TIỂU LUẬN HỌC PHẦN: QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG ĐỀ TÀI: QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI TỈNH ĐỒNG NAI Công tác quản lý nhà nước về BHXH trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đã có những kết quả nhất định, tuy vậy, còn không ít bất cập, tồn tại, khó khăn, thách thức trong việc tổ chức thực hiện công tác BHXH, thanh tra, kiểm tra hoạt động BHXH tại các doanh nghiệp. Các trở ngại đang diễn ra tại tỉnh Đồng Nai, cũng là thực trạng đang diễn ra ở nhiều địa phương khác. Để công tác quản lý nhà nước về BHXH trên địa bàn tỉnh ngày càng hiệu quả hơn, cần phải mạnh mẽ cải cách hơn nữa chất lượng quản lý nhà nước và hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về BHXH. Bài viết sau đây nêu rõ những vấn đề: những thay đổi trong chính sách BHXH năm 2020? Thực trạng quản lý nhà nước về BHXH ở tỉnh Đồng Nai như thế nào? Những mặt đạt được và hạn chế cũng như nguyên nhân của vấn đề. Và cuối cùng đưa ra một số giải pháp để hoàn thiện vấn đề BHXH.
Trang 1KHOA QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC
TIỂU LUẬN HỌC PHẦN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO HIỂM XÃ
HỘI TẠI TỈNH ĐỒNG NAI
TP HCM, tháng 10 năm 2020
Trang 2DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BHXH : BẢO HIỂM XÃ HỘI BHYT : BẢO HIỂM Y TẾ BHTN : BẢO HIỂM TAI NẠN NLĐ : NGƯỜI LAO ĐỘNG
DN : DOANH NGHIỆP QLNN : QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
MỤC LỤ
Trang 31 Đặt vấn đề 1
2 Thực trạng công tác quản lý nhà nước về bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Nai 2
2.1 Công tác thực hiện quy định của Pháp luật về BHXH tại tỉnh Đồng Nai 2
2.2 Tổ chức, điều hành và thực hiện QLNN về BHXH tại tỉnh Đồng Nai 5
2.3 Giám sát, kiểm tra, thanh tra về bảo hiểm xã hội tại tỉnh Đồng Nai 9
3 Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về bảo hiểm xã hội tại tỉnh Đồng Nai 10
4 Một số giải pháp để hoàn thiện quản lý nhà nước về bảo hiểm xã hội 15
TÀI LIỆU THAM KHẢO 17
Trang 41 ĐẶT VẤN ĐỀ
Đồng Nai là một tỉnh thuộc vùng Đông Nam Bộ, Việt Nam Với tổng dân số lên đến 3.113.700 người (năm 2019) và có đến tổng số doanh nghiệp là 17.801 ở nhiều quy mô khác nhau Là một tỉnh lớn, đông dân, có nhiều khu công nghiệp hiện đang thu hút được rất nhiều vốn đầu tư cả trong lẫn ngoài nước Trong năm 2019, toàn tỉnh đã giải quyết việc làm cho hơn 88,5 ngàn lượt người, vì vậy Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một trong những chính sách hết sực quan trọng đối với tỉnh Nhằm bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở sự đóng phần nào của người lao động vào quỹ BHXH Công tác quản lý nhà nước về BHXH trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đã có những kết quả nhất định, tuy vậy, còn không ít bất cập, tồn tại, khó khăn, thách thức trong việc tổ chức thực hiện công tác BHXH, thanh tra, kiểm tra hoạt động BHXH tại các doanh nghiệp Các trở ngại đang diễn ra tại tỉnh Đồng Nai, cũng là thực trạng đang diễn ra ở nhiều địa phương khác Để công tác quản lý nhà nước về BHXH trên địa bàn tỉnh ngày càng hiệu quả hơn, cần phải mạnh mẽ cải cách hơn nữa chất lượng quản lý nhà nước và hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về BHXH
Bài viết sau đây nêu rõ những vấn đề: những thay đổi trong chính sách BHXH năm 2020? Thực trạng quản lý nhà nước về BHXH ở tỉnh Đồng Nai như thế nào? Những mặt đạt được và hạn chế cũng như nguyên nhân của vấn đề Và cuối cùng đưa ra một số giải pháp để hoàn thiện vấn đề BHXH
Trang 52 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BẢO HIỂM
XÃ HỘI TỈNH ĐỒNG NAI
2.1 Công tác thực hiện quy định của Pháp luật về bảo hiểm xã hội tại tỉnh Đồng Nai
2.1.1 Những thay đổi trong chính sách BHXH năm 2020
Từ năm 2020, chính sách về BHXH sẽ có nhiều thay đổi rõ rệt, cụ thể như sau:
- Thay đổi việc sử dụng sổ BHXH (khoản 2 Điều 96 Luật BHXH 2014) được thay thế bằng thẻ bảo hiểm xã hội từ năm 2020
- Hoàn thành việc xây dựng, vận hành cơ sở dữ liệu điện tử về quản lý BHXH (Khoản 2, Điều 9 của Luật BHXH 2014): Trước năm 2020 việc quản lý thực hiện thông qua sổ BHXH và ghi nhận qua sổ sách của NLĐ và cơ quan BHXH Đến năm
2020, hoàn thành việc xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu điện tử về quản lý bảo hiểm xã hội trong phạm vi cả nước
- Tăng độ tuổi hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên (Khoản 1, Điều 55 của Luật BHXH 2014): Kể từ năm 2020, lao động nam 55 tuổi và lao động nữ 50 tuổi và khả năng lao động bị suy giảm 61% thì mới được hưởng lương hưu Quy định trước khi thay đổi luật là nam 54 tuổi và nữ 49 tuổi, khả năng lao động suy giảm 61% Như vậy, quy định về độ tuổi hưởng chế độ hưu trí đã tăng thêm 1 tuổi so với hiện tại
- Thay đổi điều kiện và mức tính hưởng lương hưu đối với lao động nam (Theo Điểm a, Khoản 2, Điều 56 của Luật BHXH 2014): trong năm 2020, lao động nam được hưởng lương hưu nếu đã từng có 18 năm tham gia BHXH Mức tính hưởng lương hưu được tính bằng 45% tiền lương tham gia bảo hiểm trung bình tháng
- Điều chỉnh tiền lương trung bình tháng để tính trợ cấp 1 lần, lương hưu (Theo Khoản 1, Điều 62 Luật BHXH Việt Nam 2014): Kể từ 01/01/2020 đến 31/12/2024, người lao động tham gia bảo hiểm thì khi tính lương hưu sẽ căn cứ vào mức lương trung bình tháng của 20 năm gần nhất trước khi về hưu Điều chỉnh này giúp người lao động được hưởng quyền lợi cao hơn khi nghỉ hưu
Trang 62.1.2 Công tác tuyên truyền, phổ biến chế độ, chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội
Kế hoạch truyền thông năm 2020 của ngành Bảo hiểm xã hội tại tỉnh Đồng Nai
Đồng Nai đã đưa ra các đề án về tuyên truyền về BHXH hướng đến tất cả cán
bộ, đảng viên, nhân dân nhằm chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức, từ đó tạo sự đồng thuận trong quá trình xây dựng và thực hiện chính sách BHXH Xác định rõ các nhiệm vụ:
- Xác định tuyên truyền BHXH là một loại dịch vụ: Do đó, phải từng bước thay
đổi phương thức tuyên truyền theo cơ chế cung cấp dịch vụ, thay vì hoạt động mang tính hành chính nhà nước Hình thực tuyên truyền đa dạng, phù hợp với đặc điểm tính chất của từng nhóm đối tượng, vùng miền Tăng cường việc sử dụng các phương tiện truyền thông đa phương tiện, áp dụng công nghệ, mạng xã hội
- Xác định rõ mục tiêu phấn đấu: Về đối tượng được tuyên truyền thì đến năm
2025, phấn đấu 100% cán bộ, đảng viên, người lao động được tuyên truyền về những nội dung cải cách của chính sách BHXH; đến năm 2030, phấn đấu 100% cán
bộ, đảng viên, người lao động được tuyên truyền, phổ biến những nội dung của chính sách BHXH mới Về nội dung tuyên truyền thì đến năm 2025, phấn đấu 100% nội dung tuyên truyền phù hợp với định hướng cải cách chính sách BHXH theo từng giai đoạn; đổi mới nội dung tuyên truyền sẽ chuyển từ chú trọng tuyên truyền, phổ biến nội dung chính sách, pháp luật sang tuyên truyền về lợi ích, vai trò,
ý nghĩa và những nội dung cải cách của chính sách BHXH Từ đó tạo sự đồng thuận của cán bộ, đảng viên và nhân dân trong quá trình sửa đổi, hoàn thiện chính sách BHXH
Tư vấn bảo hiểm xã hội trực tuyến
Nhằm giảm giải đáp thắc mắc của người dân về Bảo hiểm xã hội tỉnh nhanh chóng tiện lợi hơn Từ đầu năm 2020 đến nay, khi có thắc mắc cần giải đáp liên quan đến các chính sách, chế độ về BHXH, BHYT và BHTN, người dân đã không phải đến tận cơ quan BHXH để được hỗ trợ thông tin, mà chỉ cần nhấc điện thoại
Trang 7lên hoặc sử dụng ứng dụng Zalo, hỏi tại website của BHXH tỉnh đều được giải đáp rất nhanh chóng, kịp thời
Cơ quan BHXH tỉnh Đồng Nai công bố rõ địa chỉ để tư vấn trên web và zalo:
Để được cung cấp thông tin, giải đáp thắc mắc, người dân có thể truy cập vào các địa chỉ: https://dichvucong.baohiemxahoi.gov.vn hoặc https://dichvucong.gov.vn Nếu kết nối qua Zalo thì đăng nhập Zalo theo từ khóa “bao hiem xa hoi tinh Dong Nai” Hoặc có nhu cầu tư vấn trực tiếp qua điện thoại thì liên hệ số: 02513.823.723
Tăng tính tương tác với người dân: Trực đường dây nóng, tiếp nhận các cuộc
gọi đến thắc mắc về các chính sách BHXH, ông Vũ Đức Luật, chuyên viên bộ phận tiếp dân Phòng Thanh tra, kiểm tra (BHXH tỉnh) cho biết, từ tháng 2-2020 đến nay
đã có hơn 3 ngàn cuộc gọi của người lao động gọi đến nhờ tư vấn về các quy định liên quan đến chính sách BHXH Cũng nhờ đó cơ quản BHXH tỉnh cũng đã kịp thời giải đáp được những thắc mắc cho người dân Cụ thể trong trường hợp của 1 công nhân tại Khu công nghiệp Amata, vào hồi tháng 3 và 4-2020, chủ doanh nghiệp
“vịn” vào khó khăn do dịch bệnh đã trốn đóng BHXH, anh và nhiều công nhân đã nhắn tin Zalo với nhân viên BHXH tỉnh để hỏi về các chế độ, chính sách BHXH Nhờ được tư vấn rõ ràng, cụ thể, anh cùng các công nhân này đã hiểu đúng về quyền lợi của mình, trách nhiệm của doanh nghiệp nên đã mạnh dạn yêu cầu doanh nghiệp phải làm theo đúng quy định Kết quả anh và các công nhân này đã được doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chính sách BHXH theo quy định của pháp luật Trường hợp này cũng là ví dụ thực tế cho thấy hiệu quả tuyệt đối của phương án trên
Duy trì và phát huy hiệu quả: Tháng 4-2020, BHXH tỉnh đã chủ động đưa ứng
dụng Zalo vào tiếp nhận đăng ký các thủ tục liên quan đến cấp đổi thẻ BHYT, thanh
lý BHTN cũng như cung cấp thông tin cần thiết cho người dân Việc sử dụng Zalo
đã không tốn tiền mà còn rất thuận lợi vì người tư vấn hướng dẫn, cung cấp thông tin và gửi cho người dân địa chỉ các website về những quy định, thông tư, điều khoản liên quan để người dân có thể tự tra cứu, tìm hiểu Tính từ tháng 5-2020 đến nay, đã có hơn 2,3 ngàn lượt người dân tham gia trao đổi thông tin qua ứng dụng Zalo Theo xu hướng hiện nay là giao dịch trực tuyến nên việc đưa hoạt động
Trang 8website hay ứng dụng Zalo vào công tác cải cách hành chính đã mang lại hiệu quả rất tích cực
2.2 Tổ chức, điều hành và thực hiện QLNN về bảo hiểm xã hội tại tỉnh Đồng Nai
2.2.1 Công tác phát triển người tham gia BHXH tại tỉnh Đồng Nai
Hoạt động tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH
Nhìn chung trên địa bản tỉnh Đồng Nai đã và đang thực hiện nhiều chương trình về BHXH Tích cực vận dộng người dân tham gia BHXH tự nguyện, nhằm góp phần đảm bảo an sinh cho lao động tự do khi về già Việc làm này đã giúp nhiều người nội trợ, bán vé số, tiểu thương không bị phụ thuộc nhiều vào con cháu khi về già Thông tin từ BHXH tỉnh, tính đến cuối tháng 8-2020, có khoảng 778 ngàn người tham gia BHXH bắt buộc, hơn 8,1 ngàn người tham gia BHXH tự nguyện
BHXH địa phương cũng tổ chức chăng, treo các băng rôn, khẩu hiệu tuyên truyền chính sách BHXH trên các trục đường, tuyến phố nơi có đông người qua lại, tại trụ sở cơ quan BHXH các cấp, địa điểm thu BHXH,… với các thông điệp:
- Đảng và Nhà nước chăm lo cuộc sống Nhân dân thông qua chính sách bảo hiểm xã hội
- Bảo hiểm xã hội là chính sách bảo hiểm của Đảng và Nhà nước, vì quyền lợi của người lao động và Nhân dân
- Tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện để được chăm sóc sức khỏe và hưởng lương hưu hàng tháng khi về già
- Vì sự ổn định cuộc sống của bản thân và gia đình, hãy tham gia bảo hiểm xã hội ngay hôm nay Liên hệ số hotline 1900.9068 hoặc đến đại lý thu BHXH, BHYT
để được tư vấn, hỗ trợ
Trang 9Số người tham gia BHXH, hoạt động thu và tỷ lệ nợ BHXH tại tỉnh Đồng Nai
Năm 2018, số người tham gia BHXH bắt buộc là 795.114 người Tổng số thu BHXH, BHYT, BHTN là 18.695,77 tỷ đồng (tăng 1.884,01 tỷ đồng so với năm 2017) đạt 100,4% kế hoạch; tổng số nợ bằng 1,46% so với số phải thu
Năm 2019, BHXH Đồng Nai đã hoàn thành các chỉ tiêu về phát triển đối tượng và thu, chi bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp được BHXH Việt Nam giao Đến hết tháng 12/2019, đã có 832.323 người tham gia BHXH bắt buộc, đạt 100,1% so với kế hoạch BHXH Việt Nam giao, số người tham gia BHXH tự nguyện là 9.234 người, tăng 4.522 người so với cuối năm
2018, đạt 116,7% so với kế hoạch BHXH Việt Nam giao; số thu BHXH, BHYT trên 20.788 tỷ đồng, đạt 101,4% kế hoạch được giao; số nợ ở mức 1,5%, đạt chỉ tiêu phấn đấu giảm nợ BHXH Việt Nam giao; giải quyết cho hơn 2.1 triệu lượt người hưởng chế độ BHXH, BHTN; thực hiện chi trả BHXH, BHYT với số tiền chi khoảng 10.888,8 tỷ đồng
Tính đến ngày 18/9/2020, số người tham gia BHXH bắt buộc là 781.751 người (giảm 50.572 người so với cuối năm 2019), đạt 89% kế hoạch BHXH Việt Nam giao; chiếm 48,1% so với lực lượng lao động, thấp hơn 6,9% so với chỉ tiêu Tỉnh
ủy, Hội đồng nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh giao Số người tham gia BHXH
tự nguyện là 8.037 người, thấp hơn 1.197 người so với cuối năm 2019, chỉ mới đạt 34,8% kế hoạch BHXH Việt Nam giao Thống kê chung, tổng số người tham gia BHXH, BHYT, BH thất nghiệp trên địa bàn giảm 51.821 người so với cuối năm
2019 và chưa có dấu hiệu phục hồi do tình hình sản xuất của DN trên địa bàn tỉnh còn nhiều khó khăn, tiếp tục cắt giảm lao động do tình hình dịch bệnh Covid-19 BHXH tỉnh thu 14.387,7 tỷ đồng đạt 62,4% so với kế hoạch BHXH Việt Nam giao Đồng thời, tổng số nợ BHXH, BHYT cũng khá cao, chiếm 3,3% kế hoạch thu được giao, cao hơn 1,57% so với chỉ tiêu phấn đấu giảm nợ Tỷ lệ nợ BHXH ở Đồng Nai tuy thấp hơn mức bình quân chung của cả nước và các địa phương lân cận nhưng số
nợ cục bộ còn cao và thời gian nợ kéo dài, tập trung vào một số DN Mặt khác, số
DN phá sản, ngừng hoạt động có chiều hướng tăng, việc xử lý nợ BHXH, BHYT
Trang 10kéo dài đối với các DN phá sản, giải thể, chủ bỏ trốn vẫn chưa có quy định, hướng dẫn giải quyết của pháp luật Trên toàn tỉnh Đồng Nai có 269 đơn vị đã giải thể, phá sản, chủ bỏ trốn còn nợ BHXH, BHYT với tổng số tiền 67 tỉ đồng
Sơ đồ 2.1: Số người tham gia BHXH tại tỉnh Đồng Nai từ năm 2018 - 18/9/2020
0
100000
200000
300000
400000
500000
600000
700000
800000
900000 795114 832323
781751
Nguồn: bhxhdongnai.gov.vn
Theo báo cáo về BHXH tại tỉnh Đồng Nai, thể hiện số người tham gia BHXH
ở sơ đồ 2.1, qua các năm số lượng người tham gia BHXH đang có xu hướng tăng trong những năm gần đây cho thấy hiệu quả hoạt động của cơ quan BHXH của tỉnh đang có những phương án rất hiệu quả Nhưng trong năm 2020 do tình hình dịch bệnh chung của cả nước và cả thế giới dẫn đến số lượng người tham gia BHXH giảm mạnh, đây là tình hình chung của cả nước
2.2.2 Công tác thực hiện các chế độ BHXH tại tỉnh Đồng Nai
Đồng Nai là một trong 4 địa phương có số thu BHXH, BHYT, BHTN cao nhất
cả nước BHXH tỉnh cũng thực hiện kịp thời, đúng quy định, chuyển đổi phương thức quản lý từ thủ công sang hiện đại, trên cơ sở nguyên tắc đóng – hưởng, đảm bảo quyền lợi cho người tham gia Đến cuối năm 2019, tổng số người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng trên địa bàn tỉnh là 56.525 người (tăng 751%
so với năm 1995)
Trong giai đoạn 2015-2019, BHXH tỉnh đã giải quyết, chi trả các chế độ BHXH với tổng số tiền trên 26 ngàn 945 tỷ đồng cho 8 triệu 415 ngàn 745 lượt người (bình quân mỗi năm giải quyết, chi trả trên 5 tỷ 389 triệu đồng cho 1 triệu
683 ngàn 149 lượt người) Quản lý, chi trả chế độ BHTN trên 2 ngàn 900 tỷ đồng
Trang 11cho 909 ngàn 257 lượt người Trong giai đoạn 2015-2019, tổ chức khám chữa bệnh BHYT cho 31 triệu 769 ngàn lượt người, với tổng số tiền 9 ngàn 676 tỷ đồng (bình quân mỗi năm tổ chức khám chữa bệnh cho khoảng 6 triệu 353 ngàn lượt người, với
số tiền 1 ngàn 935 tỷ đồng), cân đối quỹ BHYT đạt 2 ngàn 793 tỷ (bình quân mỗi năm 558 tỷ đồng)
Theo thống kê toàn tỉnh Đồng Nai, chỉ trong bốn tháng đầu năm 2020, BHXH Đồng Nai đã giải quyết chế độ BHXH một lần cho gần 15,4 ngàn trường hợp, với
số tiền hơn 728 tỷ đồng Trong tháng 5-2020, cơ quan chức năng đã chi trả trợ cấp BHXH một lần cho hơn 6,1 ngàn người, tăng 55% so với tháng 4 Tính tổng từ đầu năm cho đến hết tháng 5 có hơn 22,8 ngàn người đã lĩnh tiền trợ cấp BHXH một lần, tăng 1,9% so với cùng kỳ năm 2019 Số người hưởng BHTN từ đầu năm đến nay là hơn 16 ngàn người, tăng 0,6% so với cùng kỳ năm ngoái
Công tác quản lý và chi trả các chế độ BHXH tương đối ổn định, chi trả kịp thời, đầy đủ, đúng quy định với nhiều hình thức chi trả, trong đó chi trả qua hệ thống bưu điện đã đạt được mục đích và yêu cầu đặt ra, chất lượng phục vụ người hưởng được nâng lên, đảm bảo an toàn tiền mặt
2.2.3 Ứng dụng công nghệ thông tin và cải cách hành chính
Với tinh thần thực hiện đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả BHXH tỉnh Đồng Nai tiếp tục rà soát, thực hiện tinh
giản biên chế theo lộ trình, với mục tiêu đến năm 2021 giảm tối thiểu 10% biên chế
so với biên chế được Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam giao năm 2015 BHXH tỉnh Đồng Nai tổ chức hội nghị tập huấn kỹ năng tuyên truyền, phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình cho gần 100 đại biểu là cán bộ quản lý các phòng nghiệp vụ liên quan
Triển khai tiếp nhận hồ sơ trực tuyến: Nhằm tạo thuận lợi trong giải quyết thủ
tục nhận lương hưu, bảo hiểm thất nghiệp, cấp đổi thẻ BHYT cho người dân, nhất là trong thời gian thực hiện cách ly xã hội, BHXH tỉnh đã đẩy mạnh triển khai tiếp nhận hồ sơ trực tuyến,