Tiểu luận kết thúc học phần Tư Tưởng Hồ Chí Minh

Tiểu luận kết thúc học phần Tư Tưởng Hồ Chí Minh đề tài Tư tưởng Hồ Chí Minh về đặc điểm, nhiệm vụ trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam giá trị lý luận và thực tiễn tư tưởng của Hồ Chí Minh.

198710001 ad 1

1 Tính cấp thiết của đề tài - CS HT TT TH HE HT go ]

2 Mục đích và nhiệm vu nghien CUU cc ccccesccceceecessesesneeeeecessnsesnseeeeeeees 2

3 Đối tượng và phạm vỉ nghiên cứu . 2 - + SE sEEerkrkrkrkesere 2

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu - <5 sssssessseeea 2

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn đề tài - - ST HE 2

I Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đặc điểm, nhiệm vụ của thời kỳ quá độ Đi) 8/140/19 €8.) 0004.00.01 4

1 Đặc điỂnm - - tt HT HT T1 1111110101111 111111111 4

1.1 Thực trạng cua thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nưóc ta 4

H Giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chi Minh về đặc điểm, nhiệm

vụ của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam . Q Q nnnnnssnssHHHh re 1]

1 Giá trị lý WA occ cccccsccscsesscsesccscsesscatsscscsessestsscacsesasansscasstsnsateveasanens 12

2 Giá trị thực tiỄn -c- +css 1T ST TH HT TT HT TT TH TT ng 13 KẾT LUẬNN 5 S1 191 1 1 1119111 111111111111 1111111111111 neo 15

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Nước Việt Nam ta đã trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, đã có những giai đoạn và cột mốc quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến sự phôn vinh và phát triển của đất nước Một trong số đó là thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Trước

đây Liên Xô và một số nước đã rất thành công khi xây dựng một hệ thông xã hội

chủ nghĩa thì việc Việt Nam đi theo con đường của những người đi trước cũng là lẽ hiển nhiên Tuy nhiên sau sự sụp đồ của Liên Xô và các nước Đông Âu năm 1989 thì một câu hỏi lớn được đặt ra là: “Liệu Việt Nam có đi theo vết xe đồ của Liên Xô

2”, Ngay tại thời điểm đó vấn đề đi lên chủ nghĩa xã hội đã trở thành một chủ đề cho

mọi người tranh luận Những thế lực thù địch “thừa nước đục thả câu” xuyên tạc và chống phá, tiêm nhiễm những suy nghĩ tiêu cực cho mọi người về chế độ chủ nghĩa

xã hội, một số người trong hàng ngũ cách mạng cũng vì vậy mà mông lung, thiếu lập trường, nghi ngờ tính đúng đắn của chủ nghĩa xã hội và cho rằng đó là sai lầm

khi đi theo chủ nghĩa Mác-Lênin Dù vậy Người vẫn quyết định tin tưởng tuyệt đối

vào chủ nghĩa Mác-Lênin và lựa chọn con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua

chế độ tư bản chủ nghĩa Liệu Hỗ Chí Minh có quá mạo hiểm không? Đề giải đáp

cho câu hỏi này chúng ta cần hiểu rõ tư tưởng Hồ Chí Minh về đặc điểm và nhiệm

vụ trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Chính vì vậy em đã quyết định lựa chọn chủ đề “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đặc điểm, nhiệm vụ trong thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam - giá trị lý luận và thực tiễn” để có thể hiểu

rõ và sâu hơn quan điêm của Người về thời kỳ này

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu: Mục đích của đề tài là giúp chúng ta hiểu rõ hơn tư tưởng của Hồ Chí Minh về đặc điểm, nhiệm vụ trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội để từ đó hiểu được lý do vì sao Việt Nam có được như ngày hôm nay và khang định vị thế quan trọng của con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong việc hình

thành và phát triển Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Nhiệm vụ nghiên cứu: Hệ thống hóa lại Việt Nam trong thời kỳ quá độ về đặc điểm và nhiệm vụ từ đó phân tích tư tưởng của Hỗ Chí Minh và đưa ra những đánh giá, giá trị lý luận và thực tiên của đê tài

3 Đối tượng và phạm vỉ nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Đề tài được đặt ra để ta có thể nghiên cứu sâu và chỉ

tiết về tính chất và đặc điểm của thời kỳ quá độ cũng như nhiệm vụ lịch sử của thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu về tư tưởng của Hồ Chí Minh tại Việt

Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội những năm 1954-1969

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin để tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh từ đó vận dụng

Phương pháp nghiên cứu: phân tích, tông hợp trong đó phương pháp phân tích là phương pháp chủ đạo

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn đề tài

Ý nghĩa lý luận: đề tài giải quyết được những thắc mắc được đặt ra về việc lý

do vì sao Người lựa chọn theo con đường xã hội chủ nghĩa và những tư tưởng của Người trong những vần đề vê đặc điểm và nhiệm vụ của thời kỳ này

Y nghĩa thực tiễn: Nắm rõ được con đường mà Người đã định ra cho Việt Nam đồng thời có thể hiểu được quá độ lên xã hội chủ nghĩa là một chặng đường lâu dài và nhân dân ta ngày nay phải cùng với Đảng tiếp tục xây dựng đất nước, phát triên các vân đê về kinh tê, chính trị, văn hóa, tư tưởng cho chủ nghĩa xã hội

NỘI DUNG

I Noi dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đặc điểm, nhiệm vụ của thời kỳ quá độ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Thời kỳ quá độ: Là thời kỳ đan xen giữa cái cũ và cái mới Cái cũ đã bị đánh bại nhưng chưa bị tiêu diệt hoàn toàn, còn có điều kiện phục hồi trở lại Cái

mới thì mới ra đời chưa đủ thực lực chiến thang hoàn toàn cái cũ Bản chất nhất của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là tính đan xen giữa cái cũ và cái mới trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Tính chất cơ bản nhất của thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là gay go phức tạp, lâu dài nhắc nhở chúng ta không được chủ quan, nóng vội, duy ý chí

1 Đặc điểm

1.1 Thực trạng của thời kỳ quả độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Nước ta lúc bấy giờ đang phải chịu hậu quả nghiêm trọng do chiến tranh để lại, đang trong quá trình khôi phục, hàn gắn vết thương chiến tranh, vừa phát triển kinh tế, vừa thực hiện chính sách xã hội Kèm theo đó là các tệ nạn xã hội diễn biến phức tạp nhất là tệ quan liêu, tham nhũng làm mất lòng tin của dân đối với chế độ

xã hội mới Đồng thời sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống của một

bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức là nguy cơ của một Đảng cầm quyên

Chủ nghĩa để quốc và âm mưu diễn biến hòa bình hòng xóa bỏ chủ nghĩa xã

hội với các chiêu bài dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, dân tộc là lực cản cho quá trình phát triên của dân tộc

Từ sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Việt Nam tạm thời chia hai miền: miền Bắc và miền Nam Miền Nam tiếp tục cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân; miền Bắc vừa bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, vừa làm hậu phương lớn cho cách mạng miền Nam Đảng ta xác định rõ: Đặc điểm lớn nhất của miễn Bắc, xét về kinh tế, là từ nền sản xuất nhỏ, nông nghiệp lạc hậu, quá

độ lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa Những thành tựu của miền Bắc trong những năm chống Mỹ, cứu nước đã thực sự xứng đáng là hậu phương lớn của miền Nam và có vai trò quyết định nhất đến toàn bộ hai nhiệm

vụ chiến lược của cách mạng cả nước: Giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc

và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc

Các nhà kinh điển đều khăng định tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ

lên chủ nghĩa xã hội và chỉ rõ vị trí lịch sử, nhiệm vụ đặc thù của nó trong quá trình vận động phát triển của hình thái kinh tế — xã hội cộng sản chủ nghĩa

2.2 Đặc điểm

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, có hai con đường quá độ lên xã hội chủ nghĩa đó là quá độ trực tiếp và quá độ gián tiếp Trước hết là con đường quá

độ trực tiếp, con đường này áp dụng cho những nước tư bản chủ nghĩa phát triển ở trình độ cao đi thắng lên chủ nghĩa xã hội Con đường thứ hai là con đường quá độ gián tiếp dành cho những nước tiền tư bản hoặc những nước tư bản trung bình lên chủ nghĩa xã hội Như V.I.Lênin cho rằng, những nước này có nên kinh tế lạc hậu, yếu kém, chưa trải qua thời kỳ phát triển của chủ nghĩa tư bản cũng có thế đi lên chủ nghĩa xã hội được trong điều kiện cụ thể nào đó nhất là trong điều kiện Đáng kiểu mới của giai cấp vô sản nắm quyền lãnh đạo (trở thành đảng cầm quyên) và được một hay nhiều nước tiên tiễn giúp đỡ

Vận dụng lý luận cách mạng không ngừng, lý luận về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội cua chu nghia Mac - Lénin, xuat phát từ đặc điểm thực tiễn Việt Nam,

Hỗ Chí Minh khắng định: “Con đường cách mạng Việt Nam là tiễn hành giải phóng dân tộc, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, tiến dần lên chủ nghĩa xã

hội” Đây là loại hình guá độ gián tiếp, phù hợp với đặc điểm của Việt Nam Bởi lẽ Việt Nam là một nước nông nghiệp lạc hậu, kinh tế thiếu ôn định với một xã hội

thuộc địa nửa phong kiến đã vùng lên giành được độc lập dân tộc tự do dân chủ đi lên chủ nghĩa xã hội mà không cần đi qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa Về

cơ bản việc bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa chính là: “bỏ qua việc xác lập vị trí thông tri cua quan hé san xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa, nhưng tiếp thu,

kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, đặc biệt về khoa học và công nghệ, dé phat trién nhanh luc lượng sản xuất, xây dựng nên

kinh tế hiện đại” Hỗ Chí Minh đã cụ thê và làm phong phú thêm lý luận Mác - Lênin

về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Theo chủ tịch Hồ Chí Minh, khi bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, nước ta có một đặc điểm lớn nhất là Việt Nam từ một nước nông nghiệp lạc hậu, kinh tế nghèo nàn với tỷ lệ nông dân chiếm hơn 90% dân số nhưng lại quyết định chọn con đường mạo hiểm là đi thăng lên con đường chủ nghĩa xã hội mà không cân thông qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa Chính đặc điểm này đã chỉ phối toàn bộ quá trình đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội và làm nảy sinh ra nhiều mâu thuẫn Trong

đó mâu thuẫn cơ bản của thời kỳ quá độ là mâu thuẫn giữa nhu câu phát triển ngày càng cao của đất nước theo xu hướng tiến bộ và thực trạng kinh tế - xã hội quá thấp kém của nước ta Việt Nam thời bấy giờ là một đất nước còn khá mới nên điều cần phải làm trước mắt chính là tập trung phát triển đất nước về mọi mặt, mọi góc cạnh trong kinh tế, chính tri, văn hóa, xã hội Tuy nhiên thực trạng kinh tế xã hội tại Việt Nam lúc bấy giờ chính là một rào cản to lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của đất nước Nên kinh tế của chúng ta tại thời điểm đó còn nghèo nàn, lạc hậu,

không đủ điều kiện để phát triển như các nước lớn trên thế giới, xã hội còn nhiều bất

cập tình trạng nhân dân không biết chữ còn nhiều gây cản trở khó khăn trong việc

đưa đất nước phát triển Chính điều này đã làm cho thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt nam gặp rất nhiều khó khăn

Vốn dĩ có xuất phát đặc biệt và bản chất của nước Việt Nam ta cũng không giống các nước đã từng theo chủ nghĩa xã hội nên thời kỳ đi lên chủ nghĩa xã hội của ta có những đặc điểm riêng khác biệt vì vậy ta không thê bị rập khuôn một cách máy móc bởi những nhiệm vụ của các nước đã trải qua thời kỳ tư bản chủ nghĩa Nếu như nội dung cơ bản của thời kỳ quá độ ở các nước xã hội chủ nghĩa đã qua chủ nghĩa tư bản phát triển là cải biến những cơ sở của chủ nghĩa tư bản thành chủ nghĩa

xã hội thì ở nước ta đồng thời với việc cải biến những cơ sở hiện có thành những cơ

sở của chủ nghĩa xã hội, lại phải chuẩn bị tiền đề vật chất cần thiết cho sự phát triển của chủ nghĩa xã hội Như Lênin đã nói: ” Một nước càng lạc hậu mà lại phải- do những bước ngoắt ngoéo của lịch sử - bắt đầu làm cách mạng xã hội chủ nghĩa, thì nước đó càng gặp khó khăn"

Vận dụng những quan điểm cơ bản mà V.I.Lênin đã nêu ra về đặc điểm thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội ở “những nước tiểu nông”, Đảng ta và nhân dân ta đã có những thành quả bước đầu trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, bảo vệ độc lập tự do của Tổ quốc Nhưng khoảng thời gian 1975-1985, chúng ta đã phạm một số sai lầm, trong đó có biểu hiện chủ quan, nóng vội, giản đơn, nhất là về quản lý kinh tế: Đó là quá chú trọng hai thành phân kinh tế là quốc doanh và tập thê một cách hình thức, thực hiện quá lâu cơ chế tập trung quan liêu, hành chính bao cấp của Nhà nước; nhận thức chưa đúng quan điểm của V.I.Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nền kinh tế hàng

hoá nhiều thành phân, kinh tế đan xen nhau trong thời kỳ quá độ do đó đã biến

chế độ sở hữu toàn dân và tập thể trở nên trừu tượng, hình thức bề ngoài, nhiều tư liệu sản xuất chung của xã hội, nhất là đất đai trở nên không có chủ cụ thê Đó là một trong những nguyên nhân làm triệt tiêu các động lực, các tiềm năng của toàn dân ta, của đất nước ta và không phát huy hết nội lực, không tranh thủ được sự hợp

tác quốc tế Vì vậy, kinh tế - xã hội đã lâm vào trì trệ, khủng hoảng

Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI đánh dấu sự mở đầu chính thức công cuộc đôi mới đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đảng ta xác định đúng

đắn, bắt đầu từ đôi mới tư duy lý luận, nhất là tư duy kinh tế Đổi mới toàn diện

nhưng có trọng điểm đúng: Trên cơ sở ỗn định, phát triển kinh tế, cải thiện từng bước đời sống nhân dân, đồng thời và từng bước đôi mới hệ thống chính trị để phát triển đất nước đúng định hướng xã hội chủ nghĩa

Chúng ta đã có nhận thức ngày càng rõ hơn về “thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội”,

cé thé thay rõ những bước cụ thê hoá về phát triển “bỏ qua giai đoạn tư bản chủ

nghĩa” Đường lỗi đối mới của Đảng ta đã khẳng định đó là “bỏ qua chế độ tư bản

chủ nghĩa” Đến Đại hội IX, Đáng ta nhận thức rõ hơn nữa: “bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, tức là bỏ qua việc xác lập vị trí thống tri cua quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tâng tư bản chủ nghĩa nhưng tiếp thu, kế thừa những thành tựu mà nhân loại

đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, đặc biệt về khoa học và công nghệ để phát triên nhanh lực lượng sản xuât, xây dựng nên kinh tê hiện đại”

2 Nhiệm vụ

Chủ tịch Hồ Chí Minh khăng định: Phải tạo ra những điều kiện cần và đủ về

cơ sở vật chất; đông thời, Đảng phải “lãnh đạo toàn dân thực hiện dân chủ mới, xây dựng điều kiện để tiễn lên chủ nghĩa xã hội” Trong đó, “nhiệm vụ quan trọng nhất của chúng ta là phải xây dựng nên tảng vật chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội tiến dần lên chủ nghĩa xã hội, có công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, có văn hóa

và khoa học tiên tiễn Trong quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa, chúng ta phải cải tạo nên kinh tế cũ và xây dựng nên kinh tế mới, mà xây dựng là nhiệm vụ chủ chốt

và lâu đài”

Theo Hồ Chí Minh, thực chất của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước

ta là quá trình cải biến nền sản xuất lạc hậu thành nền sản xuất tiên tiễn, hiện đại Thực chât của quá trình cải tạo và phát triên nên kinh tê quôc dân cũng là cuộc đầu

tranh giai cấp gay go phức tạp trong điều kiện mới, khi mà nhân dân ta hoàn thành

cơ bản cách mạng dân tộc dân chủ, so sánh lực lượng trong nước và quốc tế đã có những biến đôi Điều này đòi hỏi phải áp dụng toàn diện các hình thức đấu tranh cả

về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội nhăm chống lại các thế lực đi ngược lại con đường xã hội chủ nghĩa

Theo Hồ Chí Minh, do những đặc điểm và tính chất quy định, quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một quá trình dần dần, khó khăn, phức tạp và lâu dài

Nhiệm vụ lịch sử của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam bao gồm hai nội dung lớn:

- Xây dựng nên tảng vật chất và kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, xây dựng các tiền đề về kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng cho chủ nghĩa xã hội để biến nước ta

từ một nước nông nghiệp lạc hậu thành nước có công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, có khoa học và văn hóa tiên tiến

- Cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hop cai tạo và xây dựng, trong

đó lấy xây dựng làm trọng tâm, làm nội dung cốt yếu nhất, chủ chốt, lâu dài

Hỗ Chí Minh cũng nêu ra những nhiệm vụ cụ thê đối với từng lĩnh vực trong cuộc sông như: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Trong đó Hồ Chí Minh cũng phân tích rõ:

- Về chính trị, phải xây dựng được chế độ dân chủ vì đây chính là bản chất

của chủ nghĩa xã hội Theo Hồ Chí Minh muốn xây dựng được chế độ này ta phải chống tất cả các biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, trước hết ở trong Đảng, trong bộ máy chính quyên từ cấp cơ sở đến Trung ương Đồng thời phải bồi dưỡng giáo dục

dé nhân dân có tri thức, xóa bỏ cảnh mù chữ, phát triển tri thức để có đủ khả năng

làm chủ chế độ xã hội

- Về kinh tế, trong bôi cảnh nên kinh tế nước nhà vẫn còn nghèo nàn lạc hậu

Hồ Chí Minh xác định nhiệm vụ quan trọng nhất của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội là phải cải tạo lại nên kinh tê cũ, xây dựng nên kinh tê mới có nên công nghiệp