Xe chuyên dùng
Định nghĩa
Hiện nay, không có chuẩn mực chung về ô tô chuyên dùng, mà tùy thuộc vào từng quốc gia Tại Việt Nam, theo TCVN 6211:2003, ô tô được định nghĩa là phương tiện giao thông đường bộ có từ bốn bánh xe trở lên, không chạy trên đường ray, thường dùng để chở người và hàng hóa hoặc thực hiện các chức năng đặc biệt Ô tô bao gồm cả các loại xe nối với đường dây dẫn điện như ô tô điện bánh lốp và xe ba bánh có khối lượng lớn hơn 400kg Ô tô chuyên dùng là những xe được thiết kế và trang bị cho các chức năng đặc biệt, ví dụ như xe chữa cháy, xe hút hầm cầu, xe thang, xe trộn bê tông và xe quét đường.
Phân loại
Có 2 cách phân loại, theo mục đích sử dụng hoặc theo kết cấu
Phân loại theo mục đích sử dụng:
1 XCD trong ngành thương nghiệp: Xe chở gia súc, chở bia, chở xe máy…
2 XCD trong ngành vệ sinh môi trường đô thị: Xe ép rác, tưới đường, quét đường
3 XCD trong ngành xây dựng: Xe ủi, xe xúc, xe lu, xe trộn bê tông …
4 XCD trong ngành nông thủy sản:Xe đông lạnh, xe chở trái cây, xe bồn …
5 XCD trong ngành y tế: Xe cứu thương
6 XCD trong ngành sân bay, hải cảng: Xe nạp nhiên liệu, xe cẩu …
7 XCD trong ngành lâm nghiệp: Xe kéo gỗ
8 XCD trong ngành mỏ, địa chất: Xe cần trục, xe ben …
9 XCD trong ngành an ninh quốc phòng: Xe chữa cháy, xe việt dã
Phân loại theo kết cấu:
1 Xe tự đổ (xe ben)
2 Xe tự xếp dỡ hàng (xe tải cẩu)
3 Xe thùng kín có bảo ôn (xe đông lạnh) hay không có bảo ôn (xe rác, xe quét đường)
Kỹ thuật ô tô chuyên dụng Trang 2
4 Xe bồn (chở xăng dầu, sữa…, chữa cháy, tưới đường)
5 Xe có kết cấu chuyên biệt khác (xe thang, xe bơm bê tông…)
Phương pháp luận trong việc thiết kế xe chuyên dùng
Về nguyên lý
Về nguyên lý, xe chuyên dùng gồm ba cụm chính :
- Thùng cải tạo từ thùng cũ…
Trên cơ sở phối hợp ba cụm này, ta sẽ có bố trí chung của xe, thỏa mãn các tiêu chuẩn kỹ thuật – kinh tế – xã hội
Trọng lượng xe sau cải tạo : Ga = Gcs + Gtbcd + Gtcd
Gcs – Trọng lượng xe cơ sở
Gtcd – Trọng lượng thùng chuyên dùng
Kỹ thuật ô tô chuyên dụng Trang 3
Gtbcd – Trọng lượng thiết bị chuyên dùng
Yêu cầu xe sau cải tạo
Xe sau cải tạo phải có tải trọng tương đương tải trọng cho phép của xe nền
- Các thông số, yêu cầu kỹ thuật thỏa mãn các quy định, tiêu chuẩn Việt Nam
- Phải bảo đảm tính an toàn trong sử dụng
1 Từ mục đích sử dụng, xác định các thông số cơ bản của xe: Loại xe cơ sở, tải trọng xe cơ sở
Loại hàng, tỷ trọng hàng
Kích thước thùng hàng sau cải tạo
2 Thiết kế sơ bộ: Chọn phương án bố trí chung (xe cơ sở, thùng chuyên dùng, thiết bị chuyên dùng), xây dựng các kích thước cơ bản L x B x H
3 Thiết kế kỹ thuật: Thiết kế thùng; bố trí lắp đặt thiết bị chuyên dùng; tính toán kiểm tra bền các chi tiết của thùng, của hệ thống dẫn động; kiểm tra các cụm quan trọng của xe sau cải tạo: Khung xe, hệ thống phanh, hệ thống lái…
4 Kiểm tra tính ổn định xe sau cải tạo: Ổn định dọc, ổn định ngang, ổn định tĩnh, ổn định động…
Vật liệu sử dụng trên các xe chuyên dùng
Hiện nay, ô tô chuyên dùng sử dụng nhiều loại vật liệu khác nhau ngoài gỗ, thép tấm và thép định hình, như nhôm cho thùng xe đông lạnh, polyurethan cho vật liệu cách nhiệt thùng bảo ôn và đông lạnh, cùng với fiberglass cho thùng thao tác xe thang và xe nâng Để thiết kế phù hợp, kỹ sư cần nắm vững cơ, lý, hóa tính của các vật liệu mới này.
Đại cương về hệ thống thủy lực sử dụng trên ô tô chuyên dùng
Truyền động dầu ép là hệ thống truyền động sử dụng chất lỏng, chủ yếu là dầu thủy lực, trong đó năng lượng được cung cấp cho dầu dưới dạng thế năng thông qua bơm dầu nén dưới áp suất nhất định Sau đó, thế năng này được chuyển đổi thành cơ năng để đẩy piston trong xy lanh thủy lực, thực hiện các công việc cần thiết Hệ thống thủy lực được ứng dụng rộng rãi trên các ô tô chuyên dùng nhờ vào những ưu điểm vượt trội của nó.
Kỹ thuật ô tô chuyên dụng Trang 4 Ưu điểm:
- Truyền được lực và công suất lớn với cơ cấu có kích thước, trọng lượng nhỏ gọn
Sự đa dạng của các chi tiết thủy lực giúp người dùng dễ dàng tạo ra nhiều chức năng khác nhau, bao gồm chuyển động thẳng và quay hai chiều, khóa, không tải, và thay đổi vận tốc.
Điều khiển linh hoạt và dễ dàng tự động hóa giúp truyền động êm dịu, cho phép người dùng dễ dàng điều chỉnh áp suất để đạt được lực mong muốn Hệ thống cũng cho phép thay đổi lưu lượng để điều chỉnh vận tốc của các cơ cấu chấp hành, và có thể sử dụng các tín hiệu điện rất nhỏ để điều khiển hiệu quả.
- Làm việc ổn định, ít phụ thuộc vào tải trọng bên ngoài
- Các chi tiết, bộ phận được tiêu chuẩn hóa và phổ biến
- Có cơ cấu an toàn chống quá tải
- Tính không nén được của dầu: Tại áp suất thông thường (