Giải pháp dạy trẻ 5 6 tuổi khám phá khoa học về môi trường xung quanh

Thông qua hoạt động khám phá khoa học giúp trẻ có cơ hội được tìm hiểu, được khám phá những điều mới lạ xung quanh cuộc sống của trẻ, qua đó trẻ nhận biết được các đặc điểm, các thuộc tí

I Lý do chọn giải pháp

1.Cơ sở lý luận:

Hoạt động khám phá khoa học là một trong những hoạt động rất quan trọng trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non Thông qua hoạt động khám phá khoa học giúp trẻ có cơ hội được tìm hiểu, được khám phá những điều mới

lạ xung quanh cuộc sống của trẻ, qua đó trẻ nhận biết được các đặc điểm, các thuộc tính của sự vật, hiện tượng xung quanh, trẻ sẽ tích lũy được kinh nghiệm, trẻ học được các kỹ năng quan sát, so sánh, phân loại, khả năng phán đoán, giải quyết các vấn đề và đưa ra kết luận của bản thân Điều đó góp phần to lớn vào quá trình hình thành và phát triển các phẩm chất về trí tuệ cho trẻ

Việc cho trẻ khám phá khoa học về môi trường xung quanh đã khơi gợi ở trẻ tình cảm nhân ái, lòng yêu thiên nhiên Thông qua đó trẻ cảm nhận được mầu sắc, hình dạng, mùi vị, âm thanh của cỏ cây hoa lá, các sản phẩm mà con người làm ra, trẻ biết rung động trước cái đẹp, trước sự phong phú đa dạng của thiên nhiên và cuộc sống, từ đó trẻ biết yêu cái đẹp

2.Cơ sở thực tiễn:

Trong những năm học gần đây, chuyên đề khám phá đã được nhà trường quan tâm chỉ đạo sát sao, thường xuyên được củng cố nên chất lượng chuyên đề

đã được nâng cao đáng kể Xong chất lượng hoạt động khám phá khoa học vẫn chưa được cao Sự hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh vẫn còn hạn chế, trẻ chưa thực sự hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt động khám phá khoa học Một số trẻ chưa có kỹ năng quan sát, so sánh, phân loại Chính vì vậy ngay từ

đầu năm học 2019 – 2020 tôi đã áp dụng “Giải pháp dạy trẻ 5-6 tuổi khám phá

khoa học về môi trường xung quanh” nhằm giúp trẻ 5-6 tuổi có được những cơ

hội khám phá môi trường xung quanh một cách tốt nhất hiệu quả nhất

a.Thuận lợi

Về phía nhà trường: Luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao về chuyên môn nghiệp vụ Đầu tư mua sắm đủ đồ dùng đồ chơi cho lớp 5 tuổi theo Văn bản hợp nhất số 01

Về giáo viên : Giáo viên có trình độ đào tạo trên chuẩn, đạt giáo viên giỏi cấp tỉnh, cấp huyện nhiều năm Yêu nghề mến trẻ, có kinh nghiệm trong công tác

Về phía phụ huynh: Đa số các bậc phụ huynh đã nhận thức đầy đủ về giáo dục mầm non, phối kết hợp tốt với giáo viên trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ

Về phía trẻ: 100% trẻ trong lớp đã qua lớp mẫu giáo 4-5 tuổi nên rất thuận lợi trong việc đưa trẻ vào nề nếp học tập

b.Khó khăn

Về cơ sở vật chất: Diện tích lớp học chưa rộng rãi vì nhà trường xây dựng

từ những năm 2010 ( Xây theo chuẩn cũ) nên phần nào cũng ảnh hưởng đến không gian hoạt động của trẻ

Về phụ huynh: Vẫn còn một số phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến việc học của con em mình

Về phía trẻ: Nhận thức của trẻ chưa đồng đều

Môi trường cho trẻ hoạt động chưa thực sự phong phú đa dạng

c.Thực trạng của vấn đề

Trước khi áp dụng các giải pháp tôi tiến hành khảo sát trẻ trên một số nội dung Kết quả khảo sát như sau:

Số trẻ đạt

Số lượng Tỷ lệ %

1 Hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh 12/28 43%

2 Trẻ tích cực tham gia vào hoạt động khám phá

3 Trẻ có kỹ năng quan sát, so sánh, phân loại 11/28 39%

d.Mục đích và ý nghĩa cần đạt

Nhằm tìm ra các giải pháp giúp trẻ tích cực, hứng thú tham gia vào các hoạt động khám phá khoa học, giúp trẻ có hiểu biết về thế giới xung quanh Có

kỹ năng quan sát, so sánh, phân loại trong các hoạt động khám phá khoa học

II Nội dung

1.Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động khám phá khoa học.

Để giúp trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động khám phá khoa học một cách tích cực, thì việc xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động khám phá cho trẻ là điều vô cùng quan trọng Bởi lẽ trẻ chỉ thực sự hứng thú tích cực tham gia vào hoạt động khi hoạt động đó phù hợp với nhận thức của trẻ, phù hợp với điều kiện thực tế của nhóm lớp, phù với chủ đề chủ điểm Chính vì vậy ngay từ đầu năm học, khi có trong tay Kế hoạch giáo dục năm học độ tuổi 5-6 tuổi của nhà trường Để thuận lợi cho việc xây dựng kế hoạch từng chủ đề không bị bỏ sót nội dung khám phá khoa học, đưa các nội dung khám phá khoa học vào các hoạt động giáo dục phù hợp Tôi đã tiến hành rà soát các nội dung khám phá khoa học lập thành bảng theo dõi như sau

ST

T Nội dung giáo dục

Chủ đề thực hiện

Hoạt động giáo dục Các

giờ SH

Chơ

i NT

Giờ học

Chơi

ở các góc

1 Phân loại các đối tượng theo

những dấu hiệu khác nhau

Trường

2 Chức năng các giác quan và các

bộ phận khác của cơ thể

Bản

3 Phân loại đồ dùng trong gia đình Gia đình x

4 Điều kiện sống của một số con vật Động

5 Đặc điểm, ích lợi và tác hại của con vật Động

6 Quá trình phát triển của cây, điều kiện sốngcủa một số loại cây Thực vật x

7

Phối hợp các giác quan để quan

sát, xem xét và thảo luận về sự

vật, hiện tượng ( cây lá,

hoa,quả )

Thực vật

x

8

Đặc điểm, công dụng của một số phương

tiện giao thông

x

9

Phân loại một số phương tiện

giao thông theo 2 - 3 dấu hiệu

Phương tiện giao thông

x

sống; lợi ích, đặc điểm, tính chất

của nước; nguyên nhân gây ô

nhiễm và cách bảo vệ nguồn

nước

tượng tự nhiên

11

Một vài đặc điểm, tính chất, tác

dụng đối với cuộc sống con người

của không khí, ánh sáng, đất, đá,

cát sỏi

Hiện tượng tự

12

Thử nghiệm và sử dụng công cụ

đơn giản để quan sát, so sánh, dự

đoán, nhận xét và thảo luận

Hiện tượng tự nhiên

x

13 Một số hiện tượng thời tiết thay

đổi theo mùa và thứ tự các mùa x

14

Sự thay đổi trong sinh hoạt của

con người, con vật và cây theo

mùa

x

15 Sự khác nhau giữa ngày và đêm,

Từ bảng theo dõi này tôi đã rất thuận lợi trong việc xây dựng kế hoạch các chủ đề về nội dung khám phá khoa học Các nội dung khám phá khoa học này

đã được đưa vào các hoạt động học và các hoạt động giáo dục khác trong chủ đề một cách phù hợp

Ảnh minh họa KH chủ đề, KH tuần, KH ngày chủ đề ĐV

Khi chuẩn bị tốt các kế hoạch giáo dục từ KH chủ đề, KH tuần đến kế hoạch ngày tôi đã rất tự tin tổ chức các hoạt động cho trẻ khám phá khoa học Giáo viên bình tĩnh tự tin là điều kiện rất tốt để thu hút được trẻ hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt động

2 Giải pháp 2: Chuẩn bị tốt môi trường vật chất trang thiết bị đồ dùng đồ chơi cho các hoạt động khám phá khoa học.

Với đặc điểm nhận thức của trẻ là tư duy trực quan hình tượng, nên trẻ không thể khám phá khoa học một cách tích cực nếu như không có đồ dùng trực quan sinh động hấp dẫn trẻ Chính vì vì vậy tôi đã chuẩn bị tốt môi trường vật chất, trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho các hoạt động cho trẻ khám phá khoa học bằng các cách sau đây

* Phối hợp với các bậc phụ huynh cùng tham gia chuẩn bị đồ dùng.

Ví dụ: Chuẩn bị cho hoạt động khám phá một số loại rau củ quả chủ đề Thế giới thực vật Tôi đã huy động các bậc phụ huynh nhà ai có loại rau nào thì mang cho cô xin để làm đồ dùng trực quan cho tiết học

Hay chuẩn bị cho hoạt động khám phá một số loại hoa, tôi cũng huy động các bậc phụ huynh tham gia cùng cô chuẩn bị đồ dùng trực quan là những loại hoa thật để trẻ khám phá

* Tận dụng môi trường vật chất sẵn có của nhà trường để cho trẻ hoạt động

Ví dụ: Khi cho trẻ tham gia khám phá đặc điểm của một số loại cây, rau, tôi đã tận dụng góc thiên nhiên của lớp, góc khám phá của lớp, môi trường bên ngoài của nhà trường để cho trẻ hoạt động

* Ứng dụng công nghệ thông tin cho trẻ khám phá khoa học

Với một số hoạt động khám phá khoa học mà đồ dùng trực quan không mô

tả hết sự sinh động cũng như không hấp dẫn được trẻ tôi đã tận dụng công nghệ thông tin để giúp trẻ hứng thú, tích cực hơn trong hoạt động khám phá hoa học

Ví dụ: Khi cho trẻ khám phá sự phát triển của cây từ hạt Tôi đã vào mạng internet tải vi deo về sự phát triển của cây từ hạt cho trẻ xem Trẻ đã rất hứng thú tham gia chú ý quan sát

Video sự phát triển của cây từ hạt

Hoặc khi cho trẻ khám phá về một số hiện tượng tự nhiên như mưa, sấm, chớp, cầu vồng tôi cũng tận dụng những video, hình ảnh trên mạng internet để dạy trẻ

Video các hiện tượng tự nhiên

3 Giải pháp 3 Tổ chức cho trẻ khám phá khoa học trong hoạt động học có chủ đích

* Hoạt động cho trẻ khám phá khoa học

Hoạt động khám phá khoa học là cơ hội tốt nhất giúp cho giáo viên có thể cung cấp kiến thức, hệ thống hóa kiến thức cho trẻ Dựa vào kế hoạch đã xây dựng tôi đã tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ trong các chủ đề đã xây dựng một cách linh hoạt sáng tạo Qua hoạt động học có chủ đích này trẻ đã

có cơ hội được thể hiện sự hiểu biết của mình về thế giới xung quanh, được quan sát, so sánh, dự đoán, phân loại các sự vật hiện tượng xung quanh cuộc sống của mình Được tích cực tham gia các hoạt động trải nghiệm để củng cố kiến thức

Ví dụ: Trong hoạt động cho trẻ khám phá khoa học với đề tài: Vật chìm vật nổi chủ đề Hiện tượng tự nhiên, trẻ đã rất hứng thú tích cực tham gia vào việc quan sát, so sánh, dự đoán các hiện tượng sẽ sảy ra

Đây là hình ảnh các nhóm tích cực thảo luận, quan sát các nhận xét đặc điểm của các đồ vật

Và đây là hình ảnh các nhóm đang dự đoán điều gì sẽ sảy ra khi thả các vật này xuống nước

Sau khi tôi hệ thống hóa kiến thức cho trẻ, tôi tổ chức cho trẻ tham gia trải nghiệm qua các trò chơi như thi xem đội nào nhanh Qua trò chơi này trẻ đã củng cố được những kiến thức đã học

Ngoài việc dạy trẻ khám phá khoa học trong giờ hoạt động khám phá thì trong tất cả các hoạt động khác, tôi cũng tận dụng cơ hội nếu có thể để cho trẻ khám phá về các sự vật hiện tượng xung quanh trẻ

* Hoạt động làm quen văn học

Trong hoạt động làm quen văn học với đề tài: Dạy trẻ đọc thơ “Mưa” của nhà thơ Nguyễn Diệu, hay “Cầu vồng” của nhà thơ Trần Đăng Khoa Để gây hứng thú, giới thiệu tên bài thơ, tên tác giả cho trẻ trước khi dạy trẻ đọc thơ Tôi cho trẻ xem video về các hiện tượng tự nhiên, sau đó trò chuyện với trẻ về các hiện tượng tự nhiên trong đoạn video đó Rồi dẫn dắt trẻ vào bài thơ Với hình thức như vậy tôi đã cho trẻ có cơ hội được khám phá các hiện tượng tự nhiên một cách nhẹ nhàng

* Hoạt động tạo hình

Với hoạt động tạo hình đề tài : Nặn mâm ngũ quả Tôi đã tận dụng cơ hội cho trẻ được tìm hiểu về các loại quả trước khi trẻ nặn bằng các câu hỏi gợi ý như: Ai có thể kể cho cô và các bạn nghe tên các loại quả mà con biết? Loại quả

đó có đặc điểm như thế nào? Hay quả chuối khác quả cam ở điểm nào? Quả bưởi và quả cam có điểm gì giống nhau? Bằng các câu hỏi như vậy tôi đã cho trẻ được so sánh điểm giống và khác nhau giữa các loại quả

4 Giải pháp 4: Tổ chức cho trẻ khám phá khoa học trong hoạt động khác

* Hoạt động vui chơi

Hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo là Hoạt động vui chơi, chính vì vậy

mà trong hoạt động vui chơi hay còn gọi là hoạt động góc nó sẽ là cơ hội rất tốt cho trẻ được củng cố các kiến thức, kỹ năng đã được học Với hoạt động khám phá khoa học thì góc chơi khám phá luôn là địa điểm lý tưởng cho trẻ được tham gia trải nghiệm vào các hoạt động khám phá Tùy thuộc vào mỗi chủ tôi đã lựa chọn các trò chơi cũng như chuẩn bị các đồ dùng cho trẻ hoạt động khám phá khác nhau

Ví dụ trong chủ đề thế giới thực vật: Góc khám phá tôi đã chuẩn bị cho trẻ rất nhiều đồ dùng nguyên vật liệu mở cho trẻ hoạt động như: Các loại rau củ, quả, lá cây, hột hạt, len vụn, keo dán, giấy màu cho trẻ gia hoạt động Trẻ sẽ được tham gia chơi các trò chơi như phân loại rau, củ quả Cho trẻ chơi ghép tranh về quá trình phát triển của cây từ hạt và gắn số thứ tự theo sự phát triển của cây Cho trẻ phân loại so sánh các loại quả vỏ sần, vỏ nhẵn, quả nhiều hạt quả không hạt quả một hạt …cho trẻ tìm và cắt dán đúng về môi trường sống

13 của cây các hành vi có lợi cho cây rau củ quả, các nhân tố có hại cho rau củ quả

Video trẻ đang chơi phân loại các loại rau

Hay trong chủ điểm nước HTTN trẻ được khám phá sự đổi màu của nước qua trò chơi pha màu

* Hoạt động ngoài trời

Hoạt động ngoài trời cũng là cơ hội rất tốt cho trẻ khám phá các sự vật hiện tượng tự nhiên

VD: Cho trẻ khám phá về các loại lá cây, hay các rau trong sân trường, khám phá về cát, sỏi nước

Video cô cùng trẻ quan sát các loại cây trong sân trường

III Kết quả thực hiện

1.Khả năng áp dụng của giải pháp:

Giải pháp dạy trẻ 5-6 tuổi khám phá khoa học về môi trường xung quanh của tôi rất dễ áp dụng, tôi đã áp dụng thành công trên lớp của mình và đã được ghi nhận Tôi hy vọng nó sẽ được áp dụng rộng rãi hơn trong phạm vi toàn huyện

2.Hiệu quả lợi ích thu được do áp dụng giải pháp:

Qua một thời gian nghiên cứu áp dụng giải pháp tôi đã thu được kết quả như sau

* Đối với trẻ :

Bảng so sánh cụ thể :

ST

Kết quả đầu năm

Số trẻ đạt

Kết quả cuối năm

Số trẻ đạt

Đánh giá

1 Hiểu biết của trẻ về thế giới 12/28 43% 26/28 92% Tăng

xung quanh 49%

2 Trẻ tích cực tham gia vào hoạt động khám phá khoa học 14/28 50% 27/28 96,4% Tăng

46,4%

3 Trẻ có kỹ năng quan sát, so sánh, phân loại. 11/28 39% 26/28 92% Tăng

53%

* Đối với giáo viên :

Bản thân tôi đã thực sự nâng cao tay nghề trong việc tổ chức cho trẻ tiếp cận và khám phá khoa học

Tôi cảm thấy mình tự tin hơn trong việc tổ chức cho trẻ khám phá khoa học về môi trường xung quanh.Tôi đã khảng định được vai trò của mình trong việc giúp trẻ khám phá khoa học về môi trường xung quanh

Những phương pháp tôi sử dụng đã được đồng nghiệp hưởng ứng và vận dụng vào việc tổ chức hoạt động khám phá khoa học tại trường đạt hiệu quả

*Đối với phụ huynh :

Hiểu được tầm quan trọng của việc hướng trẻ đến với khoa học ngay từ khi còn nhỏ

-Ngoài ra còn thường xuyên sư tầm và tìm kiếm những nguyên vật liệu giúp giáo viên phục vụ cho hoạt động

IV Kết luận:

1.Kết luận :

Khám phá khoa học về môi trường xung quanh cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

là vô cùng quan trọng đây là tiền đề cho trẻ lên lớp mẫu giáo lớn Bởi khi khám phá khoa học về môi trường xung quanh sẽ phát triển ở trẻ óc quan sát chú ý ghi nhớ có chủ định, tư duy logic …các hoạt động trí tuệ sẽ diễn ra liên tục thường xuyên Qua đó trẻ biết yêu cái đẹp cảm nhận cái đẹp mong muốn được tạo ra cái đẹp, nuôi dưỡng lòng nhân ái, gần gũi yêu thương, giúp đỡ mọi người xung quanh Hơn thế trẻ tích lũy vốn kiến thức kinh nghiệm dần dần trong cuộc sống hoạt động của mình Trẻ mạnh dạn tự tin và biết cách giải quyết một số khó khăn trong cuộc sống của mình

2.Bài học kinh nghiệm:

17 Thông qua việc nghiên cứu và áp dụng giải pháp vào công tác giảng dạy bản thân tôi rút ra được một số kinh nghiệm sau:

Là giáo viên mầm non những người ươm mầm xanh tương lai tạo dựng thế hệ cho mai sau, để giúp trẻ có kỹ năng hoạt động khám phá khoa học về môi trường xung quanh tốt thì cô giáo mầm non cần:

-Cần cho trẻ hoạt động trong môi trường hoạt động phong phú

-Giáo viên phải có khả năng tìm tòi sáng tạo ra những cái mới để tạo ra những tính thẩm mỹ cao và phù hợp với nhận thức của trẻ, qua đó thu hút sự chú

ý của trẻ tạo nguồn cảm hứng cho trẻ làm theo

-Biết tích hợp lồng ghép nhẹ nhàng chuyên đề vào các hoạt động mọi lúc, mọi nơi

-Luôn tìm tòi học hỏi qua sách báo, qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua chị em đồng nghiệp

-Luôn tự học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn thông qua dự giờ đồng nghiệp và việc tiếp thu chuyên đề do Phòng Giáo dục và nhà trường tổ chức

-Tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động khám phá khoa học về môi trường xung quanh ở nhiều chủ đề khác nhau Ngoài ra tổ chức các cuộc dạo chơi trong thiên nhiên, tạo điều kiện phát triển óc thẩm mỹ, sáng tạo

- Luôn kết hợp linh hoạt sáng tạo các đồ dùng dạy học cho tiết học thêm lôi cuốn, hấp dẫn

- Người giáo viên cũng phải có lòng nhiệt tình, say xưa với công việc, không ngừng học tập nâng cao kiến thức, gần gũi thương yêu trẻ, nắm vững kiến thức kỹ năng cần hình thành cho trẻ, am hiểu tâm lý lứa tuổi trẻ, tích cực cho trẻ hoạt động, luôn đổi mới phương pháp sáng tạo trong mọi hoạt động, biết cách xây dựng môi trường học tập và cho trẻ và thực hiện tốt công tác tuyên truyền

Trong thời gian không dài áp dụng "Một số giải pháp dạy trẻ 5-6 tuổi khám phá khoa học về môi trường xung quanh” chắc hẳn sẽ còn nhiều thiếu sót

do năng lực của bản thân có hạn Xong bản thân tôi đã cố gắng hết sức mình, rất mong sự đóng góp ý kiến của các quý lãnh đạo để giải pháp của tôi được hoàn thiện hơn