Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhà nước.doc

Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhà nước

Lời nói đầu

Đổi mới và phát triển là vấn đề tất yếu đối với nền kinh tế nớc ta Chuyểnsang nền kinh tế thị trờng đòi hỏi mỗi ngành, mỗi lĩnh vực phải có những thay

đổi phù hợp với tình hình mới Trải qua hơn 10 năm thực hiện chủ trơng đổi mớicủa Đảng, kinh tế có nhiều biến chuyển tích cực Trong quá trình chuyển đổi cơchế quản lý kinh tế, các thành phần kinh tế đợc khuyến khích phát triển trong đókinh tế quốc doanh có vai trò chủ đạo

Hiện nay, trong quá trình hoạt động DNNN đợc ngân sách Nhà nớc cấp vốnban đầu và đợc hởng nhiều u đãi Nhng nguồn vốn này chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ Vốnhoạt động của DNNN đợc huy động từ nhiều nguồn khác nhau nhng chủ yếu làdới hình thức tín dụng ngân hàng Nh vậy muốn phát triển các DNNN giữ vữngvai trò chủ đạo thì bên cạnh những nỗ lực của các DNNN cần có sự hỗ trợ từphía ngân hàng

Nhận thức rõ tầm quan trọng cũng nh vị trí của DNNN trong nền kinh tế thịtrờng, Ngân hàng công thơng Việt Nam nói chung cũng nh Ngân hàng công th-

ơng Chơng Dơng nói riêng đã đóp góp tích cực cho việc cung ứng vốn cho cácDNNN phục vụ quá trình đổi mới, phát triển kinh tế Vấn đề mà ngân hàng quantâm hàng đầu là chất lợng tín dụng Chất lợng tín dụng đối với DNNN đã từng b-

ớc đợc nâng cao song vẫn còn tồn tại những hạn chế mà ngân hàng cần nhanhchóng khắc phục Chất lợng chính là yếu tố quyết định sự phát triển của ngânhàng, của DNNN và nền kinh tế Vì vậy, nâng cao chất lợng tín dụng mà đặc biệt

là chất lợng tín dụng đối với DNNN là khâu trọng yếu trong hoạt động tín dụngcủa ngân hàng

Xuất phát từ hiện trạng trên, em lựa chọn đề tài Giải pháp nâng cao chất“ Giải pháp nâng cao chất

lợng tín dụng đối với doanh nghiệp Nhà nớc tại ngân hàng công thơng

Ch-ơng DCh-ơng”

Để hoàn thành đợc chuyên đề tốt nghiệp, trớc hết em xin gửi lời cảm ơn tới

TS Nguyễn Kim Anh, ngời đã tận tình hớng dẫn em trong quá trình thực hiệnchuyên đề Em cũng xin gửi lời cảm ơn tới các cô chú cán bộ tín dụng tại ngânhàng công thơng Chơng Dơng đã chỉ dẫn, giải đáp những thắc mắc của em trongthời gian thực tập

Em xin chân thành cảm ơn!

1

Chơng i

Dnnn và vấn đề nâng cao chất lợng tín dụng đối với

dnnn trong nền kinh tế thị trờng 1.1 Dnnn và vai trò của dnnn trong nền kttt.

1.1.1 Khái niệm và phân loại doanh nghiệp nhà nớc

Thực tế cho thấy ở bất kỳ quốc gia nào trên thế giới dù đang phát triển hayphát triển, TBCN hay XHCN tuy có mức độ quản lý khác nhau song đều có sựquản lý của Nhà nớc Nhà nớc có thể can thiệp vào nền kinh tế bằng nhiều công

cụ quản lý vĩ mô khác nhau, trong đó phải kể đến công cụ vật chất của khu vựckinh tế Nhà nớc bao gồm nhiều công ty độc quyền nắm giữ các ngành kinh tếthen chốt, mũi nhọn mà Nhà nớc đầu t 100% vốn hay chiếm giữ một tỷ lệ vốnchi phối thông qua chế độ tham dự Theo thời gian khu vực kinh tế Nhà nớc dầnhình thành, điều tiết và thúc đẩy nền kinh tế phát triển

Thành phần kinh tế Nhà nớc ở nớc ta là thành phần lấy sở hữu Nhà nớc về

t liệu sản xuất làm cơ sở cho sự ra đời, tồn tại và phát triển vì mục đích xã hội

mà bộ máy Nhà nớc là đại biểu Căn cứ vào tiền đề xuất phát là sở hữu quyền lựcchính trị Nhà nớc , có thể xem thành phần kinh tế Nhà nớc là khu vực rộng lớn

có tầm quan trọng đặc biệt, bao gồm hệ thống các DNNN, hệ thống tài chính –ngân hàng, các nguồn dự trữ, lợi ích từ tài nguyên đất đai, khoáng sản , kết cấuhạ tầng Trong đó bộ phận các DNNN là bộ phận kinh tế giữ vai trò đặc biệtquan trọng trong định hớng phát triển kinh tế đất nớc

Trong nền kinh tế thị trờng có nhiều loại hình doanh nghiệp cùng tồn tại

Điều đó cho thấy sự đa dạng trong hình thức tổ chức và sở hữu Từ loại hìnhdoanh nghiệp t nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty đaquốc gia, DNNN Trong nền kinh tế nớc ta DNNN đóng vai trò chủ đạo Đểhiểu rõ về DNNN trớc hết ta xem xét khái niệm DNNN

Điều 1 luật DNNN qui định rõ:

Doanh nghiệp Nhà n

“ Giải pháp nâng cao chất ớc là tổ chức do Nhà nớc đầu t vốn, thành lập và

tổ chức quản lý, hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động công ích nhằm thực hiện mục tiêu kinh tế xã hội do Nhà nớc giao”

Về mặt pháp lý “ Giải pháp nâng cao chất DNNN có t cách pháp nhân, có quyền và nghĩa vụ dân

sự, tự chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động kinh doanh trong phạm vi số vốn dodoanh nghiệp quản lý.”

Theo luật DNNN có đợc phân chia theo nhiều tiêu thức khác nhau

* Dựa vào qui mô và hình thức tổ chức doanh nghiệp chia thành

-DNNN độc lập là DNNN không có trong cơ cấu tổ chức của các doanhnghiệp khác

-DNNN thành viên là DNNN nằm trong cơ cấu tổ chức của một doanhnghiệp lớn hơn

Theo mục đích hoạt động kinh doanh thì DNNN đợc chia thành 2 loại.

- DNNN hoạt động kinh doanh là DNNN hoạt động nhằm chủ yếu vàomục đích lợi nhuận.

- DNNN hoạt động công ích là DNNN hoạt động sản xuất cung ứng dịch

vụ công cộng theo các chính sách của nhà nớc hoặc trực tiếp thực hiện nhiệm vụquốc phòng an ninh

Theo số vốn của Nhà nớc cấp DNNN chia thành

- Doanh nghiệp 100% vốn đầu t của Nhà nớc

- Doanh nghiệp cổ phần , trong đó Nhà nớc chiếm một tỷ lệ vốn cao trên50% là những doanh nghiệp vị trí quan trọng trong các ngành kinh tế hoặc cókhả năng đóng góp lớn cho nền kinh tế

- Những doanh nghiệp còn lại sẽ đợc tiến hành chuyển đổi sở hữu theohình thức cổ phần hóa, bán toàn bộ hoặc một phần, cho thuê gọi vốn đầu t củacác DNNN khác, các thành phần kinh tế khác để hình thành lập công ty TNHHhay gọi vốn đầu t của nớc ngoài để thành lập các xí nghiệp liên doanh Đây làbiện pháp tiếp tục sắp xếp đổi mới lại những doanh nghiệp có quy mô nhỏ thua

lỗ kéo dài hoặc không cần sở hữu Nhà nớc nhằm tạo điều kiện cơ cấu lại DNNN

1.1.2 Vai trò của doanh nghiệp Nhà nớc trong nền kinh tế thị trờng

- DNNN là một bộ phận cấu thành nền kinh tế quốc dân, một đơn vị kinh

doanh thuộc thành phần kinh tế Nhà nớc Nó đợc hình thành và phát triển là tấtyếu khách quan Tỷ trọng đóng góp của DNNN trong tổng sản phẩm quốcnội(GDP) là tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể của từng nớc và biến động theo giai

đoạn phát triển của nền kinh tế

ở nớc ta DNNN chiếm vai trò chủ đạo trong nền kinh tế Một mặt đóngvai trò nh các DNNN ở các nớc t bản Mặt khác nó vai trò to lớn để duy trì chế

độ sở hữu công cộng Đây là một đặc trng cơ bản của CNXH nhằm tạo lập côngbằng xã hội, bảo vệ lợi ích ngời lao động, đóng vai trò dẫn đờng đối với nền kinh

tế, là công cụ chi phối hớng dẫn thị trờng, nơi áp dụng và sử dụng nhanh nhấtcác thành tựu khoa học cộng nghệ của đất nớc và nhân loại

- DNNN là công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nớc Với vai trò đó DNNN

duy trì sự phát triển cân đối giữa các ngành trong nền kinh tế Trong ngành côngnghiệp nặng các DNNN nắm gần nh toàn bộ các ngành điện lực, dầu khí, khaithác than Nhà nớc khuyến khích các ngành thông qua tác động bằng biện phápkinh tế Ngoài ra, DNNN có vai trò lớn trong cung ứng, ổn định giá cả trên thị tr-ờng

- DNNN góp phần đảm bảo lợi ích xã hội Bên cạnh các DNNN hoạt

động kinh doanh có không ít DNNN hoạt động vì mục đích công cộng Lợi íchcủa các doanh nghiệp này mang lại không chỉ cho riêng ai mà cho toàn xã hội.Những lĩnh vực mang lại lợi nhuận thấp hoặc không đem lại lợi nhuận thì cácdoanh nghiệp khác không muốn đầu t vào DNNN với vai trò của mình vẫn thamgia hoạt động để đảm bảo lợi ích cho cộng động

3

- Các DNNN cung cấp tài chính cho NSNN Nhà nớc chỉ hoạt động đợc

bình thờng trong điều kiện có lợng vốn ngân sách nhất định NSNN đợc hìnhthành từ thu thuế từ khu vực dân doanh, DNNN, thuế xuất nhập khẩu và cáckhoản thu khác Số thu phải đảm bảo cho hoạt động chi từ ngân sách ở nớc ta,DNNN vẫn là lực lợng chủ yếu cung cấp cho NSNN Đây là nguồn thu chính

đảm bảo các khoản chi cho NSNN

Ngoài ra DNNN còn có vai trò quan trọng trong tạo thêm công ăn việclàm, phân phối lại thu nhập quốc dân, giảm sự chênh lệch về kinh tế , văn hoá,giáo dục giữa các vùng, đảm bảo sự ổn định về kinh tế, chính trị và xã hội

1.2 Tín dụng ngân hàng trong nền kinh tế.

1.2.1 Tín dụng

Tín dụng có thể hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau

-Tín dụng là phơng pháp chuyển dịch quỹ cho vay từ ngời cho vay sangngời đi vay

-Tín dụng là một giao dịch về tài sản trên cơ sở có hoàn trả cả gốc và lãi.Theo quan điểm của Mark thì tín dụng là quá trình chuyển dịch tạm thờimột lợng giá trị từ ngời sở hữu sang ngời sử dụng, sau một thời gian nhất địnhquay về với lợng giá trị lớn hơn giá trị ban đầu

Từ những quan điểm trên ta có thể đa ra một định nghĩa chung

Tín dụng là một quan hệ kinh tế giữa bên cho vay và bên đi vay, trong đó bên đi vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thoả thuận bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô

điều kiện vốn gốc và lãi cho bên vay khi đến hạn thanh toán.

Nh vậy về bản chất tín dụng là một quan hệ kinh tế giữa hai chủ thể thôngqua sự vận động của giá trị, vốn tín dụng đợc biểu hiện dới hình thức tiền tệ hoặchàng hoá Quá trình tín dụng đợc biểu hiện qua ba giai đoạn

- Thứ nhất là phân phối tín dụng dới hình thức cho vay Trong giai đoạnnày, giá trị vốn tín dụng đợc chuyển sang ngời đi vay, ở đây chỉ có một bên nh-ợng lại giá trị và chỉ có một bên nhợng đi giá trị

- Thứ hai là sử dụng vốn tín dụng trong quá trình tái sản xuất Ng ời đi vay

đợc sử dụng giá trị vay để thoả mãn nhu cầu sản xuất hoặc tiêu dùng của mình.Tuy nhiên ngời đi vay chỉ đợc quyền sử dụng trong một khoảng thời gian nhất

định mà không có quyền sở hữu về giá trị đó

- Thứ ba là đây là giai đoạn kết thúc một vòng tuần hoàn của tín dụng Saukhi vốn tín dụng đã hoàn thành một chu kỳ để trở về với hình thái tiền tệ thì vốntín dùng đợc ngời đi vay hoàn trả cho ngời cho vay

1.2.2 Đặc trng của tín dụng

- Tín dụng là sự cung cấp một lợng giá trị dựa trên cơ sở lòng tin Ngờicho vay tin tởng ngời đi vay sử dụng vốn vay một cách hiệu quả sau một thờigian nhất định và do đó có khả năng trả đợc nợ vay

- Tài sản giao dịch trong quan hệ tín dụng gồm hai hình thức là cho vaybằng tiền và cho thuê( bất động sản hoặc động sản)

- Xuất phát từ nguyên tắc hoàn trả, ngời đi vay phải hoàn trả đúng hạn gốc

và lãi Đây là yếu tố quan trọng trong giá trị tín dụng

- Giá trị hoàn trả thông thờng phải lớn hơn giá trị lúc cho vay Hay ngờivay phải hoàn trả cả gốc và lãi đúng hạn Để thực hiện nguyên tắc này phải xác

định lãi suất danh nghĩa lớn hơn tỷ lệ lạm phát( lãi suất thực dơng) Tuy nhiên vìlãi xuất chịu ảnh hởng của nhiều yếu tố khác nhau nên trong một số trờng hợplãi suất danh nghĩa có thể thấp hơn tỷ lệ lạm phát

Trong quan hệ tín dụng, tài sản vay đợc cấp trên cơ sở cam kết hoàn trả vô

điều kiện của bên đi vay đối với bên cho vay khi đến hạn thanh toán

1.2.3 Các hình thức tín dụng

Trong quá trình phát triển lâu dài của sản xuất và lu thông hàng hoá, quan

hệ tín dụng hình thành và phát triển qua các hình thức tín dụng: tín dụng nặnglãi, tín dụng thơng mại và tín dụng ngân hàng

* Tín dụng nặng lãi

Là hình thức đầu tiên sơ khai nhất của tín dụng, nó có từ khi mới hìnhthành sản xuất hàng hoá trong thời kỳ kinh tế tiền sản xuất hàng hoá Tín dụngnặng lãi mạng lại lợi nhuận cao cho ngời giàu, bần cùng hoá nhân dân lao động,

đồng thời góp phần duy trì kìm hãm nền kinh tế nghèo nàn lạc hậu kém pháttriển Tín dụng nặng lãi mang tính phi sản xuất Mặt khác tín dụng nặng lãi là cơ

sở cho sự tích tụ tập trung vốn trong tay một số ít ngời và đó cũng chính là cơ sởcho sự ra đời phơng thức sản xuất TBCN Đặc điểm của loại tín dụng này là lãisuất rất cao, quan hệ vay mợn thờng kèm theo những điều kiện khắc nghiệt dochủ nợ áp đặt Nên tiền vay chỉ đợc sử dụng vào mục đích tiêu dùng cấp bách màkhông cho sản xuất Do đó tín dụng nặng lãi không làm thúc đẩy sự phát triểncủa sản xuất và kinh doanh hàng hoá Song nó đã góp phần làm tan rã nền kinh

tế tự nhiên, tạo tiền đề cho chủ nghĩa t bản ra đời

* Tín dụng thơng mại

Đây là hình thức tín dụng bằng hàng hoá giữa ngời sản xuất kinh doanhhoạt động trực tiếp trong lĩnh vực lu thông hàng hoá với nhau, công cụ đợc sửdụng chủ yếu là kỳ phiếu thơng mại Theo Mark thì “ Giải pháp nâng cao chấttín dụng thơng mại khôngphải là cho vay bằng hàng hoá mà cho vay bằng tiền của hàng hoá đem bánchịu” Tín dụng thơng mại đáp ứng đợc nhu cầu về vốn của những doanh nghiệptạm thời thiếu, đồng thời giúp cho các doanh nghiệp tiêu thụ đợc sản phẩm hànghoá của mình Mặt khác chính hình thức tín dụng này đã giúp cho các doanh

5

nghiệp chủ động khai thác đợc vốn nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh.

Do đó tín dụng thơng mại đã góp phần tích cực trong nền kinh tế góp phần giảiquyết mâu thuẫn giữa hiện tợng thừa thiếu vốn để thúc đẩy lu thông hàng hoáphát triển

Mặc dù vậy, tín dụng thơng mại còn có những hạn chế về qui mô tín dụng,

và phơng thức tín dụng chỉ đợc thực hiện dới hình thức hàng hoá

* Tín dụng ngân hàng

Đây là hình thức phản ánh quan hệ vay mợn có hoàn trả cả vốn và lãi saumột thời hạn nhất định giữa ngân hàng, các tổ chức tín dụng với các nhà sản xuấtkinh doanh

Tín dụng ngân hàng là hình thức thể hiện rõ đợc các u thế so với hai hìnhthức tín dụng trên ở chỗ Quy mô tín dụng lớn hơn vì nguồn vốn cho vay lànguồn vốn mà ngân hàng có thể tập trung huy động đợc từ nguồn tiền nhàn rỗi

Do đó ngân hàng có thể đáp ứng nhu cầu về vốn cho nền kinh tế một cách linhhoạt, kịp thời

đợc dùng để xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế

1.2.4 Tín dụng ngân hàng

1.2.4.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng

Trong nền kinh tế hành vi tín dụng có thể đợc tiến hành bởi bất kỳ ai

Nh-ng cùNh-ng với sự phát triển của nền kinh tế có một tổ chức đứNh-ng ra chuyên hoạt

động trong lĩnh vực này đó là ngân hàng

Tín dụng ngân hàng cùng mang bản chất chung của quan hệ tín dụng Đó

là quan hệ vay mợn có hoàn trả vốn và lãi sau một thời gian nhất định, là quan hệchuyển nhợng tạm thời quyền sử dụng vốn, là quan hệ bình đẳng và hai bên cùng

có lợi Điều cần lu ý ở đây là tín dụng ngân hàng là mối quan hệ vay mợn giữangân hàng và tất cả các doanh nghiệp các cá nhân khác

Nh vậy trong quan hệ tín dụng giữa ngân hàng và khách hàng phải đảmbảo nguyên tắc

- Tiền vay phải đợc hoàn trả đúng hạn cả vốn và lãi vay

- Vốn vay phải đợc sử dụng đúng mục đích

- Vốn vay phải có tài

1.2.4.2 Các hình thức tín dụng ngân hàng

Tín dụng ngân hàng có thể phân chia thành nhiều loại theo nhiều tiêu thứckhác nhau

* Căn cứ theo thời hạn cho vay có thể chia tín dụng ngân hàng thành 3 loại.

- Tín dụng ngắn hạn: là những khoản tín dụng có thời hạn dới 12 tháng và

đợc sử dụng để bù đắp thiếu hụt vốn lu động của các doanh nghiệp và nhu cầuchi tiêu ngắn hạn của cá nhân

- Tín dụng trung hạn: là khoản tín dụng có thời hạn từ 12 tháng đến 5năm Tín dụng trung hạn đợc sử dụng chủ yếu để đầu t mua sắm tài sản cố định,cải tiến và đổi mới kỹ thuật, mở rộng và xây dựng các công trình nhỏ và thờigian thu hồi vốn nhanh

- Tín dụng dài hạn: là khoản tín dụng có thời hạn trên 5 năm và thời gianvay tối đa có thể lên đến 20, 30 năm thậm chí một số trờng hợp cá biệt có thể lên

đến 40 năm Tín dụng dài hạn đáp ứng các nhu cầu dài hạn nh xây dựng nhà ởthiết bị phơng tiện vận tải có quy mô lớn, xây dựng các xí nghiệp mới Tín dụngtrung dài hạn đợc đầu t để hình thành vốn cố định và một phần nhỏ vốn lu độngcho doanh nghiệp

* Căn cứ vào mục đích sử dụng vốn vay Tín dụng ngân hàng đợc chia thành các

loại sau:

- Cho vay bất động sản là loại cho vay liên quan đến việc mua sắm và xâydựng bất động sản nhà ở, đất đai, bất động sản trong lĩnh vực công nghiệp, thơngmại dịch vụ

- Cho vay công nghiệp và thơng mại là loại cho vay ngắn hạn để bổ sungvốn lu động cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp thơng mại dịch vụ

- Cho vay nông nghiệp là loại cho vay để trang trải các chi phí sử dụng nhphân bón thuốc trừ sâu, giống cây trồng thức ăn gia súc , lao động nhiên liệu

- Cho vay các định chế tài chính bao gồm cấp tín dụng cho các ngân hàng,công ty tài chính, công ty bảo hiểm quỹ tín dụng và các định chế tài chính khác

- Cho vay cá nhân là loại cho vay để đáp ứng các nhu cầu tiêu dùng nhmua sắm các vật dụng đắt tiền và các khoản cho vay để trang trả các chi phíthông thờng của đời sống thông qua phát hành thẻ tín dụng

- Cho thuê bao gồm hai loại cho thuê vận hành và cho thuê tài chính Tàisản cho thuê bao gồm bất động sản, động sản, trong đó chủ yếu là máy móc thiếtbị

* Căn cứ theo mức độ tín nhiệm đối với khách hàng Tín dụng ngân hàng đợc

chia thành hai loại:

- Cho vay không có đảm bảo là loại cho vay không có tài sản thế chấp cầm

cố hoặc có sự bảo lãnh của ngời thứ ba, mà việc cho vay chỉ dựa vào uy tín củabản thân khách hàng Đối với các khách hàng trung thực trong kinh doanh, cókhả năng tài chính mạnh, quản trị có hiệu quả thì ngân hàng có thể cấp tín dụng

7

dựa vào uy tín của bản thân khách hàng mà không cần một nguồn thu nợ thứ hai

bổ sung

Khách hàng cho vay không đảm bảo phải hội tụ các điều kiện sau

+ Có tín nhiệm với tổ chức tín dụng cho vay trong việc sử dụng vốn vay vàhoàn trả nợ gốc đầy đủ, đúng hạn cả gốc và lãi

+ Có dự án đầu t hoặc phơng án sản xuất kinh doanh, dịch vụ khả thi cókhả năng hoàn trả nợ, hoặc có phơng án, dự án phục vụ đời sống khả thi phù hợpvới quy định của pháp luật

+ Có khả năng tài chính để thực hiện nghĩa vụ trả nợ

+ Cam kết thực hiện biện pháp đảm bảo bằng tài sản theo yêu cầu của tổchức tín dụng nếu sử dụng vốn vay không đúng cam kết trong hợp đồng tíndụng, cam kết trả nợ trớc hạn nếu không thực hiện đợc các biện pháp đảm bảobằng tài sản

- Cho vay có đảm bảo là loại cho vay dựa trên cơ sở đảm bảo nh thế chấpcầm cố hoặc có sự bảo lãnh của ngời thứ ba Đối với khách hàng có uy tín khôngcao đối với ngân hàng, khi vay vốn đòi hỏi phải có đảm bảo Sự đảm bảo này làcăn cứ pháp lý để ngân hàng có thêm một nguồn th hai bổ sung cho nguồn thu

nợ thứ nhất thiếu chắc chắn

* Căn cứ theo phơng thức hoàn trả của khách hàng Tín dụng ngân hàng đợc

chia thành hai loại:

- Cho vay có thời hạn là loại cho vay có thời hạn trả nợ cụ thể theo hợp

đồng Cho vay có thời hạn bao gồm các loại Cho vay chỉ có một kỳ hạn trả nợloại cho vay thanh toán một lần theo thời hạn đã thoả thuận Cho vay có nhiều kỳhạn trả nợ hay cho vay trả góp Cho vay hoàn trả nợ nhiều lần nhng không có kỳhạn trả nợ cụ thể mà việc trả nợ tuỳ thuộc vào khả năng tài chính của ngời đivay Hoặc cho vay mà chỉ đợc áp dụng theo kỹ thuật thấu chi

- Cho vay không có thời hạn cụ thể là loại cho vay mà ngân hàng có thểyêu cầu hoặc ngời đi vay tự nguyện trả nợ bất cứ lúc nào, nhng phải báo trớc mộtthời gian hợp lý, thời gian này có thể đợc thoả thuận trong hợp đồng

* Căn cứ theo xuất xứ tín dụng có thể chia tín dụng ngân hàng thành hai loại:

- Cho vay trực tiếp là hình thức ngân hàng cấp vốn trực tiếp cho ngời cónhu cầu đồng thời ngời đi vay trực tiếp hoàn trả nợ vay cho ngân hàng Hiện nay,phần lớn các khoản cho vay của ngân hàng là cho vay trực tiếp

- Cho vay gián tiếp là hình thức cho vay thực hiên thông qua việc mua lạicác khế ớc hoặc chứng từ nợ đã phát sinh và còn trong thời hạn khả năng thanhtoán

* Căn cứ vào thành phần kinh tế Tín dụng ngân hàng đợc chia thành hai loại:

Nền kinh tế nớc ta là nền kinh tế nhiều thành phần, các thành phần kinh tế

đều bình đẳng trớc pháp luật Kinh tế Nhà nớc đóng vai trò chủ đạo, nắm giữ cácngành kinh tế chủ chốt Vì vậy tín dụng ngân hàng đợc chia thành hai loại

- Tín dụng đối với thành phần kinh tế quốc doanh gồm có các doanhnghiệp nhà nớc

- Tín dụng đối với kinh tế ngoài quốc doanh Các khách hàng gồm có cáccá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp không thuộc sở hữu nhà nớc

1.2.4.3 Vai trò của tín dụng ngân hàng

Thứ nhất: Tín dụng ngân hàng giúp doanh nghiệp rút ngắn đợc thời gian tích luỹ vốn, nhanh chóng đầu t mở rộng sản xuất.

Vốn sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp vận động liên tục và biểu hiệnhình thái khác nhau qua mỗi giai đoạn của qua trình sản xuất, tạo thành chu kỳtuần hoàn và luân chuyển vốn, điểm kết thúc của vòng tuần hoàn này thể hiện d-

ới dạng tiền tệ Trong quá trình sản xuất kinh doanh để duy trì hoạt động liên tục

đòi hỏi vốn của các doanh nghiệp tồn tại đồng thời ở cả ba giai đoạn dự trữ- sảnxuất - lu thông Từ đó xảy ra hiện tợng thừa và thiếu vốn tạm thời Tại một thời

điểm nhất định có doanh nghiệp có vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi và có doanhnghiệp tạm thời thiếu vốn Việc các doanh nghiệp này trực tiếp gặp nhau đòi hỏitốn rất nhiều chi phí giao dịch Bằng việc thông qua tín dụng ngân hàng chuyểndịch vốn từ chủ thể d thừa sang chủ thể có nhu cầu vốn Tín dụng ngân hàng đãgóp phần đáp ứng nhu cầu vốn cho doanh nghiệp tại những thời điểm khác nhau.Tạo điều kiện cho quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không bịgián đoạn

Thứ hai: Tín dụng ngân hàng đầu t cho các ngành kinh tế góp phần xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý.

Nền kinh tế ổn định vững vàng thì các ngành kinh tế phải đợc phát triểnhợp lý Tín dụng ngân hàng đầu t khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi chocác ngành công nghiệp mũi nhọn phát triển Những ngành này có vai trò quantrọng thúc đẩy, tạo cơ sở cho các ngành khác cùng phát triển Yêu cầu đặt ra làphải đầu t lớn cho cơ sở vật chất, trang thiết bị, dây truyền công nghệ Thôngqua tín dụng ngân hàng các ngành này có thể đợc số vốn cần thiết để thực hiệnmục tiêu phát triển trong những giai đoạn nhất định

Thứ ba: Tín dụng ngân hàng giúp cho các doanh nghiệp tổ chức kinh doanh có hiệu quả

Tín dụng ngân hàng là hình thức cho vay đòi hỏi sự tín nhiệm của cả haibên ngân hàng và doanh nghiệp Vậy đâu là cơ sơ để ngân hàng tin tởng cấp vốntín dụng cho doanh nghiệp Đó là bởi doanh nghiệp trớc hết phải có phơng ánkinh doanh khả thi Trong tín dụng ngân hàng thì vấn đề cơ bản là ngân hàngphải thu hồi đợc vốn và lãi vay Do vậy ngân hàng cho vay có lựa chọn Điều đó

đòi hỏi doanh nghiệp khi sử dụng vốn vay ngân hàng phải tôn trọng hợp đồng đã

9

ký kết Doanh nghiệp muốn vay vốn ngân hàng thì phải tự vận động , làm ăn cóhiệu quả, tự khẳng định mình Doanh nghiệp tìm biện pháp sử dụng vốn vay cóhiệu quả, tiết kiệm, tăng nhanh vòng qua của vốn, đảm bảo tỷ suất lợi nhuận phảilớn hơn lãi vay ngân hàng để có thể hoàn trả gốc và lãi vay cho ngân hàng đồngthời mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp.

Thứ t: Tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng trong điều hòa lu thông tiền tệ

Thông qua tín ngân hàng, ngân hàng Nhà nớc kiểm soát khối lợng tiền luthông đồng thời đóng vai trò là ngời cho vay cuối cùng trong nền kinh tế Ngânhàng Nhà nớc sử dụng tín dụng ngân hàng nhằm giảm lạm phát, cân đối ngânsách bằng cách sử dụng có hiệu quả có chất lợng công cụ của chính sách tiền tệ Tín dụng ngân hàng có vai trò giảm lợng tiền lu thông, kiềm chế, đẩy lùilạm phát bằng việc điều chỉnh tăng lãi suất cho vay trong thời kỳ có lạm phátcao Trong thời kỳ thiểu phát, ngân hàng Nhà nớc có thể thông qua công cụ tíndụng ngân hàng để kích cầu nền kinh tế Lãi suất tín dụng trong trờng hợp này đ-

ợc điều chỉnh giảm xuống nhằm khuyến khích sản suất tăng tốc độ lu thông tiền

tệ

Bên cạnh đó tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng khơi thông dòng chảycủa vốn từ chủ thể tiết kiệm sang chủ thể cần vốn, tránh nguồn vốn bị ứ đọngmột chỗ Nh vậy thông qua tín dụng ngân hàng, Nhà nớc có thể điều hòa luthông tiền tệ trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế

Thứ năm : Tín dụng ngân hàng tạo điều kiện phát triển kinh tế đối ngoại

Nền kinh tế phát triển, sản phẩm hàng hóa dịch vụ làm ra ngày càngnhiều, các mối quan hệ hàng hóa tiền tệ ngày càng đợc mở rộng thì nhu cầu giao

lu kinh tế giữa các nớc càng trở nên cần thiết và cầp bách Việc phát triển kinh tếcủa mỗi nớc luôn gắn với sự phát triển của nền kinh tế thế giới Ngày nay các tổchức kinh tế, cá nhân khi thực hiện hoạt động thơng mại với nớc ngoài thì cónhiều hình thức để thanh toán tiền hàng Nhng hình thức đợc áp dụng phổ biếnnhất là tín dụng ngân hàng Nhờ có hình thức này mà các đối tác kinh tế khôngnhất thiết phải trực tiếp gặp nhau để thanh toán mà có thể thông qua một tổ chứctrung gian là ngân hàng Tín dụng ngân hàng tạo điều kiện cho bên xuất khẩunhận đợc tiền khi đã thực hiện đúng những qui định trong hợp đồng và bên nhậpkhẩu chỉ thanh toán tiền khi nhận hàng đầy đủ Nhờ những thuận tiện và lợi ích

do tín dụng ngân hàng mang lại mà hoạt động kinh tế đối ngoại ngày càng pháttriển

Nh vậy, tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng đối với toàn bộ nềnkinh tế Các nớc dù có nền kinh tế phát triển hay đang phát triển đều cần lợngvốn nhất định để đầu t cho những ngành, lĩnh vực nhằm duy trì sự phát triển ổn

định Tín dụng ngân hàng đầu t góp phần cung cấp vốn cho nền kinh tế Do vậy,muốn phát triển kinh tế cần thiết phải phát triển tín dụng ngân hàng

1.3 Chất lợng tín dụng và các nhân tố ảnh hởng

1.3.1 Chất lợng của tín dụng.

Tín dụng là một nghiệp vụ mang lại phần lớn doanh lợi cho Ngân hàngtrong nền kinh tế thị trờng, nhng cũng là nơi chứa nhiều rủi ro nhất ngay cả khicác khoản vay có tài sản cầm cố thế chấp thì rủi ro vẫn xảy ra với tỷ lệ cao

Vấn đề chất lợng tín dụng đối với các DNNN không phải là vấn đề mới mẻ,nhng là vấn đề đang đợc Ngân hàng quan tâm hàng đầu hiện nay Khối lợng tíndụng cung ứng cho các DNNN chiếm trên 60% và nhiều chi nhánh chiếm 70%trên tổng d nợ Vì vậy, chất lợng tín dụng đối với các DNNN đợc nâng cao thểhiện các Ngân hàng hoạt động kinh doanh có hiệu quả

Chất lợng tín dụng là mức độ thoả mãn nhu cầu và hiệu quả của nền kinh tế,của ngời cho vay và ngời đi vay trong quan hệ tín dụng

Chất lợng tín dụng đợc hiểu theo đúng nghĩa là vốn vay Ngân hàng đáp ứngkịp thời đầy đủ vốn cho doanh nghiệp và đợc doanh nghiệp đa vào quá trình sảnxuất kinh doanh dịch vụ , tạo ra số tiền lớn hơn, hoàn trả đợc Ngân hàng cả gốc

và lãi, trang trải đủ chi phí và có lợi nhuận Quá trình chu chuyển vốn (T H

-T’) Ngân hàng thu vốn cả gốc và lãi, doanh nghiệp có lãi, khối lợng sản phẩmhàng hoá cung cấp cho xã hội tăng lên Nh vậy vốn vay Ngân hàng vừa tạo đợchiệu quả kinh tế, vừa tạo hiệu quả xã hội

Cho nên nói đến chất lợng tín dụng phải đánh giá từ phía Ngân hàng, doanhnghiệp và nền kinh tế, thông qua hệ thống các chỉ tiêu nh khối lợng cung ứng tíndụng, tỷ lệ nợ quá hạn, lợi nhuận Ngân hàng, lãi treo, v.v hiệu quả sử dụngvốn, tổng doanh thu, tốc độ phát triển của doanh nghiệp v.v

1.3.1.1 Chất lợng tín dụng xét trên góc độ ngân hàng

Khi cho vay Ngân hàng phải thực hiện theo pháp lệnh Ngân hàng và cácvăn bản chế độ hiện hành của ngành Xác định đối tợng cho vay và thẩm định kỹkhách hàng trớc khi cho vay, nắm bắt thông tin và hiểu đợc tình hình sản xuấtkinh doanh, khả năng tài chính và mục đích sử dụng vốn vay, cơ sở hoàn trả vốnvay mới nhằm đảm bảo món vay đợc hoàn trả cả gốc và lãi đúng kỳ hạn Hạnchế tới mức thấp nhất khả năng rủi ro có thể xảy ra là nguyên tắc cơ bản nhất đốivới Ngân hàng

Trong phạm vi toàn ngân hàng chất lợng tín dụng thể hiện ở sự phù hợpgiữa cơ cấu nguồn vốn huy động với cơ cấu tín dụng từ đó đem lại sự an toàn vàmức lợi nhuận hợp lý cho ngân hàng Hoạt động cho vay phải đảm bảo có thểthanh toán đợc lãi huy động, các chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động,quản lý rủi ro và đem lại lợi nhuận cho ngân hàng Đồng thời khoản vay phảiphù hợp với phơng hớng phát triển của ngân hàng cũng nh thực hiện đợc cácmục tiêu kinh tế xã hội do Nhà nớc đặt ra Chất lợng tín dụng thể hiện ở phạm vi,mức độ giới hạn tín dụng phù hợp với thực lực của ngân hàng, đảm bảo nguyên

11

tắc hoàn trả đúng hạn, có lãi, hạn chế mức thấp nhất rủi ro trong quá trình cạnhtranh trên thị trờng.

1.3.1.2 Chất lợng tín dụng xét trên góc độ doanh nghiệp

Đối với các doanh nghiệp chất lợng tín dụng thể hiện các khoản vay đợc

đáp ứng nhu cầu một cách kịp thời đầy đủ và lãi suất hợp lý Giúp doanh nghiệp

có đủ vốn để đảm bảo quá trình luân chuyển vốn trong kinh doanh, đầu t và đổimới công nghệ hiện đại, nâng cao chất lợng và đa dạng hoá sản phẩm, tăng sứcmạnh cạnh tranh cho doanh nghiệp trên thị trờng Những khoản tín dụng này làmtăng quy mô sản xuất của doanh nghiệp, từ đó tăng doanh thu và lợi nhuận, thunhập của công nhân cao, thu hút nhiều lao động có kỹ thuật, đảm bảo đủ việclàm thờng xuyên và ổn định, tăng tích luỹ cho doanh nghiệp, giữ nguồn vốn củadoanh nghiệp an toàn và tăng trởng nhanh

1.3.1.3 Chất lợng tín dụng xét trên góc độ nền kinh tế

Tín dụng Ngân hàng phải huy động đến mức tối đa vốn tiền tệ tạm thờinhàn rỗi trong nền kinh tế để đầu t cho các doanh nghiệp phát triển kinh tế, vậnhành theo cơ chế thị trờng có quản lý của Nhà nớc theo định hớng xã hội chủnghĩa một cách có hiệu quả cao nhất

Khối lợng tín dụng đầu t cho nền kinh tế tạo ra những sản phẩm có chất ợng cao, giá thành hạ Đáp ứng nhu cầu trong nớc và đủ sức mạnh trên thị trờngquốc tế, thúc đẩy kinh tế cả nớc tăng trởng và ổn định, giải quyết đợc mối quan

l-hệ giữa lạm phát, tăng trởng kinh tế và việc làm Chất lợng tín dụng còn thể hiệntính an toàn cao của hệ thống Ngân hàng Tín dụng Ngân hàng đảm bảo đợc chấtlợng thì khả năng thanh toán chi trả rất cao, tránh đợc rủi ro hệ thống - loại rủi ro

đáng ngại nhất đối với mọi Ngân hàng quốc gia vì hệ thống Ngân hàng nằm ởtrung tâm của phản ứng dây chuyền, mỗi biến động nhỏ của hệ thống Ngân hàng

sẽ bị khuếch đại thành biến động lớn cho nền kinh tế

Tín dụng Ngân hàng có vai trò to lớn đối với sự phát triển của nền kinh tế.Nâng cao chất lợng tín dụng làm cho hệ thống Ngân hàng lớn mạnh, đáp ứngyêu cầu quản lý vĩ mô, thúc đẩy nền kinh tế phát triển hoà nhập với cộng đồngquốc tế

1.3.2 Các chỉ tiêu biểu hiện của chất lợng tín dụng

1.3.2.1 Các chỉ tiêu định lợng

* Các chỉ tiêu về huy động vốn

- Lợng vốn huy động hàng năm

- Cơ cấu nguồn vốn huy động đợc ( vốn ngắn hạn, vốn trung hạn; vốn huy

động qua tiền gửi, trái phiếu , kỳ phiếu; vốn uỷ thác tài trợ phát triển)

* Các chỉ tiêu về sử dụng vốn

- Doanh số cho vay, doanh số thu nợ, mức d nợ tín dụng

dộng huy vốn Tổng

nợ D vốn

dụng sử số

Chỉ tiêu này cho phép đánh giá chất lợng hoạt động tín dụng của ngânhàng, chỉ tiêu này càng lớn thì chất lợng tín dụng càng cao.

* Chỉ tiêu về an toàn vốn tín dụng

nợ d Tổng

n

ạ h

á qu nợ Tổng n

ạ h

á qu nợ lệ

Tỷ 

Đến kỳ trả nợ nếu bên vay không trả đợc nợ mà không đợc ngân hàng điềuchỉnh kỳ hạn trả nợ, gia hạn nợ thì số nợ đó sẽ bị chuyển thành nợ quá hạn Nợquá hạn là điều không mong muốn của ngân hàng Các ngân hàng luôn cố gắnggiảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống Các ngân hàng có tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng d nợ

>7% đợc xem là ngân hàng có chất lợng tín dụng yếu kém Tỷ lệ nợ quá hạn dới5% lbiểu hiện chất lợng tín dụng tôt

* Chất lợng tín dụng thể hiện ở chỉ tiêu vòng quay vốn tín dụng.

Vòng quay vốn tín dụng = Vòng quay vốn tín dụng tăng lên tức là nguồn vốn vay Ngân hàng đã luânchuyển nhanh, tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất và lu thông hàng hoá Vớimột lợng vốn nhất định nhng do tốc độ quay vòng cao đã đáp ứng nhu cầu vốncho các doanh nghiệp Mặt khác, Ngân hàng có nguồn vốn để tiếp tục tái đầu t,tăng cờng cho vay ngắn hạn và thực hiện các dịch vụ khác cho các doanh nghiệp

* Chất lợng tín dụng đánh giá qua chỉ tiêu lợi nhuận

Không thể đánh giá chất lợng tín dụng cao nếu khoản tín dụng không manglại lợi nhuận cho Ngân hàng Trong kinh doanh tín dụng phải thực hiện lãi suấtdơng có nghĩa là lãi suất đầu ra phải cao hơn lãi suất đầu vào cộng với các chiphí nghiệp vụ ngân hàng Nguồn thu từ hoạt động kinh doanh là nguồn thu chủyếu để Ngân hàng tồn tại và phát triển

- Tổng số việc làm tạo ra từ dự án có sử dụng nguồn vốn tín dụng

- Hoạt động tín dụng ngân hàng thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội tăng thunhập cho ngời lao động, nâng cao năng suất lao động , trình độ chuyên nghiệpchỉ có thể đợc biểu hiện qua các chỉ tiêu định tính

1.3.3 Những nhân tố ảnh hởng đến chất lợng tín dụng

1.3.3.1 Các nhân tố thuộc về các Ngân hàng thơng mại

* Tình hình huy động vốn

13

Muốn nâng cao chất lợng tín dụng thì Ngân hàng phải đáp ứng đủ về mặt sốlợng vốn cho các doanh nghiệp Trong thực tế hiện nay, nguồn vốn pháp địnhcủa các Ngân hàng quá nhỏ bé, các Ngân hàng muốn có đủ vốn thỏa mãn nhucầu vốn cho các doanh nghiệp thì đòi hỏi Ngân hàng phải huy động vốn tiềmtàng trong nền kinh tế Nguồn vốn huy động bao gồm tiền gửi của các tổ chứckinh tế xã hội và tiền gửi dân c Ngân hàng cung cấp tín dụng cho các doanhnghiệp tơng đối ổn định, đảm bảo sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệpbình thờng liên tục, các doanh nghiệp làm ăn có lãi hoàn trả vốn vay Ngân hàng

đợc cả gốc và lãi

* Chất lợng thẩm định tín dụng và quy trình cho vay

Thẩm định tín dụng là khâu quan trọng nhất quyết định đến chất lợng tíndụng Làm tốt công tác thẩm định tín dụng có nghĩa là xác định chính xác hiệuquả đầu t vốn: vốn vay đợc doanh nghiệp sử dụng nh thế nào, khả năng tài chính

và uy tín của doanh nghiệp, thái độ của doanh nghiệp đối với các khoản nợ đếnhạn

Khi quyết định cho vay, Ngân hàng phải tính toán cân nhắc, vừa đảm bảoquy định của chế độ tín dụng hiện hành vừa thực hiện đầu t vốn có hiệu quả Tr-

ớc khi ký duyệt cho vay phải tính đến sự an toàn của vốn vay, khả năng hoàn trảcủa vốn vay khi đến hạn, khả năng sinh lời của vốn tín dụng v.v Thực hiện tốtquy trình cho vay trong tất cả các bớc từ điều tra thẩm định, quyết định cho vay,phát tiền vay và xử lý thu hồi nợ, hạn chế điều bất lợi xảy ra nhằm đảm bảo antoàn vốn vay

* Công tác tổ chức hoạt động Ngân hàng

Để các Ngân hàng hoạt động có hiệu quả linh hoạt, Ngân hàng cần cụ thểhóa và sắp xếp các bộ phận phòng ban liên quan một cách khoa học trên cơ sởtôn trọng nguyên tắc tín dụng quản lý đợc tài sản nợ và tài sản có của Ngânhàng Các bộ phận cũng nh từng bộ phận cần đợc phân định rõ chức năng, nhiệm

vụ và cần phải có trách nhiệm hoàn thành nhiệm vụ đợc giao, thoả mãn nhu cầucủa khách hàng Đây là cơ sở để nghiệp vụ tín dụng lành mạnh Do khả năng rủi

ro trong kinh doanh tín dụng xảy ra cao hơn các loại hình kinh doanh khác nêncần có sự phối hợp giữa các bộ phận trong Ngân hàng cũng nh đặt mối quan hệvới các cấp chính quyền, công an, toà án, viện kiểm soát.v.v , tạo điều kiệnquản lý vốn tín dụng có hiệu quả

* Chất lợng cán bộ

Con ngời đóng vai trò quan trọng, là yếu tố quyết định đến sự thành bạitrong quản lý vốn tài sản của Ngân hàng nói chung và từng hoạt động tín dụngNgân hàng nói riêng Hoạt động của Ngân hàng ngày càng phát triển và đa dạng,

sử dụng các phơng tiện làm việc tiên tiến và hiện đại Việc tuyển chọn cán bộphải đảm bảo cả về đạo đức lẫn về nghiệp vụ chuyên môn, khả năng ứng dụng vàtiếp thu khoa học tiên tiến

Trình độ cán bộ quản lý điều hành và cán bộ tín dụng hạn chế sẽ làm giảmchất lợng thẩm định tín dụng, không đánh giá đợc chính xác hiệu quả vốn vay,không có biện pháp xử lý kịp thời khi có tình huống bất lợi xảy ra.

* Thông tin tín dụng

Thông tin là yếu tố không thể thiếu trong công tác quản lý nói chung vàthông tin tín dụng là yếu tố cơ bản trong quản lý tín dụng Trên cơ sở nhữngthông tin đã thu thập đợc, ngời quản lý có thể ra những quyết định đúng đắn vềviệc đầu t tín dụng hoặc biện pháp cần thiết liên quan đến việc theo dõi quản lýthu hồi nợ

Nguồn cung cấp thông tin có thể từ nhiều nguồn khác nhau - từ bên trong

và bên ngoài hệ thống Muốn thu thập lợng thông tin nhanh, chính xác và toàndiện thì đòi hỏi phải có bộ phận tổng hợp phân tích và xử lý thông tin, loại trừnhững thông tin nhiễu Chất lợng của thông tin ảnh hởng trực tiếp đến khoản chovay, vì vậy chất lợng thông tin càng cao thì khả năng phòng ngừa rủi ro tronghoạt động kinh doanh càng lớn

* Kiểm tra kiểm soát nội bộ

Công tác này giúp cho cán bộ quản lý điều hành công việc theo đúng cơchế, quy chế và đúng pháp luật Mặt khác nắm đợc sai sót lệch lạc trong hoạt

động tín dụng tại chi nhánh, từ đó có biện pháp khắc phục kịp thời thông quakiểm tra kiểm soát, đảm bảo cho hoạt động của Ngân hàng thông suốt an toàn cóhiệu quả, đảm bảo lợi ích của Ngân hàng Có chế độ thởng phạt nghiêm minh,nâng cao chất lợng kiểm tra kiểm soát nội bộ sẽ góp phần không nhỏ vào việc

đảm bảo chất lợng tín dụng

1.3.3.2 Các nhân tố về phía khách hàng

Vốn tự có của doanh nghiệp quá ít, nhiệm vụ kinh doanh lớn, vốn vay quánhiều, doanh nghiệp không có khả năng tự chủ về tài chính rất dễ bị động trongsản xuất kinh doanh, vì vậy nợ đến hạn không có khả năng thanh toán ngay.Năng lực quản lý kinh doanh của khách hàng hạn chế, việc lập các phơng

án kinh doanh không phù hợp, thực tế không dự kiến hết biến động của thị trờngnên bị thua lỗ trong kinh doanh, dẫn đến khả năng trả nợ kém

Khách hàng sử dụng vốn vay sai mục đích hoặc sử dụng vốn ngắn hạn vào

đầu t tài sản cố định hoặc kinh doanh bất động sản không thể thu hồi vốn kịpthời để hoàn trả nợ đúng hạn

Nếu khách hàng sản xuất kinh doanh thuận lợi có lãi khách hàng trả nợ đợc

chủ yếu của nền kinh tế đợc hình thành trên cơ sở đó Từng bộ phận, ngành,doanh nghiệp xây dựng kế hoạch phát triển sản xuất kinh doanh của mình, cân

đối tài chính xác định mức vốn cần vay Ngân hàng Trong khi đó, các Ngânhàng đầu t vốn cho ai? sản xuất cái gì? đều dựa vào chỉ tiêu kinh tế của Nhà nớc

* Chính sách tiền tệ

Là một chính sách vĩ mô, là linh hồn của hoạt động Ngân hàng Nó tác

động mạnh mẽ đến toàn bộ hoạt động của nền kinh tế và Ngân hàng Khi xâydựng và điều hành chính sách tiền tệ phải chủ động trong mối quan hệ với cácchính sách vĩ mô khác nh chính sách tài chính quốc gia, chính sách xuất nhậpkhẩu, chính sách đối ngoại

Chính sách tín dụng là bộ phận của chính sách tiền tệ bao gồm cả hai khâutạo vốn và sử dụng vốn, tăng tín dụng phù hợp với nhu cầu tăng trởng kinh tế vàmục tiêu kiềm chế lạm phát Khi chính sách tiền tệ thay đổi nó ảnh hởng đếnchất lợng tín dụng

* Môi trờng pháp lý

Pháp luật tạo hành lang an toàn cho hoạt động tín dụng Pháp luật có quy

định về hoạt động tín dụng, bắt buộc mọi chủ thể trong quan hệ tín dụng phảituân theo, phải thực hiện tốt nghĩa vụ và đợc bảo vệ quyền lợi Nếu hệ thốngpháp luật không đồng bộ, thực thi pháp luật cha nghiêm sẽ tạo ra kẽ hở trongquản lý tín dụng, gây ra lừa đảo chụp giật vốn vay của Ngân hàng hoặc việc làmsai trái của cán bộ Ngân hàng sẽ ảnh hởng không tốt đến chất lợng tín dụng

* Quản lý kinh tế ở tầm vĩ mô

Việc quản lý phải theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế, mô hình toàn diện,pháp luật nghiêm minh và đồng bộ, nghiên cứu dự báo kinh tế chuẩn xác, phâncấp quản lý kinh tế giữa trung ơng và địa phơng rõ ràng Có nhiều cán bộ giỏitrong quản lý điều hành làm cho nền kinh tế phát triển cao có hiệu quả và ổn

định, là điều kiện tốt để nâng cao chất lợng tín dụng

ngân hàng Nhà Nớc huyện Gia Lâm với hoạt động chủ yếu là huy động tiền gửi

và cho vay ngắn-trung hạn

NHCT Chơng Dơng với địa bàn kinh doanh chính tại huyện Gia Lâm Ngânhàng đã không ngừng đa dạng hoá các dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của kháchhàng đồng thời phát triển kinh tế trên địa bàn Ngoài nghiệp vụ nhận, cho vay,ngân hàng còn thực hiện các nghiệp vụ cho thuê, cầm cố, bảo lãnh, thanh toánquốc tế, kinh doanh ngoại tệ,chi trả kiều hối, chuyển tiền qua mạng

Từ số lợng ít khách hàng ban đầu, ngân hàng đã mở rộng quan hệ với nhiềucác nhân tổ chức thuộc mọi thành phần kinh tế khác nhau Trong đó, khách hàngchủ yếu là các tổ chức kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, giaothông-vận tải, thơng mại dịch vụ, bu chính viễn thông các cá nhân, hộ gia đìnhgửi tiền hoặc có nhu cầu vay vốn trong lĩnh vực công thơng nghiệp nói chung

Từ một chi nhánh có quy mô, nguồn vốn huy động khi mới thành lập chỉ có

13 tỷ đồng, nay đã lên tới 2.513,2 tỷ đồng, tổng d nợ năm thành lập là 5,7 tỷ

đồng nay đã lên tới 1.481 tỷ Lúc đầu, Ngân hàng chỉ có 334 khách hàng giaodịch trong đó có 80 khách hàng vay vốn nay đã có 2.580 khách hàng giao dịchtrong đó có 1.890 khách hàng vay vốn

Từ năm 2003 đến 2005 Ngân hàng công thơng Chơng Dơng liên tục đợcthống đốc ngân hàng Nhà nớc Việt Nam tặng bằng khen và xếp loại giỏi vềthành tích hoạt động kinh doanh ngân hàng Tháng 5/ 2003, Ngân hàng đợc nângcấp từ Ngân hàng hạng 2 lên thành Ngân hàng hạng 1

2.1.1.2 Cơ cấu tổ chức

Để tiến hành hoạt động kinh có hiệu quả bộ máy tổ chức của ngân hàng đợcphân thành các phòng ban, các quỹ tiết kiệm, các chi nhánh phụ thuộc Mỗi bộphận lại có chức năng riêng và chịu sự quản lý của ban giám đốc.Cơ cấu tổ chứccủa NHCT Chơng dơng đợc thể hiện qua sơ đồ sau:

p.thanh toán xnk

p.tiếp thị tổng

hợp

p.tổ chức hành chính

p.thông tin

điện toán

2.1.2 Khái quát tình hình hoạt động của NHCT Chơng Dơng

Qua hơn 10 năm đổi mới, kinh tế đã đạt đợc những thành tựu bớc đầu, tốc

độ tăng trởng kinh tế trên 10%, sản xuất công nông nghiệp phát triển, nhiều mặthàng có giá trị đợc xuất khẩu Nền kinh tế, chính trị ổn định là môi trờng thận lợithu hút vốn đợc đầu t nớc ngoài Cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch theo hớng tíchcực, giảm dần tỷ trọng công nông nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp

Với mục tiêu “ Giải pháp nâng cao chấtphát triển an toàn hiệu quả” ngân hàng đã từng bớc đẩymạng hoạt động, mở thêm quỹ tiết kiệm, tìm kiếm khách hàng, tăng d nợ tíndụng đồng thời nâng cao chất lợng tín dụng

Trên địa bàn có nhiều chi nhánh ngân hàng khác nhau cùng hoạt động Do

đó cạnh tranh ngày càng găy gắt về lãi suất huy động, lãi suất cho vay, các loạihình dịch vụ Đây là khó khăn , trở ngại đối với ngân hàng , đồng thời cũng làthách thức để ngân hàng vơn lên, tự hoàn thiện chính mình

2.1.2.1 Công tác huy động vốn

Trong hoạt động kinh doanh của NHTM thì huy động vốn đợc xem là mộttrong những khâu trọng yếu Với phơng châm “ Giải pháp nâng cao chất nhận gửi để cho vay”

Nghiệp vụ huy động vốn tại ngân hàng đợc thực hiện dới nhiều hình thức

đa dạng nh nhận gửi tiết kiệm của các cá nhân, tổ chức với nhiều kỳ hạn: 3tháng,6 tháng , 12 tháng đợc trả lãi trớc hoặc trả lãi sau Ngoài ra, ngân hàng cònphát hành kỳ phiếu bằng đồng nội tệ để tăng thêm nguồn vốn dài hạn cho ngânhàng

Sử dụng nhiều biện pháp huy động vốn, trong những năm qua ngân hàng

Nguồn vốn huy động tăng trởng khá, cơ cấu nguồn vốn từng bớc có sự thay

đổi hợp lý, đa dạng các nguồn tiền gửi, đảm bảo tính ổn định lâu dài Tuy nhiên,năm 2003- 2004 nguồn vốn huy động về tốc độ tăng có dấu hiệu giảm so với tốc

độ tăng của năm 2002- 2003, vì trong năm chỉ số giá cả tăng liên tục đã ảnh ởng đến tâm lý khách hàng gửi tiền, muốn đầu t vốn vào các hình thức khác sinhlời hơn Việc đấu giá đất đai đã thu hút một lợng tiền lớn vào ngân sách khôngqua kênh ngân hàng, chơng trình phần mềm cho các sản phẩm huy động vốn chahoàn chỉnh kịp thời theo nhu cầu thị trờng

h-Đối với nguồn tiền gửi Doanh nghiệp: Chiếm tỷ trọng lớn đạt 66,67% tổngnguồn vốn, đây là nguồn vốn có chi phí rẻ nhng thờng xuyên không ổn định

Đối với nguồn tiền gửi dân c: Đây là nguồn tiền gửi có tính chất ổn định vàlâu dài, nhng hiện nay tại Chi nhánh nguồn vốn này đang bị mất thị phần dochính sách lãi suất của NHCT Việt nam trong một thời gian dài cha sát với thị tr-ờng Tại địa bàn của Chi nhánh có rất nhiều NHTM mở Chi nhánh và điểm giaodịch mới có nhiều chính sách cạnh tranh hơn, có nhiều sản phẩm, dịch vụ ngânhàng hấp dẫn, và nhiều hình thức khuyến mại phong phú bên cạnh đó địa điểmcác ngân quĩ tiết kiệm của Chi nhánh hầu hết thuê của nhà dân, cha đợc khangtrang, hiện đại cha hấp dẫn đợc mọi đối tợng khách hàng

Đến 31/12/2005 tổng nguồn vốn huy động đạt 3128 tỷ đồng tăng 293.6 tỷ

đồng( tăng 10%) so với năm trớc

Qua cơ cấu nguồn vốn huy động cho thấy tiển gửi doanh nghiệp tại ngânhàng chiếm tỉ trọng lớn, tuy nhiên từ năm 2003 đến năm 2005 thì tỉ lệ tăngkhông đáng kể, thậm chí năm 2004 tỉ lệ tiền gửi còn giảm 7% Một phần donguồn vốn của chi nhánh đợc tăng trởng mạnh qua các năm, phần khác do trongnăm chỉ số giá cả tăng liên tục đã ảnh hởng đến tâm lý khách hàng gửi tiền,muốn đầu t vào các hình thức khác sinh lời hơn Đây là nguồn vốn có chi phí

rẻ nhng không ổn định, chính sách cạnh tranh và tiếp thị cũng hết sức khó khăn.Nguồn tiền gửi dân c tăng mạnh đáng kể Năm 2004 tỉ lệ tăng là 98.5% so vớinăm 2003 Và năm 2005 tỉ lệ tăng là 10% Tuy tốc độ tiền gửi của dân c năm

2004 tăng đáng kể tuy nhiên sang năm 2005 có sự chững lại Nguyên nhân do

địa bàn của Chi nhánh có rất nhiều NHTM mở Chi nhánh và điểm giao dịch mới,

19

có nhiều chính sách cạnh tranh hơn, có nhiều sản phẩm, dịch vụ ngân hàng hấpdẫn, và có nhiều hình thức khuyến mại phong phú bên cạnh đó địa điểm các quỹtiết kiệm của chi nhánh hầu hết thuê của nhà dân, cha đợc khang trang, hiện đạicha hấp dẫn đợc mọi đối tợng khách hàng Có thể thấy tình trạng này qua cácnăm vẫn cha giải quyết triệt để cho nên Chi nhánh cần có nhiều biện pháp nhằmkhắc phục tình trạng này.

2.1.2.2 Hoạt động cho vay của NHCT Chơng Dơng.

Sử dụng vốn “ Giải pháp nâng cao chấtan toàn- hiệu quả” là phơng châm hoạt động của NHCT

Ch-ơng DCh-ơng Ngân hàng thực hiện đầu t tín dụng cho mọi thành phần kinh tế, đápứng nhu cầu vốn lu động và vốn cố định cho khách hàng Trong những năm quaquan hệ tín dụng của ngân hàng đợc mở rộng Việc tập hợp thông tin, đánh giá,phân loại khách hàng đợc thực hiện thờng xuyên đã tạo ra sự gắn bó giữa ngânhàng với khách hàng Nhờ đó d nợ tín dụng liên tục tăng trởng lành mạnh quacác năm

Bảng 2 Tình hình tín dụng theo thành phần kinh tế

100 tỷ đồng) D nợ bình quân đạt 1.600 tỷ.

Năm 2004, tiếp tục thực hiện chỉ đạo của NHCT Việt Nam về nâng cao chấtlợng tín dụng Ngay từ đầu năm, Chi nhánh đã xây dựng chiến lợc định hớnghoạt động tín dụng và đề ra các giải pháp cụ thể trong điều hành hoạt động tíndụng Thờng xuyên tiến hành phân tích đánh giá, phân loại khách hàng, nắm bắtthực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính, năng lực quản lý

điều hành của từng khách hàng, đa ra hội đồng tín dụng xét duyệt hạn mức tíndụng của từng khách hàng vay vốn Giữ vững và từng bớc tăng thị phần đối vớingành hàng, khách hàng có tình hình tài chính sản xuất kinh doanh ổn định, sảnphẩm có tính cạnh tranh cao, tình hình tài chính lành mạnh, vay trả sòng phẳng,

đợc xác định là khách hàng chiến lợc

Năm 2004 d nợ bình quân đạt 1.600 tỷ đồng, đạt chỉ tiêu kế hoạch giao và

định hớng của Chi nhánh, nợ quá hạn không phát sinh, d nợ luôn nằm trong tầmquản lý và kiểm soát của Chi nhánh

- Cho vay Ngắn hạn: D nợ đạt 770 tỷ đồng, tăng so với năm 2003 là 92 tỷ

Năm 2005, ngân hàng nâng cao chất lợng công tác thẩm định, tăng cờngkiểm tra giám sát chặt chẽ các khoản vay, tuân thủ đúng quy trình tín dụng Cáckhoản vay hội tụ đầy đủ các điều kiện tín dụng theo qui định của NHNN và hớngdẫn của NHCT Việt Nam Vì vậy trong 3 năm 2003, 2004, 2005 Chi nhánhkhông phải chuyển nợ quá hạn một món vay mới nào.

Thực hiện nghiêm túc chỉ tiêu d nợ NHCT Việt Nam giao, Chi nhánh kiềmchế tăng trởng d nợ nóng, tập trung chú trọng vào chất lợng tín dụng và xử lý nợtồn đọng Năm 2005 d nợ bình quân đạt 1.577 tỷ đồng, tuy cha đạt chỉ tiêu kếhoạch giao và định hớng của Chi nhánh, nhng nợ quá hạn không phát sinh, nợgia hạn giảm dần, d nợ luôn nằm trong tầm quản lý và kiểm soát của Chi nhánh.Cơ cấu d nợ đã có chuyển dịch tích cực, chú trọng mở rộng tín dụng ngắn hạn

đối với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh có quy mô vừa và nhỏ, các doanhnghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu, các hộ t nhân cá thể, có khả năng cạnh tranhcao, có tài sản bảo đảm, có phơng án khả thi

D nợ cho vay trung và dài hạn đợc tập trung đầu t chủ yếu vào 3 tổng công

ty lớn đó là Tổng công ty bu chính viễn thông, tổng công ty điện lực và tổngcông ty dầu khí, đây là những khách hàng có năng lực tài chính mạnh, giữ vị tríthen chốt trong nền kinh tế có khách hàng chiến lợc với sức cạnh tranh cao

2.1.2.3 Về chất lợng tín dụng:

Trong năm 2005 một mặt vừa làm tốt công tác thẩm định các khoản vaymới đúng quy trình và nguyên tắc, mặt khác Chi nhánh đã thành lập Ban thu hồicông nợ do đ/c giám đốc làm trởng ban, đ/c phó giám đốc phụ trách kinh doanhlàm phó ban cùng các đ/c trởng phòng kinh doanh và các cán bộ tín dụng cókinh nghiệm, luôn tích cực, bám sát trong việc thu hồi các khoản nợ quá hạn, nợkhó đòi, xử lý các khoản nợ xấu và thu hồi nợ đã xử lý rủi ro cụ thể:

Thu hồi nợ tồn đọng: 3.998 triệu đồng

Trong đó: thu nợ nội bảng là 321 triệu đồng

Thu nợ ngoại bảng là 3.677 triệu đồng

Tỷ lệ nợ quá hạn/ tổng d nợ là 0%

2.1.2.4 Hoạt động kinh doanh đối ngoại.

Những biến động chính trị và kinh tế thế giới nêu trên đã tác động không nhỏ đến hoạt động kinh doanh đối ngoại và thanh toán quốc tế của NHCTChơng Dơng Với những cố gắng, nỗ lực làm tốt chính sách khách hàng, sự vận dụng uyển chuyển và điều hành tốt quy định của NHCT Việt Nam, nên hoạt

động kinh doanh đối ngoại đạt đợc kết quả tốt Cụ thể:

a) Nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ:

Doanh số mua bán các loại ngoại tệ chủ yếu năm 2005:

- Mua đồng USD: 78,9 triệu USD, bán đồng USD 78,4 triệu bằng 110%

so với năm 2004

- Mua đồng Yên Nhật: 972 triệu JPY, bán đồng JPY 972 triệu bằng 150% so với năm 2004

- Mua, bán đồng EUR: 6 triệu EUR

Ngoài việc kinh doanh ngoại tệ đáp ứng cho thanh toán XNK, Chi nhánh còn kinh doanh một số loại ngoại tệ khác nh Bảng Anh, Dollả úc mang lại lợi nhuận là 738 triệu đồng tăng 29% so với năm 2004

b) Nghiệp vụ thanh toán quốc tế năm 2005

- Mở đợc 533 L/C nhập khẩu với trị giá 65,6 triệu USD, thực hiện 86 L/

C xuất khẩu với trị giá 3,74 triệu USD

- Nhờ thu nhập khẩu 212 bộ chứng từ, trị giá 6,4 triệu USD

- Phát hành 384 th bảo lãnh trong và ngoài nớc với trị giá 103 tỷ VND

và 2 triệu USD

- Tổng phí dịch vụ thu đợc năm 2005 đạt 5.882 triệu đồng Trong đó chinhánh thu phí dịch vụ từ TTTM và phí bảo lãnh đạt 4.184 triệu đồng

2.1.2.5 Kết quả kinh doanh

Nhờ mức tăng trởng nhanh về vốn huy động, cho vay và các khoản thu dịch

vụ phí nên lợi nhận trong năm 2005 đạt 37,4 tỷ đồng tăng 16,079 tỷ đồng so vớinăm 2004 Năm 2005 Chi nhánh luôn chấp hành nghiêm chỉnh chế độ kế toánthống kê, đảm bảo tính trung thực, hợp lệ, hợp pháp của các chứng từ Nghiệp vụ

kế toán đợc thực hiện tốt, các giao dịch đợc xử lý chính xác, nhanh chóng, antoàn không để xảy ra sai sót, nhầm lẫn

Chất lợng công tác thanh toán bù trừ, điện tử và thanh toán liên ngânhàng tại chi nhánh ngày càng cao, các chứng từ thanh toán điện tử đi, đến đều đ-

ợc thanh toán chính xác kịp thời Trong năm 2005, số lợng giao dịch chuyển tiền

cụ thể:

- Chuyển tiền trong hệ thống: 13.775 món, trị giá 12.063 tỷ đồng

- Chuyển tiền ngoài hệ thống: 13.345 món, trị giá 4.580 tỷ đồng

- Chi trả kiều hối: 290 món trị giá 540.000 USD

- Chuyển tiền ngoại tệ đi: 600 món trị giá 30.207.000 USD

- Chuyển tiền ngoại tệ đến: 900 món trị giá 37.302.000 USD

2.1.2.6 Công tác tiền tệ kho quỹ.

- Tổng thu, chi tiền mặt VND đạt 2.216 tỷ đồng, tốc độ tăng 11% sovới năm 2004 Bội thu tiền mặt 326 tỷ đồng

- Tổng thu, chi tiền mặt ngoại tệ đạt 13.918.000 USD

Trong những năm gần đây bộ phận tiền tệ kho quỹ có nhiều tiến bộ, độingũ cán bộ cũng có những bớc chuyển mình trong tác phong phục vụ kháchhàng với thái độ nhiệt tình chu đáo, chấp hành nghiêm chỉnh các quy trình thuchi tiền mặt đảm bảo thu nhanh, thu đủ, chính xác kịp thời Công tác điều hoàtiền mặt cũng luôn đợc chú trọng, đảm bảo đúng mức tồn quỹ tiền mặt VND và

23

Ngoại tệ, nhng vẫn đáp ứng khả năng chi trả kịp thời cho khách hàng mà không

NHCTCD luôn quan tâm tới chất lợng tín dụng mà đặc biệt là chất lợng tíndụng đối với DNNN vì đây là nhóm khách hàng chính, đem lại phần lớn lợinhuận cho ngân hàng

2.2.1 Tình hình tín dụng ngắn hạn đối với DNNN

2.2.1.1 Tình hình tín dụng ngắn hạn theo thành phần kinh tế

NHCTCD chú trọng việc đáp ứng nhu cầu vốn lu động cho nền kinh tế.Nhìn vào bảng thống kê tình hình tín dụng ngắn hạn ta có thể thấy doanh số chovay vẫn tăng trởng đều qua các năm

Bảng 4 Tình hình tín dụng ngắn hạn theo thành phần kinh tế

Doanh số cho vay DNNN năm 2004 là 1346,757 tỷ đồng, tăng 332,584 tỷ

đồng so với năm 2003 Năm 2005 doanh số cho vay DNNN đạt 1432,96 tỷ đồng,tăng 86,203 tỷ đồng tốc độ tăng 64% so với năm trớc Tỷ trọng doanh số chovay đối với DNNN trong 3 năm luôn chiếm xấp xỉ 80% tổng doanh số cho vayngắn hạn