo giờ đại phương, đại địa chấn Honshu độ lớn9,1 khởi phát ngoài khơi hòn đảo Honshu ở phía Đông Bắc nước này, gây ra sóng thầncao đến 40 mét ập vào đất liền, phá hủy mọi thứ trên đường đi của nó Và tất nhiên,hậu quả của nó để lại nặng nề hơn bao giờ hết Nhà cửa đổ sập, tàu thuyền bị cuốn lênđất liền, đường xá ngập trong bùn đất và mảnh vỡ, nhiều thị trấn bị xóa sổ khỏi bản đồ

Tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima nằm gần bờ biển, sóng thần tấn công đã làmhỏng hoàn toàn các hệ thống làm mát thanh nhiên liệu hạt nhân, gây ra thảm hoạnghiêm trọng, khiến các vùng dân cư xung quanh bị nhiễm phóng xạ Nhiều nơi 10năm sau con người vẫn chưa thể sinh sống trở lại

Do đó, với mong muốn có cái nhìn toàn diện hơn và sâu sắc hơn về các thiên tai,thảm họa vẫn luôn thường trực xảy ra tại đất nước mặt trời mọc mà tiêu biểu là đạithảm họa kép lớn nhất trong lịch sử ngày 11/3/2011 và các biện pháp phòng, chống,đối phó và xử lí với các thảm họa thiên nhiên của những con người bản lĩnh, kiêncường, em xin được chọn đề tài nghiên cứu : “Tác động của đại thảm họa kép độngđất, sóng thần tại miền Đông Nhật Bản ngày 11/3/2011 và các biện pháp khắc phụcthiên tai ở Nhật Bản”

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài này nhằm tìm ra tác động của thảm họa thiên tai như động đất, sóng thần đối vớiđời sống, kinh tế, xã hội Nhật Bản, cụ thể qua sự kiện thảm họa kép ngày 11/3/2011 vàcách ứng phó của người dân, cơ quan chính quyền đối với việc dự đoán, phòng bị và

xử lý hậu quả sau thiên tai

Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Phân tích cơ sở lý luận về hiện tượng thiên tai cực đoan ở Nhật Bản qua sựkiện ngày 11/3/2011 và các biện pháp khắc phục thiên tai của chính quyềnNhật Bản

- Thống kê những thiệt hại cho thấy hậu quả tàn phá nặng nề của thiên tai tạiNhật

- Chỉ ra các biện pháp khắc phục thiên tai, các chính sách khôi phục mà ngườiNhật áp dụng để vực dậy nền kinh tế, khôi phục lại cuộc sống bình thườngcho người dân

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Tác động của trận thiên tai ngày 11/3/2011 đối với kinh tế- xãhội ở Nhật Bản và những giải pháp khôi phục lại nền kinh tế, khắc phục hậu quả để lại

do động đất, sóng thần

Phạm vi nghiên cứu: Miền Đông Bắc Nhật Bản.

4 Câu hỏi nghiên cứu:

Trận thảm họa kép xảy ra ngày 11/3/2011 có tác động như thế nào đến các tỉnh miềnĐông Bắc Nhật Bản và chính quyền địa phương đã đưa ra những cách khắc phục nàogiúp trở lại tình trạng bình thường?

5 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp được áp dụng trong bài nghiên cứu này là: phương pháp định tính, quansát tham gia và thu thập tài liệu

CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ CÁC HIỆN TƯỢNG THIÊN TAI ( ĐỘNG ĐẤT, SÓNG THẦN…) Ở NHẬT BẢN.

1.1 Khái niệm về các thảm họa tự nhiên: động đất, sóng thần, núi lửa.

Thiên tai (còn được gọi là thảm hoạ thiên nhiên) là hiệu ứng của một tai biến tự nhiên(ví dụ lũ lụt, bão, phun trào núi lửa, động đất, sóng thần hay lở đất) có thể ảnh hưởngtới môi trường, và dẫn tới những thiệt hại về tài chính, môi trường và/hay con người.Thiệt hại do thảm hoạ tự nhiên phụ thuộc vào khả năng chống đỡ và phục hồi của conngười với thảm hoạ Sự hiểu biết này được tập trung trong công thức: "thảm hoạ xảy rakhi rủi ro xuất hiện cùng sự dễ bị tổn thương." Một rủi ro thiên nhiên vì thế không thểdẫn tới thảm hoạ tự nhiên tại các khu vực không dễ bị tổn thương, ví dụ những trậnđộng đất lớn tại các khu vực không có người ở Thuật ngữ tự nhiên do vậy đã bị tranhcãi bởi các sự kiện đơn giản không phải là rủi ro hay thảm hoạ nếu không liên quan tới

con người (“Wikipedia,” 2021).

Động đất là hiện tượng rung động đột ngột của vỏ Trái đất, mạnh hay yếu tuỳ từngtrận (xác định bằng độ Richter) do sự dịch chuyển các mảng thạch quyển hoặc các đứtgãy ở dưới mặt đất và truyền qua các khoảng cách lớn Một chấn động đơn độc thườngkéo dài không quá vài giây, những trận động đất nghiêm trọng nhất cũng chỉ kéo dài

tối đa là 3 phút (Động Đất Là Gì?, n.d.).

Sóng thần (tiếng Nhật: 津波 tsunami) là một loạt các đợt sóng tạo nên khi một thể tíchlớn của nước đại dương bị chuyển dịch chớp nhoáng trên một quy mô lớn Động đất

cùng những dịch chuyển địa chất lớn bên trên hoặc bên dưới mặt nước, núi lửa phun

và va chạm thiên thạch đều có khả năng gây ra sóng thần Đây là một loại hình thiêntai mà cho đến nay con người vẫn chưa thể tìm ra giải pháp để dự báo hoặc biết trước.Hậu quả tai hại của sóng thần có thể ở mức cực lớn Nó tàn phá, cuốn trôi nhà cửa, xe

cộ, cơ sở vật chất và giết chết bằng nhấn chìm trong nước đến hàng trăm ngàn người

trong vài giờ (“Sóng thần Wikipedia ,” 2021)

Cũng là một loại thiên tai phổ biến ở Nhật, Bão ở Nhật hay chính xác hơn là nhữngtrận siêu bão cũng là một nỗi ám ảnh vô cùng lớn Nếu như người Nhật đã quen vàđược trang bị kỹ năng chống bão vô cùng chuyên nghiệp thì đối với những người nướcngoài tại Nhật như những du học sinh Nhật Bản, hay người đi xuất khẩu lao động,khách du lịch bão ở Nhật là một nỗi sợ hãi vô cùng lớn Bởi đây không chỉ là nhữngcơn bão bình thường như ở Việt Nam mà đều là bão lớn với sức phá hoại vô cùng lớn.Với diện tích hơn 60% là đồi núi, lại cộng thêm vỏ địa chất vô cùng phức tạp thườngxuyên xảy ra các trận động đất thì núi lửa cũng là một loại thiên tai đáng quan ngại ởNhật Bản Ở Nhật có tổng cộng 186 núi lửa còn hoạt động Núi Phú Sĩ – biểu tượngcủa Nhật Bản cũng là một ngọn núi lửa Khi núi lửa phun trào thường sẽ gây thiệt hạiđến các cơ sở vật chất xung quanh núi lửa nhưng khói mà núi lửa bốc lên đã nhiều lầnlàm các chuyến bay đến khu vực đó bị hoãn vì khói quá dày đặc

1.2 Thiệt hại do các thảm họa thiên tai gây ra cho Nhật Bản.

1.2.1 Thiệt hại về kinh tế :

Theo một ước tính mới nhất, thiệt hại kinh tế do trận thiên tai tại Nhật Bản gây ra cóthể lên đến con số 300 tỷ USD Các nhà phân tích hy vọng khoảng 10%-20% chi phíkinh tế của trận động đất sẽ ro các công ty bảo hiểm tư nhân bù đắp, và phần lớn trong

số này sẽ đủ vốn để chi trả Với khả năng thiệt hại có thể vượt quá 200 tỷ USD, sựkiện này sẽ vẫn là một trong những thảm họa tồi tệ nhất trong lịch sử ngành bảo hiểm.Cơn chấn động lập tức có tác động mạnh mẽ lên những doanh nghiệp như Toyota,Nissan và Honda Các tập đoàn này đều phải ngừng toàn bộ hoạt động sản xuất tựđộng đến 14 tháng 3 Tổng thư ký nội các Yukio Edano cho biết chính phủ Nhật Bản

sẽ triệu tập vào ngày 13 tháng 3 để đánh giá những tác động kinh tế của thảm họa Ôngcũng nói với đài NHK rằng khoảng 200 tỉ ¥ còn trong ngân sách dành cho tài khóa hợp

nhất (kết thúc vào ngày 31 tháng 3) sẽ được sử dụng để tài trợ cho các nỗ lực hồi phụctức thời Các biện pháp bổ sung cũng có thể làm tổn thương nợ công của Nhật Bản(hiện đang đứng cao nhất thế giới) Điều này có thể gây ảnh hưởng xấu đến nhu cầu

trái phiếu chính phủ (“Động đất và sóng thần Tōhoku 2011,” 2021a)

Ngân hàng thế giới cảnh báo, thảm họa tại Nhật Bản có thể sẽ khiến xuất khẩu củanhiều quốc gia đang phát triển ở Đông Á giảm khoảng 1,5% do các nhà sản xuất ởnhững nước này phải đối mặt với tình trạng gián đoạn nguồn cung Các công ty HànQuốc đang phải chịu mức giá rất cao để mua các con chip, còn các nhà xuất khẩu xehơi Thái Lan cũng sẽ không khỏi điêu đứng do nguồn cung hiện tại các phụ tùng nhập

khẩu từ Nhật Bản sẽ chỉ đủ dùng cho tháng Tư (Sau Thảm Họa, Nhật Thiệt Hại 300

Tỷ USD, n.d.)

Các nhà phân tích kinh tế khẳng định rằng, cuối cùng thì các thảm họa sẽ cải thiện nềnkinh tế của Nhật Bản, với cơ hội việc làm gia tăng dựa trên những nỗ lực phục hồi nềnkinh tế JPMorgan Chase đưa ra phân tích dựa trên trận động đất San Francisco 1989

và động đất Northridge 1994, với nội dung chỉ ra rằng những thảm họa tự nhiên "saucùng sẽ thực sự làm tăng sản xuất" Một nhà phân tích của tổ chức tài chính châu ÂuSociété Générale đưa ra dự đoán rằng nền kinh tế Nhật Bản sẽ suy giảm vào tháng 3nhưng sẽ hồi sinh mạnh mẽ ở những tháng tiếp theo.Có thể nói, sau thiên tai khôngmột quốc gia nào là không bị ảnh hưởng đến nền kinh tế

1.2.2 Thiệt hại về xã hội

Mạng lưới giao thông của Nhật Bản bị gián đoạn nghiêm trọng.Phải mất hàng giờ sautrận động đất, vài dịch vụ đường sắt mới được nối lại Nhiều dịch vụ đường sắt khácxung quanh Nhật Bản cũng bị hoãn lại Công ty đường sắt Đông Nhật Bản đình chỉ tất

cả các hoạt động trong cả ngày.Bốn chuyến tàu trên các tuyến đường ven biển bị mấttích

Dịch vụ điện thoại di động và điện thoại cố định bị gián đoạn chủ yếu trong khu vực bịảnh hưởng Tại những nơi cơ sở hạ tầng cơ bản vẫn còn, các dịch vụ Internet phần lớnkhông bị tác động mặc dù trận động đất đã làm hư hỏng vài phần của hệ thống cápngầm dưới biển được lắp đặt tại khu vực bị ảnh hưởng Các hệ thống này có thể địnhtuyến lại xung quanh các phân đoạn bị hư hỏng vào liên kết dự phòng Tại Nhật Bản,

ban đầu chỉ có một vài trang web không thể truy cập được Một số nhà cung cấp điểmtruy cập không dây (Wifi hotspot) đã phản ứng với trận động đất bằng cách cung cấpđường truyền miễn phí qua mạng của họ.

Tất cả các cảng của Nhật Bản phải đóng cửa một thời gian ngắn sau trận động đất, đậpthủy lợi bị vỡ gây ra lũ lụt và cuốn trôi nhà cửa Ngay sau khi tai họa xảy ra, có báocáo ít nhất 1,5 triệu hộ gia đình tại Nhật Bản bị mất nước Một số nhà máy điện thôngthường và nhà máy điện hạt nhân đã ngừng hoạt động sau trận động đất Chưa kể cácnhà máy điện hạt nhân đứng trước nguy cơ rò rỉ chất phóng xạ ra ngoài Các tòa nhà bịphá hủy bởi sóng thần đã giải phóng vào không khí hàng nghìn tấn hóa chất phá hủy

tầng ôzôn và khí nhà kính (Trang Thông Tin Phòng Chống Thiên Tai-Văn Phòng Nội

Các, n.d.)

CHƯƠNG II: SỰ KIỆN THẢM HỌA KÉP ĐỘNG ĐẤT, SÓNG THẦN XẢY RA TẠI MIỀN ĐÔNG BẮC NƯỚC NHẬT NGÀY 11/3/2011

2.1 Bối cảnh xảy ra thiên tai kinh hoàng 10 năm về trước.

Dịch chuyển của mảng kiến tạo Thái Bình Dương và mảng Bắc Mỹ tại rãnh Nhật Bảnvới tốc độ 8 cm/năm qua quãng thời gian lâu dài đạt một mức độ đủ lớn làm đứt gãyliên kết giữa hai mảng này dẫn đến sự trượt lên nhau của hai mảng Mảng Thái BìnhDương đâm xuống phía dưới, mảng Bắc Mỹ trượt lên trên Kết quả là sự sụt lở và sựtrồi lên của đáy biến tạo nên động đất và sóng thần

Động đất và sóng thần Tōhoku 2011 (東日本大震災 (Đông Nhật Bản đại chấn tai)Higashi Nihon Daishinsai) là một trận động đất mạnh 9,0 MW ngoài khơi Nhật Bảnxảy ra lúc 05:46 UTC (14:46 giờ địa phương) vào ngày 11 tháng 3 năm 2011 Trậnđộng đất có vị trí chấn tâm nằm cách ngoài khơi bờ biển phía Đông bán đảo Oshika,Tōhoku 72 kilômét (45 dặm) tại độ sâu 32 kilômét (20 dặm) Cơ quan Khí tượng NhậtBản ghi nhận cường độ mạnh nhất của thảm họa ở mức 7 tại miền Bắc tỉnh Miyagi,

mức 6 tại các tỉnh khác và mức 5 tại Tōkyō (“Động đất và sóng thần Tōhoku 2011,”

2021a).

Trận động đất đã gây ra sóng thần lan dọc bờ biển Thái Bình Dương của Nhật Bản và

ít nhất 20 quốc gia, bao gồm cả bờ biển phía Tây của Bắc và Nam Mỹ Sóng thần cao

đến 38,9 m đã đánh vào Nhật Bản chỉ vài phút sau động đất, tại một vài nơi sóng thầntiến vào đất liền 10 km Đây là trận động đất mạnh nhất từng được ghi nhận ở NhậtBản, và là trận động đất mạnh thứ tư trên thế giới theo thống kê hiện đại, bắt đầu vàonăm 1900 Ảnh hưởng của trận động đất đã được cảm nhận trên khắp thế giới, từ cácvịnh hẹp ở Na Uy cho đến tảng băng ở Nam Cực

Gần Oarai, sóng thần tạo ra một xoáy nước lớn ngoài khơi Sóng thần lan truyền khắpkhu vực Thái Bình Dương đến toàn bộ bờ biển Thái Bình Dương của Bắc và Nam Mỹ

từ Alaska đến Chile Nó tạo ra những con sóng cao đến 3,6 m dọc theo bờ biển Kauai

và Hawaii trong chuỗi quần đảo Hawaii và những con sóng cao 5 m dọc theo đảoShemya trong chuỗi quần đảo Aleutian Vài giờ sau, sóng cao 2,7 m tấn công các bờ

biển California và Oregon ở Bắc Mỹ.(Nhìn lại 10 năm thảm họa kép động đất - sóng

thần ở Nhật Bản, n.d.)

Theo các ghi chép về cường độ động đất, đây là trận động đất mạnh nhất từng xảy ra ởNhật Bản và là một trong năm trận động đất mạnh nhất thế giới từ khi các thiết bị ghinhận được sử dụng từ năm 1900 Đây được cho là sự va đập kiến tạo lớn nhất giữa Bắc

Mỹ và Thái Bình Dương trong 1.200 năm Thủ tướng Nhật Bản Naoto Kan tuyên bố:

"Trong vòng 65 năm từ sau Thế Chiến thứ II, đây là cuộc khủng hoảng khó khăn vàgay go nhất mà Nhật Bản phải đối mặt." Trận động đất đã di chuyển đảo Honshu 2,4

m về phía Đông và làm lệch trục Trái Đất khoảng 10 cm (“Động đất và sóng thần

Tōhoku 2011,” 2021b)

2.2 Diễn biến, tác động của trận thiên tai lịch sử ngày 11/3/2011

Trước đó vào ngày 9/3 ở khu vực này đã có trận động đất 7,2 thang độ lớn mô men và

3 dư chấn có độ lớn trên 6,0; và nhiều chấn động có độ lớn trên 5 trong ngày 10/3 Mộtphút trước khi ảnh hưởng của động đất được cảm nhận ở Tokyo, hệ thống cảnh báosớm động đất được liên kết từ hơn 1.200 địa chấn kế ở Nhật Bản đã gởi tín hiệu cảnhbáo lên trên truyền hình về nguy hiểm của trận động đất đến hàng triệu người Điềunày là có thể vì sóng S, truyền với tốc độ 4 km/s, mất khoảng 90 giây trên quãngđường 373 km đến Tokyo Cảnh báo sớm từ JMA được tin là đã cứu sống nhiềungười Trận động đất xảy ra phía Tây Thái Bình Dương, cách phía Đông của thành

phố Sendai, Honshu, Nhật Bản 130 km Chấn tâm cách Tokyo 373 kilômét (232 dặm).

Dư chấn có độ lớn 7,1thang độ lớn mô men xảy ra sau chấn động chính 40 phút Cóhơn 40 dư chấn có độ lớn từ 5 thang độ lớn mô men trở lên được ghi nhận chỉ trongvài giờ sau chấn động chính Ban đầu Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ báo độ lớn trậnđộng đất là 7,9 nhưng sau đó hiệu chỉnh lại là 8,8 và 8,9 Mw JMA đánh giá rằng các

dư chấn của trận động đất này rất mạnh, tính đến thời điểm 12 giờ ngày 16 tháng 3năm 2011 số dư chấn lớn hơn 7,0 là 3, và số dư chấn lớn hơn 6,0 là 48 Dư chấn đãxảy ra trên phạm vi rộng thuộc địa phận bờ biển các tỉnh Iwate, Miyagi, Fukushima, vàIbaraki

Trận động đất xảy ra vận động trồi lên từ 5 đến 8 mét của lớp địa chất trải dài 180 kmdưới đáy biển, ở vị trí ngoài khơi cách bờ biển Đông Tōhoku 60 km Kết quả là mộtcơn sóng thần lớn tiêu hủy mọi thứ dọc theo bờ biển Thái Bình Dương của quần đảophía Bắc Nhật Bản, gây thiệt hại hàng ngàn sinh mạng và tàn phá toàn bộ các tỉnhtrong khu vực bị ảnh hưởng Sóng thần lan truyền khắp Thái Bình Dương, hành độngcảnh báo cũng như sơ tán diễn ra nhanh chóng ở nhiều nước có chung biên giới bờbiển Thái Bình Dương, gồm Bắc và Nam Mỹ, từ Alaska đến Chile Tuy nhiên, dù sóngthần có ảnh hưởng lên nhiều vùng trong những khu vực trên nhưng chỉ gây ra tác độngtương đối nhỏ Vùng bờ biển Thái Bình Dương của Chile là là nơi cách xa Nhật Bảnnhất, vào khoảng 17.000 km, chỉ chịu ảnh hưởng sóng thần cao 2 m Trong khi tạiTarō, Iwate, sóng thần ước tính cao đến 37,9 mét Sóng thần cao 10 m được quan sát ởsân bay Sendai, gần bờ biển của tỉnh Miyagi

Dù xảy ra ở Nhật Bản, trận động đất đã kích hoạt cảnh báo sóng thần trên khắp lòngchảo Thái Bình Dương Từ tâm chấn, sóng thần đổ xô từng đợt với tốc độ tiếp cậnkhoảng 800 km/h Nó tạo ra những con sóng cao 3,3 - 3,6 mét dọc theo bờ biển Kauai

và Hawaii và những con sóng cao 1,5 mét dọc theo đảo Shemya trong chuỗi quần đảoAleutian Vài tiếng sau, loạt sóng thần cao đến 2,7 mét tấn công vào bờ biển California

và Oregon ở Bắc Mỹ Cuối cùng, khoảng 18 giờ sau đại địa chấn Honshu, sóng cao 0,3mét vẫn ập vào bờ Nam Cực và khiến một phần của Thềm băng Sulzberger bị tách vỡ

(baotintuc.vn, 2021)

2.3 Hậu quả nặng nề từ dư chấn động đất, sóng thần T3/2011 tại các tỉnh miền Đông Bắc Nhật Bản.

2.3.1 Thiệt hại về con người

Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản đã xác nhận số người thiệt mạng lên đến 15.893người, 6.152 người bị thương và 2.572 người mất tích tại 18 tỉnh.Tổ chức Cứu trợ Trẻ

em đưa nguồn tin có khoảng hơn 100.000 trẻ em đã phải rời khỏi nhà cửa hư hại, trong

số đó có những đứa trẻ bị tách rời khỏi gia đình do trận động đất xảy ra vào ngày họctrong tuần

Ngày 14 tháng 3, hãng thông tấn Kyodo đưa tin 2.000 thi thể nạn nhân đã được tìmthấy dọc bờ biển thuộc tỉnh Miyagi.Có nguồn tin tức về bốn chuyến tàu chở một lượnghành khách chưa xác định đã biến mất ở vùng ven biển trong cơn sóng thần Một trongnhững chiếc tàu thuộc tuyến Sensaki đã được tìm thấy vào buổi sáng trong tình trạngtrật đường ray Toàn bộ hành khách đều được trực thăng cảnh sát cứu sống Sau đó,tạp chí Der Spiegel đăng tải thông tin về 5 chuyến tàu mất tích tại tỉnh Miyagi đã đượctìm thấy, tất cả hành khách đều an toàn Mặc dù nguồn tin này có thể không xác nhậnđược từ phía địa phương Ngày 11 tháng 3, dịch vụ tìm người qua mạng của Google,trước đây từng được sử dụng trong các trận động đất ở Haiti, Chile và Christchurch,New Zealand, đã thu thập thông tin về những người sống sót và vị trí của họ Dịch vụtìm kiếm người thân phi lợi nhuận NOKR đang hỗ trợ chính phủ Nhật Bản trong việctìm những thân nhân mất tích hoặc đã chết của người dân bị ảnh hưởng

Các báo cáo ban đầu về con số thương vong do sóng thần gây ra khoảng hàng trămngười với hàng trăm người mất tích Nhưng số liệu này đều tăng đáng kể trong nhữngngày tiếp theo khi tiến hành hoạt động cứu hộ Có những cộng đồng bị xóa sổ một nửahoặc thậm chí toàn bộ dân cư Đa số người thiệt mạng là nạn nhân của sóng thần Hơn1/2 nạn nhân là người từ 65 tuổi trở lên

Có thể nói, đây là mất mát lớn nhất, xót xa nhất mà mỗi lần thiên tai đi qua để lại Mất

đi gia đình, người thân là điều không một ai trong chúng ta mong muốn, đã 10 nămtrôi qua, những người Nhật Bản và người dân thế giới vẫn luôn hướng về lễ tưởngniệm những nạn nhân xấu số của thảm họa động đất và sóng thần vào ngày 11/3/2011