Tại Đại hội Đảng lần thứ X của Đảng nhân dân cách mạng Lào, nhà nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào đã đề ra chủ trương xây dựng nông thôn mới với mục tiêu là xây dựng kết cấu hạ tầng kin
Lý do ch ọn đề tài
Xây dựng nông thôn mới là vấn đề rất quan trọng, không chỉ liên quan đến nông thôn, nông nghiệp, nông dân mà còn liên quan tới phát triển kinh tế
- xã hội trên địa bàn tỉnh – nơi có cả sự phát triển của đô thị Tại Đại hội Đảng lần thứ X của Đảng nhân dân cách mạng Lào, nhà nước cộng hòa dân chủ nhân dân Lào đã đề ra chủ trương xây dựng nông thôn mới với mục tiêu là xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội theo hướng hiện đại, phát triển cơ cấu kinh tế hướng tới sản xuất hàng hóa Phát triển các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn phát triển nông nghiệp với phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch Từ đó, tạo ra xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ, hệ thống chính quyền từng cấp ở nông thôn đƣợc củng cố và thực hiện thành công đường lối phát triển nông nghiệp, nông thôn, nông dân của Đảng
Trong thời gian vừa qua, triển khai thực hiện chủ trương, đường lối phát triển nông thôn mới tuy đã thu đƣợc một số thành quả nhƣng thực tế chỉ ra rằng, còn nhiều vấn đề lý luận đang vướng mắc, nguồn vốn thiếu, đời sống của bộ phận không nhỏ nông dân còn khó khăn Nhìn chung kinh tế nông thôn ở Lào vẫn trong tình trạng phổ biến là tự cung, tự cấp, sản xuất nhỏ lẻ, cuộc sống của người dân còn lạc hậu,
Tỉnh Xay Som Boun, CHDCND Lào là tỉnh mới thành lập ở Lào, diện tích 8,300 km 2 , là tỉnh thuộc vùng núi cao, vùng sâu vùng xa Tỉnh có 05 huyện, dân số khoảng 85,168 người (trong đó đân tộc H’Mông chiếm 71.1%) Đa số người dân có đời còn lạc hậu, kinh tế hộgia đình tự cung tự cấp, quy mô nhỏ và nhiều nơi đang chủ yếu đang trong tình trạng khai thác tự nhiên là chính
Trước tình hình như vậy, tác giả chọn vấn đề “Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Xay Som Boun, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào”làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý công.
M ục đích và nhiệ m v ụ nghiên c ứ u
Làm rõ thêm những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước đối với xây dựng nông thôn mới để vận dụng vào việc nghiên cứu định hướng, giải pháp đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun của CHDCND Lào b) Nhi ệ m v ụ nghiên c ứ u ch ủ y ế u
- Làm rõ môt số vấn đề lý luận cơ bản về quản lý nhà nước đối với phát triển nông thôn mới
- Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Say Som Boun
- Đề xuất định hướng và giải pháp thúc đẩy quản lý của nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun Nói cách khác cụ thểhơn là, luận văn nghiên cứu xây dựng nông thôn mới và QLNN về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun b- Ph ạ m vi nghiên c ứ u :
Luận văn nghiên cứu cả lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới, nghiên cứu cả hiện trạng (giai đoạn 2013 – 2017) và nghiên cứu tương lai quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Xay Som Boun.
Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứ u
Luận văn xem vấn đề xây dựng nông thôn mới là một trong những bộ phận trong hệ thống nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Xay Som Boun Đồng thời, xem quản lý nhà nước đối với xây dựng nông thôn mới là bộ phận quan trọng của quản lý nhà nước nói chung để phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Xay Som Boun
Xây dựng nông thôn mới là một hệ thống các công việc liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội của nông thôn Mỗi hoạt động phát triển đều có liên quan đến các hoạt động khác Tính tương tác ấy chỉ ra rằng, các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội không đƣợc tách rời nhau
Quản lý nhà nước đối với xây dựng NTM là một bộ phận của công tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Vì thế việc quản lý nhà nước đối với xây dựng NTM không thể tách rời quản lý phát triển nói chung ở địa bàn tỉnh Vì thế, quản lý nhà nước đối với xây dựng NTM phải tuân theo lý luận chung về quản lý nhà nước Tức là phải nhắm tới các câu hỏi: Ai quản lý, Nhà nước quản lý xây dựng NTM là quản lý cái gì (hay nội dung quản lý là gì); Nhà nước quản lý xây dựng NTM bằng công cụ gì và để thực hiện tốt chức năng quản lý đối với xây dựng NTM Cơ quan nhà nước cần làm tốt những viêc gì
Nguyên lý Nhân – Quả sẽ đƣợc quán triệt để nghiên cứu giữa kết quả đã đạt đƣợc với những việc đã thực thi và để nghiên cứu giữa mục tiêu và giải pháp đểđạt đƣợc mục tiêu đề ra
Trong quá trình nghiên cứu Luận văn tôn trọng quan điểm duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và lôgic khoa học để hoàn thành công trình nghiên cứu này b) Phương pháp nghiên cứ u Để hoàn thành luận văn, tác giả sử dụng những phương pháp chủ yếu sau đây:
- Phương pháp phân tích hệ thống: Sử dụng để phân tích QLNN như một hệ thống quản lý; coi nông thôn mới nhƣ là một hệ thống với những đặc điểm mới, tiến bộ
- Phương pháp phân tích thống kê: được sử dụng để phâp tích hiện trạng xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun
- Phương pháp so sánh: sử dụng để so sánh kết quả xây dựng nông thôn mới qua các năm của tỉnh Xay Som Boun
- Phương pháp chuyên gia: sử dụng để lấy thêm thông tin và để thẩm định thêm các kết quả nghiên cứu của tác giả cũng nhƣ thẩm định các nhận định của tác giả trong quá trình nghiên cứu vấn đề QLNN về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun
- Phương pháp phân tích chính sách: Sử dụng đểphân tích, đánh giá tác động của chính sách đã ban hành và những chính sách mà tác giả đề xuất cho giai đoạn tới trong lĩnh vực xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun
- Phương pháp biểu, bảng, sơ đồ: sử dụng để minh họa trong các phần thuyết minh trong luận văn.
Ý nghĩa lý luậ n và th ự c ti ễ n c ủ a lu ận văn
+ Ý nghĩa lý luận: Luận văn góp phần hoàn thiện thêm những vấn đề cơ bản về lý luận đối với quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới
+ Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận văn cung cấp thêm căn cứ khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội nói chung và phát triển nông thôn mới, quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun Đồng thời, luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các địa phương để xây dựng nông thôn mới.
K ế t c ấ u c ủ a lu ận văn
Ngoài phần mởđầu, Kết luận, tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài, luận văn có 3 chương.
Chương 1 Cơ sở khoa học của quản lý nhà nước đối với xây dựng nông thôn mới
Chương 2 Thực trạng quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
Chương 3 Phương hướng và giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
Tình hình nghiên c ứu liên quan đến đề tài lu ận văn
Tác giả luận văn đã thu thập đƣợc 30 tài liệu tham khảo Qua tổng quan cho thấy, vấn đề nông thôn và quản lý nhà nước (QLNN) về xây dựng nông thôn mới đã có tương đối nhiều công trình nghiên cứu nhưng vấn đề QLNN về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun thì chƣa có công trình nghiên cứu
7.1 Các công trình nghiên cứu ởnước CHDCND Lào
Khamla Keodavanh (2016) khi nghiên cứu về “Giải pháp quản lý nhà nước về phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào” đã chỉ ra nội hàm của QLNN về xây dựng nông thôn mới là Chính quyền tỉnh đề ra chương trình xây dựng nông thôn mới, đề ra kế hoạch huy động vốn để xây dựng nông thôn mới và xác định tiến triển khai xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xiêng Khoảng Đồng thời, xác định rõ bản chất chất của việc xây dựng nông thôn mới là tìm giải pháp phát triển kinh tế, xã hội, môi trường, kết cấu hạ tầng kỹ thuật cho khu vực nông thôn của tỉnh Tác giả này còn chỉ rõ trách nhiệm quan trọng hàng đầu của Chính quyền tỉnh đối với việc xây dựng nông thôn mới
Khamhack Phonkhamxao (2016) Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các dự án đầu tư nông nghiệp và phát triển nông thôn bằng nguồn ngân sách nhà nước tại huyện Pak Xeng, tỉnh Luang Prabang, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, đã cho biết không ngừng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các dự án đầu tư nông nghiệp và phát triển nông thôn bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước không chỉở cấp huyện mà còn ở cả cấp tỉnh Khăn Khăm Phôm Ma Lan (2015), Quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn huyện Xan Xay, tỉnh At Ta Pư, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, đã khảng định vai trò quan trọng hàng đầu của chính quyền huyện đối với vấn đề sử dụng đất đai Để quản lý tốt quỹđất trên địa bàn huyện cần có quy hoạch sử dụng đất, chế tài đối với các hoạt động sử dụng đất trên địa bàn tất cả các huyện chứ không thể chỉ ở một huyện nào Muốn QLNN đối với đất đai trên địa bàn huyện nhất thiết phải có sự quản lý của cơ quan nhà nước hữu trách Chính quyền huyện ngoài việc đƣa ra quy hoạch sử dụng đất còn phải có kế hoạch sử dụng đất hàng năm và trên cơ sởđó có chính sách hạn chế tình trạng sử dụng lãng phí đất đai và có chế tài mạnh đối với các hành vi lãng phí đất, sử dụng đất sai mục đích.
Phômma Phănthalăngsý (2002), trong công trình nghiên cứu “Phát triển nông nghiệp hàng hóa ở tỉnh Khăm Muộn, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào” đã đề cập thực trạng và giải pháp thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hàng hóa Coi phát triển nông nghiệp hàng hóa là một trong những nội dung hết sức quan trọng của xây dựng nông thôn mới Muốn xây dựng nông thôn mới thì không chỉ phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật, phát triển nhân lực, xây dựng cộng đồng văn hóa mà nhất thiết phải coi trọng việc phát triển nông nghiệp hàng hóa, coi đây là con đường duy nhất đúng để nâng cao sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và từ đó đời sống của người nông dân mới có thể cải thiện đƣợc.
Bunthong Buahom (2010), trong tác phẩm “Khuyến nông là nhiệm vụ của toàn dân”, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Viêng Chăn đã cho biết ở CHDCND Lào, dân số sống ở nông thôn còn chiếm tỷ lệ lớn, số người sống bằng nông nghiệp còn rất nhiều nên khuyến nông là một trong những giải pháp phát triển nông thôn mới Việc khuyến nông phải đƣợc triển khai khi có chính sách thích đáng và đầy đủ
Bunthong Buahom (2012), trong cuốn “Phát triển nông lâm nghiệp một cách bền vũng”, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Viêng Chăn cho thấy giá trịđặc biệt quan trọng của phát triển nông lâm nghiệp trong quá trình xây dựng nông thôn mới; đồng thời chỉ ra vai trò to lớn của QLNN đối với phát triển nông lâm nghiệp bền vững cũng nhƣ trong việc xây dựng nông thôn mới ở CHDCND Lào
Bộ Nông Lâm nghiệp Lào (2010), trong báo cáo “Tổng kết kết hoạch phát triển nông-lâm nghiệp giai đoạn (2006-2010)”, Bộ Nông Lâm nghiệp Lào
(2013), Nhà xuất bản Nông nghiệp, Viêng Chăn và “Tổng kết kết hoạch phát triển nông-lâm nghiệp giai đoạn (2010-2013)” đã cho biết việc phát triển nông lâm nghiệp phải gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới mới đem lại kết quả nhƣ mong muốn Nếu phát triển nông lâm nghiệp không gắn với công cuộc xây dựng nông thôn mới thì dễ dẫn tới lãng phí vốn tài chính và có thể làm chậm quá trình phát triển nông, lâm nghiệp và kinh tế tổng hợp ở khu vực nông thôn
Phôm Ma (2001) trong công trình nghiên cứu “Nền kinh tế hàng hóa nông nghiệp của tỉnh Khăm Muộn trong giai đoạn hiện nay: thực trạng và giải pháp cũng nhƣ tác giả Phômma Phănthalăngsý đã đề cập ở trên cùng quan điểm cho rằng, việc phát triển nông nghiệp hàng hóa phải trên cơ sở hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và không thể không gắn kết với việc xây dựng nông thôn mới
7.2 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam
Nguyễn Sinh Cúc, Đinh Phí Hổ, Hoàng Sĩ Kim, Đặng Kim Sơn, Hoàng Thu Hòa đều coi trọng phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn Đồng thời nhấn mạnh vai trò quyết định của Nhà nước đối với công cuộc phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn Để phát triển nông nghiệp phải gắn với công cuộc phát triển nông thôn cũng nhƣ gắn với công cuộc đổi mới cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng chuyển dần lao động nông nghiệp sáng làm việc trong khu vực phi nông nghiệp (công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ)
Nguyên Quốc Khanh, Bùi Thanh Tuấn, Kiêu Anh Vũ khi bàn về quản lý nhà nước nhằm phát triển nông nghiệp bền vững đã nhấn mạnh vai trò QLNN đối với phát triển nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam Vai trò đó thể hiện ở việc xác định đường lối phát triển nông nghiệp, nông thôn và ban hành kế hoạch huy động vốn đầu tư, mở rộng thị trường, lôi kéo các nhà khoa học và các nhà chế biến để phát triển nông nghiệp, nông thôn Đỗ Hoàng Toàn, Mai Văn Bưu Phạm Kim Giao đã đề cập khá đầy đủ, toàn diện những vấn đề lý luận về QLNN đối với phát triển kinh tế ở Việt Nam Các ông chỉ rõ bản chất của QLNN là cơ quan hữu trách sử dụng công cụ pháp luật để quản lý kinh tế ở cả cấp quốc gia và cấp địa phương.
Phan Đại Đoàn, Phạm Kim Giao, Nguyên Văn Thụ, Pham Đại Doẵng,
Nguyên Quang Ngọc trong các công trình nghiên cứu “Quản lý xã hội nông thôn nước ta hiện nay - một số vấn đề và giải pháp” và QLNN về nông thôn đã cho biết quản lý xã hội nông thôn có một nội dung quan trọng là phát triển nông nghiệp, phi nông nghiệp ở khu vực nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới, xây dựng cộng đồng văn hóa.
Nguyễn Văn Thụ, ĐỗĐức Viên, Vũ Trọng Khải khi nghiên cứu xã hội nông thôn dưới tác động đô thị hóa và tích tụ ruộng đất, Nhà xuất bản Đồng Nai, 2009 đã chỉ ra rằng, muốn nông thôn có biến đổi theo hương mong muốn phải gắn với việc xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế hàng hóa cho khu vực nông nghiệp, nông thôn Đỗ Đức Viên, Quy hoạch xây dựng và phát triển điểm dân cư nông thôn, Nhà xuất bản Xây dựng, Hà Nội, 1997 đã cho thấy ý nghĩa to lớn của việc gắn kết giữa xây dựng nông thôn mới với hoàn thiện các điểm dân cƣ nông thôn
- Tổng kết lý luận và thực tiễn quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam qua các thời kỳ, có nghiên cứu của Đặng Kim Sơn, Hoàng Thu Hòa, Một số vấn đề về phát triển nông nghiệp và nông thôn (2002);
Nguyễn Sinh Cúc, Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam thời kỳ đổi mới (1986 -
2002) (2003); Nguyễn Kế Tuấn, Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn ở Việt Nam con đường và bước đi (2006); Nguyễn Danh Sơn, Vấn đề nông nghiệp, nông thôn, nông dân Việt Nam trong quá trình phát triển đất nước theo hướng hiện đại (Báo cáo tổng hợp) (2010) Những nghiên cứu này cho rằng vấn đề phát triển nông nghiệp, nông thôn, vai trò, mục tiêu của nó trong nền kinh tế quốc dân cũng như việc đem lại thu nhập cho người nông dân là những nội dung mà chính sách cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn của Việt Nam hiện nay cần quan tâm
- Nghiên cứu về quản lý nhà nước đối với nông nghiệp và phát triển nông nghiệp có Luận án tiến sỹ của Hoàng Sỹ Kim, Đổi mới quản lý nhà nước đối với nông nghiệp Việt Nam trước yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế
(2007); Luận án tiến sỹ của Đoàn Tranh, Phát triển nông nghiệp tỉnh
CƠ SỞ KHOA H Ọ C C Ủ A QU ẢN LÝ NHÀ NƯỚ C
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 10 1 Nh ậ n th ứ c, quan ni ệ m v ề nông thôn m ớ i
a) Nông nghi ệ p là hoạt động phát triển nông sản đáp ứng nhu cầu của xã hội ngày càng đa dạng, chất lượng cao hơn Đó là quá trình sản xuất ra lương thực, thực phẩm cung cấp cho con người và tạo ra của cải cho xã hội Nói cách khác, nông nghiệp là lĩnh vực sử dụng đất nông nghiệp, nước, các tài nguyên khác có liên quan để tạo ra những nông sản hàng hóa đáp ứng nhu cầu của thịtrường và của khoa học công nghệ Đối với phát triển nông nghiệp nhà nước có vai trò quyết định bao trùm và doanh nghiệp và người nông dân, các nhà khoa học, các nhà chế biến, các ngân hàng, các nhà bảo hiểm có ý nghĩa vô cùng quan trọng
Nông nghiệp là một trong những hoạt động kinh tế -xã hội chủ yếu ở khu vực nông thôn Khi đề cập tới vấn đề nông thôn thì có nhiều ý kiến khác nhau và ở những quốc gia khác nhau thì các ý kiến cũng khác nhau Song dù thế nào thì các quan niệm về nông thôn chỉ mang tính chất tương đối, điều đó phụ thuộc vào đặc điểm cũng như các cách tiếp cận khác nhau về khái niệm nông thôn và quan niệm này cũng thay đổi theo thời gian Nhìn chung, hiện nay quan điểm được nhiều người thừa nhận và sử dụng thì nông thôn là khái niệm để phân biệt với đô thị mà ởnơi đó có cộng đồng dân cƣ sinh sống chủ yếu là nông dân, làm nông nghiệp là chính; ởđây mật độ dân cƣ thấp hơn, có kết cấu hạ tầng kém phát triển hơn thành thị… Tóm lại, nông thôn chính là nơi ở, nơi cƣ trú của mọi tầng lớp nhân dân, trong đó chủ yếu là nông dân Nông thôn là nơi nền sản xuất chủ yếu dựa vào nông nghiệp b) Nông thôn m ớ i
Có nhiều cách hiểu, cách tiếp cận khác nhau về Nông thôn mới, dưới góc độ nghiên cứu, học thuật thì chúng ta cần phải tìm hiểu về nhiều góc độ khác nhau Trong thời gian học tập, nghiên cứu ở Việt Nam, có nhiều ngày nghiên cứu về lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và cũng có nhiều tổ chức đƣa ra những khái niệm về nông thôn mới khác nhau Có quan điểm cho rằng nông thôn mới trước hết phải là nông thôn, khác với nông thôn hiện tại và sau đó, cũng nhƣ nông thôn truyền thống Hay nói cách khác đó là khu vực phản ánh các mối quan hệ kinh tế, xã hội mới, diện mạo mới ở khu vực nông thôn, nó biểu hiện cho sự phát triển, hoàn thiện hơn ở khu vực nông thôn
Theo như chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới ở
Việt Nam thì họ coi việc xây dựng nông thôn mới là xây dựng cộng đồng xã hội văn minh, có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ngày càng hoàn thiện, có cơ cấu kinh tế hợp lý với các hình thức tổ chức sản xuất tiên tiến nhất Bên cạnh đó thì tại Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 tại Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành trung ƣơng Đảng cộng sản Việt Nam khoá X về nông nghiệp, nông dân và nông thôn cũng xác định: nông thôn mới là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, có cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ, hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam được tăng cường Xây dựng nền nông nghiệp hiện đại phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá Ở nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào, quan niệm về nông thôn mới cơ bản cũng giống nhƣ ở Việt Nam Nhìn chung, các ý kiến thống nhất rằng, nông thôn mới là ám chỉ nông thôn với những sự phát triển tiến bộhơn và tiến bộ không ngừng mà trong đó cải thiện đời sống người dân được xem là vấn đề nòng cốt và then chốt Ở giai đoạn sau mức độ “mới” là cao hơn ở giai đoạn trước đó Nông thôn sẽ không ngừng mới mẻ và tiến bộ, nó không hề bị dừng lại đứng ở góc độ tiến bộ và giàu có hơn Nông thôn mới thể hiện rõ nhất ở các mặt chủ yếu:
- Có kinh tế phát triển hiệu quả, bền vững hơn; tạo ra sự thịnh vƣợng ngày càng lớn hơn, đem lại cuộc sống ấm no hạnh phức và an sinh hơn cho người dân Nội dung cụ thể là có sự phát triển sản phẩm hàng hóa ngày càng lớn hơn.
- Có hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, trong đó có nhà ở ngày càng phát triển tốt hơn.
- Cộng đồng dân cƣ tiến bộhơn, văn minh hơn và gắn kết hơn.
- Gắn kết tốt với phát triển của các đô thị tạo ra sức mạnh tổng hợp cho quá trình phát triển của các huyện, các tỉnh và cho cả nước
Dù nói thế nào thì khi bàn về nông thôn mới cũng xoay quanh vấn đề nông nghiệp, sản xuất nông nghiệp và mở mang phát triển phi nông nghiệp của người dân vùng nông thôn, các biện pháp, cách thức tiến hành để không ngừng nâng cao chất lƣợng cuộc sống, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đồng thời cũng tìm ra cơ chế, chính sách đảm bảo cho nông thôn mới chính là nông thôn mà trong đó đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị Nông dân đƣợc đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới Nông thôn mới phải là nông thôn trong trạng thái có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng đƣợc xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị Nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái đƣợc bảo vệ Sức mạnh của hệ thống chính trị đƣợc nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội Trên cơ sở đó có thể nhận thấy các đặc trƣng của nông thôn mới ở Lào đƣợc biểu hiện nhƣ: Nông thôn có làng bản sạch sẽ, đẹp và có cơ sở hạ tầng hiện đại, có nền sản xuất nông nghiệp theo hướng phát triển hàng hoá, bền vững, đời sống vật chất và tinh thần của người dân khu vực nông thôn được nâng cao, gìn giữ được bản sắc văn hoá của dân tộc c, Xây d ự ng nông thôn m ớ i: Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cƣ ởnông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh Nhƣ vậy, có thể thấy rằng xây dựng nông thôn mới chính là việc xây dựng người nông dân mới và nền nông nghiệp mới: Nông thôn mới = Nông dân mới + Nền nông nghiệp mới d, Yêu cầu của xây dựng nông thôn mới
Yêu cầu của quá trình xây dựng nông thôn mới là cần phải tiếp tục xây dựng và phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn tạo nền tảng kinh tế - xã hội và chính trị vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ đất nước Trên cơ sở đó thì xây dựng NTM cần đảm bảo yêu cầu khách quan, bám sát thực tiễn và bám sát mục tiêu của xây dựng NTm chung của cảnước
1.1.2 Nhiệm vụ chủ yếu của việc xây dựng nông thôn mới ở nước CHDCND Lào
Nhìn chung nhiệm vụhướng tới của dây dựng Nông thôn mới là:
Trên cơ sở khái niệm và một số đặc trƣng cơ bản của nông thôn mới đƣợc nêu trên, có thể thấy một số nhiệm vụ mà vấn đề xây dựng nông thôn mới ở Lào hướng tới là:
- Thứ nhất, phát triển kinh tế có hiệu quả và bền vững (trước hết là nông nghiệp hàng hóa, tiểu thủ công nghiệp hàng hóa và dịch vụ đáp ứng yêu cầu phát triển của cộng đồng dân cƣ nông thôn); xây dựng, tổ chức phát triển kinh tế nông thôn theo hướng từng bước văn minh, hiện đại, giữ gìn bản sắc văn hoá và môi trường sinh thái đem lại đời sống ấm no hạnh phúc cho người dân
Nông thôn chính là vùng tập trung sản xuất nông nghiệp chủ yếu, là địa bàn tập trung các cƣ dân khu vực nông thôn Để xây dựng và phát triển nông thôn theo hướng xây dựng nông thôn mới cần hướng các mũi nhọn trong quản lý làm sao xây dựng được mô hình hợp lý và tổ chức cuộc sống của người dân theo hướng hiện đại, bắt kịp với cư dân thành thị về mức sống, chất lượng sống Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng phải đảm bảo giữ gìn và phát huy tốt văn hoá truyền thống của người dân khu vực nông thôn, đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy sản xuất và các dịch vụ khác phát triển đi đôi với bảo vệ môi trường sinh thái, cảnh quan khu vực nông thôn
- Thứ hai, phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn phù hợp với quy hoạch không gian xây dựng làng, bản Khu vực nông thôn ở Lào hiện nay còn giữ được vẻ đơn sơ, các hệ thống đường xá, cầu cống, trạm điện, trạm y tế, trung tâm văn hoá… còn chƣa phát triển, chƣa được chú trọng đầu tư nhiều Phần vì sự quan tâm của nhà nước, của các cấp còn chưa đúng mức, phần vì do hạn chế của điều kiện ngân sách nhà nước, ngân sách của mỗi tỉnh Chính vì vậy, trong thời gian tới, mục tiêu, nhiệm vụ trong xây dựng Nông thôn mới đề ra là làm sao đảm bảo xây dựng và hoàn thiện, kiện toàn hệ thống hạ tầng kinh tế, xã hội về các mặt đường đi, cầu bắc qua các con sông, suối, trạm y tế, trung tâm văn hoá của người dân, hệ thống nước sạch, vệ sinh môi trường nông thôn, hệ thống đài phát thanh, truyền hình… cần chú trọng phát triển đồng bộ, là nhân tố cơ bản thay đổi diện mạo khu vực nông thôn
- Thứ ba, nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực và tổ chức tốt đời sống văn hoá cơ sở Cư dân nông thôn vốn là những người lao động chủ yếu trong nông nghiệp nhƣ chăn nuôi, trồng trọt, buôn bán nhỏ ở nông thôn… trình độ dân trí của họ không cao, đa phần có trình độ học vấn thấp, tiếp xúc với văn hoá khoa học hiện đại còn nhiều hạn chế Do đó chất lƣợng nguồn nhân lực chƣa cao chủ yếu lao động thủ công, trình độ công nghiệp hoá, ứng dụng khoa học trong sản xuất nông nghiệp chƣa nhiều Chính vì vậy nhiệm vụ của nông thôn mới là làm sao có thể tổ chức khoa học, không ngừng nâng cao trình độ dân trí, trình độ học vấn, khả năng ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, đời sống nhân dân là yêu cầu cơ bản và cấp thiết Chỉ có nhƣ vậy mới có thể tổ chức tốt đƣợc đời sống nhân dân ở cấp cơ sở, không ngừng nâng cao chất lƣợng cƣ dân nông thôn
- Thứ tư, xây dựng các hình thức tổ chức sản xuất phù hợp với yêu cầu của nền nông nghiệp hiện đại, sản xuất hàng hoá Đây có lẽ là nhiệm vụ cơ bản và quan trọng nhất trong việc định hình nền sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hoá, nâng cao chất lượng nông sản ở Lào Cùng với các nhiệm vụ nêu trên thì việc làm sao để tổ chức đƣợc dây truyền sản xuất khoa học, linh hoạt và hợp lý, phù hợp với cƣ dân khu vực nông thôn là nhiệm vụ then chốt Các hình thức tổ chức sản xuất phải đảm bảo tận dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có, tạo them nhiều việc làm tại chỗ, tăng thu nhập cho người dân Không những vậy, việc nâng cao chất lƣợng sản phẩm nông nghiệp, nâng cao trình độ tiếp nhận và ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, giúp cho người dân, doanh nghiệp đầu tƣ ở nông thôn có mối quan hệ qua lại, đảm bảo lợi ích thực sử của người lao động và doanh nghiệp sử dụng lao động, góp phần phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn nông thôn
- Thứ năm, đổi mới quản lý nhà nước trên địa bàn theo hướng ngày càng đem lại hiệu lực, hiệu quả cao hơn đối với phát triển nông thôn mới Cải cách hành chính là khâu then chốt trong công cuộc xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Xay Som Boun.
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước và quản lý nhà nước đối với xây dựng nông thôn mới
Theo giáo trình quản lý học đại cương của Học viện Hành chính Quốc gia (Nxb Đại học quốc gia Hà Nội – 2001, tr 18) thì “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có đích hướng của chủ thể lên các khách thể nhằm đạt được mục tiêu định trước”.
Trên cơ sở khái niệm trên, chúng ta có thể đi đến khái niệm quản lý nhà nước trên góc độ của khoa học quản lý như sau: Quản lý nhà nước (QLNN) là một dạng của quản lý, chứa đựng bên trong nhiều kỹ năng thuộc về quản lý như mọi tổ chức khác đã vận dụng QLNN mang tính quyền lực nhà nước, nó hướng tới những đối tượng nhất định Theo cách hiểu chung nhất, đứng trên góc độ quản lý công thì QLNN là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước
Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới là một dạng của quản lý nhà nước Đã là quản lý nhà nước thì có chủ thể quản lý và đối quản lý Ở đây đối tƣợng quản lý là hoạt động xây dựng nông thôn mới và chủ thể quản lý chính là hệ thống các cơ quan nhà nước, đội ngũ cán bộ công chức được giao quyền quản lý thông qua các chính sách, các quy định và các quyền đƣợc giao đi đôi với trách nhiệm của mình Hay nói cách khác: Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới là cách thức, biện pháp mà nhà nước, cụ thể là các cơ quan nhà nước sử dụng các công cụ của mình, bộ máy của mình thông qua các công cụ, chính sách, nhân lực của mình để hoàn thành mục tiêu và định hướng đề ra trong việc xây dựng nông thôn mới hiệu quả nhất trong từng gia đoạn cụ thể Nhƣ vậy, có thể thấy có nhiều cách tiếp cận và cách hiểu khac nhau về QLNN đối với xây dựng nông thôn mới (xây dựng NTM) nhƣng xét trên góc độ của quản lý thì đó chính là cách thức Nhà nước tiến hành quản lý chung nhất, toàn diện nhất
Tác giả cho rằng QLNN đối với xây dựng nông thôn mới là việc cơ quan Nhà nước sử dụng bộ máy, công cụ của mình để thực hiện chức năng QLNN đối với xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thuộc trách nhiệm của mình theo sự phân công của Chính quyền trung ƣơng và theo nội dung xây dựng nông thôn mới nhƣ tác giảđã đề cập ở trên
1.2.2 Mục đích của quản lý nhà nước đối với xây dựng nông thôn mới
Mục đích cơ bản của QLNN đối với xây dựng nông thôn mới là để khu vực nông thôn có kinh tế phát triển hơn, hiệu quả hơn, bền vững trên cơ sở phát huy tốt nhất các tiềm năng, thế mạnh, lợi thế so sánh của địa phương Từ đó nâng cao không ngừng đời sống của người dân trong địa bàn và góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội chung của cả nước Nói cách khác, QLNN đối với xây dựng nông thôn mới là làm cho các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội – môi trường trong địa bàn diễn ra có trật tự, hài hòa, cân đối và đạt được hiệu quả tổng hợp cao; đem lại cuộc sống ấm no hạnh phúc cho người dân khu vực nông thôn Đảm bảo cho hoạt động xây dựng nông thôn mới đi đúng định hướng, tránh những sai sót Đồng thời góp phần thực hiện hiệu quả các chỉ tiêu, mục tiêu đặt ra trong xây dựng nông thôn mới một cách hiệu quả và khoa học nhất, nhanh nhất Nhà nước với tư cách là chủ sở hữu tài sản quốc gia sẽ có chức năng quản lý, vận hành và phân bổ các nguồn lực trong vấn đề xây dựng nông thôn mới đạt hiệu quả cao nhất Đồng thời mục đích quản lý nhà nước về nông thôn mới cũng chỉ ra rằng: Nhà nước can thiệp vào việc xây dựng nông thôn mới thông qua các công cụ, chính sách, cơ chế vận hành và hành lang pháp lý quan trọng để đảm bảo tối đa hoá các phúc lợi xã hội đối với người dân, thúc đẩy sản xuất phát triển, tác động tích cực đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung, chuyển dịch cơ cấu trong nông nghiệp nói riêng; góp phần chăm sóc sức khoẻ nhân dân, đảm bảo an sinh xã hội ở các vùng nông thôn, phát triển văn hoá, giáo dục, y tế, bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân vùng thôn bản
Chủ thể của xây dựng nông thôn mới chính là các cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương và địa phương có chức năng và nhiệm vụ, quyền hạn được quy định bởi các văn bản pháp luật của nhà nước, thực hiện nhiệm vụ được giao trong lĩnh vực xây dựng NTM ở những nơi, những vùng phụ trách
1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước đối vớixây dựng nông thôn mới
Khi đề cập tới các nội dung của quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới chính là việc đề cập tới vấn đề trong việc xây dựng mục tiêu, chương trình nông thôn mới Đồng thời, nội dung quản lý nhà nước cũng cần quản lý về đối tƣợng, nguồn lực, hệ thống và các tiêu chí cơ bản trong xây dựng nông thôn mới Bởi lẽ khi tiến hành xây dựng nông thôn mới thì nhà nước không chỉ thực hiện việc xây dựng một vài con đường giao thông nông thôn hay một vài trường học, bệnh xá nhỏ lẻ hoặc là đưa nước sạch về vùng nông thôn… xây dựng nông thôn mới chính là cách thức nhà nước triển khai làm mới nông thôn, phát triển đồng bộ khu vực nông thôn từ nhận thức đến thực tiễn, từ thay đổi về đời sống vật chất lẫn tinh thần, thay đổi diện mạo vùng nông thôn, rút ngắn khoảng cách với thành thị Nhƣ vậy, xây dựng nông thôn mới chính là chương trình tổng thể các mặt của văn hoá, xã hội, kinh tế, an ninh, quốc phòng… chính vì vậy mà Đảng và Nhà nước Lào coi trọng xây dựng, phát triển nông thôn, tạo tiền đề, cơ sở thúc đẩy phát triển xã hội
Trong khuôn khổ nghiên cứu và thực tiễn ở nước CHDCND Lào hiện nay, QLNN về xây dựng nông thôn mới tập trung vào một số nội dung chủ yếu sau:
- Thứ nhất, QLNN về mục tiêu, chương trình xây dựng nông thôn mới: Để đảm bảo phát triển bền vững khu vực nông thôn, các mục tiêu và chương trình xây dựng nông thôn mới phải được chỉ rõ và thực hiện một cách nghiêm túc, đúng tinh thần chỉđạo của Đảng nhân dân cách mạng Lào và nhà nước cộng hoà dân chủ nhân dân Lào Trong các mục tiêu, phải đảm bảo thực hiện trên tinh thần của mục tiêu chung và các mục tiêu cụ thể ở mỗi giai đoạn nhất định Bên cạnh đó, các mục tiêu cũng cần phải căn cứ trên những nguồn lực của từng địa phương, tránh đề ra mục tiêu quá cao mà không thực hiện đƣợc hoặc mục tiêu quá thấp, không phản ánh đúng trình độ phát triển của địa phương Trên cơ sở mục tiêu, thì chương trình xây dựng nông thôn mới cũng cần có lộ trình hợp lý và nhất quán Quản lý nhà nước cần tập trung vào các nội dung mà chương trình đã định trước, bám sát vào mục tiêu và chương trình thì sẽđảm bảo hiệu quả của xây dựng nông thôn mới Ở CHDCND Lào các mục tiêu đề ra trên cơ sở thực tiễn đất nước, bối cảnh phát triển chung ở khu vực nông thôn Trên cơ sở tham khảo và học hỏi mô hình xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam, hiện nay mục tiêu chung mà Đảng và Nhà nước Lào đang hướng tới trong xây dựng nông thôn mới là:
Xây dựng cộng đồng xã hội văn minh, có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ngày càng hoàn thiện; cơ cấu kinh tế hợp lý, các hình thức tổ chức sản xuất tiên tiến; gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ và du lịch; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo qui hoạch; từng bước thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn; Xây dựng xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; trình độ dân trí đƣợc nâng cao; môi trường sinh thái được bảo vệ; Hệ thống chính trịcơ sở vững mạnh; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng đƣợc cải thiện và nâng cao
Như vậy, có thể thấy rằng: Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là một chương trình phát triển nông thôn toàn diện và là chương trình khung định hướng các nội dung cần thiết phải thực hiện để xây dựng các xã, các bản đạt chuẩn nông thôn mới Chương trình sẽ được triển khai trên địa bàn các xã, bản trong cả nước, nhằm xây dựng nông thôn phát triển toàn diện, bao gồm nhiều nội dung liên quan đến các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, hệ thống chính trị ở cơ sở và an ninh trật tự xã hội ở khu vực nông thôn Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng nhân dân cách mạng Lào đã xác định: "Xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, dân chủ, công bằng, văn minh, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất phù hợp, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển ngày càng hiện đại” Mục tiêu cụ thể của xây dựng nông thôn mới tuỳ thuộc vào từng tỉnh, từng vùng khác nhau ở mỗi địa phương trong cảnước mà đặt ra Do mức độ phát triển không đồng đều giữa các vùng, các tỉnh ngay trong khu vực nông thôn cũng khác nhau Trong điều kiện mặt bằng chung khu vực nông thôn ở nước CHDCND Lào hiện nay thì các mục tiêu chung là định hướng cơ bản để bám vào đó triển khai thực hiện mục tiêu phát triển, xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại Từ đó hướng đến năm 2025 cơ bản hoàn thành mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới Chính vì lẽ đó mà công tác QLNN đối với mục tiêu, chương trình xây dựng nông thôn mới cần được chú trọng và đặc biệt quan tâm để đảm bảo sự phát triển đúng hướng, xây dựng nông thôn mới đúng với tinh thần chỉđạo của Đảng và pháp luật của Nhà nước
- Thứ hai, QLNN vềđối tượng trong thực hiện xây dựng nông thôn mới: Đối tƣợng trong thực hiện xây dựng nông thôn mới chính là tất cả các cơ quan, tổ chức, cá nhân, hộ gia đình đều là đối tƣợng thực hiện các hoạt động của Chương trình xây dựng nông thôn mới Chính vì vậy mà công tác QLNN về đối tƣợng trong thực hiện xây dựng NTM cần đƣợc chú trọng và quan tâm để đảm bảo đúng định hướng, đúng quy định của pháp luật, theo đúng tinh thần của chương trình xây dựng nông thôn mới ở nước CHDCND Lào giai đoạn hiện nay Đồng thời, phát huy đƣợc sức mạnh, ƣu điểm của tất cả các đối tƣợng và hạn chế những khuyết điểm, hạn chế trong sự nghiệp xây dựng nông thôn mới
- Thứ ba, QLNN về nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới:
Nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới chính là các yếu tố cơ bản góp phần thực hiện thành công trong công tác xây dựng nông thôn mới hiện nay Khi đề cập đến nguồn lực chúng ta cần đặc biệt chú ý tới hai yếu tố cơ bản đó là nhân lực và vật lực Bên cạnh đó các yếu tố này có thể đƣợc hiểu cụ thể hơn ở từng bộ phận như nguồn lực về con người, nguồn lực về tài chính, nguồn lực về cơ chế, chính sách, nguồn lực hạ tầng kỹ thuật… tất cả những nguồn lực đó nếu nhƣ đƣợc quản lý tốt sẽ là động lực thúc đẩy sự phát triển và hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới Ngƣợc lại, nếu nhƣ các yếu tố về nguồn lực thiếu hoặc cản trở quá trình xây dựng nông thôn mới thì sẽ làm ảnh hưởng lớn đến tiến độ, kế hoạch và tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới Do vậy, để đảm bảo tận dụng tối đa mọi nguồn lực, công tác QLNN cần bám sát và chủ động trong vấn đề tiếp cận và sử dụng các nguồn lực nêu trên
- Thứ tư, QLNN về hệ thống tổ chức xây dựng nông thôn mới:
Hệ thống tổ chức xây dựng NTM là xây dựng hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh ở các cấp khác nhau trong chương trình xây dựng nông thôn mới Nó bao gồm bốn yếu tố cơ bản về tổ chức nhƣ: Cán bộ thực hiện tốt; có đủ các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở; Đảng bộ, chính quyền địa phương đạt trong sạch, vững mạnh; các tổ chức đoàn thể chính trị trong xã, bản đều đạt tiên tiến Nhƣ vậy đây chính là các yếu tốcơ bản về hệ thống tổ chức xây dựng nông thôn mới
Xây dựng Nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng lâu dài của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị Vì vậy, hệ thống tổ chức đoàn thể cần chú trọng công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, tổ chức tốt các phong trào thi đua để vận động đoàn viên, hội viên, các tầng lớp nhân dân hưởng ứng, chung tay, góp sức xây dựng Nông thôn mới bằng những việc làm cụ thể, thiết thực với chính bản thân, gia đình, thôn bản mình và góp phần cùng địa phương thực hiện tốt các tiêu chí Qua đó, cần có giải pháp cụ thể để nâng cao và duy trì chất lƣợng hoạt động của hệ thống và các đoàn thể chính trị - xã hội để luôn đạt danh hiệu tiên tiến trở lên, nhằm cùng Đảng bộ, chính quyền xã xây dựng Hệ thống chính trị ngày càng vững mạnh, góp phần thực hiện thành công công cuộc xây dựng nông thôn mới hiện nay Trong đó, công tác QLNN đối với các hệ thống, các bước tiến hành cần chú trọng, định hướng cụ thể và chính xác
- Thứ năm, QLNN về các tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới:
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
1.3.1 Thể chế, chính sách, hệ thống quản lý của nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội và về xây dựng nông thôn mới Đây đƣợc xem là những nhân tố tác động trực tiếp hoặc gián tiếp nhất đến QLNN về xây dựng NTM Bởi lẽ trong công tác quản lý có rất nhiều yếu tố tác động trong đó không thể không kể đến thể chế, chính sách, chủ trương của Đảng cầm quyền và của nhà nước Những yếu tố này vừa mang tính thúc đẩy, vừa kìm hãm sự phát triển kinh tế xã hội nói chung và với vấn đề xây dựng NTM nói riêng Thể chế chính trị là loại hình chế độ, cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước mà mỗi quốc gia lựa chọn để quyết định xây dựng những quy định, luật lệ cho một chế độ xã hội mà chính phủ nước đó sử dụng để quản lý xã hội Nhƣ vậy có thể thấy thể chếđóng vai trò tác động trực tiếp tới phát triển kinh tế, xã hội, đến công tác QLNN và đến sự phát triển của chương trình xây dựng NTM Nó bao gồm các cơ quan nhà nước, tổ chức bộ máy nhà nước như vậy đó là yếu tố gần nhƣ quyết định sự thành công hay thất bại của sự phát triển ở mỗi quốc gia Bên cạnh thể chế thì những chính sách, pháp luật của Nhà nước quy định về đường hướng, chủtrương, cách thức tiến hành phát triển kinh tế, xã hội chung và riêng về vấn đề xây dựng NTM cũng chính là nhân tố vô cùng quan trọng ảnh hưởng đến QLNN về vấn đề xây dựng NTM Nếu như có chủ trương, chính sách đúng đắn với các bước tiến hành khoa hoc và hợp lý, với các quy định chặt chẽ của pháp luật thì mục tiêu xây dựng NTM sẽ sớm đạt đƣợc và đạt hiệu quả cao Ngƣợc lại, không nhận thức đúng đắn vai trò của vấn đề, đề ra chủ trương không hợp lý, các chính sách đưa ra không mang lại hiệu quả, không hợp lý thì khó có thể có hiệu quảQLNN đƣợc
Chi phí đầu vào đối với doanh nghiệp có ý nghĩa lớn ảnh hưởng nhiều đến gía thành sản xuất và khả năng cạnh tranh sản phẩm Vì thế chính sách của nhà nước phải chú ý giảm chi phí đầu vào cho sản xuất, trong đó giảm chi phí vận tải, dịch vụ và giảm chi phí cho các thủ tục hành chính có ý nghĩa quan trọng
Hệ thống cơ quan quản lý nhà nước bao gồm Chính phủ, các Bộ và cơ quan ngang Bộ, các cơ quan trực thuộc Chính phủ, các chính quyền địa phương ở các tỉnh trong cả nước Đây chính là các đầu mối, các đơn vị trực tiếp hoặc gián tiếp thực hiện, chỉ đạo thực hiện các vấn đề phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng các mục tiêu quốc gia, trong đó có chương trình xây dựng NTM Một mặt các tổ chức, đơn vị thực hiện khá tốt các chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước góp phần đáng kể vào sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế đất nước, địa phương, ổn định tình hình chính trị, xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân Các chương trình phát triển chung, phát triển vùng và địa phương được quan tâm, chú trọng, qua đó cho thấy tính đúng đăn, linh hoạt và hợp lý trong tổ chức quản lý Tuy nhiên, bên cạnh đó thì các tổ chức chính trị, tổ chức xã hội tương đối nhiều nhưng lại hoạt động kém hiệu quả Tại khu vực nông thôn phong trào lập thân, lập nghiệp, khởi nghiệp làm giàu của giới trẻ, của nhân dân còn ít và hạn chế
1.3.2 Thị trường, công nghệ, ảnh hưởng của cả nước, của toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế
Thị trường là yếu tố quan trọng đứng sau yếu tố thể chế, chính sách Thị trường quyết định sự phát triển sản xuất hàng hóa Trong thời đại ngày nay thịnh hành nguyên tắc “sản xuất cái gì mà thị trường cần” nên thị trường có ý nghĩa quan trọng Việc dự báo thị trường có giá trị to lớn Điều đó có nghĩa là phải dự báo được nhu cầu của thị trường và dự báo đươc khả năng rủi ro sẽ có thể xảy ra Kinh tế thị trường; tiến bộ, công bằng xã hội; dân chủ - pháp quyền; hợp tác và đấu tranh vì lợi ích quốc gia, vì hòa bình - phát triển và cùng giải quyết những thách thức toàn cầu là xu hướng chung của nhân loại.Các Hiệp định thương mại tự do mà Chính phủ CHDCND Lào đã ký kết với các nước ảnh hưởng lớn đối với phát triển kinh tế của các địa phương.
Khoa học, công nghệ phát triển rất nhanh cùng với toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâurộng tác động mạnh mẽ đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia Năng suất lao động có ý nghĩa quyết định hàng đầu đến khả năng cạnh tranh mà chỉ có công nghệ tiên tiến mới đem lại năng suất lao động cao Công nghệ nông lâm nghiệp có ý nghĩa quyết định đến sản xuất nông lâm nghiệp hàng hóa.
Kinh tế thế giới phục hồi chậm, không đồng đều và còn nhiều khó khăn Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương vẫn là trung tâm phát triển năng động của kinh tế thế giới Vai trò trung tâm kết nối của ASEAN trong các thiết chế khu vực tiếp tục đƣợc khẳng định nhƣng còn nhiều thách thức Hòa bình và hợp tác phát triển là xu thế lớn nhƣng chủ nghĩa dân tộc cực đoan, xung đột sắc tộc, tôn giáo, hoạt động khủng bố tiếp tục gia tăng Các nước lớn tăng cường sức mạnh quân sự và cạnh tranh chiến lƣợctrong khu vực ngày càng quyết liệt Tranh chấp lãnh thổ diễn biến gay gắt, phức tạp
Các quốc gia đều điều chỉnh chiến lược phát triển, tăng cường liên kết, vừa hợp tác, vừa cạnhtranh, nhấtlà trong thương mại, đầu tư, nhân lực, khoa học, công nghệ Hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhất là hội nhập kinh tế Việc thực hiện các hiệp định thương mại tự do đã có và tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, cùng với việc hình thành Cộng đồng ASEAN mở ra nhiều cơ hội thuận lợi cho phát triển nhƣng cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức Đổi mới thế và lực ở Lào đã lớn mạnh hơn nhiều và có thêm kinh nghiệm trong lãnh đạo, quản lý,điều hànhphát triển kinh tế - xã hội.Thời qua đã đạt đƣợc những thành quả quan trọng, nhƣng vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém Nhiệm vụ bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ còn rất nặng nề Nhu cầu đầu tƣ cho phát triển, nhất là kết cấu hạ tầng, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh, phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu và thực hiện Chương trình xây dựng NTM
1.3.3 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội
Ngày nay trên thế giới tuy yếu tố tự nhiên không còn có vị trí quyết định như các yếu tố về thể chế, chính sách, thị trường, công nghệ nhưng nó cũng mang ý nghĩa quan trọng đối với phát triển nông lâm nghiệp hàng hóa Địa tô chênh lệch lớn, thuận lợi về vận tải và nguồn nước sẽ tạo ra lợi thế không kém phần quan trọng đối với phát triển nông lâm nghiệp Điều kiện kinh tế - xã hội cũng có tác động rất lớn tới quá trình xây dựng NTM ở mỗi quốc gia, mỗi tỉnh Đây trở thành một nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và trực tiếp tác động đến kinh tế nông thôn Đối với các quốc gia có nền kinh tế phát triển, các điều kiện để phát triển một nền nông nghiệp hiện đại sẽ dễ dàng hơn Còn đối với các nước đang phát triển, việc hình thành một nền nông nghiệp phát triển sẽ gặp nhiều khó khăn, trở ngại do yếu kém về khoa học, công nghệ, thiếu vốn, thiếu những người nông dân có trình độ và sự hậu thuẫn của Nhà nước để hỗ trợ cho nông dân trước những rủi ro trong sản xuất và tiêu thụ nông phẩm
Bên cạnh đó, quá trình phát triển kinh tế - xã hội cũng có những tác động tới quá trình xây dựng NTM ở mỗi tỉnh theo hai hướng tích cực hoặc tiêu cực Nó là tích cực khi các điều kiện kinh tế xã hội thuận lợi, hệ thống kết cấu hạ tầng phát triển và đồng bộ sẽ là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, phát triển sản xuất, phát triển văn hoá, giao thông… qua đó sớm hoàn thành các tiêu chí trong xây dựng NTM Ngƣợc lại nó là tiêu cực khi nó tác động tới nền nông nghiệp, cuộc sống của cƣ dân nông thôn Việc chạy theo lợi nhuận trong nền kinh tế thị trường khiến cho người nông dân dùng đủ mọi biện pháp đểtăng sản lƣợng nhanh chóng, làm cho tài nguyên bị khai thác kiệt quệ, lãng phí, chất lƣợng sản phẩm không đƣợc đảm bảo, dƣ lƣợng chất hoá học trong nông sản cao Sự phát triển của nhiều loại hình dịch vụ và đô thị hóa nhanh chóng làm quỹ đất nông nghiệp dần thu hẹp Nhận thức đƣợc những tác động của các nhân tố kinh tế - xã hội đối với phát triển nông nghiệp, chúng ta phải có chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội cho phù hợp, có sự cân đối giữa công nghiệp, nông nghiệp với dịch vụ và phát huy thế mạnh của từng vùng
Thuận lợi hay khó khăn của điều kiện kinh tế - xã hội đối với phát triển nông nghiệp là những nhân tố có thể thay đổi và điều này phụ thuộc rất lớn vào hành động của chúng ta
1.3.4 Hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật
Hiện nay, đẩy mạnh thực hiện đột phá chiến lƣợc về xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ với một số công trình hiện đại Nâng cao chất lƣợng quy hoạch xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, bảo đảm hiệu quả tổng hợp và tính hệ thống, nhất là mạng lưới giao thông, điện, nước, thủy lợi, giáo dục, y tế,hạ tầng viễn thông và công nghệ thông tin
Hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội còn nhiều mặt hạn chế, chƣa đồng bộ, hiệu quả kết nối và chất lƣợng chƣa cao Quy hoạch kết cấu hạ tầng chƣa đáp ứng yêu cầu xây dựng NTM Đầu tƣ nâng cấp một số tuyến quốc lộ quan trọng còn chậm Hiệu quả hoạt động của ngành điện còn thấp; chất lƣợng điện chƣa ổn định Nhiều hệ thống thủy lợi chƣa đồng bộ, xuống cấp nghiêm trọng Chất lƣợng hạ tầng công nghệ thông tin chƣa đáp ứng yêu cầu phát triển Công tác đảm bảo an ninh, an toàn mạng còn nhiều khó khăn.Quản lý nhà nước còn nhiều mặt yếu kém, hạ tầng chưa đồng bộ, kém chất lượng Hệ thống cung cấp nước sạch cho nhiều làng, bản chưa có; tình trạng ngập úng tại một số vùng còn chậm đƣợc xử lý Công nghệ xử lý chất thải còn lạc hậu Chưa có đột phá trong cơ chế, chính sách thu hút nguồn lực ngoài nhà nước tham gia đầu tƣ kết cấu hạ tầng
Từng bước hình thành hệ thống đô thị có kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, xanh, thân thiện với môi trường, nhất là các đô thị lớn Nâng cao chất lượng và quản lý tốt quy hoạch đô thị, bảo đảm phát triển bền vững, có chính sách xây dựng khu đô thị mới ven các đô thị lớn, khai thác hiệu quả hạ tầng và tiết kiệm đất Khuyến khích phát triển nhà ở cho người có thu nhập thấp và công nhân, chủ doanh nghiệp xây dựng nhà ở cho công nhân thuê
Hoàn thiện pháp luật, cơ chế, chính sách để tạo điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế, kể cả đầu tư nước ngoài đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng bằng nhiềuhình thức, phù hợp vớithông lệ quốc tế Tăng cường quản lý, bảo đảm tiến độ, hiệu quả và chất lƣợng công trình, chống thất thoát, lãng phí
Nhận thức đúng đắn về xây dựng NTM (mà trước hết là phát triển kinh tế theo hướng hiện đại) là điều vô cùng quan trọng Thực hiện chương trình xây dựng NTM trong giai đoạn hiện nay chịu tác động của rất nhiều yếu tố tác động Nếu nhƣ nắm bắt chung tốt sẽ phát huy đƣợc vai trò của nó, bắt các nhân tố đó phục vụ quá trình xây dựng NTM, rồi từ đó khắc phục hạn chế, phát huy ƣu thế của các yếu tố để hoàn thành mục tiêu xây dựng kinh tế, xã hội và hoàn thành mục tiêu xây dựng NTM Để đảm bảo cho sự phát triển bền vững ở các vùng nông thôn hiện nay vấn đề quan trọng nhất là phải thực thi quản lý nhà nước một cách hiệu lực, hiệu quả đối với xây dựng NTM để nhanh chóng hoàn thành các mục tiêu đã đề ra Công tác quản lý nhà nước về xây dựng NTM đƣợc chú trọng và quan tâm thì các vấn đề khác của nông thôn được đầu tư và phát triển toàn diện, nâng cao được mức sống của người dân, phát huy mọi nguồn lực trong phát triển khu vực nông thôn Trong quá trình đó chủ thể quản lý nhà nước bằng các biện pháp, công cụ của mình tiến hành khắc phục khó khăn, phát huy thế mạnh của địa phương tạo thành nguồn lực mới cho phát triển nông nghiệp Qua việc tìm hiểu về vị trí, vai trò cũng như các đặc điểm, yếu tốảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phát triển nông nghiệp hiện nay, sẽ có cái nhìn tổng thể và toàn diện về nông nghiệp, nông thôn và xây dựng NTM Trên cơ sởđó các nội dung quản lý nhà nước đối với xây dựng NTM sẽ đƣợc quan tâm đúng mức và triển khai hiệu quả Chính quyền cần ban hành luật pháp, chính sách về phát triển nông nghiệp, nông thôn, xây dựng NTM và người dân sẽ là cơ sở quan trọng để đi vào tìm hiểu thực trạng công tác quản lý nhà nước về xây dựng NTM ở chương 2 và đề xuất định hướng, giải pháp ở chương 3.