Nhà thơ Tố Hữu trong bài thơ “Tâm sự” đã từng viết: “Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim lầm lỡ để trên đầu Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu”
Trang 1Họ tên: Trần Thị Lệ
MSSV: K38.601.063
Đề bài: Bi kịch của nhân vật An Dương Vương trong tác phẩm “ Truyện An Dương Vương và Mị Châu -Trọng Thủy”
1) Mở bài:
Nhà thơ Tố Hữu trong bài thơ “Tâm sự” đã từng viết:
“Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim lầm lỡ để trên đầu
Nỏ thần vô ý trao tay giặc
Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu”
Bốn câu thơ gợi nhắc ta xót xa nhớ về câu chuyện dân gian huyền hoặc lớp sương mù huyền ảo của trí tưởng tượng dân gian nhưng lại đầy bi kịch trong lịch sử dân tộc Đó là câu chuyện về truyền thuyết An Dương Vương, Mị Châu và Trọng Thủy.Truyền thuyết về An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy là một trong những truyền thuyết tiêu biểu và hấp dẫn trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam bởi trước hết nó mang trong mình nét hiện thực cũng như nét huyền thoại thời Âu Lạc.Cha con An Dương Vương vì chủ quan, mất cảnh giác mà bị mắc mưu cha con Triệu Đà để cuối cùng dẫn tới bi kịch tan vỡ tình yêu của Mị Châu- Trọng Thủy , bi kịch nước mất nhà tan của An Dương Vương Trải qua hàng ngàn năm, tác phẩm vẫn giữ nguyên giá trị của nó cũng như đã khơi nguồn cho những cảm hứng thi ca Sức sống trường tồn của truyện không chỉ nằm trong câu chuyện bi kịch thấm thía mà hơn hết nó mang giá trị từ ý nghĩa mang tính nhân văn, từ bi kịch mất nước của An Dương Vương để qua đó thấy được bài học cảnh giác với âm mưu xâm lược của kẻ thù
2) Thân bài
a Khái quát:
Đặc điểm thể loại truyền thuyết:
- Các sự kiện, nhân vật lịch sử được xây dựng theo xu hướng lí tưởng hóa
- Hòa quyện giữa yếu tố lịch sử và yếu tố tưởng tượng thần kì
- Nhân vật trong truyền thuyết là nhân vật lịch sử, có lí lịch rõ ràng, có hành động, việc làm cụ thể đôi khi có cả lời nói (như lời nói của thần Kim Quy, An Dương Vương, Mị Châu, Trọng Thủy)
- Cốt truyện đơn giản, ít tình tiết, xây dựng theo hướng mở nút, thắt nút
- Gắn với lễ hội dân gian, các di tích, văn hóa
- Lưu truyền trong đời sống cộng đồng
Cốt lõi lịch sử của truyện: Nguyên Thủ tướng Phạm Văn Đồng, trong một bài viết về các Vua
Hùng đã nêu một ý kiến khá xác đáng: “Truyền thuyết dân gian thường có một cái lõi là sự thực lịch sử, mà nhân dân qua nhiều thế hệ đã lý tưởng hóa gửi gắm vào đó tâm tình thiết tha của mình cùng với thơ và mộng ” (Báo Nhân dân ngày 29/4/1969) Ta thấy “Cốt lõi lịch sử” của
truyện là việc An Dương Vương xây thành Cổ Loa và sự thật là sự thất bại của Âu Lạc trước sự xâm lược của Triệu Đà Cái cốt lõi ấy đã được dân gian làm cho sinh động, hấp dẫn và độc đáo hơn qua việc lồng ghép những yếu tố kì ảo, thần kì vào chuyện xây thành, chế nỏ, chuyện về cái
chết của An Dương Vương và của Mị Châu, chi tiết về “Ngọc trai – giếng nước Việc thêm các
yếu tố kì ảo cho thấy được tấm lòng của nhân nhân đối với các nhân vật một thời lịch sử
Sơ lược hoàn cảnh sáng tác – xuất xứ: “Truyện An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy” là
truyền thuyết được kết hợp giữa yếu tố hư cấu và yếu tố lịch sử, ông cha ta đưa ra cách lí giải của riêng mình về nguyên nhân mất nước của Âu Lạc, bày tỏ quan điểm đánh giá và tình cảm đối
với An Dương Vương, Mị Châu, Trọng Thủy Tác phẩm được trích trong “Truyện Rùa Vàng” in
Trang 2trong quyển “Lĩnh Nam chích quái”(Những chuyện quái dị ở đất Lĩnh Nam) do Vũ Quỳnh và
Kiều Phú sưu tập, biên soạn bằng chữ Hán vào cuối thế kỉ XV
Tóm tắt ngắn gọn: Truyện kể về An Dương Vương là vua nước Âu Lạc, ông xây thành nhưng
xây đến đâu đổ đến đó, nhưng nhờ sự giúp đỡ của Rùa Vàng thì thành đã xây xong Khi trở về, Rùa Vàng còn cho vua một cái móng vuốt để làm nỏ thần Khi Triệu Đà đến xâm lược, An Dương Vương đã dùng nỏ thần để tiêu diệt đội quân của Triệu Đà Sau đó, Triệu Đà xin cầu hòa
và đã sang cầu hôn con gái của An Dương Vương là Mị Châu cho con trai của ông ta là Trọng Thủy An Dương Vương đồng ý lời cầu hôn và đã cho Trọng Thủy ở rể Trong thời gian ở rể Trọng Thủy đã lừa Mị Châu để lấy cắp nỏ thần và trở về nước Có được nỏ thần, Triệu Đà đem quân sang xâm lược Âu Lạc lần thứ hai, An Dương Vương ỷ có nỏ thần vẫn ngang nhiên ngồi đánh cờ, và kết quả là bị mất nước An Dương Vương đem Mị Châu chạy ra biển, ra đến biển thì
Rùa Vàng hiện lên nói "Kẻ ngồi sau lưng chính là giặc đó!" An Dương Vương nghe vậy liền rút
gươm ra đâm chết Mị Châu Còn ông thì đi xuống biển Về sau, xác Mị Châu biến thành ngọc, còn Trọng Thủy thương tiếc vợ nên đã nhảy xuống giếng tự tử Sau này, khi lấy nước giếng đó rửa với ngọc thì rất sáng
b Lí giải: Tác phẩm mang giá trị nội dung sâu sắc về quá trình hình thành nhà nước Âu Lạc cũng như
bi kịch nước mất, nhà tan của An Dương Vương và bi kịch tình yêu của Mị Châu- Trọng Thủy Với những sai lầm mà cha con An Dương Vương mắc phải đã dẫn tới bi kịch thấm thía trên Qua đó, nhân dân ta muốn nêu cao bài học vè tinh thần cảnh giác với những toan tính, âm mưu của kẻ thù, và hơn thế tấm oan tình của Mị Châu còn để lại cho người đời sau những bài học mang giá trị nhân văn sâu sắc
c Chi tiết:
Giới thiệu: An Dương Vương là nhân vật chính trong tác phẩm Đó là vua của nước Âu Lạc và
là người đã có công trong việc xây thành Cổ Loa, chế tạo nỏ thần, có công đánh thắng quân
Triệu Đà lần một khi chúng xâm lăng Nhưng ông cũng là người mắc nhiều sai lầm nghiêm trọng
trong việc giữ nước dẫn đến cảnh “Cơ đồ đắm biển sâu”
Bi kịch của nhân vật An Dương Vương
Bi kịch mất nước
- Sau chiến thắng, An Dương Vương không quan tâm đến việc củng cố lực lượng, không
dựa vào sức mạnh đoàn kết toàn dân để chống giặc mà lại ỷ vào vũ khí “Linh quang Kim Quy thần cơ” vào sự hỗ trợ của thần linh do đó không có kế sách để đề phòng.
- Trước quân Triệu Đà nhà vua tỏ ra lơ là mất cảnh giác, không nhận ra được dã tâm nham
hiểm của kẻ thù khi chúng xin hòa“Vua cả mừng, chia phía bắc sông Tiểu Giang cho Triệu Đà cai trị, phía nam thì thuộc nhà vua (nay thuộc sông Nguyệt Đức)”
- Vua nhận lời cầu hôn “Vua vô tình gả con gái là Mị Châu cho con trai Đà là Trọng Thủy” và cho Trọng Thủy ở rể mà không nghi ngờ hay giám sát đề phòng -> nhà vua mơ
hồ về bản chất ngoan cố, gian xảo của kẻ thù
- Chủ quan, khinh địch, thiếu sáng suốt Hay tin Triệu Đà phát binh đánh Âu Lạc nhưng
vua vẫn thản nhiên ngồi đánh cờ, chủ quan tự mãn “Vua cậy có nỏ thần, vẫn điềm nhiên đánh cờ, cười mà nói rằng: “Đà không sợ nỏ thần sao?””
- Sự nghiệp dựng nước, công lao xây thành, chế tạo vũ khí để giữ nước kết tinh từ trí tuệ,
mồ hôi, công sức của muôn dân, vì sai lầm nghiêm trọng của An Dương Vương, phút chốc tan tành, đất nước bị rơi vào tay giặc An Dương Vương phải bỏ cả thành trì để chạy
thoát thân, đem theo Mị Châu hi vọng giữ lại một chút hạnh phúc gia đình “Vua đặt Mị Châu ngồi đằng sau ngựa rồi cùng nhau chạy về phương Nam”
Trang 3 Bi kịch tan vỡ hạnh phúc gia đình
- Nhà vua chỉ nhận ra được sai lầm của mình khi khi thành Cổ Loa đã rơi vào tay giặc, cha con lâm vào bước đường cùng, phía sau là quân giặc, trước mắt lại là biển rộng mênh
mông, không có lối thoát, nghe tiếng “thét lớn” của thần Kim Quy“Kẻ ngồi sau lưng chính là giặc đó!” Nhận thấy sự phẫn nộ của thần linh trước sai lầm của cha con cũng như đau xót trước nỗi đau mất nước, hối hận muộn màng nhà “vua bèn tuốt kiếm chém
Mị Châu” và kết thúc cuộc đời mình “Vua cầm sừng tê bảy tấc, Rùa Vàng rẽ nước dẫn vua đi xuống biển”.
- Hành động tuốt gươm chém chết đứa con gái mà mình yêu thương cho thấy giữa lợi ích dân tộc và tình thân nhà vua đã đứng trên lợi ích, quyền lợi của dân tộc mà xử lí Về tình nhà, bản thân An Dương Vương phải gánh chịu bi kịch khi tuốt gươm trừng phạt kẻ phản bội là chính con gái yêu của mình, sự trừng phạt đó còn đau đớn hơn cái chết, bởi chính tay ông đã phá tan hạnh phúc gia đình, khiến cha con phải nhận lấy kết cục bi thảm Đây cũng chính là cách mà nhà vua tự trừng phạt mình do những sai lầm mà ông gây ra -> Hành động nghiêm khắc, vô cùng đau đớn của nhà vua trong hoàn cảnh ngặt nghèo, bi đát đầy bi kịch
d Sơ kết:
An Dương Vương là người đã có công trong việc xây dựng nên đất nước Âu Lạc Thế nhưng, nhân vật này cũng vì sự chủ quan lơ là, đánh mất bản thân mà đã dẫn đến bi kịch vô cùng thảm hại: nước mất nhà tan Qua đó, nhân dân muốn gửi gắm bài học lịch sử về tinh thần cảnh giác trước kẻ thù
Từ đó làm nổi bật nghệ thuật tài tình, độc đáo của ông cha ta trong việc kết hợp giữa yếu tố lịch
sử với yếu tố kì ảo khi xây dựng nên các nhân vật một thời của lịch sử dân tộc Truyện hấp dẫn không những ở cốt truyện mang tính lịch sử mà vì nó toát lên một thế giới văn hóa đậm đà bản sắc hương vị dân tộc Việt, một thế giới mà nhân dân gửi gắm những thông điệp nghệ thuật, tư tưởng nhân văn thông qua An Dương Vương, Mị Châu và Trọng Thủy
3) Kết bài :
Sức sống của Truyện An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy cho đến ngày hôm nay vẫn còn mãi, nó hiện diện hầu hết trong tủ sách mỗi gia đình, được các ông bà lấy đó làm bài học răng dạy con cháu về bài học mất nước, bài học từ sự mất cảnh giác để từ đó bảo vệ quê hương đất nước, bảo vệ quyền độc lập thiêng liêng và hạnh phúc gia đình Tác phẩm dọi sáng vào tâm hồn bao thế hệ độc giả bởi giá trị nội dung đặc sắc cùng nghệ thuật xây dựng độc đáo Câu chuyện mang đến cho chúng ta một cái nhìn khá toàn diện về con người và lịch sử dân tộc thời kì Âu Lạc thông qua viêc khắc họa ba nhân vật lịch sử một thời Qua đó, người đọc nhận ra được những giá trị nhân văn, bài học quý báu được đúc kết về mối quan hệ giữa bạn và thù, giữa nước và nhà…