Bài giảng Trắc địa đại cương: Chương 4 - Nguyễn Cẩm Vân

Bài giảng Trắc địa đại cương: Chương 4 Định hướng đường thẳng cung cấp cho người học những kiến thức như: Đánh dấu điểm trên mặt đất; Định hướng đường thẳng; Quan hệ giữa góc định hướng và góc bằng; Cấu tạo địa bàn và cách đo. Mời các bạn cùng tham khảo!

Chương 4 Định hướng đường thẳng

Giảng viên: Nguyễn Cẩm Vân

Nội Dung

Đánh dấu điểm trên mặt đất Định hướng đường thẳng Quan hệ giữa góc định hướng và góc bằng

Cấu tạo địa bàn và cách đo 4

1 2 3

4.1 Đánh dấu điểm trên mặt đất

Mốc bê tông Sào tiêu Cọc gỗ

4 -6 cm

30-50 cm

10 cm

50 cm

10 cm

50 cm

4.2 Định hướng đường thẳng

• Khái niệm:

Định hướng đường thẳng là góc hợp bởi

hướng chuẩn và hướng của đường thẳng đó

• Hướng chuẩn:

 Hướng bắc của kinh tuyến thực, kinh

tuyến từ, kinh tuyến giữa

 Hướng dương của trục Ox trên hệ tọa độ vuông góc phẳng

1 Góc phương vị thực và độ hội tụ kinh

tuyến

a Góc phương vị thực

- Góc phương vị thực

- Kí hiệu: Aij

- AMN =ANM +1800

M

N

AMN Bắc

ANM

S

N

B

N

φ φ d

γ

Xích đạo

O

Đông

Tây

Bắc

Nam

ASB = ᵞ – Góc thu hẹp kinh tuyến – độ gần kinh

tuyến P

P’

SA

d





Xét tam giác vuông OSA:

SA = AO tg(90-ᵠ) = R.ctgᵠ



 tg

R AS

R

tg

 

b Độ hội tụ kinh tuyến



R

d

54 0 '

3438

Nhận xét:

-Khi đo đạc ở khu vực nhỏ coi đường kinh tuyến tại mọi điểm trên mặt đất là song song và bỏ qua γ

- Các điểm thuộc đường xích đạo thì có φ=0 0 thì γ=0

-Các điểm ở hai cực φ=90 0 thì γ=

-Các điểm nằm trên cùng 1 vĩ tuyến thì các kinh tuyến càng xa nhau thì γ càng lớn



2.Góc phương vị từ và độ từ thiên

a.Góc phương vị từ

• Đường sức từ tại một điểm được coi là kinh tuyến từ đi qua điểm đó

• Góc phương vị từ

• Kí hiệu: m

• m= 0-3600

b Độ từ thiên

• Tại mọi điểm, kinh tuyến thực và kinh

tuyến từ lệch nhau một góc δ gọi là độ từ thiên

A=m+ δ

Độ từ thiên đông Độ từ thiên tây

3 Góc định hướng

• Hướng chuẩn được chọn là kinh tuyến

giữa trong múi chiếu Gauss hoặc trục tung của lưới tọa độ

• Góc định hướng

• Kí hiệu α

M

N

aMN

d

Ký hiệu: a

a = 00  

mMN



aT = aN ± 180 0

a = A ± 

a = m + d ±  Quan hệ giữa: A, m & a

AMN

4.3.Quan hệ góc bằng và góc định hướng

1 Tính góc bằng từ các góc định hướng

aBA



aBA -aBC =  A

B

C

aBC

2 Tính chuyền góc định hướng

a Góc bằng ở bên phải hướng đường

chuyền

A

B

C

D

E

aAB

aBC

aCD

aDE

β 1

β 2

β 3 Chiều đo

α C = α đ + n.180º - Σ β i

i = 1 n

b Góc bằng ở bên trái hướng đường

chuyền

A

B

C

D

E

aAB

aCD

α C = α đ - n.180º + Σ β i

i = 1 n

β 1 aBC

β 2

β 3 aDE

Chiều đo

α < 0 cộng thêm 360º

α > 360º trừ đi 360º

4.4.Cấu tạo địa bàn

2- Vòng độ

3- Cần hãm

5- Hộp địa bàn

4- Đường ngắm chuẩn

0

180 1- kim nam châm

Đo Góc phương vị từ bằng địa bàn

mMNaMN

M

N

Bắc