Cơ sở thực tiễn Trên thực tế, có những bài giảng nội dung kiến thức khó đòi hỏi phải có hình ảnh trực quan sinh động và chính xác, giáo viên lại không có điều kiện cho trẻ đi tham quan t
Trang 1I.Lý do chọn giải pháp
1.Cơ sở lý luận
Sau khi Chỉ thị số 55/2008/CT - BGDĐT ngày 30/9/2008 của Bộ trưởng
Bộ Giáo dục và Đào tạo về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành giáo dục giai đoạn 2008 - 2012 Thì bậc học mầm non bắt đầu đã được tiếp cận với công nghệ thông tin trong giảng dạy Lúc đó Bài giảng điện tử và giáo án điện tử đã được giáo viên mầm non sử dụng
Ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy mang lại hiệu quả cao
và góp phần không nhỏ trong việc phát triển tư duy, kỹ năng sống và nhiều mặt khác ở trẻ mầm non Các giáo án điện tử (sử dụng máy chiếu, các chương trình
hỗ trợ như phần mềm powerpoint, flash ) đem đến cho trẻ có cái nhìn trực quan, sinh động hơn về các hiện tượng tự nhiên, xã hội
2 Cơ sở thực tiễn
Trên thực tế, có những bài giảng nội dung kiến thức khó đòi hỏi phải có hình ảnh trực quan sinh động và chính xác, giáo viên lại không có điều kiện cho trẻ đi tham quan thực tế thì việc khai thác các tư liệu, phim ảnh trên Internet là một thành tựu có tính đột phá của nhân loại, là một công cụ vô cùng hiệu quả cho việc khai thác tư liệu hình ảnh, nội dung, tư liệu bài giảng giới thiệu cho trẻ mang tính chân thực, phong phú
Ở trường tôi, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học đã được áp dụng từ lâu, xong việc khai thác và sử dụng có hiệu quả chưa cao Dẫn đến mức
độ hứng thú của trẻ khi tham gia các hoạt động còn hạn chế Nội dung kiến thức truyền đạt đến trẻ chưa sâu Sự liên kết giữa các hoạt động trong giờ học chưa linh hoat Dẫn kết kết quả giờ học chưa cao Chính vì vậy để góp phần nâng cao hiệu quả trong việc ứng dụng công nghệ và phần mềm tin học vào giảng dạy, tôi
mạnh dạn nghiên cứu và áp dụng ‘‘Giải pháp giúp giáo viên mầm non ứng dụng công nghệ thông tin có hiệu quả vào các hoạt động dạy trẻ mẫu giáo bé (3 - 4 tuổi)” nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của việc thiết kế bài giảng điện
tử, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học theo phương pháp đổi mới trong trường mầm non
Trang 2Trong quá trình nghiên cứu và áp dụng giải pháp tôi đã gặp những thuận lợi khó khăn như sau:
a Thuận lợi
- Ban giám hiệu luôn luôn quan tâm tạo điều kiện môi trường thuận lợi: Trang bị cơ sở vật chất, các thiết bị hiện đại hệ thống máy tính, mạng internet giúp cho giáo viên có thể tiếp cận nhanh với công nghệ thông tin từ đó ứng dụng vào quá trình giảng dạy
- Ban giám hiệu có trình độ tin học, luôn sát sao chỉ đạo giáo viên về chuyên môn, thường xuyên dự giờ, thăm lớp để nâng cao chất lượng giảng dạy Tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp học ngoại khóa nâng cao chuyên môn về phần mềm tin học: Phần mềm Powerpoint, phần mềm Photoshop
- Bản thân tôi luôn đam mê, luôn chủ động tự học tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ tin học và kĩ năng sử dụng, khai thác các phầm mềm
- Phụ huynh một số là công chức nhà nước, thường xuyên sử dụng máy tính và tiếp cận với công nghệ thông tin nên hỗ trợ và phối hợp tốt với giáo viên trong quá trình thực hiện
- Nhà tôi có kết nối mạng Internet nên việc tìm tài liệu cũng dễ dàng Ở lớp tôi cũng được trang bị máy vi tính, loa và có kết nối mạng internet
- Trẻ ngoan, nề nếp, thường xuyên được tiếp cận với máy tính thông qua trò chơi trên trong phần mềm Kismart; Kispic; Eduplay
- Có nhiều tài liệu về ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy
- Hiện nay là thời đại của công nghệ thông tin nên rất dễ dàng tìm kiếm tài liệu, tìm hiểu về các phần mềm trên máy tính
b Khó khăn
- Trình độ Tiếng Anh hạn chế nên việc dịch và khai thác nguồn tài liệu phong phú trên Internet còn gặp nhiều khó khăn
- Bản thân mới đang tìm hiểu về các phần mềm, chưa được đào tạo chính qui qua trường lớp mà chỉ dừng lại ở việc tự học, tự tìm tòi Do vậy, khả năng ứng dụng các phần mềm vào việc xây dựng giáo án còn gặp nhiều khó khăn
Trang 3- Tuy máy tính điện tử mang lại nhiều tiện ích cho việc giảng dạy của giáo viên mầm non nhưng công cụ hiện đại này không thể hỗ trợ và thay thế hoàn toàn cho các phương pháp trực quan khác của người giáo viên Đôi lúc vì là máy móc nên nó có thể gây ra một số tình huống bất lợi cho tiến trình bài giảng như
là mất điện, máy bị treo, bị virus và mỗi khi có sự cố như vậy người giáo viên khó có thể hoàn toàn chủ động điều khiển tiến trình bài giảng theo như ý muốn
- Các thiết bị trình chiếu ứng dụng các phần mềm sử dụng cho tiết dạy luôn thay đổi ngày càng hiện đại, trong điều kiện của cá nhân tôi thì việc tiếp cận và cập nhật các thông tin này còn nhiều khó khăn, do vậy còn lúng túng trong quá trình sử dụng
- Nhà trường chưa có cán bộ phụ trách công nghệ thông tin nên khi xảy
ra hỏng, lỗi các phần mềm và phần cứng của máy tính thường chưa kịp thời
xử lý ngay
c Khảo sát trẻ
Nội dung khảo sát
Số trẻ đạt khi sử dụng cách dạy truyền thống khi chưa có UDCNTT
Trẻ hứng thú tham gia các hoạt động 20/30 66,7 Trẻ nắm được kiến thức các hoạt động 19/30 63,4% Trẻ có kỹ năng trong các hoạt động 15/30 50
d Mục đích
Áp dụng giải pháp này nhằm mục đích tăng mức độ hứng thú của trẻ trong các hoạt động Nội dung kiến thức truyền đạt đến trẻ chính xác hơn Sự liên kết các hoạt động trong giờ học liên hoàn hiệu quả hơn Nhằm mục đích nâng cao kết quả giờ học cho học sinh ( Trẻ nắm được các kiến thức, kỹ năng của các hoạt động)
II Nội dung
1 Giải pháp 1: Tự học, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ tin học
Trang 4- Để có thể thực hiện tốt các mục tiêu giáo dục đã đề ra và ứng dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả thì trước tiên tôi phải trang bị cho mình hệ thống kiến thức phong phú chính xác và trải nghiệm các kỹ năng giáo dục thực tế
- Để thấu hiểu và tiếp cận với các phần mềm tôi đã dành nhiều thời gian đọc
và tìm hiểu các tài liệu về công nghệ thông tin, về các phần mềm và tìm hiểu nhiều nguồn tư liệu trên các kênh giáo dục khác, trên mạng internet
- Tự học hỏi đồng nghiệp, tham gia học các lớp đào tạo, bồi dưỡng về tin học Bản thân không ngừng tìm tòi học hỏi, khai thác thông tin
Từ chỗ không biết, soạn giáo án cũng phải soạn đi soạn lại; từng ngày, từng tháng và từng năm tôi đã vun đắp kiến thức của mình Đến nay tôi đã biết khai thác thông tin, soạn thảo giáo án điện tử
2 Giải pháp 2: Xây dựng kho tư liệu điện tử, khai thác tư liệu phục vụ việc ứng dụng công nghệ thông tin.
Bên cạnh việc học tập bồi dưỡng về trình độ tin học, máy móc thiết bị, thì kho “tư liệu điện tử” là nội dung không thể thiếu trong quá trình ứng dụng công nghệ thông tin Thiết kế một bài giảng điện tử hoặc ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động giáo dục đòi hỏi tư liệu rất phong phú, phải có quá trình tìm kiếm hoặc tạo dựng rất công phu Vì vậy tôi đã xây dựng kho tư liệu dưới nhiều hình thức: Bản thân tôi luôn có “Kho tư liệu” riêng của mình
Trang 5Tôi đã lưu trữ kho tư liệu điện tử qua hai hình thức lưu trữ: Lưu trong máy tính
và lưu trên gmail
Kho tư liệu trên máy tính cá nhân
Ngoài ra, bản thân đã tích cực khai thác tư liệu trên các trang thông tin của ngành, trang Violet của các trường khác và của cá nhân giáo viên trong toàn ngành để tạo thêm tư liệu phong phú trong việc thiết kế bài giảng điện tử hoặc ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động giáo dục
3 Giải pháp 3: Chọn bài giảng thích hợp
Khi soạn giáo án điện tử nên cân nhắc việc đưa công nghệ thông tin vào bài giảng vì không phải bài nào cũng áp dụng được mà cần lựa chọn 1 cách hợp lý dựa vào nội dung mục đích yêu cầu cách tích hợp trong bài dạy
Ví dụ: Ví dụ: Xây dựng giáo án điện tử áp dụng vào các loại tiết như: Văn
học, khám phá, toán, tạo hình, trò chơi âm nhạc
Trang 6Bài giảng truyện “Chú vịt xám” (Chương trình 3 - 4 tuổi)
(Khám phá sự phát triển từ hạt đến cây)
Muốn làm được như vậy thì giáo viên phải nắm vững phương pháp của từng bộ môn, từng loại tiết theo từng độ tuổi
4 Giải pháp 4: Khai thác các tư liệu hình ảnh trên internet
Một số trang web hỗ trợ đắc lực trong việc thiết kế các bài giảng điện tử
như: http://giaovien.net, http://dayhocintel.org, http://mamnon.edu.vn Một số
trang web cho phép tìm kiếm nguồn tài nguyên khổng lồ như:
http://google.com.vn, http://download.com.vn Có thể tìm thấy vô số hình ảnh,
video, âm thanh, thậm chí cả những phần mềm tin học hỗ trợ rất tuyệt vời cho
Trang 7việc thiết kế giáo án điện tử Tuy nhiên để vào được các trang web này, đương nhiên máy tính của bạn phải được nối mạng hoặc thông dụng, tiện lợi hơn, bạn
có thể dùng USB 4G để vào mạng bất cứ lúc nào và ở bất cứ nơi đâu
Một trong các điều kiện quan trọng nhất để tăng cường hiệu quả giáo dục và chất lượng giảng dạy là tìm kiếm nguồn tư liệu phong phú, sống động, hấp dẫn hơn Nếu trước đây giáo viên mầm non phải rất vất vả để có thể tìm kiếm những hình ảnh, biểu tượng, đồ dùng phục vụ bài giảng thì hiện nay giáo viên có thể sử dụng Internet để chủ động khai thác tài nguyên giáo dục phong phú, chọn những con vật ngộ nghĩnh, những bông hoa đủ màu sắc, những hàng chữ biết đi và những con số biết nhảy theo nhạc hiện ngay ra với hiệu ứng của những âm thanh sống động ngay lập tức thu hút được sự chú ý và kích thích hứng thú của trẻ Ngoài những thông tin có thể tìm kiếm trực tiếp trên website, hay giữa các đồng nghiệp với nhau có thể giúp cung cấp những tư liệu chuyên môn quý
Ảnh chụp màn hình khi tìm kiếm trên trang web: http://google.com.vn
Khi tìm kiếm, lựa chọn tư liệu cho bài học điều quan trọng nhất là tính phù hợp Tư liệu phù hợp là tư liệu liên qua đến nội dung giảng; có nội dung, hình thức đa dạng (thông tin, hình ảnh, video ) và được chọn lọc; lượng thông tin bổ sung vừa đủ không quá ít, không quá nhiều làm loãng nội dung
Trang 85 Giải pháp 5: Lựa chọn phông nền, màu chữ và hiệu ứng phù hợp
với nhau
Hầu hết các bài giảng đều được thiết kế trên phần mềm PowerPoint, phần mềm này vốn đã có sẵn rất nhiều mẫu thiết kế với rất nhiều các hình nền bắt mắt
và nó còn cho phép sử dụng tranh ảnh làm hình nền cho bản chiếu một cách khá đơn giản Tuy nhiên, cần phải cân nhắc giữa việc phối màu nền và màu chữ bảo đảm đúng quy tắc tương phản, chỉ nên sử dụng chữ màu đậm (đen, xanh đậm,
đỏ đậm…) trên nền trắng hay nền màu sáng Ngược lại, khi dùng màu nền đậm thì chỉ nên sử dụng chữ có màu trắng hay vàng Nền nên sử dụng màu đơn sắc không nên sử dụng các bức tranh có quá nhiều màu thuộc các gam màu khác nhau hoặc có quá nhiều chi tiết vẽ cầu kì để làm nền dễ dẫn đến khó phối màu chữ phù hợp cho tất cả chi tiết bức tranh và gây ra phân tán cho đối tượng là trẻ mầm non, luôn thích thú với những cái mới lạ và rất dễ mất tập trung Việc phối màu cần được chạy thử trên máy chiếu vì khi chiếu lên màn chiếu, độ nét của hình ảnh ít nhiều sẽ bị giảm đi điều này cũng còn phụ thuộc vào các yếu tố khách quan như: phòng học quá sáng không có rèm che, máy chiếu độ phân giải
và cường độ sáng thấp Trong trường hợp này chọn màu nền sáng trắng tự nhiên
và màu chữ xanh đậm, đen, đỏ đậm sẽ đạt hiệu quả cao nhất
Trang 9Ở các slide mở đầu, giới thiệu thì nên lựa chọn chữ nghệ thuật cho tiêu đề
và màu chữ cũng phải phối hợp hài hòa để người xem thấy hấp dẫn, thích thú, có
ấn tượng với bài giảng ngay lúc ban đầu
Các hiệu ứng hình ảnh, màu sắc, âm thanh, chuyển động được sử dụng
có mức độ, hợp lý, không bị lạm dụng, không gây nhiễu loạn làm mất tập trung vào bài học Các hiệu ứng và âm thanh xử lý phù hợp theo độ tuổi Đối với trẻ
độ tuổi mầm non cần màu sắc sặc sỡ, âm thanh vui nhộn vì tuổi này cần hướng tập trung hơn là chú ý tư duy vì kiến thức còn ít và không có kiến thức tư duy Việc lựa chọn hiệu ứng quá nhiều sẽ làm trẻ phân tán chú ý, mất tập trung dẫn đến kiến thức chính trong bài học bị ảnh hưởng bất lợi
6 Giải pháp 6: Lựa chọn hình ảnh động hay tĩnh một cách hợp lý, phù hợp với nội dung bài dạy
Đối với trẻ lứa tuổi mẫu giáo bé, trẻ luôn thích thú, say mê với những gì nổi bật hoặc chuyển động
Trong khi thiết kế bài giảng điện tử, muốn thu hút sự chú ý của trẻ vào đối tượng nào thì chúng ta nên tìm cách để làm nổi bật đối tượng đó lên, bằng cách:
Trang 10Tạo kích thước, màu sắc nổi bật, khác biệt với các đối tượng xung quanh; Tạo hiệu ứng động cho vật (đối tượng) cần quan sát
Ví dụ: Cho trẻ quan sát các phương tiện giao thông (các loại ô tô) trên màn
chiếu, khi muốn trẻ quan sát chiếc ô tô taxi, ta chọn hiệu ứng chuyển động cho chiếc ô tô taxi và hỏi trẻ: Các con nhìn xem, chiếc ô tô đang từ từ chuyển bánh
là ô tô gì? Như vậy trẻ sẽ không bị nhầm giữa những chiếc ô tô đang đứng yên
và chiếc ô tô đang chuyển động
Thực tế tôi nhận thấy, nhiều giáo viên thích lựa chọn những khung hình động, màu sắc lòe loẹt, nhấp nháy liên tục để tạo thẩm mỹ cho bài giảng của mình nhưng đôi khi những khung hình đó lại làm mất đi sự tập trung của trẻ vào nội dung bài dạy, dẫn đến giờ học đạt kết quả không cao Vì vậy, để khắc phục tình trạng này, đòi hỏi giáo viên phải nắm chắc nội dung, yêu cầu của bài dạy: cần cung cấp cho trẻ kiến thức gì? Và cần làm nổi bật chi tiết nào? Để có thể giúp trẻ nhận biết, lĩnh hội tri thức một cách đơn giản, dễ hiểu nhất
7.Giải pháp 7 Tìm hiểu một số phần mềm để thiết kế bài giảng
Trang 11* Phần mềm Powerpoint:
Hình ảnh bài giảng trên powerpoint
+ Chọn phần Catasia sudio là phần mềm quay video,chụp ảnh màn hình máy tính là phần mềm đa năng nhất hiên nay
+ Soạn một Slide nội dung thật hoàn chỉnh về mọi mặt: các hiệu ứng, các Font chữ và cỡ chữ, màu nền Sau đó copy toàn bộ Slide này cho các trang sau, chỉ cần thay đổi phần Text (nội dung), tất cả các tùy chọn sẽ được giữ nguyên, không cần chọn lại
+ Cài đặt các đường dẫn đặc biệt cho các câu hỏi để có thể linh hoạt khi đặt câu hỏi hoặc trình bày minh hoạ cho bài giảng Lúc cần, chúng ta có thể tự quyết định trình bày hay không trình bày, đặt câu hỏi hay không đặt câu hỏi, tùy từng lứa tuổi
+ Đặt các hình ảnh, âm thanh trên các chương trình song song, không cần cắt chèn vào bài giảng, khi mở bài giảng ta có thể mở đồng thời các chương trình này
+ Lưu file giáo án dưới dạng Slide Show để tránh mất thời gian khi phải
mở từ đầu và chọn Slide Show cho từng bài giảng
+ Một điều cần lưu ý nữa trong khi soạn giáo án điện tử đó là nên hết sức thận trọng trong việc chọn lựa Font chữ, màu chữ, cỡ chữ, màu nền của Slide và các hiệu ứng Chẳng hạn như sử dụng những Font chữ nghệ thuật với quá nhiều
Trang 12nét cong, sử dụng nhiều hiệu ứng trong đó các hình ảnh hay chữ viết nhảy múa với nhiều kiểu bắt mắt…
* Phần mềm Fimora 9, Phầm mềm Camva( Phầm mềm cắt ghép nhac,cắt ghép chỉnh sửa ảnh)
Nếu như trước kia việc tìm bài hát cho phù hợp với chủ đề, với bài dạy các giáo viên phải vất vả đến các cửa hàng băng đĩa để tìm và phải mở bằng đầu đĩa
Trang 13thì hiện nay, với mạng internet chúng ta có thể Download bất cứ bài nhạc nào hoặc đoạn video mình cần và có thể chèn trực tiếp vào trong các Slide Có một
số đoạn video hoặc bài nhạc yêu cầu phải đổi đuôi mới có thể chèn vào Slide được Vì vậy, chúng ta phải làm thêm một thao tác đổi đuôi cho đoạn nhạc video cho phù hợp
Phần mềm này có rất nhiều tính năng, bạn có thể sử dụng để đổi đuôi ảnh, đổi đuôi cho đoạn video cắt âm thanh, cắt đoạn video để có được những tư liệu như mong muốn Từ các hình ảnh, chúng ta có thể tạo ra đoạn video nhờ có phần mềm Để tạo được đoạn video với những hình ảnh bạn cần, trước tiên bạn Download phần mềm về máy, khởi động phần mềm, sau đó Import các ảnh cần tạo trong đoạn video, vào mục Selectmusic để chọn bài nhạc hoặc âm thanh cần chèn Chọn ổ lưu đoạn video vừa tạo Như vậy là chúng ta đã tạo được một đoạn phim mà mình cần
* Ngoài những phần mềm này còn có rất nhiều phần mềm khác giúp cho
việc soạn giáo án điện tử, ứng dụng công nghệ thông tin vào việc dạy trẻ như: Phần mềm cắt video Format Factory ,Phần mềm photosop…
8 Giải pháp 8 Khắc phục khi không có máy chiếu
Thực tế không phải trường nào cũng được đầu tư máy tính, máy chiếu nên việc trình chiếu các bài giảng điện tử đối với các trường mầm non cũng gặp nhiều khó khăn Nhưng không phải cứ nhất thiết sử dụng máy chiếu mới là ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy Khi không có máy tính, máy chiếu có thể khắc phục bằng cách: Trong các hoạt động, giáo viên có thể thiết kế bài giảng tại máy tính ở nhà hoặc máy tính ở trường, sau đó cóp vào USB để mở trực tiếp trên màn hình tivi, trẻ vẫn có thể bao quát, quan sát được rõ ràng, âm thanh vẫn rõ nét và trẻ vẫn thực sự hứng thú khi tham gia hoạt động Trẻ học mà lại có cảm giác như đang được xem phim hoạt hình trên tivi Và thực tế tôi nhận thấy, giờ học vẫn đạt hiệu quả rất cao