Nâng cao chất lượng giáo dục kĩ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 4 5 tuổi ở trường mầm non

Việc rèn kỹ năng tự phục vụ đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển của trẻ để trẻ có thể tự mình thực hiện những việc đơn giản trong sinh hoạt hàng ngày như: Tư mặc quần áo, tự đi già

BÀI THUYẾT TRÌNH THI GIÁO VIÊN MẦM NON DẠY GIỎI CẤP HUYỆN

CHU KỲ 2019 – 2021 Biện pháp: “Nâng cao chất lượng giáo dục kĩ năng tự phục vụ cho trẻ

mẫu giáo 4 -5 tuổi ở trường Mầm non”

Họ và tên giáo viên: Nguyễn Thị Huyên

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị: Trường mầm non Thanh Vân

1 LÝ DO CHỌN BIỆN PHÁP:

Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non là điều vô cùng cần thiết, đặc biệt

là kỹ năng tự phục vụ Việc rèn kỹ năng tự phục vụ đóng vai trò quan trọng cho

sự phát triển của trẻ để trẻ có thể tự mình thực hiện những việc đơn giản trong sinh hoạt hàng ngày như: Tư mặc quần áo, tự đi giày dép, lau chùi bàn ghế, dọn dẹp đồ dùng, nhặt rác bỏ vào thùng, đi vệ sinh đúng chỗ , tự chăm sóc bản thân đây là một trong những nội dung quan trọng để hình thành một nhân cách sống cho trẻ để trẻ tự tin trong xã hội Thực hiện theo lời dạy của Bác:

Tuổi nhỏ làm việc nhỏ Tùy theo sức của mình

Xuất phát từ thực tế tại nhóm lớp 4 – 5 tuổi tôi phụ trách là độ tuôi trẻ mới

từ mẫu giáo bé lên vì vậy các kĩ năng tự phục vụ của trẻ còn hạn chế Trẻ thường thụ động trong hành vi, ỷ lại, trẻ luôn tìm sự giúp đỡ của người lớn,cô giáo, chưa

có nhiều kĩ năng trong một số việc đơn giản để tự phục vụ bản thân Bên cạnh

đó trẻ được sống trong môi trường quá bao bọc, bố mẹ chăm con từng li từng tí khiến trẻ quen dựa dẫm, không có tính tự lập Chính những việc làm đó của người lớn đã vô tình làm mất dần đi những kỹ năng cơ bản của trẻ Và tất cả những điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành nhân cách của trẻ

Xuất phát từ những vấn đề trên nên tôi đã mạnh dạn đưa ra biện pháp “Nâng

cao chất lượng giáo dục kĩ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi ở trường Mầm non”.

2 MỤC ĐÍCH, Ý NGHĨA CỦA BIỆN PHÁP:

Nâng cao chất lượng hiệu quả giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi tại lớp và hình thành cho trẻ những kĩ năng tự phục vụ như: Lấy

và cất đồ dùng đúng nơi quy định, giữ vệ sinh và vệ sinh cá nhân, lau dọn bàn ghế, tự xúc cơm ăn và không rơi vãi, tự mặc quần áo

3 THỰC TRẠNG:

Theo khảo sát ban đầu khi chưa áp dụng biện pháp:

S

TT

đạt

Tỷ lệ

%

1 Trẻ có một số kỹ năng tự phục vụ: Tự cởi, mặc

quần áo khi nóng hoặc lạnh, tự lấy cất đồ dùng cá

nhân, tự xúc cơm ăn không rơi vãi, chải tóc

16/28 57,1%

2 Trẻ biết tự thực hiện các thao tác vệ sinh cá nhân:

Rửa tay, rửa mặt, đi vệ sinh đúng nơi quy định,

giữ vệ sinh môi trường

15/28 54%

3 Trẻ biết tự lấy và cất đồ dùng, đồ chơi, bàn ghế

đúng nơi quy định

14/28 50%

4 NỘI DUNG BIỆN PHÁP:

Biện pháp 1: Lập kế hoạch thực hiện rèn các kĩ năng tự phục vụ cho trẻ:

Sau khi khảo sát tôi bắt đầu xây dựng kế hoạch, nội dung rèn trẻ kỹ năng tự phục vụ lồng ghép vào các hoạt động để dạy trẻ theo từng tháng, từng chủ đề với các kĩ năng như: Kĩ năng xếp hàng, lấy cất ghế, để đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định, cách đi giầy dép, cất giày dép, cách cầm thìa bát tự xúc ăn, cách rửa tay, rửa mặt, tự vệ sinh cá nhân, cách cởi áo, gấp quần áo

Tôi đã chia đều các nội dung giáo dục và hướng dẫn trẻ các kĩ năng từ dễ đến khó, từ đơn giản giản đến phức tạp Ðộng viên khích lệ những trẻ nhanh, quan tâm động viên những trẻ còn chậm, yếu hơn so với các bạn Ðặc biệt tôi rất chú trọng rèn kĩ năng cho trẻ thông qua các hoạt động hàng ngày của trẻ trên lớp Từ

đó vừa hình thành vừa củng cố các kĩ nãng cho trẻ

Biện pháp 2: Cô làm gương cho trẻ:

Hằng ngày trẻ đến lớp phần lớn thời gian trong ngày trẻ được học tập, sinh hoạt cùng cô Vì vậy cô có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành những kĩ năng thói quen, nề nếp cho trẻ Cô luôn là người làm mẫu, thường xuyên quan sát theo dõi hướng dẫn trẻ thực hiện các kĩ năng tự phục vụ và chỉnh sửa cho trẻ nếu trẻ chưa thực hiện được

Ví dụ:

- Trong giờ học khi dạy học xong cô cất gọn gàng đồ dùng của cô và hướng dẫn trẻ tự xếp gọn gàng đồ dùng của trẻ vào đúng nơi quy định

- Trước giờ ăn, cô rửa tay trước khi chia cơm và hướng dẫn làm mẫu cho trẻ

ách tự rửa tay, rửa mặt đúng theo các bước sạch sẽ trước khi ăn cơm Hình thành cho trẻ thói quen, kĩ năng: rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, tay khi tay bẩn

Biện pháp 3: Xây dựng môi trường lớp học an toàn để trẻ có thể thực hiện các kĩ năng tự phục vụ:

* Môi trường bên trong lớp học:

Môi trường lớp học có vị trí to lớn trong việc nhận thức của trẻ, là nơi trẻ tiếp xúc hàng ngày Do đó tôi đã chủ động tìm tòi, làm và sưu tầm bổ sung thêm các

đồ dùng đồ chơi nguyên vật liệu mở Ðề xuất với ban giám hiệu trang bị bổ sung thêm đồ chơi cho lớp Giúp trẻ có nhiều cơ hội học tâp vui chơi

Tôi đã xây dựng, thiết kế và bố trí các góc chơi thuận tiện, hợp lý, linh hoạt,

dễ thay đổi đáp ứng nhu cầu, hứng thú vui chơi của trẻ Ðồ dùng đồ chơi, nguyên vật liệu, học liệu đều có giá đựng ngăn nắp, gọn gàng, dễ lấy, dễ dùng và dễ cất

Từ đó giúp trẻ có thể tự mình lấy và cất đồ chơi dễ dàng, ngay ngắn khi chơi xong

Tôi đặc biệt quan tâm đến góc kỹ năng vì qua góc kĩ năng trẻ có thể thực hành những hoạt động hàng ngày được mô phỏng qua hoạt động chơi Trẻ được vui chơi ở góc theo hình thức “Học bằng chơi, chơi mà học” Trẻ có nhiều cơ hội thực hành và học hỏi nhiều kiến thức, được lựa chọn và thực hiện các hoạt động, các bài tập theo hứng thú của mình Ðồng thời trẻ có thể cùng nhau hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm Thông qua góc kỹ năng được thực hiện các bài tập trẻ sẽ rèn luyện tính độc lập, biết tự phục vụ bản thân có thêm kỹ năng và trở nên ngăn nắp,

nề nếp hơn

Lớp có thùng rác để ở vị trí thuận tiện cho trẻ bỏ rác, tôi thường xuyên hướng dẫn nhắc nhở trẻ bỏ rác đúng nơi quy định Khu vực rửa tay tôi dán tranh các bước rửa tay theo quy trình có hình ảnh minh hoạ cụ thể, dễ hiểu dán trên tường gần vòi rửa tay để khi nào trẻ quên có thể nhìn lên và làm theo

* Môi trường bên ngoài lớp học:

Tạo môi trường ngoài lớp học để dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ bằng cách dán các bức tranh, hình ảnh có họa tiết sinh động hướng dẫn trẻ cách thực hiện các kĩ năng như:

- Góc để giá dép: Tôi dán tranh hướng dẫn các bước cởi, đeo và cất giày dép theo đúng quy trình để trẻ thực hiện

Khu vực tủ để đồ dùng cá nhân: Tôi dán các kí hiệu riêng lên từng ngăn tủ cho trẻ, giúp trẻ cất và lấy ba lô, đồ dùng các nhân đúng ngăn tủ của mình một cách dễ dàng

- Khu vực uống nước: Tôi dán các hình ảnh hướng dẫn trẻ về cách lấy nước sao cho vừa đủ, không làm nước rớt ra ngoài để uống

- Ở khu nhà vệ có ký hiệu nam nữ, tôi treo bảng hướng dẫn trẻ sử dụng nhà

vệ sinh đúng cách

Hình ảnh: Bảng hướng dẫn sử dụng nhà vệ sinh

Biện pháp 4: Dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ qua các hoạt động trong ngày:

* Hoạt động đón trả trẻ:

Trong hoạt động đón, trả trẻ tôi vừa giao tiếp với trẻ, với phụ huynh đồng thời cũng quan sát những hành động, kỹ năng của trẻ như biết tự cất giày, dép lên giá, tự cất đồ dùng cá nhân vào tủ rồi vào lớp học từ đó có những uốn nắn kịp thời cho trẻ

* Hoạt động học:

Hoạt động học là hoạt động được tổ chức có sự định hướng và hướng dẫn trực tiếp của cô giáo Do đó, tôi đã lồng ghép, tích hợp một cách nhẹ nhàng, tự nhiên các kỹ năng tự phục vụ vào kế hoạch chủ đề và các tiết học

Ví dụ: Chủ đề “Bản thân”, nội dung giáo dục vệ sinh tiêt học “Kĩ nãng rửa

tay đúng cách” Qua tiết học trẻ sẽ được giáo viên hướng dẫn những kĩ năng rửa

tay theo các bước và được thực hành các kĩ năng rửa tay dưới sự theo dõi quan sát của cô

Khi tổ chức hoạt động học, tôi hướng dẫn cho trẻ tự lấy và cất đồ dùng học tập vào đúng vị trí trong khả năng trẻ có thể làm được dưới sự giám sát của cô Trong mọi việc làm của trẻ cô kịp thời khen ngợi trẻ Tạo cho trẻ một ý nghĩ mình

đã lớn đã làm được nhiều việc và mình là người có ích Từ đó trẻ sẽ hoạt động tích cực hơn, hứng thú hơn

* Hoạt động vui chơi:

Trong hoạt động vui chơi, trò chơi đóng vai chính là một hoạt động phản ánh thực cuộc sống xã hội thu nhỏ Chơi cũng là cách để rèn luyện và phát huy khả năng tự lập Tôi luôn khuyển khích, động viên trẻ tự lựa chọn vai chơi, góc chơi, tự lấy đồ dùng và sử dụng đồ dùng, đồ chơi phù hợp với vai chơi và trò chơi của mình Trẻ tự giao tiếp, giao lưu với bạn bè, được thể hiện vai chơi, được bắt chước những công việc của người lớn, tự mình tạo ra các sản phẩm theo ý thích… được quan tâm, giúp đỡ bạn bè, chơi cùng bạn, đoàn kết với bạn Trong khi trẻ chơi tôi không can thiệp sâu, hay áp đặt vào quá trình chơi của trẻ Tôi tạo tình huống để trẻ tự giải quyết vấn đề, trẻ tự chơi, tự khám phá, tự tìm hiểu và giáo viên chỉ giúp đỡ trẻ khi thật cần thiết Khi trẻ chơi xong trẻ tự cất dọn đồ dùng, đồ chơi gọn gàng đúng nơi quy định

Hình ảnh: Trẻ tự lấy đồ dùng đồ chơi ra chơi

Hình ảnh: Trẻ thu dọn đồ dùng đồ chơi sau khi chơi xong

* Hoạt động ngoài trời:

Tôi đã chú ý hướng dẫn và rèn cho trẻ kĩ năng giữ gìn vệ sinh chung, ý thức bảo vệ, giữ gìn môi trường luôn sạch đẹp Khi thấy rác biết tự nhặt rác bỏ vào nơi quy định, không vứt rác bừa bãi Tôi khuyến khích trẻ tích cực tham gia các hoạt động như chăm sóc cây, con vật, quét dọn, nhặt lá cây rụng, vệ sinh sân trường

Hình ảnh: Trẻ tự nhặt giấy, rác vệ sinh sân trường.

* Hoạt động vệ sinh, ăn, ngủ:

Ðây là hoạt động nhằm hình thành cho trẻ về nề nếp, ý thức tự phục vụ bản thân Tôi hướng dẫn cho trẻ tự làm, tự trải nghiệm công việc

Việc rèn trẻ đi vệ sinh đúng nơi quy định, hình thành cho trẻ thói quen đi vệ sinh đúng nơi, đúng chỗ Tôi hướng dẫn rèn trẻ tự xả nước sau khi đi vệ sinh và vệ sinh sạch sẽ bản thân như: Kĩ năng rửa tay trước và sau khi đi vệ sinh và khi tay bẩn, hay kĩ năng đánh răng, rửa mặt, chải đầu, buộc tóc gọn gàng

Hình ảnh: Trẻ rửa tay trước giờ ăn

Trước giờ ăn tôi hướng dẫn trẻ giúp cô kê bàn, chuẩn bị khăn ăn, khăn lau miệng, cho trẻ chia bát, chia thìa cho các bạn Trong giờ ăn trẻ tự dùng thìa xúc ăn gọn gàng, không rơi vãi, tự giác ăn hết suất, khi trẻ ăn xong tự để bát vào rổ, biết

tự cất ghế ngồi, đặc biệt mỗi cá nhân trẻ sau khi ăn xong biết tự lau miệng, xúc miệng, uống nước và lau sạch sẽ chỗ ngồi của mình

Hình ảnh: Trẻ tự lấy bát thìa ngồi vào chỗ của mình

Giờ ngủ tôi cho trẻ tự lấy gối về vị trí nằm, ngủ dậy trẻ tự cất gối vào đúng

vị trí ngăn tủ để chăn gối Mùa đông trước khi ngủ tôi hướng dẫn các con cởi bớt

áo và gấp ngay ngắn để vào tủ đồ, khi ngủ dậy hướng dẫn các con lấy áo và tự mặc áo Ngoài việc rèn kĩ năng tự phục vụ bản thân trẻ, tôi còn chú ý hướng dẫn

và rèn cho trẻ kĩ năng giúp đỡ người khác trong khả năng của mình

Hình ảnh: Trẻ tự lấy gối về vị trí nằm ngủ, giờ ngủ trưa

* Hoạt động chiều:

Tôi cho trẻ xem tranh ảnh, video hoặc các bộ phim hoạt hình có nội dung giáo dục các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ Củng cố lại cho trẻ những kỹ năng tự phục bản thân như: Rèn kĩ năng gấp quần áo; kĩ năng đóng mở cúc, khóa áo; kĩ năng buộc dây giày, đi giày dép, rửa tay, rửa mặt Qua đó giúp trẻ có ý thức và củng cố các kĩ năng cần thiết cho trẻ trong cuộc sống

Biện pháp 5 Tuyên truyền, phối kết hợp với cha mẹ trẻ hướng dẫn trẻ

kĩ năng tự phục vụ:

Gia đình và nhà trường là nhân tố quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho trẻ Vì vậy việc giáo dục trẻ phải kết hợp nhà trường với gia đình là điều rất quan trọng, vì phụ huynh là trợ thủ đắc lực trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ

Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của phụ huynh trong việc hình thành các kĩ nãng tự phục vụ cho trẻ tôi đã chủ động phối hợp với cha mẹ trẻ một cách chặt chẽ, qua trao đổi trực tiếp với phụ huynh trong hoạt động đón trả trẻ Tôi còn trao đổi với cha mẹ trẻ trong các buổi họp phụ huynh lớp, trường và thông qua bảng tuyên truyền nhóm zalo, để cha mẹ có thể hiểu và phối hợp tốt nhất với

cô giáo và nhà trường trong việc giúp trẻ hình thành các kĩ năng tự phục vụ

Tuyên truyền với phụ huynh về sự phát triển tâm sinh lý lứa tuổi của trẻ, nội quy nề nếp lớp học Trao đổi thực tế nhận thức và khả năng của từng cháu cho phụ huynh thấy khả năng của con mình và từ đó tìm ra giải pháp tốt nhất để hình thành cho trẻ một thói quen một nề nếp tốt

Ví dụ: Trong các giờ đón và trả trẻ, họp phụ huynh, tôi trao đổi với phụ

huynh về thời gian của trẻ ở nhà, luôn động viên khích lệ trẻ thực hiện các kĩ năng

tự phục vụ một số công việc nhà vừa sức với trẻ như trông em, nhặt rau,dọn nhà

với bố mẹ… Tôi thường xuyên trao đổi với phụ huynh để nắm bắt được tình hình của trẻ động viên khuyến khích trẻ kịp thời

5 KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG CỦA BIỆN PHÁP:

5.1 Kết quả:

Sau khi áp dụng biện pháp tôi đã thu được kết quả như sau:

Trẻ có kĩ năng tự phục vụ tốt: Luôn tích cực, chủ động trong mọi hoạt động và không có tình trạng ỷ lại, dựa dẫm vào người khác Trẻ hào hứng và

thích thú khi tham gia hỗ trợ giúp đỡ cô một số việc trong khả năng như sắp xếp bàn ăn, tự chuẩn bị khăn ăn, chén, bát, thìa… trong các giờ ăn Biết giữ gìn vệ sinh chung và vứt bỏ rác đúng nơi quy định Tự cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định Tự đi vệ sinh và thực hiện các thao tác vệ sinh trước khi ăn

Bảng khảo sát sau khi áp dụng biện pháp:

Trước khi thực hiện giải pháp

Sau khi thực hiện giải pháp Tăng,

giảm

Số trẻ đạt

Tỷ lệ

%

Số trẻ đạt

Tỷ lệ

%

1

Trẻ có một số kỹ năng

tự phục vụ: Tự cởi,

mặc quần áo khi nóng

hoặc lạnh, tự lấy cất

đồ dùng cá nhân, tự

xúc cơm ăn không rơi

vãi, chải tóc

16/28 57,1

Tăng 27,9%

2

Trẻ biết tự thực hiện

các thao tác vệ sinh cá

nhân: Rửa tay, rửa

mặt, đi vệ sinh đúng

nơi quy định, giữ vệ

sinh môi trường

15/28 54% 25/28 89% Tăng 35%

3

Trẻ biết tự lấy và cất

đồ dùng, đồ chơi, bàn

ghế đúng nơi quy

định

14/28 50% 25/28 89% Tăng 39%

5.2 Ứng dụng của biện pháp:

Biện pháp: “Nâng cao chất lượng giáo dục kĩ năng tự phục vụ cho trẻ

mẫu giáo 4 -5 tuổi ở trường Mầm non” đã được áp dụng tại trường mầm non

Thanh Vân Đã thu được kết quả rất khả thi trẻ có nhiều kỹ năng tự phục vụ Biện pháp có thể ứng dụng tới các trường mầm non trong huyện

6 KẾT LUẬN:

Giáo dục kỹ nãng tự phục vụ cho trẻ mầm non nói chung và lứa tuổi mẫu giáo 4 – 5 tuổi nói riêng là vô cùng quan trọng trong việc hình thành nhân cách con người Đó là phương tiện không thể thiếu để gíúp trẻ tăng năng lực hội nhập, tích cực, chủ động, sáng tạo, tự tin vững vàng trước mọi khó khăn thử thách

Kỹ năng tự phục vụ là những thói quen sinh hoạt thường ngày trong giao tiếp và ứng xử của trẻ đối với bản thân và những người xung quanh Tập những kỹ năng sống, kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, từng bước hình thành nhân cách sống cho trẻ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm Nếu các con không có kỹ năng

tự phục vụ bản thân, các con sẽ không thể chủ động và tự lập trong cuộc sống hiện đại

Trên đây là một biện pháp “Nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở trường Mầm Non”, đã được thực hiện và áp

dụng có dụng có hiệu quả trong nhà trường, khi thực hiện biện pháp không tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của Ban giám khảo

để biện pháp của tôi được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thanh Vân, ngày 26 tháng 02 năm 2021

XÁC NHẬN CỦA NHÀ TRƯỜNG

HIỆU TRƯỞNG

Nguyễn Thị Thu

NGƯỜI THỰC HIỆN

Nguyễn Thị Huyên XÁC NHẬN CỦA PHÒNG GIÁO DỤC