Khái quát chung về quyền con người, quyền cơ bản của công dân

Bởi vì pháp luật là phương diện hàng đầu chính thức hóa giá trị xã hội của quyền con người, là công cụ sắc bén của nhà nước trong việc bảo vệ quyền lợi của con người, pháp luật tạo ra cơ

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I Khái quát chung về quyền con người, quyền cơ bản của công dân 1

1 Khái niệm 1

2 Mối quan hệ 2

II Vấn đề quyền con người, quyền cơ bản của công dân và trách nhiệm của cơ quan nhà nước xong sự việc trên 2

1 Quyền con người, quyền cơ bản của công dân trong trường hợp trên đã bị xâm phạm 3

2 Trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong vụ việc trên 5

KẾT LUẬN 8

TÀI LIỆU THAM KHẢO 9

MỞ ĐẦU

Quyền con người là phạm trù chính trị- pháp lý, sự ra đời của quyền con người gắn liền với các cuộc cách mạng dân chủ tư sản lật đổ chế độ phong kiến, xã hội thân dân thế kỉ XVII,XVIII Trong các điều kiện thực hiện đảm bảo quyền con người như chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục và pháp luật, thì pháp luật chiếm vị trí, vai trò quan trọng hàng đầu Bởi vì pháp luật là phương diện hàng đầu chính thức hóa giá trị xã hội của quyền con người, là công cụ sắc bén của nhà nước trong việc bảo vệ quyền lợi của con người, pháp luật tạo ra cơ sở pháp lý để công dân đấu tranh các quyền và lợi ích hợp pháp của mình Cũng vì lẽ tự nhiên đó, quyền con người, quyền cơ bản của công dân luôn được tôn trọng và bảo đảm

NỘI DUNG

I Khái quát chung về quyền con người, quyền cơ bản của công

dân

1 Khái niệm

1.1 Quyền con người

Các quyền con người được hiểu đó là những quyền mà pháp luật cần phải thừa nhận đối với tất cả các thể nhân Đó là quyền tối thiểu mà các cá nhân phải có, những quyền mà các nhà lập pháp không được xâm hại

Quyền con người là những quyền tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế Ở Việt Nam, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân luôn được tôn trọng và bảo đảm

Các quyền con người được thế giới thừa nhận, bảo vệ và được tuyên bố trong nhiều văn kiện pháp lí quốc tế như: Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền năm 1948, Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966, Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội, văn hóa năm 1966 Từ đây có thể phân chia quyền con người thành hai nhóm là: Các quyền dân sự, chính trị; các quyền kinh tế, chính trị, văn hóa Tính phổ biến, tính không thể

chuyển nhượng, tính không thể phân chia, tính liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau

là bốn đặc trưng cơ bản của quyền con người

1.2 Quyền cơ bản của công dân.

Quyền cơ bản của công dân là quyền của công dân được quy định trong Hiến pháp, điều chỉnh những quan hệ đặc biệt quan trọng giữa công dân và nhà nước, là cơ sở tồn tại của cá nhân và hoạt động bình thường của xã hội Quyền cơ bản của công dân có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với công dân và nhà nước; nó là cơ sở để nhà nước quy định các quyền cụ thể của công dân

Các quyền cơ bản của công dân bao gồm các quyền cơ bản về chính trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục, các quyền tự do dân chủ và tự do cá nhân

Ở Việt Nam, các quyền cơ bản của công dân về chính trị gồm có: quyền tham gia quản lí nhà nước và xã hội, quyền bầu cử, ứng cử, quyền khiếu nại,

tố cáo Các quyền cơ bản của công dân về kinh tế - xã hội gồm có: quyền lao động, quyền sở hữu, quyền tự do kinh doanh, quyền xây dựng nhà ở, quyền bình đẳng nam nữ, quyền hôn nhân và gia đình, quyền được hưởng chế độ bảo vệ về sức khoẻ, quyền được học tập, lao động, giải trí của thanh niên, quyền được bảo vệ, chăm sóc, giáo dục của trẻ em, quyền được ưu đãi của thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sỹ, quyền được giúp đỡ của người già, người tàn tật, trẻ mồ côi không nơi nương tựa Các quyền cơ bản của công dân về văn hoá, giáo dục gồm có: quyền học tập, quyền nghiên cứu khoa học

và hoạt động sáng tạo Các quyền cơ bản về tự do dân chủ và tự do cá nhân của công dân gồm có: quyền tự do ối lại, cư trú, quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, quyền được thông tin, quyền hội họp, lập hội biểu tình, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, quyền bất khả xâm phạm về thân thể, quyền bí mật thư tín, điện thoại, điện tín, quyển bất khả xâm phạm về chỗ ở

2 Mối quan hệ

Quyền con người và quyền cơ bản của công dân là hai phạm trù rất gần gữi nhưng không đồng nhất với nhau Cách mạng Tư sản đã đưa con người từ

địa vị những thần dân và pháp điển hóa cá quyền con người dưới hình thức các quyền công dân Về bản chất, quyền công dân chính là những quyền con người được nhà nước thừa nhận và áp dụng cho công dân của mình Không phải ai cũng được hưởng quyền công dân của một quốc gia và hệ thống pháp luật về quyền công dân giữa các quốc gia có sự khác nhau Quyền con người

có phạm vi chủ thể rộng hơn quyền công dân và được pháp luật quốc tế bảo

vệ bên cạnh pháp luật quốc gia

Ở Việt Nam, quyền con người gắn chặt với quyền công dân và thể hiện trong các quyền công dân,Quyền con người, quyền cơ bản của công dân luôn được chú trọng Cùng với việc ghi nhận trong các bản hiến pháp qua nhiều năm, Đảng và Nhà nước ta còn thi hành nhiều chính sách để đảm bảo quyền con người và quyền cơ bản của công dân được thực hiện Công cuộc này đã đạt được những thành tựu nhất định, ngày một hướng tới xây dựng một đất nước giàu mạnh, dân chủ, văn minh Khoản 1 Điều 14 Hiến pháp năm 2013

đã quy định “Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ , đảm bảo theo Hiến pháp và pháp luật” Để làm được điều này đòi hỏi các cơ quan có thẩm quyền, các nhà chức trách phải thật sự có trách nhiệm

II Vấn đề quyền con người, quyền cơ bản của công dân và trách

nhiệm của cơ quan nhà nước xong sự việc trên

Thành phố H là một thành phố lớn, tập trung đông dân cư Thời gian gần đây, môi trường bao quanh hầu hết các khu vực trong thành phố đều bị ô nhiễm bụi và khí độc hại Số liệu quan trắc tại các trạm đặt trên một số tuyến đường cho kết quả: nồng độ bụi mịn cao hơn cao hơn nhiều lần mức được WHO khuyến cáo Sự việc này đã gây ảnh hưởng tới sức khỏe và đời sống người dân Sự việc trên đã xâm phạm đến quyền cơ bản của con người, của công dân đó là quyền được sống, quyền bảo vệ sức khỏe của mình và cộng

đồng Vấn đề này đòi hỏi cơ quan nhà nước phải vào cuộc để có những biện pháp bảo vệ sức khỏe của người dân

1 Quyền con người, quyền cơ bản của công dân trong trường hợp trên đã bị xâm phạm.

Việt Nam là một quốc gia có nền văn hiến lâu đời, có truyền thống bảo

vệ các giá trị nhân văn trong đó có quyền con người Ngay trong Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã trang trọng dành phần đầu cho quyền con người thiêng liêng và bất khả xâm phạm lần đầu tiên xuất hiện trong Tuyên ngôn độc lập năm 1766 của nước Mỹ “Tất cả mọi người sinh ra đều bình đẳng Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể chối cai được, trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” Với ý thức sâu sắc như vậy, chúng ta luôn tôn trọng và đặt vấn đề quyền con người, quyền công dân lên trên hết mà trước đó là quyền sống Quyền sống là yếu tố tiên quyết để cho con người phát triển Con người là tổng hòa các mối quan hệ của xã hội, để phát triển trong cá lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa thì trước đó cần phải được sống trong một môi trường trong lành

Trong Tuyên bố Stockholm của Liên Hợp Quốc, Nguyên tắc 1 đã thiết lập nền tảng mói quan hệ giữa quyền con người với môi trường, rằng “ con người có cả quyền cơ bản về tự do, bình đẳng và điều kiện sống tối thiểu trong môi trường trong lành” Môi trường tự nhiên là mái nhà thứ hai của con người môi trường trong lành là môi trường sạch, không bị ô nhiễm, suy thoái, giúp con người phát triển lành mạnh Quyền được sống trong môi trường trong lành là quyền và mong muốn của tất cả mọi người ở hiện tại và cả tương lai Quyền về môi trường là một trong những quyền quan trọng được khẳng định trong nhiều văn kiện như: Tuyên ngôn toàn thế giới về quyền con người năm 1948, Tuyên ngôn về môi trường và phát triển năm 1992…

Như vậy việc môi trường không khí bao quanh thành phố H đều bị ô nhiễm và

khí thải độc hại, vi phạm Khoản 2 Điều 38 Hiến pháp 2013 “Nghiêm cấm các

hành vi đe dọa cuộc sống, sức khỏe người khác và cộng đồng” và Điều 43 Hiến pháp 2013 “ Mọi người có quyền được sống trong môi trường trong lành và có nghĩa vụ bảo vệ môi trường”

Tác hại của ô nhiễm bụi

Theo một nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới WHO và cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế IARC, có một mối tương quan tỷ lệ thuận giữa mức độ ô nhiễm khói bụi với tỷ lệ người mắc ung thư

Cụ thể hơn, mật độ PM10 trong không khí tăng lên 10 µg/m3 thì đồng nghĩa tỷ lệ mắc ung thư sẽ tăng lên 22% Mật độ PM2.5 tăng thêm 10 µg/m3 thì tỷ lệ mắc ung thư phổi tăng tới 36%

PM2.5 và PM10 đi vào đường hô hấp khi con người hít thở thế nhưng mức độ xâm nhập lại khác nhau tùy theo kích thước hạt bụi Nếu PM10 đi vào

cơ thể sẽ gây ra kích ứng cho mắt, mũi và cổ họng thường sẽ không dễ đến được phổi thì PM2.5 lại nguy hiểm hơn vì chúng bé tới mức có thể luồn lách vào các túi phổi, tĩnh mạch và xâm nhập vào hệ tuần hoàn máu

Ở mức độ tiếp xúc bình thường, các loại bụi mịn này sẽ khiến cho người khỏe mạnh có thể bị ngạt mũi, viêm họng, viêm phế quản Còn khi tích tụ lâu ngày chúng sẽ làm tăng nguy cơ phát bệnh ở hệ hô hấp, hệ tim mạch, hệ tuần hoàn và cả hệ sinh sản của con người Các chuyên gia y tế đã đưa ra những cảnh báo về tác hại của bụi mịn như sau:

PM2.5 là nguyên nhân gây nên hiện tượng máu khó đông, nhiễm độc máu khiến cho hệ tuần hoàn bị ảnh hưởng nghiêm trọng, làm suy nhược hệ thần kinh, gây ra các bệnh về tim mạch

Bụi mịn khi đi vào cơ thể sẽ làm giảm chức năng của phổi, gây viêm phế quản mãn tính, gây ra hen suyễn và ung thư phổi Với các bệnh nhân đã bị phổi từ trước sẽ khiến cho bệnh tình trầm trọng hơn và tăng nguy cơ tử vong Bụi mịn cũng là nguyên nhân gây nhiễm độc máu nhau thai, khiến thai chậm phát triển, sinh ra bị thiếu cân, nguy cơ cao mắc các bệnh thần kinh và

tự kỷ

Chuyên gia của Cơ quan Bảo vệ môi sinh Mỹ (EPA) cũng nhận định, hạt PM2.5 chứa nhiều kim loại nặng có khả năng gây ung thư hoặc tác động đến DNA gây đột biến gen

Giáo sư Sudha Seshadri - Trung tâm Y khoa Beth Israel Deaconess và Trường Y Đại học Boston nhận định, bụi mịn và ô nhiễm không khí cũng có ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động của não bộ, làm tăng nguy cơ đột quỵ và chứng suy giảm trí nhớ đặc biệt ở người trung niên

Các hạt bụi siêu mịn cũng là tác nhân gây nên chứng rối loạn tâm lý

Có thể thấy rằng, những hạt bụi mịn vô cùng nhỏ nhưng lại có những ảnh hưởng vô cùng nguy hiểm đến sức khỏe của con người

Bất kể ai cũng đều có quyền được sống, quyền được bảo vệ sức khỏe Vậy mà sức khỏe của cộng đồng đang bi đe dọa bởi ô nhiễm bụi và các khí thải độc hại Như vậy, quyền con người nói chung cũng như quyền cơ bản của công dân ở thành phố H nói riêng đã không được đảm bảo Câu hỏi đặt ra ở đây là trách nhiệm của vụ việc thuộc về ai và cần có những biện pháp giải quyết như thế nào?

2 Trách nhiệm của nhà nước trong trường hợp trên

Vấn đề ô nhiễm bụi và khí thải độc hại là vấn đề vô cùng nghiêm trọng

và cấp thiết vì nó ảnh hưởng trực tiếp sức khỏe và đời sống của người dân Vai trò của các cơ quan Nhà nước trong vấn đề này là vô cùng nghiêm trọng

Điều 63 Hiến pháp quy định: “Nhà nước có chính sách bảo vệ môi trường; quản lý, sử dụng hiệu quả, bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên; bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học; chủ động phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu Nhà nước khuyến khích mọi hoạt động bảo

vệ môi trường, phát triển, sử dụng năng lượng mới, năng lượng tái tạo Tổ chức, cá nhân gây ô nhiễm môi trường, làm suy kiệt tài nguyên và suy giảm

đa dạng sinh học phải bị xử lý nghiêm và có trách nhiệm khắc phục, bồi thường thiệt hại”.

Để bảo vệ môi trường các cơ quan chức năng cần tuyên truyền, giáo dục người dân nâng cao ý thức tự giác bảo vệ môi trường, trở thành thói quen sinh hoạt hàng ngày

Hiện nay, chúng ta đang phát động và xây dựng thành phố, khu dân cư, thôn xóm xanh - sạch - đẹp, văn minh, điều này phải xuất phát từ những việc nhỏ nhất như giáo dục người dân không xả rác ra đường, nơi công cộng, không được viết bậy, vẽ bậy…

Trong trường hợp người dân không chấp hành, cố tình vi phạm thì cần

có chế tài xử lý nghiêm, giống như một số quốc gia trong khu vực đã áp dụng

từ lâu

Bên cạnh đó, để nâng cao trách nhiệm và nghĩa vụ bảo vệ môi trường không chỉ người dân mà các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cũng phải chấp hành các quy định hiện hành trong lĩnh vực bảo vệ môi trường

Mọi hành vi gây ô nhiễm môi trường, xả thải chất độc hại chưa qua xử lý

ra môi trường, “nhập khẩu” rác công nghiệp, nội tạng động thực vật không đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm cần bị phát hiện, xử lý nghiêm Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống của chúng ta Chính phủ đã ban hành hàng loạt các văn bản pháp luật nhằm xử lý, răn đe những tổ chức,

cá nhân có hành vi làm tổn hại đến môi trường Cùng với đó, Hiến pháp năm

2013 cũng quy định rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của cả người dân và cơ quan quản lý Nhà nước với môi trường Một nền kinh tế phát triển bền vững là nền kinh tế tận dụng được các nguyên vật liệu có giá thành vừa phải thậm chí là rất thấp, song quá trình sản xuất lại tạo ra các sản phẩm “xanh”, đáp ứng hiệu quả nhu cầu và mong muốn của con người mà không làm cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, không gây ô nhiễm môi trường

Đó chính là sự thể hiện hiệu quả việc nâng cao ý thức, thực hiện nghĩa

vụ và trách nhiệm và cũng là thể hiện đạo đức của mỗi cá nhân, tổ chức trong

xã hội, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái cộng đồng

KẾT LUẬN

Bất luận là vấn đề gì thì con người vẫn là chủ thể cao quý nhất, họ sinh

ra đã được hưởng các quyền lợi, họ xứng đáng được sống trong một môi

trường lành mạnh đảm bảo cho sức khỏe Vì vậy nhà nước cũng như tất cả mọi người cần phải đưa ra các biện pháp để bảo vệ quyền lợi của công dân, để

họ được hưởng các quyền cơ bản của công dân

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giao trình Luật Hiến pháp (Trường Đại học Luật Hà Nội)

2 Hiến pháp Việt Nam năm 1992, năm 2013

3 Tác phẩm “Tuyên ngôn độc lập” năm 1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh

4 Hỏi đáp về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân – PGS.TS

5 Bộ luật Hình sự năm 2015

6 Luận án Quyền con người được sống trong môi trường trong lành theo Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 – Vũ Tú Linh

7 Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao và Lã Khánh Tùng (đồng chủ biên) (2010), Giáo trình lý luận và Pháp luật về Quyền con người, NXB Đại học quốc gia, Hà Nội

8 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (1948), “Tuyên ngôn toàn thế giới về quyền con người”, Giới thiệu các văn kiện quốc tế về quyền con người, NXB Lao động-Xã hội, tr.48-54