GIÁ TRỊ tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH vê NHÀ nước PHÁP QUYỀN TRONG xây DỰNG NHÀ nước PHÁP QUYỀN XHCN ở VIỆT NAM TRONG GIAI đoạn HIỆN NAY

- Những đặc trưng cơ bản của nhà nước pháp quyền: + Một là, nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân + Hai là, quyền lực nhà nước là thống n

GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÊ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN TRONG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN Ở VIỆT NAM

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY.

1 Khái niệm nhà nước pháp quyền:

+ Nhà nước pháp quyền là một nhà nước quản lý kinh tế – xã hội

bằng pháp luật và nhà nước hoạt động tuân theo pháp luật.

+ Nhà nước pháp quyền là nhà nước phục tùng pháp luật mà chủ thể là cơ quan, công chức nhà nước

- Những đặc trưng cơ bản của nhà nước pháp quyền:

+ Một là, nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là nhà nước của nhân dân,

do nhân dân và vì nhân dân

+ Hai là, quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và

tư pháp

+ Ba là, hiến pháp và pháp luật giữ vị trí tối cao trong đời sống xã hội

2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về việc xây dựng nhà nước pháp quyền:

Một là, Nhà nước pháp quyền là xuất phát từ yêu cầu dân chủ và Nhà nước

Việt Nam phải là nhà nước dân chủ triệt để Nhà nước thuộc về nhân dân, nhân dân trao quyền lực cho Nhà nước qua bầu cử theo nguyên tắc "phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín"

Để bảo vệ quyền dân chủ của nhân dân, Hồ Chí Minh coi chuyên chính là cái

để giữ vững quyền dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân

Hai là, Nhà nước pháp quyền Việt Nam là Nhà nước hợp hiến, hợp pháp.

Ba là, nhà nước pháp quyền luôn đề cao vai trò của pháp luật, thì ở Hồ Chí

Minh hệ thống pháp luật ở Việt Nam là hệ thống pháp luật dân chủ, tiến bộ Theo Hồ Chí Minh, pháp luật của Nhà nước ta phải là pháp luật thật sự dân chủ và nó bảo vệ quyền dân chủ tự do rộng rãi cho nhân dân lao động

Bốn là, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là công cụ bảo vệ và

phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ và phát huy quyền con người

Hồ Chí Minh đã đặt vấn đề và tiếp cận vấn đề quyền con người không chỉ là quyền tự do cá nhân mà còn là quyền bình đẳng giữa các dân tộc trên thế giới, độc lập dân tộc và giải phóng con người

 Vượt lên tất cả, giá trị cốt lõi trong tư tưởng nhà nước pháp quyền

Hồ Chí Minh đó là đó là pháp luật phải phản ánh được những khát vọng tự nhiên của con người và đủ sức mạnh để bảo vệ quyền tự nhiên đó Pháp luật chính là đại lượng của sức mạnh, công bằng, dân chủ, tự do; là công cụ để giới hạn và ngăn chặn sự lạm quyền

từ phía nhà nước.

3 Quan điểm của Đảng Công Sản Việt Nam và các nguyên tắc cơ bản trong việc kế thừa giá trị tư tưởng của Chủ tịch HCM về nhà nước pháp quyền

tưởng của Chủ tịch HCM về nhà nước pháp quyền.

Học thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là sự sáng tạo của

Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc vận dụng thuyết tam quyền phân lập vào bối cảnh chính trị một đảng cầm quyền đặc biệt ở Việt Nam, được chính thức công bố năm 2007

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, không phải là một kiểu nhà nước

mà là một mô hình tổ chức nhà nước, giúp cho việc thực hiện mục tiêu mang bản chất của một chế độ chính trị; là nội dung trọng tâm, trụ cột của hệ thống chính trị; là công cụ thực hiện quyền lực của nhân dân

Nhà nước pháp quyền được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tam quyền phân lập (lập pháp, hành pháp, tư pháp)

Nhận thức của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN:

+ Đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước pháp quyền xhcn trên cả phương diện chính trị và pháp lý; đồng bộ cả lập pháp, hành pháp và tư pháp Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước theo hướng ngày càng thực hiện và mở rộng dân chủ trong quan hệ Đảng - Nhà nước - Nhân dân

+ Hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyển hạn, tổ chức của Nhà nước theo quy định của Hiến pháp, đáp ứng các đòi hỏi của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Nhà nưốc được tổ

chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ

+ Hoàn thiện tổ chức và phương thức hoạt động của bộ máy nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động; trong đó, kiểm tra, thanh tra, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước được coi trọng; khẳng định sự thống nhất của quyền lực nhà nước trong phân công, phối hợp, kiểm soát các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp

+ Đảng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế

Những nguyên tắc cơ bản trong việc kế thừa quan điểm HCM về nhà nước pháp quyền.

1 Nhà nước pháp quyền dựa trên nền tảng nhân dân

2 Hiến pháp và pháp luật có vị trí và hiệu lực tối thượng không chỉ đối với xã hội mà còn đối với cả Nhà nước

3 Quyền lực Nhà nước tổ chức, thực hiện theo nguyên tắc thống nhất, có

sự phân công phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp; Tòa án - cơ quan thực hiện quyền tư pháp phải độc lập, nghiêm cấm mọi sự can thiệp vào hoạt động xét xử của tòa án

4 Tôn trọng, bảo đảm và bảo vệ quyền con người, quyền công dân, gắn

bó mật thiết với nhân dân, thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của nhân dân (Hiến pháp 1992

5 Tôn trọng và tuân thủ các cam kết quốc tế trong các tổ chức quốc tế, thể chế đa phương mà Việt Nam là thành viên

6 Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước và quá trình xây dựng - hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Điều 4, Điều 9 Hiến pháp 1992)

 Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh không đồng nghĩa là vận dụng nguyên si Điều cốt yếu là nắm vững tư tưởng, phương pháp và nguyên tắc làm việc của Người để giải quyết các yêu cầu cụ thể đang đặt ra trong thực tiễn xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay

Những nội dung cơ bản trong quan điểm Hồ Chí Minh về quyền con người Một là, Hồ Chí Minh quan niệm quyền của mỗi người gắn chặt và không tách

rời với quyền của dân tộc

Hai là, Hồ Chí Minh không chỉ đấu tranh đòi quyền cho con người, mà

Người còn nhấn mạnh tới quyền làm người

Ba là, Thứ ba: quyền con người phải được đảm bảo bằng Hiến pháp

Do đó khi kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người có 3 vấn đề cần lưu ý đó là:

1/Sự độc lập của nhà nước (nhà nước đủ mạnh) - như là cơ sở đầu tiên để bảo

vệ quyền con người

2/Nhận thức của mọi chủ thể (không loại trừ nhà nước) trong việc thừa nhận, tôn trọng và bảo vệ quyền tự nhiên của con người;

3/Các đảm bảo hiến định cho việc hiện thực hóa quyền con người

K ế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người soi sáng sự nghiệp đấu tranh, bảo vệ nhân quyền ở nước ta hiện nay

Thứ nhất, ghi nhận và bảo đảm quyền con người trên thực tế.

Hiến pháp 1946 đã ghi nhận những quyền con người cơ bản của người dân Việt Nam Quyền con người ngày càng được ghi nhận đầy đủ hơn trong các bản Hiến pháp tiếp theo và tiệm cận các chuẩn mực nguyên tắc nhân quyền quốc tế

Thứ hai, tạo môi trường, điều kiện để hiện thực hóa quyền con người.

Hiến pháp năm 2013 được coi là một bản hiến chương về quyền con người ở Việt Nam vì đã hàm chứa đầy đủ và toàn diện một hệ thống các quyền con người hiện đại, là một bước tiến đáng kể trong tư duy về nhà nước pháp quyền và thể chế hóa quyền con người ở Việt Nam, phù hợp với các chuẩn mực và công ước quốc tế về quyền con người

Tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật

Theo chủ tịch Hồ Chí Minh Hiến pháp là phải bảo đảm được các quyền tự do, dân chủ, phải ghi nhận được những giá trị cơ bản nhất và quyền cao quý nhất của con người

Kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh trong ban hành Hiến Pháp và Pháp luật

Tiếp tục kế thừa những tư tưởng HCM đến Hiến pháp 1959 đã tiếp tục phát triển chế độ dân chủ trong bản Hiến Pháp đầu tiên là hiến pháp 1946

Hiện nay, trong quá trình lãnh đạo cách mạng Đảng và nước ta luôn coi trọng công tác lập Hiến và lập pháp và coi đó là một đặc trưng và là công việc quan trọng của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân

3.4 Kế thừa các giá trị tư tưởng HCM về nhà nước

1 Xây dựng nhà nước thực sự của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

a Nhà nước của dân

- Nhân dân có quyền kiểm soát nhà nước : có quyền bãi miễn những đại biểu quốc hội, hội đồng nhân dân không có sự tín nhiệm của nhân dân

- HCM cũng nêu rõ quan điểm dân là chủ và dân làm chủ Dân là chủ là xác định vị thế của dân, còn dân làm chủ là xác định quyền, nghĩa vụ của dân

b Nhà nước do dân

+ Toàn bộ công dân bầu ra quốc hội

+ Mọi công việc của nhà nước trong quản lý xã hội đều thực hiện theo ý chí của nhân dân

c Nhà nước vì dân

- Nhà nước lấy lợi ích chính đáng của nhân dân làm mục tiêu, tất cả đều vì lợi ích của nhân dân ngoài ra ko có một lợi ích nào khác

2 Xây dựng nền công vụ liêm chính

a Nhóm giá trị, chuẩn mực liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ và quyền hạn của cán bộ, công chức:

- Thực hiện nhiệm vụ một cách trung thực, tránh xung đột lợi ích, không vụ lợi cá nhân

- Bảo vệ và sử dụng an toàn, tiết kiệm tài sản công, không tham nhũng

- Tận dụng tối đa thời gian cho công việc

b Nhóm các giá trị, chuẩn mực về đạo đức công vụ, nghề nghiệp:

- Giữ gìn sự trong sạch, tránh nhận hối lộ, quà biếu của tổ chức, công dân

- Phục vụ nhân dân với thái độ đúng mực và công bằng

- Tự phê bình và phê bình, không xu nịnh cấp trên, nói sai sự thật cho đồng nghiệp, đặt điều cho cấp dưới

- Có tinh thần hợp tác, tương trợ lẫn nhau khi thi hành nhiệm vụ, không phê phán công việc của người khác và phàn nàn về công việc của mình

và đạo đức

Trong mối quan hệ biện chứng giữa đạo đức và pháp luật, HCM cho rằng

“đạo đức là gốc, pháp luật là chuẩn” nhấn mạnh pháp luật phải dựa trên nền tảng đạo đức Do đó tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật và đạo đức là nền tảng có tính nguyên tắc cho việc hoàn thiện các qui định pháp luật trong nhà nước pháp quyền Việt Nam

 Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, về nhà nước pháp quyền nói riêng là vận dụng và phát triển những tư tưởng đó trong công cuộc đổi mới theo tinh thần nghị quyết Đại hội IX của Đảng là Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng Vì vậy cách tốt nhất là phải nắm vững quan điểm “dĩ bất biến ứng vạn biến” của Hồ Chí Minh để xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ngang tầm nhiệm vụ của giai đoạn lịch sử mới.

VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÊ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN VÀO XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP

QUYỀN XHCN Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY.

1 Vận dụng tư trưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng bản chất dân chủ và đội ngũ cán bộ của Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam hiện nay

Tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ được thừa nhận và khẳng định mà còn được vận dụng để xây dựng và phát triển đát nước theo tinh thần nghị quyết

Đại hội IX của Đảng là “Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường XHCN trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” Mặt khác, thực tiễn đất nước lại không ngừng biến đổi

nên cách tốt nhất là phải nắm vứng quan điểm “dĩ bất biến ứng vạn biến” của

Hồ Chí Minh để áp dựng vào xây Nhà nước Pháp quyền hiện nay

a Xây dựng môi trường dân chủ trong Nhà nước pháp quyền.

Theo Hồ Chí Minh, nước ta là nước dân chủ Dân chủ xã hội chủ nghĩa là tôn trọng và phát huy quyền làm chủ thực sự của nhân dân, đó là bản chất, quy luật hình thành, phát triển và tự hoàn thiện của nhà nước pháp quyền của chúng ta Nó là cái chìa khóa vạn năng để giải quyết các nhiệm vụ

Theo tư tưởng này, Đảng và Nhà nước đã xác định:

- Quyền làm chủ của nhân dân phải được thể hiện trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và quan trọng nhất là kinh tế (là số 1) => vật chất quyết định ý

thức! - đây là nguyên lý cơ bản nhất của chủ nghĩa Mac Leenin, có thể giải

thích là: Chỉ khi làm chủ được kinh tế thì nhân dân mới làm chủ được các lĩnh vực khác như chính trị, nghệ thuật… đuợc Như vậy: Phát triển kinh

tế - xã hội là cơ sở để nâng cao quyền làm chủ của nhân dân

- Đồng thời, quyền làm chủ đó phải được thể chế hóa và đảm bảo bằng pháp luật( từ cao nhất là hiến pháp đến các bộ luật nhỏ hơn) Năng lực làm chủ

của nhân dân chỉ được nâng cao bằng nhiều biện pháp, và cuối cùng phải

được thể hiện trên thực tế, trong hai chữ “thật sự” Đây mới đích thực là chiều

sâu của nền dân chủ XHCN, để từ đó phân biệt với dân chủ trong xã hội tư bản

- Cần phải nâng cao ý thức về quyền làm chủ và nghĩa vụ của dân, đồng thời

kiên quyết chống các biểu hiện lệch lạc như dân chủ hình thức (bầu cán bộ phường xã, k biết bầu cho ai, nhờ bầu dùm), dân chủ cực đoan (dân chủ

để ly khai - nhà nước Đề Ga 1999 2004, nhà nước ly khai tự trị tách ra từ miền Trung => do những người dân không đủ hiểu biết chính trị bị dụ dỗ vào một sự dân chủ cực đoan, khiến cho bản đồ đất nước không liền mạch, kinh tế bị ảnh hưởng), lợi dụng dân chủ để gây rối, làm tổn hại lợi

ích công dân và Nhà nước

Ví dụ: Việc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN tức là chấp nhận sự cùng tồn tại, phát triển của nhiều thành phần kinh tế Động thái này thúc đẩy các thành phần năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm đóng góp vào sự phát triển kinh tế

Trong thời gian qua, nhờ thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, nhân dân ngày càng ý thức đầy đủ hơn quyền và trách nhiệm của mình trong đời sống kinh

chủ “Dân biết, dân làm, dân bàn, dân kiểm tra” ngày một đi vào thực chất hơn

b Hoàn thiện bộ máy Nhà nước và hệ thống pháp luật

- Trong giai đoạn 2001-2010, đường lối mới của Đảng đã thược thể chế hóa thành pháp luật, hệ thống văn bản pháp luật theo từng ngành, lĩnh vực đã ưu tiên được hoàn thiện tạo cơ sở cho việc thực thi dân chủ trong toàn xã hội Từ năm 2001 đến tháng 7-2009, đã ban hành 13 luật, 337 nghị quyết, 46 pháp lệnh, 1.141 nghị định và hàng chục nghìn các văn bản quy phạm pháp luật khác

- Bảo vệ quyền số ít (đưa ra luật công nhận và bảo vệ người chuyển giới 2016), số lượng nữ ở trong quốc hội luôn đạt tỉ lệ cân bằng (vd: quốc hội khóa

2016, đặt ra mục tiêu phấn đấu có đại biểu là phụ nữ và dân tộc thiểu số, theo

nguồn từ vov: trong đó dự kiến khoảng 20% đại biểu là phụ nữ và

khoảng 10% đại biểu là người dân tộc thiểu số)

- Về xây dựng bộ máy Nhà nước: đã được tổ chức theo sự phân công, phối hợp quyền lực giữa các cơ quan quyền lực Nhà nước lập pháp, hành pháp và

tư pháp Theo Điều 2 Hiến pháp năm 1992, sửa đổi và bổ sung năm 2001 quy

định rõ: “Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam là Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức Quyền lực Nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp.”

Quyền lực Nhà nước được tập trung nhưng cũng được phân công rất rõ: Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất Tòa án nhân dân Tối cao là cơ quan xét xử cao nhất Tất cả những cơ quan ấy có quyền hạn không trùng lập nhau và đều có nhiệm

vụ giám sát lẫn nhau.

c Xây dựng đội ngũ cán bộ công chức trong sạch, vừa “hồng”, vừa

“chuyên”

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh vào việc giáo dục pháp luật phải đi kèm với giáo dục đạo đức cách mạng, phát huy tinh thần phục vụ nhân nhân và phục vụ Tổ quốc Sự nghiệp đổi mới cũng yêu cầu nguồn nhân lực mới đáp ứng khả năng tiếp thu, bắt kịp nhịp độ của thời đại mới

Để nâng cao chất lượng về đội ngũ cán bộ công chức trong Nhà nước Đảng

và Nhà nước ta đã chú trọng vào một số yếu tố sau:

- Nâng cao đầu vào chất lượng tuyển chọn công chức

- Ưu tiên những người có trình độ và năng lực

- Chú trọng giáo dục đạo đức cho cán bộ công chức

Tuy đã có một số kết quả khả quan nhưng quả thật vẫn còn tồn tại những hạn chế Bằng cấp, số lượng chứng chỉ tăng nhưng chất lượng thật sự vẫn còn là một vấn đề đáng lo ngại Một bộ phận cán bộ khác suy thoái vào đạo đức, tham những, lợi dụng quyền hạn

Ví dụ gần đây nhất là việc nhờ người thân làm trong BGD nâng điểm thi đại học ở Hà Giang, hơn 100 trường hợp nâng điểm trong đó 1 trường hợp hơn 20 điểm Những sự việc như thế gây sốc rất lớn và ít nhiều làm mất niềm tin người dân nơi chính quyền.

Ngoài ra còn có những sự việc tham nhũng bị xử lý mà tiêu biểu là sự việc của