I. Mục đích, yêu cầu: Mục đích: Nhằm trang bị những nội dung cơ bản về chủ trương của Đảng trong lãnh đạo cao trào 1930 – 1931. Nh÷ng thµnh c«ng vµ thÊt b¹i cña phong trµo X«viÕt NghÖ TÜnh, néi dung c¬ b¶n cña héi nghÞ ban chÊp hµnh T¦ th¸ng 101930.Gióp cho ngêi häc thÊy ®îc tinh thÇn qu¶ c¶m, truyÒn thèng ®Êu tranh cña d©n téc ý chÝ, chiÕn ®Êu cña nh©n d©n ta. §Ó tõ ®ã x©y dùng ý chÝ quyÕt t©m, tinh thÇn vît khã v¬n lªn trong häc tËp c«ng t¸c gãp phÇn vµo sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o vÖ tæ quèc ViÖt Nam x• héi chñ nghÜa. Yêu cầu: Trong quá trình học tập nghiên cứu đề nghị chúng ta tập trung, nắm chắc nội dung cơ bản, tích cực nghiên cứu nâng cao trình độ, bản lĩnh. Biết vận dụng tinh thần cách mạng của cao trào trong thực hiện nhiệm vụ Nội dung: Gồm 2 phần: Phần I. Đảng lãnh đạo cao trào 19301931 mà đỉnh cao là Xô ViếtNghệ Tĩnh. Phần II. Hội nghị Ban chấp hành trung ương Đảng tháng 10 năm 1930 và Luận cương chính trị của Đảng cộng sản Đông Dương.
Trang 1Chủ đề
ĐẢNG LÃNH ĐẠO CAO TRÀO CÁCH MẠNG 1930 – 1931.
I Mục đớch, yờu cầu:
Mục đớch: Nhằm trang bị những nội dung cơ bản về chủ trương của Đảng
trong lónh đạo cao trào 1930 – 1931
- Những thành công và thất bại của phong trào Xôviết Nghệ Tĩnh, nội dung cơ bản của hội nghị ban chấp hành TƯ tháng 10/1930.Giúp cho ngời học thấy đợc tinh thần quả cảm, truyền thống đấu tranh của dân tộc ý chí, chiến đấu của nhân dân ta Để từ đó xây dựng ý chí quyết tâm, tinh thần vợt khó vơn lên trong học tập công tác góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Yờu cầu: Trong quỏ trỡnh học tập nghiờn cứu đề nghị chỳng ta tập trung, nắm
chắc nội dung cơ bản, tớch cực nghiờn cứu nõng cao trỡnh độ, bản lĩnh
Biết vận dụng tinh thần cỏch mạng của cao trào trong thực hiện nhiệm vụ
Nội dung: Gồm 2 phần:
Phần I Đảng lónh đạo cao trào 1930-1931 mà đỉnh cao là Xụ Viết-Nghệ Tĩnh.
Phần II Hội nghị Ban chấp hành trung ương Đảng thỏng 10 năm 1930
và Luận cương chớnh trị của Đảng cộng sản Đụng Dương.
II Tổ chức và phương phỏp:
1 Tổ chức: lấy đội hỡnh lớp học để lờn lớp Đội hỡnh trung đội để nghiờn
cứu
2 Phương phỏp:
+ Đối với giỏo viờn: Thuyết trỡnh cú dẫn chứng lịch sử chứng minh, đặt vấn đề, gợi ý nghiờn cứu
+ Đối với học viờn: Ghi bài theo ý hiểu, nắm chắc nội dung cơ bản, tớch cực
Trang 2III Địa điểm, thời gian:
1 Địa điểm:
2 Thời gian:
+ Lên lớp:… tiết
+ Tự học:…
IV Vật chất bảo đảm:
1 Đối với giáo viên: Giáo án bài giảng, tài liệu
2 Đối với học viên: Bút, sách, vở
V Tài liệu nghiên cứu:
1.Giáo trình lịch sử Đảng cộng sản việt nam, Bộ GĐDT,nxb chính trị quốc gia,
MỞ ĐẦU
Đảng cộng sản việt nam ra đời là một bước ngoặc lịch sử của phong trào cách mạng Việt Nam Dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác-lênin, thực hiện cương lĩnh của Đảng Đảng đã chủ trương phát động quần chúng đấu tranh đòi tự do dân chủ, cải thiện đời sống, chống khủng bố trắng, đòi tự do cho người yêu nước bị bắt….Các phong trào đã nổ ra như thế nào? kết quả ra sao? Hôm nay tôi cùng
các đồng chí nghiên cứu chủ đề: Đảng lãnh đạo cao trào 1930-1931.
I Đảng lãnh đạo cao trào 1930-1931 mà đỉnh cao là Xô Viết-Nghệ Tĩnh.
1 Nguyên nhân bùng nổ cao trào.
Cuộc khủng hoảng nghiêm trọng của CNTB và sự lớn mạnh không ngừng của CNXHở Liên Xô có tác động lớn đến phong trào cách mạng thế giới và cách mạng Việt Nam (nguyên nhân gián tiếp tác động đến phong trào cách mạng Đông Dương)
- Cuộc khủng hoảng kinh tế của chủ nghĩa tư bản (1929-19330) nổ ra toàn diện:
cả ở đế quốc,chủ nghĩa tư bản , thuộc địa trên tất cả các lĩnh vực: Ngân hàng,công nghiệp, nông nghiệp…
Trang 3+ Công nghiệp: bị đình đốn hơn 30 triệu công nhân bị mất việc, còn lại thất nghiệp 1/2 thời gian…chủ nghĩa tư bản còn tăng thời giờ làm, giảm tiền lương…
+ Nông nghiệp: ruộng đất bị bỏ hoang, nông dân đói khổ
- Giai cấp tư sản trút gánh nặng lên đầu nhân dân chính quốc và thuộc địa Trong đó có Việt Nam
+ Giai cấp tư sản thủ tiêu các quyền tự do tối thiểu
+ Dựng chế độ độc tài cai trị nhân dân
+ Bóc lột nhân dân…
+ Chạy đua vũ trang, quân sự hóa nền kinh tế
Làm cho mâu thuẫn vốn có ngày càng trở nên sâu sắc thêm:
Công nhân >< giai cấp tư sản
Nông dân >< Điền chủ
Thuộc địa >< Chính quốc
Tư bản >< Tư bản
- Từ các mâu thuẫn đó các Đảng cộng sản lãnh đạo nhân dân tiến hành cách mạng sôi nổi rộng khắp: ANH, Đức, Pháp, Mỹ…
+ Từ (1929-1932),15 nước tư bản lớn có 19.000 cuộc đấu tranh; hình thức chủ yếu là bãi công có tới 18,5 triệu lượt người tham gia
+ Các nước Hà Lan, Thụy Sĩ bình ổn mà vẫn diễn ra quyết liệt
+ Phong trào đấu tranh ở các nước thuộc địa ở châu á, châu phi, châu mỹ diễn
ra liên tục
Điều đó cho thấy thời kỳ tạm ổn định của chủ nghĩa tư bản đã qua(1923-1928) chủ nghĩa tư bản đang trong thời kỳ khủng hoảng, thời kỳ phong trào đấu tranh của công nhân, nông dân lao động ngày càng cao Đó là nguồn cổ vũ mạnh mẽ của phong trào cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản việt
Trang 4- Khi chủ nghĩa tư bản đang chìm trong khủng hoảng thì Liên Xô nhà nước
xã hội chủ nghĩa đầu tiên đã giành được nhiều kết quả thắng lợi trong thực hiện
kế hoạch 5 năm lần thứ nhất(1928-1932), đó là tấm gương, động lực cho nhân loại noi theo
+ Giá trị sản lượng công nghiệp tăng 201%, thu nhập tăng từ
29 tỷ rúp lên51 tỷ rúp…
+ Các lĩnh vực y tế….được phát triển đó thể hiện tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội thể hiện ngay trong dời sống nhân dân lao động
Thực dân Pháp tăng cường đàn áp, bóc lột, vơ vét làm cho mâu thuẫn xã hội ở Đông Dương ngày càng thêm gay gắt(nguyên nhân trực tiếp)
- Nền kinh tế Pháp vẫn gặp nhiều khó khăn do chiến tranh để lại, chưa kịp khắc phục thì năm 1928 lại rơi vào khủng hoảng, khó khăn càng thêm khó khăn hơn:
+ GDP giảm 1/3(33%)…
+ Kinh tế thuộc địa thì kiệt quệ Vốn đầu tư giảm 50%
- Thực dân Pháp trút toàn bộ gánh nặng này nên đầu nhân dân Đông Dương, đời sống của nhân dân vốn đã cực khổ nay càng cực khổ hơn đến mức ngẹt thở
+ Nông nghiệp: giá lúa gạo giảm 68%; 50 vạn hécta đất bị bỏ hoang, người dân
đi ăn xin tăng, số người chết đói tăng…
+ Công nghiệp: bị đình đốn: 40% công nhân không có việc làm, lương giảm 50%, thợ thủ công giảm hàng loạt riêng Bắc Kỳ có 25.000 công nhân thất nghiệp…
+ Tiểu thương buôn bán thua nỗ…
+ Thuế tăng: thuế thân tăng 20%, các thuế khác tăng 6%
+ Chúng còn khủng bố dã man các phong trào công nhân, nông dân: khởi nghĩa Yên Bái của Quốc dân Đảng do Nguyễn Thái Học đứng đầu
Trang 5Một thời kỳ cực kỳ khó khăn gian khổ của các tầng lớp, giai cấp trong xã hội: nhà buôn nhỏ đóng cửa, viên chức xa thải, học sinh thì ra trường không xin được việc làm “tư sở không mướn mà công sở cũng không dùng”, tư sản dân tộc và địa chủ nhỏ bị phá sản
Các mâu thuẫn như những thùng thuốc súng sẵn sàng nổ bất cứ lúc nào”sự áp bóc lột vô nhân đạo của đế quốc Pháp đã làm cho đồng bào ta hiểu rằng: có cách mạng thì sống không có cách mạng thì chết chính vì vậy, mà phong trào cách mạng ngày càng lớn mạnh” Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3, nxb, chính trị quốc gia,
H, 2002, tr4
Đảng CSVN ra đời có đường lối đúng, tổ chức chặt chẽ thống nhất và phát triển sâu rộng trong toàn quốc(nguyên nhân trực tiếp, quyết định nhất làm bùng nổ cao trào)
Đảng tập hợp được đông đảo quần chúng nhân dân xung quanh mình Mục tiêu ĐLDT, ruộng đất cho dân cày
- Phát triển các tổ chức cơ sở Đảng trong các nhà máy, xí nghiệp, khu mỏ, đồn điền…
- Hồ chí minh ra lời kêu gọi nhân ngày thành lập Đảng đã làm nay động đến toàn dân tiến lên làm cách mạng
2 Diễn biến của phong trào.
Mở đầu phong trào là cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại giới chủ, có tổ chức chặt chẽ, đã giành thắng lợi bước đầu
- Cuộc đấu tranh nổ ra khắp ba miền Bắc –Trung –Nam:
+ Phong trào 5000 công nhân đồn diền Phú Giềng 3/02/1930 Chuẩn bị từ 30/01/1930 do chi bộ Đảng - Đông Dương cộng sản Đảng, bị lính đàn áp dã man, đội tự vệ chống cự, cướp vũ khí…kết quả công nhân làm chủ đồn điền Kẻ
Trang 6thù đã mang 800 quân đàn áp nhưng phải nhượng bộ với công nhân, đánh dấu bước phát triển của công nhân việt nam
+ Cuộc biểu tình của 4000 công nhân nhà máy sợi Nam Định 25/03/1930 đến 16/04/19930 Tỉnh ủy kết hợp cùng Đảng bộ nhà máy tổ chức lãnh đạo: đòi tăng lương, giảm giờ làm…Đuổi đốc công,giám thị độc ác khi công nhân đấu tranh thìnông dân xung quanh ủng hộ, có sự liên kết công nhân và nông dân
+ Cuộc đình công của 400 công nhân nhà máy Diêm Bến Thủy tháng 4/1930 được nhân dân các huyện ủng hộ đùm bọc, giúp đỡ
Các phong trào như những phát pháo hiệu báo hiệu một cao trào cách mạng ở Việt Nam bắt đầu nổ ra , giai cấp công nhân tuy còn non trẻ nhưng đã cho thấy
là đội quân tiên phong của cách mạnh
Trên cơ sở phát triển phong trào công nhân và sự thức tỉnh của các tầng lớp nhân dân Đảng chủ trương phát động phong trào cách mạng rộng lớn nhân dịp kỷ niệm những ngày lễ lớn của cách mạng thế giới: ngày quốc tế lao động 1/5, quốc tế đỏ 1/8, cách mạng tháng 10 Nga…
- Hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng các phong trào nổ ra, hàng chục triệu người tham gia dưới nhiều hình thức, phương pháp: mít tinh, biểu tình
+ Ngày 1/5/1930 lần đầu tiên công nhân, nông dân dưới sự lãnh đạo của Đảng bày tỏ tình đoàn kết của công nhân, nông dân Việt Nam với công nhân, nông dân thế giới trong đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản , chủ nghĩa đế quốc…
+ Sau đó hàng loạt các cuộc đấu tranh tiếp tục nổ ra: từ tháng 2/1930 đến tháng 4/1930 ở Hà Tĩnh có khoảng 3 vạn người tham gia đều thu được thắng lợi: giảm giờ làm, hoàn lại một số thuế…
- Đối phó với phong trào cách mạng thực dân Pháp lập thêm nhiều đồn bốt, tăng quân để đàn áp phong trào
Chúng mua chuộc, phỉnh nịnh nhằm tách nông dân, công nhân ra không để sự ảnh hưởng của Đảng
Trang 7- Từ so sánh lực lượng giữa ta và địch, Đảng đã chỉ đạo đấu tranh có quy
mô vừa và nhỏ Nhờ vậy phong trào tiếp tục diễn ra đến cuối năm 1931 phong trào tạm lắng xuống
Sự ra đời của Xô Viết Nghệ-Tĩnh
- Điều kiện: trong điều kiện chung của cả nước thì Nghệ – Tĩnh có những đặc điểm riêng:
+ Nhân dân thừa hưởng truyền thống đánh giặc
+ Thực tế đó phát triển khi có ánh sáng chủ nghĩa Mác-lênin, Hồ chí minh, có Đảng…
+ Sống tập trung ở Vinh, Bến thủy
+ Số lượng tổ chức cơ sở Đảng, Đảng viên đông,2.011 Đảng viên
Đó là đội quân hùng hậu được hình thành nhiều cuộc đấu tranh qui mô lớn của nông dân dưới hình thức biểu tình có vũ trang nổ ra
+ Cuộc biểu tình của 3000 nông dân Nam Đàn ngày 30/8/1930 kéo lên huyện lỵ đòi yêu sách, mở cửa nhà lao, giải thoát những người bị bắt.…
+ Cuộc biểu tình của 20.000 nông dân huyện Thanh Chương bao vây huyện lỵ, đốt phá nhà tên tri huyện ngày 01/9
Cuộc đấu tranh của nông dân Nghệ – Tĩnh nổ ra dồn dập vào tháng 9/1930 ở Nam Đàn, Thanh Chương, Cẩm Xuyên, Nghi Lộc…phong trào đã làm cho chính quyền của đế quốc và tay sai ở nhiều huyện lỵ bị tê liệt, ở nhiều xã tan dã…Do chính quyền tan dã nên các ban chấp hành nông hội ở thôn xã đã đứng lên cai quản xã hội theo kiểu chính quyền Liên Xô Những “ khu đỏ”-“Xô Viết nông dân”
- Trong các “khu đỏ” chính quyền đã thực hiện các biện pháp cách mạng về chính trị, kinh tế, văn hóa-xã hội…
Trang 8+ Về chính trị: quyền tự do dân chủ cho nhân dân quần chúng được tự do tham gia hoạt động trong các tổ chức đoàn thể cách mạng…
+ Về kinh tế: chia lại ruộng đất công một cách hợp lý, thực hiện giảm tô, xóa nợ cho người ngèo, xóa thuế thân, thuế chợ…
+ Về văn hóa – xã hội: bài trừ mê tín dị đoan như bói toán, ma chay, xóa bỏ nạn
cờ bạc, rượu chè…
Thực dân pháp đã đàn áp các phong trào đẫm máu, mua chuộc, ném bom vào đoàn biểu tình của nhân dân Hưng Nguyên làm 200 người chết,…
Thái độ và sự chỉ đạo của Đảng
- Khi nhận được tin chính quyền Xô Viết ở Nghệ – Tĩnh trung ương Đảng
đã dự đoán Xô Viết không tồn tại lâu dài
- Tháng 9/1930 chỉ thị cho xứ ủy Trung kỳ chuyển hướng hoạt động tìm mọi cách chông khủng bố, duy trì phong trào, giữ vững sự ảnh hưởng của Đảng, bảo vệ lực lượng của Đảng trong nông hội
- Lúc này đồng chí Nguyễn ái Quốc đang hoạt động ở nước ngoài nhưng Người luôn theo sát phong trào cách mạng trong nước Người đóng góp ý kiến với Ban chấp hành trung ương Đảng trong việc lãnh đạo phong trào quần chúng Người cũng đề nghị với quốc tế cộng sản, quốc tế nông dân… giúp đỡ phong trào đấu tranh của nhân dân ta
3 ý nghĩa tháng lợi và bài học kinh nghiệm của phong trào cách mạng 1930 -1931.
a ý nghĩa thắng lợi
- Cao trào cách mạng 1930 -1931 đã khẳng định đường lối cách mạng của Đảng đề ra là đúng đắn, khẳng định vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân trong thực tiễn
Trang 9+ Đảng ra đời đáp ứng yêu cầu của cách mạng có đường lối đúng đắn, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân, do đó quần chúng tin theo Đảng…
- Cao trào cách mạng 1930 -1931 đã khẳng định lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng Việt Nam khối liên minh đã được thiết lập là nhân tố bảo đảm cho sự thắng lợi cách mạng Việt Nam
+ Sự liên minh công nhân với nông dân đoàn kết chống Pháp…
- Thông qua Cao trào cách mạng 1930 -1931 Đảng và quần chúng được tôi luyện trưởng thành là cuộc tổng diễn tập của Đảng và quần chúng chuẩn bị cho tổng khởi nghĩa thắng lợi tháng 8/1945
+ Trường học thực tiễn tôi luyện ý chí, bản lĩnh của Đảng viên, quần chúng… + Là phát súng đầu tiên của phong trào cách mạnh Đông Dương làm tan dã một mảng của chính quyền thực dân…
+ Cao trào có tiếng vang trong nước và thế giới, ảnh hưởng phong trào cộng sản với các xứ thuộc địa nhất là Đông Dương
b Bài học kinh nghiệm.
Sau khi đề ra đường lối chiến lược cho toàn bộ cuộc cách mạng vấn đề quan trọng nhất quyết định đối với phong trào cách mạng là phải xác định mục tiêu cụ thể trước mắt
- Cơ sở lý luận:
Xuất phát từ nghệ thuật thắng lợi từng bước và mối quan hệ mục tiêu chiến lược với mục tiêu cụ thể, mục tiêu trước mắt
- Cơ sở thực tiễn:
+ Từ thực tiễn của Đảng căn cứ vào mục tiêu chiên lược, cương lĩnh đặt ra: ĐLDT- CNXH, ĐLDT-ruộng đất cho dân cày, đấu tranh đòi tự do, dân chủ cơm
áo hòa bình…
+ Hạn chế xác định mục tiêu cụ thể ở Trung kỳ…
Trang 10- ý nghĩa hiện thực: có ý nghĩa hiện thực sâu sắc cách mạng xã hội chủ nghĩa thấm nhuần vấn đề giải quyết mối quan hệ mục tiêu chiến lược với mục tiêu cụ thể …chống chủ quan, duy ý chí…
muốn có một cao trào cách mạng phải dùng những hình thức phương pháp thích hợp để biến đường lối của Đảng thành hiện thực
- Cơ sở lý luận:
Mối quan hệ bản chất đường lối,chủ trương với hình thức, biện pháp cách mạng đường lối,chủ trương đúng, hình thức, biện pháp phù hợp Thì mới thắng lợi
- Cơ sở thực tiễn:
+ Cao trào chỉ rõ sau khi có đường lối đúng,có phương pháp phù hợp với điều kiện cụ thể Thì mới thắng lợi
+ Khi chưa có tình thế cách mạng thì giáo dục tuyên truyền… Khi có tình thế cách mạng đưa nhân dân ra đấu tranh…khi bị đàn áp thì bảo vệ nhân dân
- ý nghĩa: còn nguyên giá trị trong xây dựng đường lối xây dựng bảo vệ tổ quốc, vận dụng linh hoạt các hình thức biện pháp trong sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa
Đảng phải xây dựng khối liên minh công nông vững chắc làm nòng cốt cho đội quân chính trị rộng lớn của quần chúng
- Cơ sở lý luận:
Xuất phát từ chủ nghĩa Mác-lênin Liên minh công- nông là nguyên tắc tối cao của cách mạng vô sản điều kiện bảo đảm lãnh đạo của Đảng tập hợp, lôi kéo quần chúng, lực lượng cách mạng…
- Cơ sở thực tiễn:
Công nhân, nông dân là hai lực lượng cơ bản của cách mạng: công nhân ít nhưng là lực lượng tiên tiến triệt để nhất, nông dân là lực lượng đông đảo(chiếm 90% dân số) khi hiểu rõ giai cấp nông dân đi theo Đảng
- ý nghĩa: Đảng coi trọng xây dựng khối liên minh công - nông nền tảng xây dựng đất nước, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, giai cấp công nhân, nông dân và đội ngũ trí thức
Trang 11 Sinh ra ở một nước thuộc địa nửa phong kiến phần đông Đảng viên không phải xuất thân từ giai cấp công nhân Đảng phải thường xuyên chăm lo xây dựng Đảng để giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng
- Cơ sở lý luận:
Xuất phát từ nguyên lý xây dựng Đảng kiểu mới của Lênin phát triển đảng đi đôi với xây dựng củng cố Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, giữ vững bản chất giai cấp công nhân của Đảng
- Cơ sở thực tiễn:
Đảng ta kết hợp chủ nghĩa Mác-lênin, phong trào công nhân, phong trào yêu nước
- ý nghĩa:
+ chống chủ nghĩa cơ hội, bảo đảm Đảng vững mạnh chính trị, tổ chức Đảng vững mạnh, công tác phát triển Đảng
+ thường xuên giáo dục, quản lý, nâng cao giác ngộ cho Đảng
cuộc khởi nghĩa chưa đủ điều kiện, không tránh khỏi tổn thất, Đảng có thái độ đúng và kịp thời đề ra những chủ trương biện pháp thích hợp đưa cách mạng vượt qua khó khăn để bước sang một cao trào mới
II Hội nghị ban chấp hành trung ương Đảng tháng 10 năm 1930 và Luận cương chính trị của Đảng cộng sản Đông Dương.
1 Tóm tắt về hội nghị
- Thực hiện Nghị quyết của Hội nghị thành lập Đảng đầu tháng 2 năm
1930, các đại biểu về nước thống nhất các tổ chức cơ sở Đảng
Ngày 24/2/1930 Đông Dương Cộng sản Liên đoàn ra nhập đảng cộng sản Việt Nam Đánh dấu việc hoàn thành hợp nhất ba tổ chức Đảng ở cơ sở
- Với đường lối đúng đắn Đảng ra đời đã tạo ra phong trào cách mạng ban