Nghiên cứu ảnh hưởng của ba nền giá thể khác nhau đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng của hai giống hoa đồng tiền trồng tại thành phố quy nhơn, tỉnh bình định

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN VÕ THỊ MỸ TÌNH NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA BA NỀN GIÁ THỂ KHÁC NHAU ĐẾN SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG CỦA HAI GIỐNG HOA ĐỒNG TIỀN TRỒ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUY NHƠN

VÕ THỊ MỸ TÌNH

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA BA NỀN GIÁ THỂ KHÁC NHAU ĐẾN SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG CỦA HAI GIỐNG HOA ĐỒNG TIỀN TRỒNG TẠI THÀNH PHỐ QUY NHƠN,

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ cho một học vị nào Mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn thành luận văn này đều đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tháng 10 năm 2020

Tác giả luận văn

Võ Thị Mỹ Tình

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này trong suốt quá trình thực hiện đề tài nghiên

cứu tôi luôn nhận được sự quan tâm tận tình của:

Thầy giáo hướng dẫn PGS TS Võ Minh Thứ đã giúp đỡ tận tình về mặt phương hướng và phương pháp nghiên cứu cũng như việc hoàn thành luận văn

Phòng Sau đại học, Khoa Khoa học tự nhiên trường Đại học Quy Nhơn Các bạn sinh viên khóa 39, Bộ môn Sinh học ứng dụng và nông nghiệp, Khoa Khoa học tự nhiên Đại học Quy Nhơn

Cho phép tôi được bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến tất cả những sự giúp đỡ quý báu đó

Bình Định, năm 2020

Tác giả luận văn

Võ Thị Mỹ Tình

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu của đề tài 2

3 Ý nghĩa khoa học và thưc tiễn 3

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

1.1 Nguồn gốc, phân loại của hoa đồng tiền 4

1.1.1 Nguồn gốc 4

1.1.2 Phân loại 4

1.2 Đặc điểm thực vật học và giá trị sử dụng của hoa đồng tiền 5

1.2.1 Đặc điểm thực vật học 5

1.2.2 Giá trị sử dụng 6

1.3 Yêu cầu sinh thái và nhu cầu dinh dưỡng của hoa đồng tiền 6

1.3.1 Nhiệt độ 6

1.3.2 Ánh sáng 6

1.3.3 Ẩm độ 7

1.3.4 Đất và dinh dưỡng khoáng đối với cây hoa đồng tiền 7

1.4 Các biện pháp kĩ thuật trong sản xuất hoa đồng tiền 9

1.4.1 Kỹ thuật trồng hoa đồng tiền trong chậu 9

1.4.2 Sâu, bệnh hại và biện pháp phòng trừ 11

1.5 Tình hình nghiên cứu, sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới và Việt Nam13

1.5.1 Tình hình nghiên cứu, sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới 13

1.5.2 Tình hình nghiên cứu, sản xuất hoa đồng tiền ở Việt Nam 17

1.6 Tình hình sản xuất hoa cảnh ở Bình Định 21

1.7 Vai trò của phân chuồng và than trấu đối với cây trồng 23

1.7.1 Vai trò của phân chuồng 23

1.7.2 Vai trò của than trấu 24

Chương 2 VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25 2.1 Vật liệu nghiên cứu 25

2.2 Thời gian, địa điểm nghiên cứu 25

2.3 Nội dung nghiên cứu: 26

2.4 Phương pháp nghiên cứu 26

2.4.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm 26

2.4.2 Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi 27

2.4.3 Phương pháp xử lý số liệu 29

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 30

3.1 Đặc điểm thời tiết khí hậu thành phố Quy Nhơn trong thời gian thí nghiệm 30

3.2 Một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của 2 giống hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá thể khác nhau 31

3.2.1 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến tỉ lệ sống sau trồng và thời gian sinh trưởng, phát triển của 2 giống hoa đồng tiền 32

3.2.2 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến số lá/cây của 2 giống hoa đồng tiền 37

3.2.3 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến động thái ra lá của 2 giống hoa đồng tiền 41 3.2.4 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến số nhánh/cây của 2

giống hoa đồng tiền 42

3.2.5 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến động thái đẻ nhánh của 2 giống hoa đồng tiền 45

3.2.6 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến đường kính tán cây của 2 giống hoa đồng tiền 46

3.2.7 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến số hoa/khóm của 2 giống hoa đồng tiền 49

3.2.8 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến động thái ra hoa của 2 giống hoa đồng tiền 51

3.3 Một số chỉ tiêu năng suất của 2 giống hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá thể khác nhau 53

3.4 Một số chỉ tiêu chất lượng của 2 giống hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá thể khác nhau 55

3.5 Khả năng chống chịu sâu, bệnh của cây hoa đồng tiền 57

3.6 Hiệu quả kinh tế hoa đồng tiền 59

3.7 Quy trình kỹ thuật trồng hoa đồng tiền lùn trong chậu 61

3.7.1 Ươm hạt 61

3.7.2 Chuẩn bị giá thể 61

3.7.3 Chuẩn bị nhà che 62

3.7.4 Kỹ thuật trồng 62

3.7.5 Chăm sóc 62

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 66

Kết luận 66

Đề nghị 67

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 68 PHỤ LỤC

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (bản sao)

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

CV(%) (Coefficient of Variance) : Hệ số biến động

LSD (Least significont Difference) : Sai khác có ý nghĩa nhỏ nhất

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Diện tích và sản lượng một số loại hoa tại Bình Định 22 Bảng 3.1 Thời tiết thành phố Quy Nhơn từ tháng 10 – 12/ 2019 30 Bảng 3.2 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến tỉ lệ sống sau trồng 33 Bảng 3.3 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến số lá/cây của 2

giống hoa đồng tiền (lá/cây) 38 Bảng 3.4 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến động thái ra lá của 2

giống hoa đồng tiền (số lá/tháng) 41 Bảng 3.5 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể đến số nhánh/cây của 2 giống hoa

đồng tiền (nhánh) 42 Bảng 3.6 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể đến động thái đẻ nhánh của 2 giống

hoa đồng tiền (nhánh/tháng) 45 Bảng 3.7 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể đến đường kính tán cây của 2 giống

hoa đồng tiền 47 Bảng 3.8 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến số hoa/khóm của 2

giống hoa đồng tiền (hoa/khóm) 49 Bảng 3.9 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến động thái ra hoa của

2 giống hoa đồng tiền (số hoa/tháng) 52 Bảng 3.10 Năng suất hoa của 2 giống hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá

thể khác nhau 54

Bảng 3.11 Chất lượng của 2 giống hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá thể

khác nhau 55 Bảng 3.12 Mức độ gây hại của một số sâu, bệnh chính trên 2 giống hoa 58 Bảng 3.13 Hiệu quả kinh tế của 2 giống hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá

thể khác nhau (nghìn đồng/CT thí nghiệm) 59 Bảng 3.14 Tổng tiền chi cho mỗi công thức thí nghiệm 60

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1 Thời gian các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của giống hoa

đồng tiền màu đỏ trồng trên 3 nền giá thể khác nhau 34 Biểu đồ 3.2 Thời gian các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của giống hoa

đồng tiền màu cam trồng trên 3 nền giá thể khác nhau 35

DANH MỤC ĐỒ THỊ

Đồ thị 3.1 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể đến số lá/cây của giống hoa đồng

tiền màu đỏ 39

Đồ thị 3.2 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể đến số lá/cây của giống hoa đồng

tiền màu cam 40

Đồ thị 3.3 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể đến số nhánh/cây của giống hoa

đồng tiền màu đỏ 44

Đồ thị 3.4 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể đến số nhánh/cây của giống hoa

đồng tiền màu cam 45

Đồ thị 3.5 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể đến số hoa/khóm của giống hoa

đồng tiền màu đỏ 50

Đồ thị 3.6 Ảnh hưởng của 3 nền giá thể đến số hoa/khóm của giống hoa

đồng tiền màu cam 51

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nói đến vẻ đẹp thiên nhiên, không thể không nhắc đến hoa Hoa là sự chắt lọc kỳ diệu nhất những tinh túy mà thế giới cỏ cây ban tặng cho con người Mỗi loài hoa ẩn chứa một vẻ đẹp, một sức quyến rũ riêng mà qua đó con người có thể gửi gắm tâm hồn mình Hoa không chỉ đem lại cho con người sự thư thái thoải mái khi thưởng thức mà nó còn đem lại giá trị kinh tế cao cho người sản xuất hoa So với các lĩnh vực nông nghiệp khác, hoa cây cảnh là một ngành kinh tế còn non trẻ nhưng những năm qua đã phát triển với tốc độ mạnh mẽ nhờ giá trị mà nó đem lại

Tổng giá trị sản lượng hoa toàn cầu năm 2017 đạt 104.825 tỷ đô la Mỹ Chỉ tính riêng trong giai đoạn 3 tháng cuối năm 2017, tổng doanh thu của ngành công nghiệp hoa toàn cầu tăng khoảng 5% [29] Việc nâng cao hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích đất góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển là yêu cầu cấp thiết trong chiến lược phát triển nông nghiệp nước ta hiện nay Sản xuất hoa cảnh là một ngành kinh tế mới đối với nông nghiệp Việt Nam, nhưng có tốc độ tăng trưởng khá mạnh Trong những năm gần đây diện tích trồng rau, hoa nước ta phát triển nhanh, đáp ứng nhu cầu cho người tiêu dùng trong nước, mà còn xuất khẩu sang các nước châu Á, châu Âu, và châu Mỹ… Một số loại hoa có giá trị kinh tế cao được sản xuất tại Việt Nam là mặt hàng ưa chuộng của nhiều nước trên thế giới

Hoa đồng tiền (Gerbera jamesonii Bolus) hay còn gọi là hoa mặt trời,

hoa Phu Lăng có nguồn gốc từ Nam Phi là một trong những loài hoa đẹp, có giá trị thẩm mỹ và giá trị kinh tế cao, được người tiêu dùng ưa thích lựa chọn không chỉ bởi màu sắc, hình dáng hoa mà còn bởi độ bền hoa cắt và độ đẹp hoa chậu khi trưng bày Hoa đồng tiền là một trong 10 loài hoa được tiêu thụ nhiều nhất trên thế giới [2] Hoa đồng tiền có màu sắc tươi sáng rất phong

phú, đa dạng với đủ các loại màu: đỏ, cam, vàng, trắng, tím sen, ưu điểm dễ trồng, dễ nhân giống, chăm sóc đơn giản ít tốn công, trồng một lần có thể thu hoạch liên tục từ 2 – 3 năm

Hiện nay diện tích trồng hoa đồng tiền đang ngày càng phát triển và không ngừng mở rộng đặc biệt tại Bình Định Chính vì lẽ đó hiện nay đã có một số nghiên cứu về hoa đồng tiền, tuy nhiên các nghiên cứu này chỉ dừng lại ở bước chọn lọc giống và trồng cây theo kinh nghiệm mà chưa đưa ra một quy trình cụ thể cho việc trồng trọt cho nên năng suất, phẩm chất hoa chưa đáp ứng được thị hiếu người tiêu dùng

Để hoa đồng tiền có chất lượng cao và kéo dài thời gian thu hoạch hoa, cũng như tạo chậu hoa có giá trị thẩm mỹ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, việc nghiên cứu giá thể trồng hoa đồng tiền tại thành phố Quy Nhơn là hết sức cần thiết Từ những lý do trên, để tìm hiểu ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng của hoa đồng tiền, chúng tôi chọn đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của 3 nền giá thể khác nhau đến sinh trưởng,

năng suất và chất lượng của 2 giống hoa đồng tiền (Gerbera sp.) trồng tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định”

2 Mục tiêu của đề tài

 Nghiên cứu so sánh một số đặc điểm sinh trưởng, năng suất và chất lượng của 2 giống hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá thể khác nhau trong điều kiện sinh thái ở thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định

 Xác định giá thể thích hợp với giống hoa đồng tiền màu đỏ và màu cam trồng trong chậu nhằm tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế

 Góp phần hoàn thiện quy trình trồng hoa đồng tiền trong chậu ở Quy Nhơn và các địa phương khác có điều kiện tương tự

3 Ý nghĩa khoa học và thưc tiễn

3.1 Ý nghĩa khoa học

Bổ sung thêm dữ liệu về sinh trưởng, năng suất và chất lượng hoa đồng

tiền, làm cơ sở cho các công trình nghiên cứu tiếp theo đối với hoa đồng tiền

3.2 Ý nghĩa thực tiễn

Nâng cao hiệu quả sản xuất hoa đồng tiền, góp phần chuyển đổi cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa, đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng

Chương 1

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 NGUỒN GỐC, PHÂN LOẠI CỦA HOA ĐỒNG TIỀN

1.1.1 Nguồn gốc

- Tên gọi:

Tên chung: Gerbera, Cúc transvaal, Cúc Baberton

Tên khoa học: Gerbera jamesonii Bolus [2]

- Nguồn gốc: Chi hoa đồng tiền (Gerbera) là một chi của một số loài cây cảnh trong họ cúc (Asteraceae) Được Robert Jameson phát hiện lần đầu tiên ở

Nam Phi năm 1697 Nơi đây, cây này mọc tự do ở những nơi râm mát, ở độ cao so với mặt biển từ 1.100 đến 1.700m và vĩ độ 260 Nam [8] Hoa này được ông đưa về vườn thực vật nước Anh Irwin Lynch là người đầu tiên tiến hành lai tạo giữa các giống đồng tiền với nhau Sau đó người Pháp và người Hà Lan cũng tiến hành lai tạo và dần dần hai nước này trở thành trung tâm lai tạo giống hoa đồng tiền lớn của thế giới [2]

Chi Gerbera có khoảng 30 - 100 loài, các loài trong chi này có cụm hoa dạng đầu lớn với các hoa tia hai môi nổi bật có màu vàng, da cam, trắng, hồng, hay đỏ… cụm hoa dạng đầu có bề ngoài dường như một bông hoa, trên thực tế là tập hợp của hàng trăm hoa nhỏ riêng biệt Chi Gerbera rất phổ biến

và được trồng làm cây cảnh trang trí trong các mảnh vườn hay được cắt để

cắm Các giống tồn tại trong vườn chủ yếu là lai ghép chéo giữa G.jamesoni

và một loài hoa khác ở Nam Phi là G.viridifolia, giống lai ghép chéo này có tên khoa học là Gerbera hybrida [2]

1.1.2 Phân loại [8]

Hoa đồng tiền thuộc:

Giới (Regnum): Plantae

Ngành (Divisio): Magnoliophyta

Lớp (Class): Magnoliosida

Bộ (Ordo): Asterales

Họ (Familia): Asteracea

Phân họ (Subfamilia): Mutisioideae

Tông (Tribus): Mutisieae

Chi (Genus): Gerbera

1.2 ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC VÀ GIÁ TRỊ SỬ DỤNG CỦA CÂY HOA ĐỒNG TIỀN

1.2.1 Đặc điểm thực vật học [9]

Cây hoa đồng tiền thuộc loại cây thân thảo họ cúc

 Thân lá: thân ngầm, không phân cành mà chỉ đẻ nhánh, lá và hoa phát triển từ thân Lá mọc chếch so với mặt đất một góc từ 15 - 450, hình dáng

lá thay đổi theo quá trình sinh trưởng của cây Lá dài 15 – 25 cm, rộng 5 – 8 cm, có hình lông chim, xẻ thùy nông hoặc sâu, mặt lưng lá có lớp lông nhung

 Rễ: rễ hoa đồng tiền thuộc loại rễ chùm, phát triển khỏe, rễ hình ống, ăn ngang và nổi phía trên mặt luống, rễ thường vươn dài tương ứng với diện tích lá tỏa ra

 Hoa: hoa đồng tiền do hai loại hoa nhỏ hình lưỡi và hình ống tạo thành,

là loại hoa đơn hình đầu Hoa hình lưỡi tương đối lớn mọc ở phía ngoài xếp thành một hoặc vài vòng nhỏ, do sự thay đổi hình thái và màu sắc nên được gọi là tâm hoa hoặc mắt hoa Trong quá trình nở hoa, cánh hoa hình lưỡi nở trước, cánh hình ống nở sau theo thứ tự từ ngoài vào trong theo từng vòng một

 Quả: dạng quả vòng bế có lông, không có nội nhũ, hạt nhỏ, 1 gram hạt

có khoảng 280 - 300 hạt

1.2.2 Giá trị sử dụng

Hoa đồng tiền có màu sắc tươi sáng, phong phú đa dạng với đủ các màu sắc: đỏ, cam, vàng, trắng, phấn hồng, tím sen và nhiều màu sắc khác nhau Hoa to vừa phải, cứng và rất lý tưởng cho việc tạo bó, lẵng và cắm hoa nghệ thuật Cây hoa có thể trồng trong chậu và chơi với thời gian dài Hoa đồng tiền là một loài hoa có sản lượng và giá trị kinh tế cao Trong điều kiện thích hợp cây cho hoa quanh năm, tỉ lệ hoa cắt và tỉ lệ hoa thương phẩm (có chất lượng tốt) đều cao Hơn nữa kỹ thuật trồng trọt và chăm sóc đơn giản, ít tốn công sức, đầu tư một lần có thể thu liên tục 4 - 5 năm, hình dáng hoa cân đối, hài hòa, giá trị thẩm mỹ rất cao, hoa tươi lâu,

là một trong 10 loại hoa tiêu thụ nhiều nhất trên thế giới Vì thế diện tích trồng đồng tiền ngày càng mở rộng, lượng tiêu thụ ngày một tăng rất dễ tiêu thụ ở thị trường trong nước và thế giới [2]

1.3 YÊU CẦU SINH THÁI VA NHU CẦU DINH DƯỠNG CỦA HOA ĐỒNG TIỀN

1.3.2 Ánh sáng

Ánh sáng là yếu tố cần thiết cho sự sinh trưởng, phát triển của cây Ánh sáng cung cấp năng lượng cho quang hợp tổng hợp chất hữu cơ giúp cho cây sinh trưởng, phát triển Quang hợp phụ thuộc vào thành phần quang phổ của

ánh sáng, cường độ chiếu sáng và chất lượng ánh sáng Song khi cường độ ánh sáng vượt quá chỉ số tới hạn thì cường độ quang hợp bắt đầu giảm, nắm bắt được đặc điểm trên trong trồng trọt người ta có thể trồng đồng tiền vào mùa nắng nóng bằng cách che lưới đen để giảm bớt cường độ ánh sáng, giúp cho cây hoa đồng tiền sinh trưởng, phát triển tốt [9]

1.3.3 Ẩm độ

Cây hoa đồng tiền là cây trồng cạn nên không chịu được úng nhưng đồng thời có sinh khối lớn, bộ lá to, tiêu hao nước nhiều, do vậy cũng kém chịu hạn Độ ẩm đất thích hợp từ 60 - 70%, độ ẩm không khí từ 55 - 65% là điều kiện thuận lợi cho hoa đồng tiền sinh trưởng, phát triển Đặc biệt vào thời gian thu hoạch cần ẩm độ vừa phải để tránh nước đọng trên các vết cắt, gây thối hoa và tạo điều kiện thuận lợi cho sâu, bệnh phát triển Trong quá trình sinh trưởng tùy theo thời tiết mà luôn phải cung cấp đủ nước cho đồng tiền bằng các biện pháp tưới nhỏ giọt hoặc bơm tưới cho cây [9]

1.3.4 Đất và dinh dưỡng khoáng đối với cây hoa đồng tiền

1.3.4.2 Dinh dưỡng khoáng

*Phân hữu cơ (Phân gà, phân dê, phân bò…): Các loại phân này giúp

cây sinh trưởng, phát triển tốt, kéo dài tuổi thọ của cây, làm cho hoa bền đẹp Phân hữu cơ chứa nhiều nguyên tố đa lượng, vi lượng ở dạng dễ tiêu cây cần

nhưng không làm mất cân đối dinh dưỡng trong cây Bên cạnh đó, phân hữu

cơ còn có tác dụng cải tạo đất, làm cho đất tơi xốp, thoáng khí, rất có ý nghĩa khi canh tác cây hoa đồng tiền vì đây là cây lâu niên Tuy nhiên, phân hữu cơ thường gây ô nhiễm (đất, nước, không khí…) nếu không được xử lý kỹ trước khi bón, phải ủ thật kỹ trước khi dùng [31]

*Phân vô cơ [31]

 Đạm: Có tác dụng thúc đẩy quá trình sinh trưởng và phát triển của cây, tham gia vào cấu tạo diệp lục Thiếu đạm cây sinh trưởng kém, cho hoa nhỏ, nhanh tàn, lá vàng úa, nếu thiếu trầm trọng cây sẽ ngừng sinh trưởng và chết Tuy nhiên, thừa đạm cây sẽ mọc um tùm, lá nhiều và yếu

ớt dễ phát sinh bệnh Hoa cũng yếu dễ bị gục ngã và nhanh tàn

 Lân: Giúp cho bộ rễ cây phát triển khoẻ mạnh, giúp cho hoa bền, đẹp Thiếu lân lá thường có màu tím, màu tím từ mép lá lan dần vào bên trong Hoa nhỏ, chóng tàn, màu sắc nhợt nhạt Trong quá trình sinh trưởng của cây, cây cần lân nhiều vào giai đoạn sinh trưởng sinh thực tức

là khi ra hoa kết quả Vì vậy, cần phải hiểu nhu cầu của cây để cung cấp lân vào các giai đoạn hợp lý

 Kali: Giúp cho cây cứng cáp, chống chịu tốt với điều kiện bất lợi của môi trường và sâu bệnh hại Cây cần kali nhiều vào lúc ra hoa, giúp cành hoa cứng cáp, màu sắc hoa tươi, bền lâu Nếu thiếu kali thì đầu chóp lá già, bắt đầu vàng và chết khô, sau đó là phần thịt lá

 Canxi: Giúp cho cây chống chịu tốt với điều kiện bất lợi Thiếu canxi trên lá non xuất hiện những đốm màu xanh nhạt, nghiêm trọng hơn là bị chết khô

*Phân vi lượng

Cây cần loại phân này với số lượng nhỏ nhưng không thể thiếu được và cũng không thể thay thế được Thông thường cây ít thiếu vi lượng, tuy nhiên

những lúc thời tiết lạnh đột ngột kéo dài thường sẽ xảy ra thiếu vi lượng Khắc phục bằng cách phun bổ sung phân vi lượng qua lá, hoặc pha loãng tưới vào gốc cho đến khi thấy cây trở lại bình thường không nên bổ sung nữa [31]

1.4 CÁC BIỆN PHÁP KĨ THUẬT TRONG SẢN XUẤT HOA ĐỒNG TIỀN 1.4.1 Kỹ thuật trồng hoa đồng tiền trong chậu [30]

*Chuẩn bị giá thể

 Yêu cầu giá thể trồng đồng tiền chậu: Tơi xốp, thoát nước tốt, không chứa mầm bệnh hại, pH = 6 – 6,5

 Giá thể trồng chậu: Có nhiều loại giá thể trồng đồng tiền khác nhau

Trước khi trồng, giá thể phải được xử lý nấm bệnh Dùng Foocmalin 40% pha theo tỷ lệ 1/80 - 1/100 lần; hoặc dùng Viben C 50BTN pha theo

tỷ lệ 1/400 lần, phun hoặc tưới vào giá thể, trộn đều, phủ kín nilon ủ từ 1

+ Cho giá thể vào chậu sao cho giá thể cách miệng chậu từ 3 – 5 cm Khi trồng phải chú ý đặt cây ở chính giữa chậu và trồng đồng tiền phải trồng nổi, cổ rễ cao bằng so với bề mặt của giá thể, nếu trồng sâu cây phát triển chậm hay bị thối thân

+ Khi trồng xong phải tưới đẫm nước để đảm bảo độ ẩm cho giá thể Nếu cây đồng tiền sau khi tưới nước bị đổ thì ta dựng lại và bổ sung thêm giá thể vào gốc cây

+ Xếp chậu với chậu cách nhau 10 – 15 cm (tính từ mép chậu)

*Chăm sóc

 Tưới nước

Luôn phải giữ ẩm cho giá thể trong suốt quá trình trồng

Tưới cây ở phần gốc, tưới nhẹ lên bề mặt giá thể tránh làm lá, nụ và hoa bị ướt Nếu tưới quá mạnh sẽ làm cho đất và vi sinh vật bắn lên cây gây hại cho cây Đồng tiền không ưa ẩm quá vì vậy 2 – 3 ngày tưới 1 lần tuỳ theo điều kiện thời tiết

Có thể sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt vào từng gốc cây cho đồng tiền với chế độ tưới thích hợp là 30 phút/ngày là thích hợp

Ngoài việc bón phân qua rễ, cần phun thêm phân bón lá nâng cao năng suất và chất lượng hoa Dùng phân Đầu trâu 902, phun sau trồng 30 ngày, định kỳ phun 10 - 15 ngày 1 lần và phun 1 bình 10 lít/100 m2 nồng độ theo chỉ dẫn của nhà sản xuất

1.4.2 Sâu, bệnh hại và biện pháp phòng trừ

1.4.2.1 Sâu hại

Sâu hại hoa đồng tiền chủ yếu bao gồm bọ phấn trắng, rệp nhảy, nhện chân tơ, nhện đỏ, bọ trĩ, song đối tượng nghiêm trọng nhất là nhện chân tơ

*Nhện chân tơ (chân màng):

Chủ yếu phát sinh ở lá nõn, mặt dưới lá non và nụ non, chúng chích hút dịch nhựa của lá và nụ Lá bị hại cong ngược lên, có nhiều nốt phồng, có bóng dầu, lá dòn cứng Nụ bị hại cánh hoa nhạt màu, phần lớn không nở được, nếu có nở được thì cánh hoa cũng bị xám, co ngắn lại và có rất nhiều đốm trắng nhỏ màu tối Điều kiện thích hợp cho sự sinh sản của nhện chân tơ

là nhiệt độ 25 – 300C và ẩm độ không khí thấp (tháng 4 - 5 và tháng 9 - 10) Phòng trừ bằng cách vệ sinh đồng ruộng thường xuyên, sử dụng các loại thuốc để phòng trừ như: Polytrin P440EC (15 – 20 ml/bình 8 lít), Pegasus 500

EC (5 – 10 ml/bình 8 lít), Kelthane 18,5EC (10 – 15 ml/bình 8 lít) [2]

*Rệp nhảy (họ Aphicliae)

Rệp nhảy gây hại rất nghiêm trọng cho cây hoa đồng tiền, rệp nhảy có màu xanh vàng, mình dài khoảng 2 mm, bụng hình ống dài, đuôi hình thùy có miệng chích hút, hút dịch lá và nụ non Cây bị rệp hại sinh trưởng chậm, lá cong lại, trên lá có nhiều chất bài tiết dính màu nâu đen làm ảnh hưởng đến quang hợp, bị nặng cây sẽ chết khô Điều kiện thích hợp cho sự sinh sản của rệp là nhiệt độ 20 - 250C, ẩm độ không khí 50 - 80%, vòng đời của rệp từ 5 - 7 ngày, chúng thường xuất hiện đầu xuân tháng 1, 2, 3 [21] Cần phun phòng trừ bằng thuốc Supracide 40ND (10 – 15 ml/bình 8 lít), Politrin P440EC (15 –

20 ml/bình 8 lít), Ofatox 440EC (8 – 10 ml/bình 8 lít) [2]

*Bọ trĩ (Pranklimella sp.)

Sâu non và trưởng thành chích hút hoa Cánh hoa bị hại có chấm trắng, cong lại Con trưởng thành có chiều dài 1mm, con cái màu nâu, con đực màu

trắng vàng, có viền, cánh trước và cánh sau xếp thành hàng, con non không có cánh [2]

Bọ trĩ phát triển quanh năm, vòng đời 33 - 65 ngày, có nhiều lứa khác nhau, thích điều kiện khô hạn và nhiệt độ trên 230C [21], có thể phun phòng trừ bằng thuốc Bassa 50EC (15 – 20 ml/bình 8 lít), Suprathion 40EC (15 – 20 ml/bình 8 lít) [2]

1.4.2.2 Bệnh hại

Nguồn bệnh là mối nguy hại lớn nhất với tất cả các loại cây trồng trong đó

có cây hoa đồng tiền, nguồn bệnh chủ yếu do nấm gây ra các bệnh như: mốc tro, bệnh khuẩn hạch, bệnh thối gốc, trong đó thối gốc là loại bệnh chủ yếu

 Tiêu độc đất bằng Foocmon công nghiệp làm loãng 30 lần, phun vào đất rồi dùng nilon phủ đất 10 - 15 ngày, sau đó xới đất cho thuốc bốc hơi lên hết rồi trồng cây

 Vệ sinh đồng ruộng thường xuyên

 Trong quá trình sinh trưởng của cây định kỳ rắc bột lưu huỳnh vào đất Sử dụng một số loại thuốc hóa học trừ bệnh: Benlate C (15 – 20 g/bình 8 lít), Validamycin 50SC (10 – 20 ml/bình 8 lít phun 2 bình/sào Bắc Bộ) [2]

* Bệnh đốm lá (Ceriospora sp.)

Do nấm Ceriospora sp gây ra, lúc đầu xâm nhiễm vào lá hình thành các

vết nhỏ như đầu mũi kim, sau đó lan rộng thành các đốm hoặc nhiều miếng tròn, gần tròn, màu nâu, đen, xám…Bệnh phát sinh quanh năm nhưng điều kiện không khí nóng, ẩm phát triển mạnh, nhiệt độ thích hợp cho nấm phát triển 15 - 250C ẩm độ 90%, có thể sử dụng một trong các loại thuốc sau để phòng trừ: Anvil 5SC (10 – 15 ml/bình 8 lít, Vimonyl 72BTN (25 – 30 g/bình

8 lít) [2]

* Bệnh phấn trắng (Didium geberathium)

Thời kỳ đầu trên lá có đốm mốc trắng, sau đó lan rộng thành những đốm hình tròn hoặc hình bầu dục to hơn, màu trắng vàng trên phủ một lớp phấn trắng Cây bị bệnh lá cong lại, bệnh nặng lá ít, nhỏ, lá màu nâu vàng và khô, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh trưởng của cây Điều kiện cho bệnh phát sinh, phát triển: khi nhiệt độ và ẩm độ cao [2]

Dùng các loại thuốc sau: Ridomil 500SC (5 – 8 ml/bình 8 lít), Score 250

ND (10 – 15 ml/bình 8 lít), Newkausan 16.6 BTN (10 – 15 g/bình 8 lít nước) [2] Ngoài ra trên hoa đồng tiền xuất hiện một số loại bệnh sau: bệnh mốc

tro, bệnh nấm hạch, bệnh đốm vi khuẩn, bệnh virus hoa lá

1.5 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, SẢN XUẤT HOA ĐỒNG TIỀN TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM

1.5.1 Tình hình nghiên cứu, sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới

1.5.1.1 Tình hình nghiên cứu hoa đồng tiền trên thế giới

Việc chọn tạo giống hoa đồng tiền ở Châu Mỹ chỉ bắt đầu từ năm 70 của thế kỷ XX tại Trường Đại học Califorlia với những chương trình tạo ra rất nhiều giống hoa để trồng trong nhà kính Còn ở Châu Âu, Châu Á và Nhật Bản lại tạo giống có xu hướng cho trồng hoa cắt

Từ năm 1975 Florist De Kwakel B.V đã tiến hành chọn tạo giống và nhân giống hoa đồng tiền cho sản xuất hoa cắt tại Hà Lan Tiếp theo, công ty

đã chọn lọc và tạo giống hoa đồng tiền trồng chậu Qua nhiều năm chọn tạo

giống cho trồng chậu đã tạo ra rất nhiều giống hoa trồng chậu ưu thế lai F1 đáp ứng yêu cầu thị hiếu của thị trường Những đặc điểm của những giống hoa đồng tiền ưu thế lại tập trung vào 5 nhóm chủ yếu:

+ Đồng nhất về màu hoa

+ Tập tính nở hoa

+ Số hoa trên cây

+ Chất lượng hoa

+ Thời gian sinh trưởng ngắn

Kết quả các giống hoa được trồng thử nghiệm và cho các kết quả rất hứa hẹn và đã chia sẻ đóng góp cho những người trồng hoa trên thế giới [23] Đồng tiền rất khó kết hạt, hạt rất nhỏ, sức sống kém nên trước đây đồng tiền chủ yếu được nhân giống bằng phương pháp tách chồi Hiện nay, công nghệ nuôi cấy mô tế bào được áp dụng rộng rãi trong nhân giống hoa đồng tiền giúp cải thiện đáng kể trong vấn đề cây giống

Giống đồng tiền cứng, hoa ngắn 6 inch trồng trong chậu được giới thiệu

ở Nhật Bản vào năm 1980, sau đó người ta sử dụng công nghệ nuôi cấy mô để nhân giống Hiện nay, chúng được trồng ở nhiều nước trên thế giới [26] Năm 2000, Viện Nghiên cứu Rau quả Quốc tế đã lai tạo thành công một giống đồng tiền mới có tên Raon, đây là kết quả của việc lai giống Kippros có màu vàng, hoa bán kép với giống Raon có màu vàng hoa đơn Raon là giống trồng để sản xuất hoa cắt, có đường kính hoa cắt lớn, màu cam sẫm, dạng hoa kép, độ bền hoa cắm khoảng 11 ngày, chúng đang được trồng phổ biến tại Hàn Quốc [20]

Phương pháp nuôi cấy mô tế bào là phương pháp chủ yếu trong nhân giống hoa đồng tiền, chính vì thế từ lâu trên thế giới đã có rất nhiều nhà khoa học nghiên cứu về vấn đề này

Năm 1974 Murashige và cộng sự đã nghiên cứu nuôi cấy thành công hoa

đồng tiền trong môi trường MS + 0,5 mg/lít kinetin Mẫu cấy được giữ trong phòng nuôi ở nhiệt độ 270C, thời gian chiếu sáng 12 - 16 giờ/ngày, cường độ chiếu sáng 1000 lux Những chồi tách sẽ ra rễ sau khi được nuôi cấy trên môi trường MS có bổ sung 10 mg/lít IAA [22]

Barbosa MHP lại cho rằng môi trường tốt nhất cho tái sinh cây là MS có

bổ sung 3 – 9 mg/lít BA, môi trường nhân nhanh chồi là 1/2MS + 2,27 mg/lít

BA, còn môi trường tạo rễ tốt nhất là không có BA [21]

Khi so sánh phương pháp nhân giống hoa đồng tiên bằng tách chồi với phương pháp nuôi cấy mô tế bào, Osiecki đã tiến hành trên 50 giống và kết luận: Những cây tách chồi cho hoa sớm hơn cây nuôi cấy mô từ 2 – 4 tuần, tùy thuộc vào từng giống [27]

Khi nghiên cứu ảnh hưởng của lai gần đến năng suất hoa đồng tiền, Huang H cho rằng lai gần làm tăng năng suất hoa từ 10,3 lên tới 28,3 bông/cây [25]

Điều kiện môi trường sống ảnh hưởng đến sinh trưởng và chất lượng hoa đồng tiền Điều này được thể hiện trong nghiên cứu của Hahn Eun Joo [24] Ông tiến hành nghiên cứu 6 giống đồng tiền (Ensophy, Estel, Suset, Rita, Tamara và Beauty) với 2 phương pháp trồng: trồng trên giá thể và trồng trực tiếp trên đất Trên giá thể cây được trồng trên 4 loại khác nhau Tất cả các cây thí nghiệm được trồng trong nhà lưới ở điều kiện nhiệt độ là 280C vào ban ngày và 230C vào ban đêm Kết quả là 2 giống Ensophy và Estel sau trồng 50 ngày trên các loại giá thể đã cho hoa đầu tiên, còn trồng trực tiếp trên đất thì khoảng 63 ngày mới bắt đầu cho hoa Số hoa trên cây, chiều cao hoa, đường kính hoa của hai giống này trồng trên giá thể tốt hơn trồng trực tiếp trên đất Trong đó, giống Ensophy trồng trên giá thể là bọt đá có số hoa cây, chiều cao cây, trọng lượng cây và đường kính hoa lớn nhất, còn giống Estel thì không

có sự sai khác về các chỉ tiêu đó ở cả hai phương thức trồng Ensophy, Estel

trồng trên xơ dừa cho số hoa trên cây cao hơn Ensophy có vết đen trên cánh hoa dưới điều kiện nhiệt độ mùa hè cao trong khi các giống khác không có

biểu hiện đó [21]

1.5.1.2 Tình hình sản xuất hoa đồng tiền trên thế giới

Hiện nay, trên thế giới hoa đồng tiền là một trong 10 loại hoa cắt quan trọng sau hoa hồng, cúc, lan, cẩm chướng, lay ơn Các nước có sản lượng lớn

là Hà Lan, Colombia, Pháp, Trung Quốc… ở các nước này, đồng tiền được trồng trong nhà lưới có mái che, có trang bị hệ thống điều chỉnh nhiệt độ, ẩm

độ, ánh sáng, tưới nước, bón phân bằng chế độ tự động hoặc bán tự động Do

đó, năng suất và chất lượng hoa đồng tiền ở các nước này rất cao, đạt 4,8 triệu bông/ha/năm (Đặng Văn Đông, 2004) [2]

Hà Lan là một nước sản xuất và nghiên cứu hoa đồng tiền lớn nhất thế giới theo Hà Tiểu Đệ, Triệu Thống Lợi Lỗ Kim Vũ (2000) [6], Hà Lan có diện tích trồng hoa đồng tiền là 8.017 ha, giá trị sản lượng là 3.590 triệu USD Nghề trồng hoa đồng tiền ở Hà Lan đã áp dụng rộng rãi công nghiệp hóa, tự động hóa trên 80%, hoa được trồng trong môi trường không cần đất Trình độ tạo giống của Hà Lan rất cao, phần lớn các giống đồng tiền mới hoa to được trồng rộng rãi trong sản xuất là do các nhà chọn tạo giống Hà Lan lai tạo ra Công Florist của Hà Lan là cơ sở dẫn đầu về tạo giống, nghiên cứu, sản xuất

và buôn bán hoa đồng tiền…Công ty có lực lượng rất mạnh về nghiên cứu khoa học, thiết bị sản xuất, tạo ra rất nhiều giống, sản lượng ngày càng nhiều, việc xử lý sau thu hoạch, bảo quản, đánh giá…đều ở trình độ rất cao

Ở Ba Lan, hoa đồng tiền là loại hoa cắt quan trọng nhất và cũng là cây trồng chính của sản xuất và nuôi cấy mô, chiếm khoảng 90% tổng sản phẩm nuôi cấy mô năm 1984 Thời vụ hoa đồng tiền chỉ kéo dài trong tháng 6 và tháng 7 Do đó việc bảo quản cây invitro đã ra rễ được khai thác tốt [27]

Ở Trung Quốc, ngay từ năm 1920 đã sản xuất hoa đồng tiền cắt cành ở

Mai Loang – Thượng Hải, do vận dụng được kĩ thuật nuôi cấy mô nên khắc phục được tình trạng thoái hóa giống, khi đó hoa đồng tiền mới khôi phục và phát triển Hiện nay, Thương Hải là nơi có diện tích trồng hoa đồng tiền lớn nhất, đạt 35 ha Sau Thượng Hải, Giang Tô cũng là nơi phát triển mạnh cây hoa đồng tiền Năm 1995 mới có trên 6 ha, đến năm 1999 đã có tới 600 ha Ngoài ra Viện Nghiên cứu Rau hoa, Viện Nghiên cứu khoa học nông nghiệp

và nông trường Liên Văn là những đơn vị có diện tích trồng hoa đồng tiền lớn, kỹ thuật tương đối cao [2]

1.5.2 Tình hình nghiên cứu, sản xuất hoa đồng tiền ở Việt Nam

1.5.2.1 Tình hình nghiên cứu hoa đồng tiền ở Việt Nam

Cây đồng tiền ở Việt Nam đã được trồng từ rất lâu đời, song chủ yếu là những loại đồng tiền đơn cho nên các kết quả nghiên cứu về giống hoa này còn hạn chế Từ những năm 1950 trở lại đây, với sự xuất hiện của nhiều giống hoa đồng tiền nhập nội đã làm thay đổi cơ cấu đồng tiền ở nhiều vùng trồng hoa và nhận được những sự quan tâm của nhiều nhà khoa học trong nước Năm 1996, Mai Kim Tâm và cộng sự [12] đã nghiên cứu phương pháp nuôi cấy mô in vitro giống hoa đồng tiền từ Tiệp Khắc bước đầu thu được một số kết quả:

 Tạo được nguồn mẫu sạch ban đầu bằng nuôi cấy meristem trên môi trường

MS – 62 cải tiến có bổ sung auxin và cytokinin với tỉ lệ là 1 : 2 và kích thước meristem từ 1 – 2 mm cho khả năng tạo callus và cụm chồi tốt nhất

 Môi trường tốt nhất để tạo chồi là MS + 15% nước dừa + (8 – 10 mg)/l IBA + 0,5 mg/l IAA cho hệ số nhân giống đạt từ 6,3 – 7 cây/tháng

 Môi trường ra rễ tạo cây hoàn chỉnh hiệu của nhất là MS + (8 – 10 mg)/l IAA + 3% saccarose

 Tiêu chuẩn cây con khi đưa ra đất cần đạt từ 4 - 5 lá, có từ 4 - 5 rễ, cao 4 –

5 cm, giá thể thích hợp nhất là đất và phân chuồng hoai mục phối trộn với

tỉ lệ 1 : 2

Viện Sinh học công nghệ - Trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội đã nghiên cứu thành công và đưa vào sản xuất các giống cúc đồng tiền nuôi cấy

mô tế bào nhằm đáp ứng phần nào cây giống chất lượng cao

Công ty hoa Hasfarm (Đà Lạt, Lâm Đồng ) đã ứng dụng công nghệ trồng hồng, cúc, đồng tiền, lily từ Hà Lan và xây dựng nhiều nhà lưới để trồng các giống hoa này, hiệu quả cao gấp 10 – 15 lần so với trồng hoa thông thường (Đặng Văn Đông, 2004) [2]

Bằng phương pháp lai giữa đồng tiền lâu năm ở Đà Lạt với các loại mới

du nhập vào Việt Nam từ Hà Lan, Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản…một hộ nông dân ở Đà Lạt đã lai tạo được rất nhiều chủng giống mới Qua quá trình chọn lọc đã chọn được 20 giống có ưu thế và cung cấp hàng chục vạn cây giống cho nhà sản xuất [19]

Qua nghiên cứu quy trình nhân nhanh giống hoa đồng tiền bằng kỹ thuật

in vitro, Đỗ Năng Vịnh và cộng sự [4] đã rút ra một số kết luận sau:

 Sử dụng HgCl2 ở nồng độ 0,1% với thời gian khử trùng 10 phút là thích hợp cho hoa đồng tiền, tỉ lệ mẫu giống đạt 82%

 Môi trường tạo callus và tái sinh chồi: MS + TD (0,2 mg/l) + NAA (0,1 mg/l) + đường (50 g/l) + thạch (6 g/l) là cách tốt nhất để tạo mẫu chồi

 Công thức giá thể thích hợp cho ra cây con ở giai đoạn vườn ươm là: 1 đất

+ 1 cát + 1 trấu hun + ¼ phân vi sinh cho tỉ lệ cây con đạt 90%

Theo Lê Kim Hoàn và cộng sự [11]:

 Môi trường tạo callus: MS + 0,1 NAA + 0,25 mg/l TD

 Môi trường nhân chồi (nhân nhanh): MS + 2 mg/l Ki + 0,01 mg/l NAA + 0,05 mg/l TD

 Môi trường tạo cây con hoàn chỉnh: ½ MS + 0,1 mg/l IAA

 Nên tạo rễ invitro đối với hoa đồng tiền kép sẽ thu được lượng rễ nhiều hơn, và đặc biệt giá thành cho một cây con rẻ hơn so với cho ra rễ invitro Liều lượng xử lý ra rễ thích hợp với hoa đồng tiền kép là 1000 ppm IBA

Ngoài ra, Đặng Văn Đông và cộng sự (2007) [3] đã nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật thâm canh tiên tiến sản xuất hoa đồng tiền tại miền Bắc Việt Nam cho biết:

 Thời vụ thích hợp trồng hoa đồng tiền là vào tháng 3 và tháng 9

 Khoảng cách trồng thích hợp nhất là cây cách cây 30 cm, hàng cách hàng 35 cm, tương đương với mật độ là 5 – 6 vạn cây/ha

Tưới nước bằng hệ thống nhỏ giọt, hai ngày một lần, mỗi lần 60 phút là thích hợp nhất cho hoa đồng tiền sinh trưởng, phát triển đồng thời cho năng suất, chất lượng hoa cao nhất

Với công thức bón 100 kg N + 120 kg P2O5 + 100 kg K2O/ha/lần là phù hợp nhất với cây hoa đồng tiền: thân, lá phát triển vừa phải, tỉ lệ nhiễm bệnh thấp nhất, rễ phát triển tốt, hoa cứng, cành mập và thẳng

Phun phân bón lá Atonik hoặc Đầu trâu 902 cho hoa đồng tiền 10 ngày/lần, có tác dụng làm tăng năng suất, chất lượng hoa và hiệu quả kinh tế tăng 2,5 lần

Biện pháp kỹ thuật tỉa bỏ 30% lá (sau trồng 6 tháng, mỗi tháng tỉa 1 lần)

làm giảm mật độ nhện, giảm tỉ lệ bệnh, tăng hiệu quả phòng trừ bệnh, tăng năng suất hoa, chi phí bảo vệ thực vật giảm 50%

Nguyễn Quang Thạch và cộng sự đã nghiên cứu chuyển gen vào cây

đồng tiền nhờ vi khuẩn Agrobacterium tumefaciens nhằm tạo vật liệu ban đầu

cho công tác chọn tạo giống mang những đặc điểm mong muốn, bước đầu đã cho kết quả tốt [14]

1.5.2.2 Tình hình sản xuất hoa đồng tiền ở Việt Nam

Ở Việt Nam, giống hoa đồng tiền đơn được nhập về trồng đầu tiên khoảng từ năm 1940 Đặc điểm của giống hoa đơn này là cây sinh trưởng khỏe, thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên nước ta Nhưng nhược điểm là hoa nhỏ cánh đơn, màu sắc đơn điệu nên hiện nay chúng ít được trồng Từ năm

1990, một vài công ty và người sản xuất hoa Việt Nam đã bắt đầu nhập các giống hoa đồng tiền lai (hoa kép) từ Đài Loan, Hà Lan, Trung Quốc về trồng Một số giống tỏ ra có ưu điểm như hoa to, cánh dày, gồm nhiều tầng hoa xếp lại với nhau, màu sắc phong phú, hình dáng hoa cân đối, rất đẹp, cho năng suất cao Vì vậy, những giống này đã được tiếp nhận và phát triển mạnh mẽ ở khắp các tỉnh thành trên cả nước Bên cạnh đó cũng có không ít giống hoa đồng tiền do không thích hợp với điều kiện khí hậu ở Việt Nam, cây sinh trưởng phát triển kém, sâu, bệnh phá hoại nặng gây thiệt hại cho người trồng hoa (Đặng Văn Đông, 2004) [2]

Trước năm 1975, hoa đồng tiền được trồng khá phổ biến tại Đà Lạt với mục đích cắt cành, có nhiều màu khác nhau (vàng, cam, đỏ, hồng…) năm

1980 có nhập thêm một số giống cánh kép từ Hà Nội Từ năm 1997 đã nhập nội hơn 20 giống của Hà Lan, Hàn Quốc, Đài Loan Trong đó các giống nhập

từ Hà Lan cho chất lượng cao nhất với nhiều màu sắc khác nhau

Diện tích trồng đồng tiền nước ta ngày càng tăng Theo Đặng Văn Đông (2007) [3], năm 2005 trong tổng số diện tích trồng hoa của cả nước, thì cây đồng tiền chiếm 9%, tăng 1,8 lần so với năm 1995, tăng xấp xỉ 1,3 lần so với năm 2000

Tại vùng trung du và miền núi phía bắc diện tích hoa của toàn vùng có 135,7 ha Trong đó diện tích cây đồng tiền là 9,7 ha chiếm 0,07% trong cơ cấu, sản lượng hoa của vùng đạt 44,08 triệu bông, hoa đồng tiền chiếm 3,1 triệu bông

Tại Hà Giang, toàn tỉnh có 28 ha trồng hoa, sản lượng đạt 6,1 triệu bông thì diện tích hoa đồng tiền là 1,2 ha sản lượng đạt 0,38 triệu bông tập trung chủ yếu tại huyện Quản Ba và Đồng Văn

Tại Sơn La, diện tích trồng hoa toàn tỉnh là 22 ha, sản lượng đạt 6,86 triệu bông Riêng cây đồng tiền có diện tích 3,5 ha chiếm 0,16% tổng diện tích trồng hoa, sản lượng đạt 1,12 triệu bông

Do trồng hoa đồng tiền mang lại thu nhập rất cao nên những năm qua nhiều địa phương, hộ gia đình đã tự tìm hiểu để phát triển trồng loại hoa này với quy mô vài chục ha Điển hình là Đà Lạt (Lâm Đồng), Vĩnh Tuy (Hà Nội), thị xã Bắc Ninh, Bắc Giang [2]

Tại Hà Nội tổng diện tích các loại hoa cắt là 105 ha, đồng tiền chiếm 6,8% tập trung chủ yếu ở các huyện Từ Liêm, Thanh Trì, Đông Anh và quận Tây Hồ

Tại Bắc Ninh, nhiều hộ nông dân đã chuyển từ trồng lúa sang trồng các loại hoa cây cảnh đạt hiệu quả kinh tế cao Riêng hoa đồng tiền cho thu lãi trên 10 triệu đồng/sào/năm

Nhìn chung, công tác nghiên cứu về hoa đồng tiền ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, việc nghiên cứu mới chỉ tập trung chủ yếu vào quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc, nhân giống, các biên pháp phòng trừ sâu, bệnh Việc nghiên cứu lai tạo những giống có đặc điểm như mong muốn vẫn đang trong giai đoạn tiền khởi

1.6 TÌNH HÌNH SẢN XUẤT HOA CẢNH Ở BÌNH ĐỊNH [10]

Ở Bình Định, sản xuất hoa của nông dân còn đơn giản, cùng với cây

cảnh (mai vàng, mai chiếu thủy, sanh, sung, bồ đề, lộc vừng, vạn tuế…), còn lại chủ yếu là các loại hoa truyền thống: huệ, cúc, layơn, thược dược Trong

đó, hoa huệ và hoa cúc là loài hoa được trồng phổ biến nhất

Kết quả điều tra của Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ (ASISOV) năm 2007 ở các vùng trồng hoa tại thành phố Quy Nhơn, xã Phước Hiệp, xã Phước Hòa, phường Bình Định và xã Nhơn Khánh cho thấy: Diện tích trồng cây cảnh bình quân chiếm 50,11%; hoa cúc chiếm 20,94%, hoa huệ chiếm 13,94% và các loài hoa khác chiếm 15,27% Trong

đó, các giống hoa cúc chủ lực là cúc Thượng Hải được trồng rất lâu đời tại Bình Định, cúc Vàng hè, Vàng đông, Đại đóa, Fram vàng, Pha lê…được nhập

về từ Đà Lạt; hoa cúc được trồng dưới hai hình thức: cắt cành và hoa chậu

Bảng 1.1 Diện tích và sản lượng một số loại hoa tại Bình Định

(1.000 bông hoặc cây)

Số liệu ở bảng 1.1 cho thấy hiện nay, hai loại hoa chiếm cơ cấu lớn nhất

là hoa mai và hoa cúc Với 02 làng nghề trồng hoa cảnh đã được UBND tỉnh phê duyệt là làng hoa Nhơn An (thị xã An Nhơn) và làng hoa Bình Lâm (xã Phước Hòa, huyện Tuy Phước) Các vùng trồng hoa chính trong tỉnh tập trung

ở An Nhơn, Tuy Phước Các huyện khác cũng có một số hộ nông dân trồng

các loại hoa cắt cành nhưng quy mô nhỏ lẻ, chủ yếu tiêu thụ ở địa phương Kết quả điều tra về thị trường, thị hiếu sử dụng hoa ở Bình Định cũng do Viện ASISOV thực hiện (2008) cho thấy, chủng loại hoa tiêu thụ chủ yếu là: cúc, layơn, huệ, các loài hoa khác mức tiêu thụ không đáng kể Lượng tiêu thụ nhiều nhất trong năm là hoa cúc chiếm 45,78%, sau đó là lay ơn 28,08%, huệ 17,30%; hoa hồng, đồng tiền, ly li chiếm tỉ lệ rất thấp Lượng hoa tiêu thụ lớn nhất tập trung vào tháng 2 chiếm 18,24% (tết Nguyên đán), cao gấp gần 3 lần các tháng khác trong năm; sau đó là tháng 1 chiếm 11,48%, các tháng còn lại tiêu thụ mức thấp (6,3 - 8,01%)

*Tình hình sản xuất hoa đồng tiền tại Bình Định

Vì còn nhiều khó khăn về giống nên hiện nay tại Bình Định, hoa đồng tiền chưa được trồng phổ biến, chủ yếu tập trung ở làng hoa Bình Lâm (xã Phước

Hòa, huyện Tuy Phước) với quy mô nhỏ lẻ, chủ yếu tiêu thụ ở địa phương

1.7 GIÁ TRỊ SỬ DỤNG CỦA PHÂN CHUỒNG VÀ THAN TRẤU ĐỐI VỚI CÂY TRỒNG

1.7.1 Giá trị sử dụng của phân chuồng

Phân chuồng có ưu điểm là chứa đầy đủ các nguyên tố dinh dưỡng đa, trung, vi lượng mà một loại phân bón vô cơ không có được Ngoài ra, phân chuồng cung cấp chất mùn làm kết cấu của đất tốt lên, tơi xốp hơn, bộ rễ phát triển mạnh, hạn chế nước bốc hơi, chống được hạn, xói mòn Tuy nhiên, phân chuồng cũng có nhược điểm như: hàm lượng chất dinh dưỡng thấp nên phải bón lượng lớn, đòi hỏi chi phí vận chuyển cao, ngoài ra nếu không chế biến

kỹ có thể mang đến một số nấm bệnh cho cây trồng [32]

Vào những năm của thập kỷ 60 thế kỷ 20 do nguồn phân khoáng có hạn nên sử dụng phân chuồng bình quân hơn 6 tấn/ha/vụ Trong giai đoạn 15 năm (1980 - 1995) việc sản xuất và sử dụng phân 586 hữu cơ có giảm sút, nhưng

từ năm 1995 lại đây do yêu cầu thâm canh, do sự khuyến khích sản xuất, sử

dụng phân hữu cơ được phục hồi, nên số lượng phân hữu cơ được sản xuất, sử dụng đã tăng lên đáng kể Kết quả điều tra của Viện Thổ nhưỡng Nông hoá ở một số vùng đồng bằng, trung du Bắc bộ và Bắc Trung bộ cho thấy bình quân mỗi vụ cây trồng bón khoảng 8 - 9 tấn/ha/vụ Ước tính toàn quốc sản xuất, sử dụng khoảng 65 triệu tấn phân hữu cơ/năm [32]

Hiệu quả sử dụng phân chuồng đối với một số cây trồng chính như sau: Bón phân chuồng làm tăng đáng kể hiệu suất sử dụng phân đạm Năng suất lúa đạt cao nhất khi tỷ lệ đạm hữu cơ trong tổng lượng đạm bón khoảng

30 – 40% (bón 10 tấn phân chuồng/ha thường cho khoảng 30 - 35 kg N tương đương 65 - 75 kg urê) Cân đối hữu cơ – vô cơ không chỉ làm tăng hiệu quả

sử dụng phân khoáng mà ngược lại phân khoáng cũng làm tăng hiệu lực phân chuồng Trên nền có bón phân khoáng, hiệu lực 1 tấn phân chuồng đạt 53 - 89

kg thóc, trong khi không có phân khoáng chỉ đạt 32 - 52 kg [32]

1.7.2 Giá trị sử dụng của than trấu

Than trấu có ưu điểm là giá thể sạch, tơi xốp, vô trùng, không mầm bệnh, vi khuẩn, hút và giữ nước tốt, giữ phân tốt; thoáng khí tạo điều kiện cho cây sinh trưởng, chi phí sản xuất thấp và chứa nhiều kali

Hiệu quả sử dụng than trấu đối với một số cây trồng chính như sau: Đối với đậu phộng (lạc), năng suất tăng lên đến 121% với việc sử dụng

10 tấn/hecta than trấu [33]

Viện Nông hóa Thổ nhưỡng (2012), bón than sinh học kết hợp với phân hóa học làm tăng năng suất lúa từ 9 - 22 % Đặc biệt, khi than sinh học được ủ với phân chuồng bón kết hợp với phân khoáng năng suất lúa tăng từ 23 - 32%

so với đối chứng [33]

Chương 2

VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU

Giống hoa đồng tiền được trồng thí nghiệm là giống hoa đồng tiền lùn

gieo từ hạt, được mua tại Công ty TNHH Hạt Giống Hoa Việt Nam Đây là giống hoa mới được du nhập từ Mỹ, chưa được trồng phổ biến tại Việt Nam Gồm 2 giống: Giống hoa màu đỏ và giống hoa màu cam

 Đặc điểm của giống hoa màu đỏ (FGEB145 Red IMP): Có chiều cao cây

từ 25 – 30 cm, đường kính hoa 8 – 10 cm, ra hoa quanh năm, hoa kép, màu đỏ, nhị xanh

 Đặc điểm của giống hoa màu cam (FGEB113 Orange): Có chiều cao cây

từ 25 – 30 cm, đường kính hoa 8 – 10 cm, ra hoa quanh năm, hoa kép, màu cam, nhị xanh

* Giá thể thí nghiệm: Gồm 3 nền: đất, phân chuồng, than trấu

 Than trấu: Vỏ trấu đem hun cháy không hoàn toàn, có tính thoát nước, thông thoáng, nhẹ, xốp, không ảnh hưởng đến tính chất pH

 Đất: Đất thịt phơi khô, đập nhỏ, sàng rây nhằm loại bỏ các vật hỗn tạp và sỏi đá

 Phân chuồng hoai mục: Có tính thoát nước, nhẹ, xốp, giàu dinh dưỡng

Loại phân chuồng sử dụng cho thí nghiệm là phân bò đã được ủ hoai

hoàn toàn bằng trichoderma

2.2 THỜI GIAN, ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU

 Thời gian nghiên cứu: Thí nghiệm được tiến hành từ tháng 10/2019 đến tháng 05/2020

 Địa điểm nghiên cứu: Thí nghiệm được tiến hành tại khu nhà lưới Vườn Thực nghiệm và Nghiên cứu Sinh học – Nông Nghiệp Trường Đại học

Quy Nhơn, thành phố Quy Nhơn

2.3 Nội dung nghiên cứu:

 Nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của 2 giống hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá thể khác nhau

 Nghiên cứu một số chỉ tiêu năng suất và chất lượng của 2 giống hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá thể khác nhau

 Nghiên cứu khả năng chống chịu sâu, bệnh của 2 giống hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá thể khác nhau

 Đánh giá hiệu quả kinh tế của 2 giống hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá thể khác nhau

 Đề xuất quy trình kỹ thuật trồng hoa đồng tiền trên giá thể thích hợp

2.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.4.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm

Thí nghiệm được tiến hành trồng trong chậu ở nhà lưới có mái che Mỗi chậu trồng 1 cây, mỗi công thức thí nghiệm trồng 18 cây, lặp lại 3 lần, bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn toàn (RCBD) Mật độ trồng 4 chậu/m2 Mỗi công thức trồng 18 chậu, tương ứng 4,5 m2

Các công thức thí nghiệm gồm:

+ ĐC: 100% Đất

+ CT1: 50% Đất + 50% Phân chuồng

+ CT2: 50% Đất + 25% Phân chuồng + 25% Than trấu

+ CT3: 25% Đất + 50% Phân chuồng + 25% Than trấu

+ CT4: 25% Đất + 25% Phân chuồng + 50% Than trấu

Sơ đồ thí nghiệm như sau:

CT1a CT2a CT3a CT4a ĐCa CT4b CT3b ĐCb CT1b CT2b ĐCc CT1c CT4c CT2c CT3c

2.4.2 Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi

2.4.2.1 Một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của hoa đồng tiền trồng trên

3 nền giá thể khác nhau

Tổng số cây sống

 Tỷ lệ sống sau trồng 15 ngày (%) = x 100

Tổng số cây trồng

 Thời gian từ trồng đến ra nụ 50% (ngày)

 Thời gian từ trồng đến đẻ nhánh 50% (ngày)

 Thời gian từ trồng đến ra hoa 50% (ngày)

 Số lá/cây (lá): Đánh dấu lá trên cùng sau mỗi lần đếm, số lá của mỗi kỳ theo dõi bằng số lá của lần đếm trước + số lá mới ra thêm

 Động thái ra lá (lá/tháng): (Số lá đếm được của tháng sau – số lá đếm được của tháng trước)/ tháng

 Số nhánh đẻ/cây (nhánh): Đánh dấu cây theo dõi và đếm toàn bộ số nhánh đẻ của các cây trong ngày theo dõi

 Động thái ra nhánh (nhánh/tháng): (Số nhánh đếm được của tháng sau –

số nhánh đếm được của tháng trước)/ tháng

 Đường kính tán cây (cm): Đánh dấu cây theo dõi và mỗi cây đo ở 2 vị trí vuông góc với nhau (tán cây xoè ra rộng nhất) Đường kính tán là trung bình cộng của 2 lần đo

2.4.2.2 Một số chỉ tiêu năng suất hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá thể khác nhau

 Số hoa/cây (bông): Đánh dấu số hoa nở sau mỗi lần đếm, số hoa nở của mỗi lần theo dõi bằng số hoa của lần đếm trước + số hoa mới nở thêm

 Số hoa/chậu: Đếm số hoa ở chậu, sau đó quy về mỗi CT thí nghiệm Tổng số hoa nở x 100

 Tỷ lệ hoa nở (%) =

Tổng số hoa hình thành

2.4.2.3 Một số chỉ tiêu chất lượng hoa đồng tiền trồng trên 3 nền giá thể khác nhau

 Đường kính cành hoa (cm): Đo ở giai đoạn hoa đã nở Dùng kẹp panme

đo ở vị trí to nhất của cành

 Chiều dài cuống hoa (cm): Đo ở giai đoạn hoa đã nở Đo từ đáy cuống

hoa đến cổ bông

 Đường kính bông hoa (cm): Dùng thước panme đo ở vị trí to nhất của

hoa khi hoa đã nở hoàn toàn

 Số cánh hoa/bông (cánh): Đếm toàn bộ số cánh hoa trên bông ở tất cả

các cây theo dõi

 Độ bền hoa tự nhiên: Tính từ khi hoa nở đến khi hoa tàn

2.4.2.4 Tỉ lệ cây hoa bị sâu, bệnh

Theo dõi thành phần, mức độ gây hại của một số loại sâu, bệnh hại chủ yếu

 Phương pháp theo dõi sâu, bệnh hại (Theo QCVN 01-38: 2010/BNNPTNT về phương pháp điều tra phát hiện dịch hại cây trồng) + Điều tra định kỳ 10 ngày/lần, chọn 05 cây theo đường chéo góc/ô lặp + Ghi nhận tất cả các loại sâu, bệnh hại

+ Đối với sâu hại ghi nhận: Sâu hại, mật độ sâu/ô lặp

+ Đối với rệp/nhện đỏ/bọ trĩ, được đánh giá theo thang điểm 4 cấp:

Số cây bị bệnh x 100

Tỷ lệ cây bệnh (%) = -

Tổng số cây điều tra

* Đánh giá, phân cấp đối với nhóm bệnh hại lá theo 5 cấp độ:

2.4.2.5 Hiệu quả kinh tế sản xuất hoa đồng tiền

 Tổng giá trị thu nhập (GR) = số chậu x giá bán trung bình;

 Tổng chí phí lưu động (TVC) = vật tư + lao động + chí phí khác;

 Lợi nhuận (RVAC) = GR – TVC;

 Tỷ suất lợi nhuận (VCR) = RVAC/TVC

2.4.3 Phương pháp xử lý số liệu

Các số liệu sau khi theo dõi được xử lý thống kê theo phần mềm EXCEL, STATISTIX 8.0

Chương 3

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

3.1 ĐẶC ĐIỂM THỜI TIẾT KHÍ HẬU THÀNH PHỐ QUY NHƠN TRONG THỜI GIAN THÍ NGHIỆM

Quy Nhơn mang tính chất của khí hậu nhiệt đới gió mùa, có 2 mùa rõ rệt: mùa khô từ tháng 03 – 09, mùa mưa từ tháng 10 đến tháng 02 năm sau; nhiệt

độ trung bình hằng năm khoảng 24,50C

Thời tiết khí hậu là yếu tố rất quan trọng quyết định đến sinh trưởng, năng suất, chất lượng của cây trồng nông nghiệp nói chung và cây hoa đồng tiền nói riêng Chính vì lý do đó chúng tôi tiến hành theo dõi đặc điểm thời tiết, khí hậu của thành phố Quy Nhơn được trình bày ở bảng sau:

Bảng 3.1 Thời tiết thành phố Quy Nhơn từ tháng 10 – 12/ 2019

Tổng lượng mưa (mm)

Độ ẩm trung bình (%)