ĐỀ tài ý nghĩa việc học tập, nghiên cứu logic hình thức

Nhưng trong sự phát triển về nhận thức và cuộc sống ngày nay thì ý nghĩa của việc học tập và nghiên cứu logic hình thức chỉ đựơc rất ít ngừơi quan tâm nhưng lại đóng một vai trò quan trọ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



TIỂU LUẬN NHẬP MÔN LOGIC HỌC

ĐỀ TÀI: “Ý nghĩa việc học tập, nghiên cứu Logic hình thức” Giảng viên HD: Nguyễn Văn Đức

Nhóm sinh viên thực hiện:

3 Lại Tiến Trọng 19145489

6 Phạm Viết Sinh 19145454

TP Hồ Chí Minh, ngày 21 tháng 5 năm 2020

BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ VÀ ĐÁNH GIÁ

1 Viết tiểu luận Phan Tỉnh Kiên Hoàn thành tốt

2 Thu thập nội dung Lương Việt Hoàng Hoàn thành tốt

3 Thu thập nội dung Lý Thanh Phú Hoàn thành tốt

4 Thu thập nội dung Phạm Viết Sinh Hoàn thành tốt

5 Thu thập nội dung Hồ Đình Thông Hoàn thành tốt

6 Thu thập nội dung Đặng Quang Trung Hoàn thành tốt

7 Thu thập nội dung Lại Tiến Trọng Hoàn thành tốt

ĐIỂM SỐ

Điểm

NHẬN XÉT

Ký tên

Nguyễn Văn Đức

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu của Tiểu luận 1

3 Phương pháp nghiên cứu 2

4 Nội dung nghiên cứu 2

5 Kết cấu của Tiểu luận 2

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA VIỆC HỌC TẬP, NGHIÊN CỨU LOGIC HÌNH THỨC 3

1.1 Khái niệm, lịch sử hình thành và phát triển Logic hình thức 3

1.2 Việc học tập, nghiên cứu Logic hình thức 6

CHƯƠNG 2: Ý NGHĨA CỦA VIỆC HỌC TẬP, NGHIÊN CỨU LOGIC HÌNH THỨC 8

2.1 Đối tượng và phương pháp học tập, nghiên cứu Logic hình thức 8

2.2 Ý nghĩa của việc học tập, nghiên cứu Logic hình thức 9

2.3 Lợi ích của việc học tập, nghiên cứu Logic hình thức 11

CHƯƠNG 3: KHÓ KHĂN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC HỌC TẬP, NGHIÊN CỨU LOGIC HÌNH THỨC 13

3.1 Khó khăn của việc học tập, nghiên cứu Logic hình thức 13

3.2 Thực tiễn của việc học tập, nghiên cứu Logic hình thức 13

KẾT LUẬN 15

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong đời sống xã hội hiện nay, do sự hội nhập kinh tế và văn hóa toàn cầu, luôn tồn tại những thực tế có các lọai sai lầm do tư duy sai lệch và ngộ nhận của nhận thức

về thế gíơi tự nhiên, về mọi ngừơi xung quanh và ngay cả về bản thân chính những vấn

đề này đã dẫn đến những phán đoán sai lầm, giả dối Do đó, ý nghĩa của việc học tập cũng như nghiên cứu về logic học là rất quan trọng

Vấn đề học tập và nghiên cứu logic học, ở đây là logic học hình thức đã được đề ra tương đối sớm trong đời sống xã hội Nhưng trong sự phát triển về nhận thức và cuộc sống ngày nay thì ý nghĩa của việc học tập và nghiên cứu logic hình thức chỉ đựơc rất ít ngừơi quan tâm nhưng lại đóng một vai trò quan trọng trong việc tư duy và phán đoán một hình thức phản ánh những dấu hiệu căn bản, bản chất khác biệt của sự vật hịên tượng mà bất kì ai cũng cần trang bị cho bản thân Để làm rõ thêm về lợi ích và thực tĩên cũng như khó khăn đã và đang diễn ra như thế nào, nêu lên ý nghĩa của vịêc học tập và nghiên cứu giúp ngừơi đọc nhìn nhận về logic hình thức một cách dễ hiểu và có cái nhìn chính xác nhất Nhận thức được tầm quan trọng đang hiện hữu của vấn đề,

nhóm đã chọn đề tài "Ý nghĩa việc học tập, nghiên cứu logic hình thức" làm đề tài

tiểu luận của nhóm

2 Mục tiêu của Tiểu luận

Mục tiêu nghiên cứu của tiểu luận tập trung tìm hiểu, phân tích và làm rõ ý nghĩa, lợi ích của việc học tập và nghiên cứu logic học hình thức, thực trạng áp dụng và các khó khăn nhìn chung Qua đó đánh giá sự quan trọng trong việc học tập cũng như nghiên cứu về logic nói chung và logic hình thức nói riêng, nêu ra những khó khăn, hạn chế trong việc học tập và nghiên cứu Trên cơ sở đó gíup người đọc có cái nhìn tổng quan

và hoàn thiện hơn về logic học, đặc bịêt là logic học hình thức

3 Phương pháp nghiên cứu

Tiểu luận sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau như phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh trên cơ

sở Từ nhiều góc độ, hiểu đựơc ý nghĩa của việc học và nghiên cứu logic học hình thức

4 Nội dung nghiên cứu

Nội dung nghiên cứu của tiểu luận là vấn đề lý luận về việc phân tích ý nghĩa việc học tập, nghiên cứu logic hình thức, những lợi ích, khó khăn, thực tiễn Tiểu luận sẽ đi sâu vào việc làm rõ ý nghĩa quan trọng trong việc học tập và nghiên cứu logic hình thức

5 Kết cấu của Tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài lịêu tham khảo, nội dung của tiểu luận gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý thuyết của việc học tập, nghiên cứu logic hình thức

Chương 2: Ý nghĩa của việc học tập, nghiên cứu logic hình thức

Chương 3: Khó khăn và thực tiễn việc học tập, nghiên cứu logic hình thức

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA VIỆC HỌC TẬP, NGHIÊN CỨU

LOGIC HÌNH THỨC

1.1 Khái niệm, lịch sử hình thành và phát triển Logic hình thức

1.1.1 Khái niệm Logic hình thức

Logic học hình thức là khoa học nghiên cứu về các hình thức và quy luật của tư duy đúng đắn để dẫn đến chân lý Hình thức của tư duy được biểu hiện qua sự sắp xếp theo một trật tự hơp lý giữ khái niệm, phán đoán, suy luận, chứng minh từ khía cạnh hình thức của chúng, tách ra phương thức liên hệ chung giữ các bộ phận của kết cấu logic mà bỏ qua nội dung cụ thể của các tư tưởng

Logic hình thức bao gồm của logic học truyền thống do Aristote khai sáng cộng với logic học ký hiệu

Vì thế logic hình thức sẽ chỉ đi tìm hiểu một lát cắt, một lát cắt thật sâu của vấn đề,

là một hình thức tư duy trù tượng, phản ánh những dấu hiệu căn bản, bản chất khác biệt của

sự vật hiện tượng

1.1.2 Lịch sử hình thành logic học hình thức

Logic học truyền thống

Người đã đặt nền móng và hình thành cho logic học hình thức chính là nhà triết học Hi Lạp cổ đại Aritote (384-322 tr.CN) Ông đã biên soạn một sách trình bày về những vấn đề của logic học hình thức truyền thống: Các phạm trù, phân loại mệnh đề, tam đoạn luận, chứng minh, tranh luận, phản bác ngụy biện Nhờ những trình bày này mà sau đó các nhà logic học khắc kỉ đã bổ sung, củng cố cho logic học hình thức dần hoàn thiện hơn dựa vào 5 mệnh đề:

1 Nếu có P thì có Q, mà có P vậy có Q

2 Nếu có P thì có Q, mà không có Q vậy không có P

3 Không có đồng thời P và Q, mà có P vậy không có Q

4 Hoặc P hoặc Q, mà có P vậy không có Q

5 Hoặc P hoặc Q, mà không có Q vậy có P

Nhờ những đóng góp quan trọng này cuối thời cổ đại, Apulée đã đưa ra hình vuông logic trình bày quan hệ giữa các phán đoán cơ bản A, I, E, O Glien bổ sung thêm loại hình tam đoạn luận thứ tư và Boefce hệ thống hóa logic hình thức, từ đó đưa ra một sô quy tắc

bổ sung cho logic mệnh đề

Logic học kí hiệu (Logic toán học- Logicque mathématique)

Nhà bác học Đức G.W.Leibnitz (1646-1716), là người đầu tiên đề xướng việc áp dụng những phương pháp hình thức của toán học (kí hiệu, công thức) vào lĩnh vực logic học (ông cung là người đã có những tư tưởng quan trọng đầu tiên về logic xác xuất) Ýtưởng của việc áp dụng hình tức của toán học vào logic được ông thực hiện hóa bởi những công trình nghiên cứu: “Toán giải tích logic”, “Tìm hiểu hiểu những quy luật của tư tưởng đặt nền tảng cho lí thuyết toán học về ogic và xác suất”, “Logic học hình thức và toán giải tích” của các nhà toán học lúc bấy giờ Và đây là giai đoạn mới trong sự phát triển vượt bật của logic học hình thức sau này Vì nó là mối liên hệ đặt biệt đối với các ngành khoa học Trong

đó Logic toán về đối tượng là logic học hình thức, còn về phương pháp là toán học

1.1.3 Lịch sử phát triển của logic học hình thức

Phải nói rằng, suốt hơn 2000 năm lịch sử của logic học, khách thể của logic học hình thức được xác định rất khác nhau nhưng bất luận thế nào vẫn có một địa hạt luôn được thừa nhận là đối tượng nghiên cứu của logic học hình thức, đó là lĩnh vực suy luận Từ khi xuất hiện logic học hình thức thì việc xây dựng lí thuyết suy luận luôn là nhiệm vụ cơ bản của nó Ở Hi Lạp cổ đại, logic học hình thức đã nảy sinh từ nhu cầu giải thích về sức mạnh

to lớn của lời nói, về những phương tiện giúp cho lời nói có sức thuyết phục Nói cách khác

là tìm lời giải cho câu hỏi "do đâu ngôn từ có được sức mạnh cưỡng chế? Ngôn từ cần phải dùng những phương tiện gì để thuyết phục người nghe thừa nhận tính đúng đắn hay sai lầm của tư tưởng nào đó?" Sự phân tích vấn đề đó cho thấy rằng, việc công nhận tính chân thực hay sai lầm của một tư tưởng nào đó tùy thuộc trước hết vào sự liên hệ giữa các ngôn từ

diễn đạt nó Việc nghiên cứu những mối liên hệ mang tính quy luật giữa các tư tưởng trong quá trình suy luận đã làm nảy sinh ở Hi Lạp cổ đại Logic học Arixtốt - hệ thống logic học hình thức được đánh giá là tương đối hoàn thiện đầu tiên trong lịch sử về sự hình thành, phát triển của Logic hình thức và vai trò của nó trong nhận thức khoa học…

Từ việc nghiên cứu các vấn đề của quy nạp, suy diễn logic biểu thị các mối liên hệ

có tính quy luật giữa các phán đoán (mệnh đề), Arixtốt đã xây dựng lí thuyết tam đoạn luận Việc khám phá ra tam đoạn luận cho phép Arixtốt phác họa những vấn đề mà ngày nay vẫn thuộc thẩm quyền giải quyết của logic học hình thức Logic học do Arixtốt sáng lập chứa đựng ba quy luật cơ bản: Quy luật đồng nhất, Quy luật cấm mâu thuẫn, Quy luật bài trung Như vậy, ngay ở Arixtốt, hệ vấn đề của logic học hình thức đã định hình khá rõ ràng

Đến thế kỉ XVI-XVII, nhà triết học, logic học người Anh là Ph.Bêcơn (1561- 1626)

đã bổ sung và phát triển suy luận quy nạp và coi đó là phương pháp khái quát các kết quả thực nghiệm để phát minh ra các lí thuyết khoa học Logic hình thức của Bêcơn được xem

là logic quy nạp Theo hướng này, logic được xem như logic ứng dụng và khác với lí luận logic học thuần túy Nhiệm vụ của nó là thực hiện sự phân tích về mặt logic của tri thức lí luận Nhà triết học và logic học người Pháp R.Đềcáctơ (1596-1650), nhà logic học J.S Min (1806 - 1873) và một sốcác nhà nghiên cứu khác cùng chung quan niệm với Ph.Bêcơn Theo họ, logic hình thức phải tạo ra phương pháp luận cho nghiên cứu khoa học

Một xu hướng mới trong sự phát triển của logic hình thức được đánh dấu bằng các công trình của nhà triết học, logic học và toán học người Đức G.V.Lépnít (1646 - 1716) Ông đã bổ sung quy luật lí do đầy đủ vào hệ thống các quy luật cơ bản của logic hình thức, đồng thời đề xuất tư tưởng dùng ngôn ngữ kí hiệu toán học để hình thức hóa các cách thức lập luận logic Có điều, Lépnít mới chỉ đề xuất tư tưởng xây dựng logic mới Những kết quả đầu tiên chỉ thu được vào nửa đầu thế kỉ XIX, khi nhà logic học người Anh G.Bun (1815-1864) xây dựng môn đại số logic học Từ thời điểm đó bắt đầu giai đoạn hình thành

và phát triển của logic hình thức hiện đại với các công trình khoa học của Đơ Moócgan (1806-1871), G Phrêghe (1848-1925), B.Rátxen (1872-1960) và H.Himbe (1896-1943) Với sự xuất hiện của các hệ thống logic toán này, logic học đã có bước phát triển vượt bậc song đó cũng vẫn là các hệ thống lưỡng trị (sử dụng hai giá trị chân lí) với tính quy định tất

nhiên, được gọi là Logic toán cổ điển Trong lịch sử của khoa học Logic, logic học từ thời Lépnít trở về trước được gọi là logic hình thức truyền thống, còn logic thời kì về sau được gọi là logic hình thức hiện đại Điểm khác biệt giữa chúng là ở chỗ logic hình thức truyền thống được viết theo ngôn ngữ tự nhiên (còn gọi là ngôn ngữ giao tiếp thông thường) Nó thừa nhận tính lưỡng trị chân lí (chân thực - giả tạo; đúng đắn và sai lầm) của các khái niệm, phán đoán và lập luận; còn logic hình thức hiện đại được trình bày bằng ngôn ngữ riêng (ngôn ngữ toán học, kí hiệu)

Vào những năm 20 của thế kỉ XX, logic hình thức hiện đại lại có bước phát triển mới với sự xuất hiện của một loạt các hệ thống Logic đa trị Đầu tiên là logic tam trị, sau

đó là logic n trị, cuối cùng là logic vô hạn giá trị Gọi là logic đa trị vì nó thừa nhận tính đa trị của chân lí: giữa hai thái cực (chân - giả; đúng - sai) là tập hợp vô số giá trị chân lí trung gian, cố định Sự xuất hiện của logic đa trị hay còn gọi là logic phi cổ điển là một khuynh hướng mới làm phong phú thêm logic hình thức

1.2 Việc học tập và nghiên cứu logic học hình thức

1.2.1 Việc học tập logic học hình thức

Việc học tập logic hình thức cũng rất quan trọng, bởi vì các ngành khoa học luôn gắn liền với logic học, nó là đối tượng để các ngành khoa học áp dụng và phát triển dựa trên một nền tản với tư duy, chứng minh từ những khía cạnh khác nhau của một vấn đề từ

đó đưa ra những hình thức kiên hệ

Logic học hình thức là một môn học đòi hỏi người học tập phải có tư duy trù tượng, dám bác bỏ các sai và biện minh cho ý kiến của mình dựa trên sự logic liên hệ chung và căn bản của vấn đề từ đó nhận thức sâu rộng một vấn đề cụ thể từ đó đưa ra những nhận định khác quan không chỉ trên phương diện khoa học mà người học còn có thể áp dụng logic hình thức vào cuộc sống, tự nhiên một các thành thạo để có thể đưa ra những phán đoán mang tính tư duy và chính xác cao cho một vấn đề quan tâm

Logic hình thức cho ta các quy luật để hình thành các khái niệm, các phán đoán và đặc biệt các phương pháp suy lý để tiến hành các lập luận trên các phán đoán đó Một đặc

điểm cơ bản của logic hình thức là xem mỗi phán đoán có một giá trị chân lý xác định, tức

là mỗi phán đoán hoặc đúng, hoặc sai Và các quy luật suy lý cho ta cách lập luận để từ các giá trị chân lý của một số phán đoán cho trước suy ra giá trị chân lý của một phán đoán đang xét

1.2.2 Nghiên cứu logic học hình thức

Logic hình thức nghiên cứu các quy luật hình thức của tư duy trừu tượng Nếu như quá trình nhận thức (khoa học) là "từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng rồi lại từ

tư duy trừu tượng trở về với thực tiễn" thì logic hình thức cho ta các quy luật để suy luận trong giai đoạn tư duy trừu tượng của toàn bộ quá trình nhận thức đó Đặc trưng của nhặn thức khoa học là khái quát hóa các tri thức kinh nghiệm để tìm kiếm các quy luật phổ biến, rồi bằng cách tổng hợp các quy luật phổ biến từ nhiều khía cạnh khác nhau trở lại nhận thức

các hiện tượng và sự vật cụ thể

Trải qua hơn hai nghìn năm, từ thời Arixtốt đến nay, logic hình thức đã là công cụ đắc lực góp phần hình thành và phát triển nhiều ngành khoa học khác nhau, nó cũng là công

cụ tư duy hợp lý trong mọi mặt đời sống nhận thức của con người Ngày nay, ở giai đoạn

mà con người đang có tham vọng dùng máy móc để tự động hóa từng bước các hoạt động trí tuệ của chính mình, logic không chỉ là công cụ để nghiên cứu, mà bản thần nó cũng trở thành đối tượng nghiên cứu Và từ đó nhiêu vấn đề mới nẩy sinh, mà việc nghiên cứu chúng chắc chắn sẽ đưa đến những hiểu biết phong phú mới về hoạt động tư duy và nhận thức của con người

Cho nên việc nghiên cứu logic học, ở đây là logic học hình thức là rất quan trọng

vì nó là cơ sở không thể thiếu trong các ngành khoa học như toán học, điều khiển học, pháp

lí, quản lí, ngoại giao, điều tra, dạy học Khi nghiên cứu thì chính logic học hình thức sẽ trang bị cho chúng ta những cơ sở tư duy đúng đắn nhờ đó ta có thể tham gia nghiên cứu khoa học, lĩnh hội và trình bày tri thức, tham gia các hoạt động thực tiễn khác một cách hiệu quả