Trong hệ thống tư pháp, Cơ quan công tố không phải là tổ chức điều tra hay cơ quan điều tra chuyên trách, cũng như không tham gia vào bất cứ hoạt động điều tra nào. Cơ quan công tố chỉ có thể tiến hành hoạt động công tố khi và chỉ khi có các vụ việc được các cơ quan điều tra có thẩm quyền tiến hành điều tra. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện chức năng và nhiệm vụ, Cơ quan công tố và cơ quan điều tra cũng có sự phối hợp chặt chẽ với nhau trong công tác điều tra. Sự phối hợp này thể hiện ở chỗ, trong quá trình điều tra vụ án đặc biệt là đối với các vụ án phức tạp, các vụ án lớn, Cơ quan công tố thường xuyên phối hợp chặt chẽ với điều tra viên, tư vấn và hỗ trợ pháp lý cho các điều tra viên và cơ quan điều tra. Vai trò của cơ quan công tố mà cụ thể là của Công tố viên là đưa ra được tất cả chứng cứ liên quan, thuyết phục đối với bồi thẩm đoàn hoặc hội đồng xét xử để từ đó bồi thẩm đoàn sau khi xem xét cân nhắc tất cả các chứng cứ được đưa ra từ phía Công tố viên và luật sư bào chữa, thỏa mãn và loại bỏ mọi yếu tố nghi ngờ và kết tội người bị đưa ra truy tố theo đúng như cáo trạng của cơ quan công tố.
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 3
I Cơ sở lý luận 3
1 Khái niệm 3
2 Ý nghĩa của tư pháp hình sự so sánh 4
II Vai trò của cơ quan công tố trong trong tố tụng hình sự Mỹ và Anh 5
1 Cơ cấu tổ chức, bộ máy hoạt động của Viện Công tố 5
2 Chức năng, nhiệm vụ của Viện Công tố 9
3 Công tố viên 11
KẾT LUẬN 17
1
Trang 2MỞ ĐẦU
Trong hệ thống tư pháp, Cơ quan công tố không phải là tổ chức điều tra hay
cơ quan điều tra chuyên trách, cũng như không tham gia vào bất cứ hoạt động điều tra nào Cơ quan công tố chỉ có thể tiến hành hoạt động công tố khi và chỉ khi có các vụ việc được các cơ quan điều tra có thẩm quyền tiến hành điều tra Tuy nhiên trong quá trình thực hiện chức năng và nhiệm vụ, Cơ quan công tố và
cơ quan điều tra cũng có sự phối hợp chặt chẽ với nhau trong công tác điều tra
Sự phối hợp này thể hiện ở chỗ, trong quá trình điều tra vụ án đặc biệt là đối với các vụ án phức tạp, các vụ án lớn, Cơ quan công tố thường xuyên phối hợp chặt chẽ với điều tra viên, tư vấn và hỗ trợ pháp lý cho các điều tra viên và cơ quan điều tra Vai trò của cơ quan công tố mà cụ thể là của Công tố viên là đưa ra được tất cả chứng cứ liên quan, thuyết phục đối với bồi thẩm đoàn hoặc hội đồng xét xử để từ đó bồi thẩm đoàn sau khi xem xét cân nhắc tất cả các chứng
cứ được đưa ra từ phía Công tố viên và luật sư bào chữa, thỏa mãn và loại bỏ mọi yếu tố nghi ngờ và kết tội người bị đưa ra truy tố theo đúng như cáo trạng của cơ quan công tố Để làm rõ hơn về vai trò của cơ quan công tố trong tố tụng hình sự của một số nước, nhóm 1 lớp K4L đã chọn đề tài “Bình luận vai trò của
cơ quan công tố trong tố tụng hình sự Mỹ và Anh” để làm bài tập nhóm
NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận
1 Khái niệm
Tư pháp hình sự là một trong số các chức năng của tư pháp, gắn với việc giải quyết vụ án hình sự, để thực hiện quyền lực nhà nước và do cơ quan nhà nước tiến hành, trong đó xét xử là khâu trung tâm bên cạnh các hoạt động khác liên quan tới việc giải quyết vụ án của các cơ quan như cơ quan điều tra, cơ quan công tố, hay thi hành án
2
Trang 32 Ý nghĩa của tư pháp hình sự so sánh
Mỗi quốc gia có một hệ thống pháp luật cũng như hệ thống tư pháp hình sự khác nhau phụ thuộc vào hệ thống chính trị, xã hội, văn hóa của từng nước Cùng với tác động của hiện tượng toàn cầu hóa, hiện đại hóa, sự phát triển của nền văn minh ở các châu lục khác nhau đã tác động tới sự gia tăng bạo lực và tình hình tội phạm trên phạm vi toàn cầu Tội phạm không chỉ xảy ra trong phạm
vi một quốc gia mà diễn ra ở nhiều quốc gia, với tính chất phức tạp và tinh vi hơn Đứng trước tình hình đó nhu cầu tìm hiểu hệ thống pháp luật của quốc gia khác, tìm hiểu cách tiếp cận và xử lý tội phạm của các nước khác để hoàn thiện
hệ thống pháp luật nước mình và tư pháp hình sự nói riêng là rất quan trọng
Tư pháp hình sự so sánh là công cụ hữu hiệu cho các quốc gia học hỏi, trao đổi kinh nghiệm trong phòng ngừa và đấu tranh tội phạm: Việc so sánh
trong lĩnh vực tư pháp hình sự là một phương tiện hữu hiệu nhất để học hỏi cách thức hoạt động của tư pháp hình sự nước khác, nhìn nhận lại những quy định của hệ thống pháp luật trong nước Trên cơ sở những kinh nghiệm học được từ quá trình tổ chức, hoạt động của hệ thống tư pháp hình sự ở quốc gia khác có thể xây dựng được những giả thuyết nhằm giải quyết các vấn đề liên quan tới hình
sự và tư pháp trong nước
Tư pháp hình sự so sánh giúp các quốc gia mở rộng sự hiểu biết về hệ thống pháp luật nói chung và tư pháp hình sự nói riêng trên thế giới: Giúp chúng ta mở rộng tầm hiểu biết đối với quốc gia khác về văn hóa, chính trị Mỗi
một quốc gia có cách thức đảm bảo hệ thống pháp luật được thực hiện nghiêm minh hay trừng trị tội phạm khác nhau Tóm lại, có thể thấy thể thức ban hành
và cách thức thực hiện pháp luật ở mỗi nước là sự phản ảnh sâu sắc về văn hóa tôn giáo, kinh tế, chính trị và lịch sử
Tư pháp hình sự so sánh hỗ trợ các quốc gia trong việc đương đầu, đấu tranh với tội phạm xuyên quốc gia: Tội phạm xuyên quốc gia ngày càng trở
thành mối đe dọa không chỉ cho một nhóm các quốc gia trong khu vực mà cho
3
Trang 4toàn thế giới Toàn cầu hóa đang trở thành một xu thế khách quan, các quốc gia ngày càng mở rộng các mối quan hệ, hợp tác quốc tế về mọi mặt từ kinh tế, chính trị đến đời sống xã hội Một mặt, toàn cầu hóa mang lại những lợi ích về kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội cho các quốc gia Mặt khác, kéo theo hệ lụy khó tránh khỏi là sự gia tăng tội phạm với tính chất và hành vi ngày càng tinh vi, phức tạp hơn rất nhiều Với sự phát triển khoa học kỹ thuật như hiện nay, sự bó buộc của pháp luật trong phạm vi lãnh thổ quốc gia đã tạo điều kiện thuận lợi cho tội phạm xuyên quốc gia phát triển Nhờ sự phát triển đó mà rất nhiều loại hàng hóa cấm buôn bán, vận chuyển như ma túy, súng…lại được vận chuyển dễ dàng hơn, trốn thoát khỏi sự trừng trị của pháp luật
II Vai trò của cơ quan công tố trong trong tố tụng hình sự Mỹ và Anh
Các quốc gia trên thế giới phụ thuộc các điều kiện về chính trị, kinh tế, xã hội, yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm hay truyền thống pháp luật mà tổ chức hệ thống Viện công tố khác nhau về cơ cấu tổ chức hay cả về chức năng và nhiệm vụ Sau đây nhóm sẽ nghiên cứu về Viện công tố của 2 nước theo mô hình tranh tụng là Anh và Mỹ, qua đó góp phần làm sáng tỏ những đặc trưng về
cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ quyền hạn cũng như về vị thế của Công tố viên của 2 nước trên
1.1 Hoa Kì
Luật tư pháp năm 1789 là cơ sở pháp lý đầu tiên đặt nền móng cho sự ra
đời của Văn phòng Công tố Hoa Kì, cụ thể: “mỗi quận phải có một người được đào tạo luật để làm công tố viên cho Hợp chủng quốc hoa Kỳ tại quận đó… Công tố viên này sẽ phải chịu trách nhiệm thực hiện việc công tố với tất cả những người phạm tội”.
4
Trang 5Nhà nước Hoa Kì được tổ chức theo hình thức liên bang nên hệ thống cơ quan công tố của Hoa Kì cũng được tổ chức thành hệ thống công tố liên bang và
hệ thống công tố tiểu bang
Hoa Kì có 50 hệ thống cơ quan công tố tại 50 tiểu bang Trên hệ thống toàn liên bang, có 93 văn phòng Công tố trên lãnh thổ Hoa Kì, Puerto Rico, Quần đảo Virgin, Guam và Quần đảo Bắc Mariana Mỗi văn phòng Công tố đóng trên mỗi khu vực tư pháp hình sự liên bang cấp quận, nơi có tòa án quận liên bang, ngoại trừ đảo Guam và Quần đảo Bắc Mariana nơi có 01 văn phòng Công tố duy nhất phục vụ cả hai vùng Mỗi Văn phòng Công tố do 01 Tổng Chưởng lý bang đứng đầu, khoảng 350 công tố viên và 350 nhân viên hỗ trợ1
Đứng đầu bộ máy Công tố là Tổng chưởng lý đồng thời là Bộ trưởng Bộ
Tư pháp Hoa Kì Tổng Chúng lý liên bang là thành viên của nội các Hoa Kì Mỗi hạt tư pháp liên bang có một viên Chưởng lý nhà nước và một hoặc nhiều phó chưởng lý Chưởng lý nhà nước đước Tổng thống bổ nhiệm và Thượng viện phê chuẩn Những người được chỉ định phải có quyền lưc ở hạt mà
họ được bổ nhiệm và phải là luật sư Họ làm việc chính thức trong một nhiệm kì bốn năm nhưng có thể được tái bổ nhiệm không thời hạn hoặc bị bãi miễn tùy theo quyêt định của Tổng thống Các phó chưởng lý được Tổng Chưởng lý Hoa
Kì bổ nhiệm chính thức, mặc dù trên thực tế họ được chưởng lý nhà nước lựa chọn cho hạt của mình; người chưởng lý nhà nước này sẽ chuyển quyền lựa chọn cho tổng chưởng lý để phê chuẩn Phó chưởng lý có thể bị tổng chưởng lý
sa thải
Các Công tố viên và văn phòng Công tố ở Hoa Kì là một phần của Bộ Tư pháp Công tố viên Hoa Kì chịu trách nhiệm, chịu sự giám sát và hỗ trợ hành chính từ Văn phòng Điều hành của Bộ Tư pháp Các Công tố viên được chọn tham gia vào Ủy ban Cố vấn của Tổng Chưởng lý Hoa Kì
1 Nguyên bản tiếng anh “They supervise district offices with as many as 350 Assistant U.S Attorneys (AUSAs) and as many as 350 support personnel”.
5
Trang 6Văn phòng Công tố liên bang đặt tại Bộ Tư Pháp thực hiện hai chức năng chính là chức năng công tố và chức năng điều tra Chính vì thế trong cấu trúc của văn phòng này cũng được chia thành 02 bộ phận chính bao gồm: bộ phận công tố và bộ phận điều tra
Bộ phận lớn nhất thực hiện chức năng công tố tại Văn phòng công tố ở Bộ
tư pháp là bộ phận hình sự Chức năng của bộ phận hình sự là thực thi và giám sát việc áp dụng pháp luật hình sự liên bang (trừ những việc áp dụng một số tội hình sự được giao cho bộ phận khác và quá trình tố tụng dân sự) Thêm vào đó,
bộ phận này cũng thực hiện việc định hướng và thực thi chính sách hình sự liên bang, cung cấp tham mưu và trợ giúp cho các trợ lý Chưởng lý liên bang
Bộ phận hình sự bao gồm bộ phận nhỏ như sau: Bộ phận về tội phạm có tổ chức và gian lận; Bộ phận về bảo vệ trật tự công; Bộ phận về tội phạm lừa đảo;
Bộ phận về tội phạm ma túy và các chất gây nghiện; Bộ phận về tội phạm cưỡng đoạt tài sản và rửa tiền; Bộ phận về tội phạm mạng và sở hữu trí tuệ; Bộ phận về tội bóc lột và khiêu dâm trẻ em; Bộ phận an ninh nội địa; Bộ phận phúc thẩm; Văn phòng tội phạm ma túy có tổ chức; Bộ phận hợp tác quốc tế; Văn phòng điều tra đặc biệt; Văn phòng thực thi; Văn phòng chính sách và lập quy; Chương trình trợ giúp đào tạo điều tra hình sự quốc tế.2 Mỗi bộ phận này hoạt động dựa vào chức năng chuyên biệt gắn với phạm vi được xác định theo tên gọi của bộ phận đó
Ngoài bộ phận hình sự, trong Bộ tư pháp có một số bộ phận khác cũng chịu trách nhiệm thực thi luật hình sự trong phạm vi thẩm quyền, bao gồm: Phòng an
2 Nguyên bản tiếng anh:
- Organized crime and racketeering Section;
- Public Integrity Section;
- Fraud Section;
- Narcotic and Dangerous Drug Section;
- Asset forfeiture and Money Laudering Section;
- Computer Crime and Intellectual Property Section;
- Child Exploitation and Obscenity Section;
- Domestic Security Section;
- Appellate Section;
- Executive Office of the Organized Crime Drug Enforcement Task Forces;
- Office of International Affairs;
- International Criminal Investigative Training Assistance Program.
6
Trang 7ninh quốc gia; Phòng về các quyền dân sự; Phòng tài nguyên và môi trường; Phòng về chống độc quyền; Bộ phận thuế Các bộ phận nãy cũng giải quyết theo phạm vi gán liền với tên gọi của nó
1.2 Anh
Cơ quan Công tố Anh là một cơ quan độc lập thuộc nhánh hành pháp, được
tổ chức theo địa giới hành chính và tương ứng với hệ thống cơ quan cảnh sát
Hệ thống cơ quan công tố bao gồm: cơ quan công tố Trung ương (đặt văn phòng tại 3 thành phố London, York và Birmingham), cơ quan công tố cấp vùng (42 văn phòng) và các văn phòng chi nhánh của cơ quan công tố cấp vùng
Người đứng đầu cơ quan công tố Anh là Tổng Công tố, giúp việc cho Tổng Công tố tại cơ quan công tố Trung ương có Lãnh đạo phục trách điều hành các mảng, Trưởng các bộ phận làm án, Trưởng các bộ phận chính sách, luật sư hay công tố viên, cán bộ làm án và nhân viên hành chính Cơ quan công tố Trung ương chia làm các phòng nghiệp vụ, mỗi phòng có nhiệm vụ giải quyết một nhóm tội phạm riêng biệt, bao gồm:
Một là, Phòng trung ương xử lý tội phạm gian lận có nhiệm vụ chịu trách nghiệm xử lý các vụ gian lận phức tạp và các vụ điều tra bởi Cơ quan Thuế và Hải quan Anh (HM Revenue anh Customs- HMRC);
Hai là, Phòng tư pháp quốc tế và tội phạm có tổ chức có nhiệm vụ xử lý tội pham có tổ chức nghiêm trọng, tiền bẩn và các vụ điều tra bởi Cơ quan tội phạm quốc gia và dẫn độ;
Ba là, Phòng chống tội phạm đặc biệt và khủng bố có nhiệm vụ xử lý các
vụ án khủng bố và tội phạm đặc biệt bao gồm tham nhũng, tử vong khi giam cứu
và ngộ sát y tế;
Bốn là, Phòng tội phạm liên quan đến các vấn đề phúc lợi, nông thôn và y
tế có nhiệm vụ xử lý các tội phạm liên quan đến gian lận phúc lợi xã hội, vi
7
Trang 8phạm các quy định về các sản phẩm thuốc và các tội phạm do Cục môi trường, thực phẩm và nông thôn điều tra
Các văn phòng chi nhánh do 01 Công tố viên phụ trách, ngoài ra còn có các cán bộ làm án và luật sư
Trong khi cơ quan công tố Hoa Kì đặt song song với Tòa án thì cơ quan công tố Anh gắn liền với cơ quan điều tra
2.1 Hoa kì
Trong lĩnh vực hình sự, viện công tố Hoa Kì có những chức năng, nhiệm
vụ trong giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử tuy nhiên, nổi bật và trọng tâm nhất
là trong giai đoạn truy tố
Cơ quan công tố Hoa Kì thực hiện việc truy tố tội phạm liên bang do các cơ quan điều tra và liên bang chuyển đến Các Điều tra viên liên bang có quyền khởi xướng điều tra một vụ án hình sự dựa trên các quy định trong nội bộ cơ quan mình Không cần sự phê chuẩn của trợ lý Chưởng lý, Công tố viên hoặc các chưởng lý liên bang đối với việc khởi tố một vụ án hình sự
Ở giai đoạn điều tra, Viện Công tố đóng vai trò không đáng kể, chủ yếu là đưa ra các ý kiến tham mưu pháp luật khi điều tra viên có yêu cầu Viện công tố
có nhiệm vụ xem xét đơn của Điều tra viên có đầy đủ thông tin để tòa án ra lệnh khám xét hoặc bắt giữ người phạm tội Ngoài ra, Viện Công tố có thể yêu cầu Điều tra viên điều tra bổ sung để củng cố chứng cứ, tuy nhiên Viện Công tố không có quyền ra lệnh cho cơ quan điều tra, vì vậy Điều tra viên có thể từ chối điều tra bổ sung Công tố viên tham gia giải quyết vụ án hình sự không giám sát quá trình điều tra mà thường nhận vai trò chỉ dẫn cảnh sát tìm kiếm bằng chứng, hướng dẫn việc thu thập những tài liệu, chứng cứ cần thiết cho quá trình giải quyết vụ án hình sự
8
Trang 9Ở giai đoạn truy tố, chức năng duy nhất của Viện công tố Hoa Kì là truy tố, Công tố viên giải quyết vụ án hình sự được quyền tự do quyết định lâp hồ sơ cáo buộc phạm tội nào hoặc tự do tham giả thỏa thuận nhận tội với bị cáo, quyền năng này được gọi là quyền tùy nghi truy tố Quyền tùy nghi truy tố của Công tố viên liên bang chịu sự điều chỉnh bởi các quy tắc hành chính nội bộ của Bộ Tư Pháp Công tố viên có quyền từ chối truy tố trong một số trường hợp như: viêc truy tố không mang lại lợi ích đáng kể cho liên bang; người được cho là phạm tội sẽ bị truy tố hiệu quả ở thẩm quyền xét xử khác hoặc co khả năng hợp lý rằng
đó không phải là án hình sự Ngoài ra, Viện Công tố còn có những quyền và nghĩa vụ khác trong giai đoạn truy tố theo quy định của pháp luật Hoa Kì
Ở giai đoạn xét xử, Viện Công tố đóng vai trò là bên buộc tội tại phiên tòa xét xử, Công tố viên tham gia phiên tòa có nhiệm vụ tranh tụng với bị cáo và luật sư đại diện của bị cáo Vị thế của bên buộc tội và bên gỡ tội trong phiên tòa xét xử vụ án hình sự ở Hoa Kì là ngang nhau
Về mối quan hệ giữ cơ quan công tố và tòa án, có một nguyên tắc cơ bản
đã được ghi nhận trong Hiến pháp Hoa kì hơn 200 năm qua chi phối mối qua hệ giữa cơ quan Công tố và cơ quan Tòa án, đó là nguyên tắc độc lập xét xử của Tòa án Theo đó, không có một thiết chế nào, một cơ quan nào, trong đó có cơ quan công tố, có thẩm quyền
2.2 Anh
Kể từ khi luật về truy tố tội phạm của Anh (Prosecution of Offenses Act) được ban hành vào năm 1985 thì cơ quan công tố hoàng gia Anh mới được thành lập và tổ chức hoạt động từ 01/20/1986
Cơ quan công tố hoàng gia Anh Cơ quan công tố hoàng gia là cơ quan công
tố quốc gia, trực thuộc Chính phủ, đứng đầu là Tổng công tố Cơ quan công tố Anh được đảm bảo tính độc lập trong hoạt động Tổng công tố là người đứng đầu cơ quan công tố Hoàng gia do Tổng Chưởng lý bổ nhiệm và giám sát hoạt
9
Trang 10động Tổng chưởng lý là người được Chính phủ bổ nhiệm với tư cách là cố vấn pháp lý của Chính phủ, đại diện cho Chính phủ trước Tòa án để bảo vệ các lợi ích công Thông thường Tổng chưởng lý là thành viên Nghị viện
Chức năng của cơ quan công tố Anh chủ yếu là thực hiện chức năng truy tố tội phạm Để làm được việc này, cơ quan công tố Anh thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:
Thứ nhất, hướng dẫn cảnh sát điều tra các vụ án Ở Anh, mặc dù việc khởi
tố và điều tra các vụ án hình sự thuộc thẩm quyền của cơ quan cảnh sát nhưng thẩm quyền quyết định có truy tố hay không lại thuộc về cơ quan công tố Để thực hiện việc truy tố có hiệu quả và các chứng cứ thu thập được phù hợp với luật về chứng cứ, cơ quan công tố sẽ tư vấn cho cơ quan cảnh sát về phương hướng điều tra, các chứng cứ cần thu thập Mặc dù thực hiện chức năng hướng dẫn và tư vấn nhưng Công tố viên không được can thiệp vào các biện pháp cụ thể của cảnh sát nhằm đảm bảo tính độc lập trong điều tra của cơ quan cảnh sát; Thứ hai, Xem xét lại các vụ án do cảnh sát gửi đến để thực hiện việc truy
tố Quá trình tố tụng hình sự là một quá trình tiếp nối liên tục, sau khi cơ quan cảnh sát đã thực hiện việc điều tra, hồ sơ vụ án sẽ được chuyển đến cơ quan công tố Tại đây, Công tố viên sẽ xem xét vụ án để quyết định có tiếp tục truy tố hay đình chỉ;
Thứ ba, Khi đã quyết định truy tố, xác định các tội danh đưa ra Tòa Tại thời điểm này cơ quan công tố quyết định có tiếp tục truy tố theo tội danh đã được cơ quan cảnh sát khởi tố hay tội danh khác;
Thứ tư, Chuẩn bị hồ sơ truy tố ra Tòa;
Thứ năm, Trình bày, bảo vệ cáo trạng tại phiên tòa.3
Nhìn chung, cơ quan công tố hoàng gia Anh chỉ thực hiện chức năng truy
tố tội phạm, sự tham gia của cơ quan công tố/công tố viên vào quá trình điều tra
3 Hướng dẫn cho hoạt động của Cơ quan công tố Hoàng gia (Guide to the Crown Prosecution Service).
10