Luận văn quản lý hoạt động truyền dạy dân ca quan họ cho học sinh trường tiểu học thành phố bắc ninh, tỉnh bắc ninh

tượng học sinh tiểu học; Khả năng hát Quan họ của một số giáo viên âm nhạccòn hạn chế nên chất lượng dạy hát Quan họ hiệu quả chưa cao; các em còn thụđộng trong quá trình học tập giờ học

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHỔNG MINH PHƯƠNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRUYỀN DẠY

DÂN CA QUAN HỌ CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ BẮC NINH, TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2020

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHỔNG MINH PHƯƠNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRUYỀN DẠY

DÂN CA QUAN HỌ CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH PHỐ BẮC NINH, TỈNH BẮC NINH

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Thị Huệ

THÁI NGUYÊN - 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quảnghiên cứu trong Luận văn là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kìcông trình nghiên cứu nào của tác giả khác

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2020

rn r *2 1 _

Tác giả luận văn

Khổng Minh Phương

4

LỜI CẢM ƠN

Xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, khoa Quản lý giáo dục trường

Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã luôn giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi chotôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn

Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô đã tận tình hướng dẫn, giảng dạy,

chỉ dẫn cho tôi những tri thức kinh nghiệm, bài học quý báu

Đặc biệt, xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS TS Nguyễn Thị

Huệ đã tận tâm hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Xin chân thành cảm ơn các đồng chí cán bộ quản lý đang công tác tại Sở

Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh; Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố BắcNinh; cán bộ quản lý, giáo viên âm nhạc các trường tiểu học trên địa bàn thànhphố Bắc Ninh đã giúp đỡ, tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận văn khoa học này

Xin chân thành cảm ơn các anh, chị học viên lớp cao học khóa 26,

chuyên ngành Quản lý giáo dục đã chia sẻ tinh thần, tình cảm cho tôi trong suốtkhóa học

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2020

Tác giả Khổng Minh Phương MỤC LỤC

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

MỞ ĐẦU

1

Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu

Ở Bắc Ninh, sau khi Quan họ được UNESCO công nhận là Di sản vănhóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào ngày 30/92009, thì Cục Di sản Vănhóa, Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam đã phối hợp với Sở GD&ĐT tỉnh BắcNinh và tỉnh Bắc Giang xây dựng chuyên đề Dân ca Quan họ Bắc Ninh để đưavào giảng dạy ở nhà trường

Việc bảo tồn và phát triển Dân ca Quan họ Bắc Ninh là một trong nhữngnhiệm vụ quan trọng đối với các ngành văn hóa, giáo dục Chính vì vậy, từ nămhọc 2011- 2012, sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Bắc Ninh phối hợp với SởGD&ĐT đưa Dân ca Quan họ vào giảng dạy cho học sinh Đặc biệt, trongnhững năm qua, tỉnh Bắc Ninh cũng đã đưa ra một số giải pháp để duy trì vàphát huy giá trị truyền thống của văn hóa Quan họ như: Có chế độ đãi ngộ vớinghệ nhân Quan họ; mở các lớp học hát Dân ca Quan họ tại cơ sở; khuyến khíchviệc phát triển CLB sinh hoạt văn hóa tới từng xã, phường, thị trấn, khu phố,thôn xóm; biên soạn giáo trình Dân ca Quan họ Bắc Ninh đưa vào giảng dạytrong các trường học từ mầm non đến trung học phổ thông nhưng chưa đem lạihiệu quả thiết thực như mong muốn Đến nay, việc truyền dạy Dân ca Quan họtuy đã có những kết quả nhất định nhưng chưa đạt hiệu quả cao và đồng bộ Nộidung giáo dục, dạy hát Dân ca Quan họ trong trường học còn nghèo nàn, chưathể hiện được hết những nét ứng xử khéo léo, tế nhị, kín đáo và mang đầy ýnghĩa của văn hóa Quan họ Hầu hết các trường còn thiếu về trang thiết bị âmthanh (các trường học trang bị hệ thống âm thanh cho nói là chính, không phùhợp để hát, nhất là hát Quan họ), mẫu trang phục; Tài liệu giảng dạy còn hạnchế, số lượng ít (mỗi trường chỉ có một cuốn) Bên cạnh đó, tài liệu về thườngthức Quan họ còn ít, tài liệu sưu tầm trên mạng internet có nhiều thông tinkhông thống nhất nên giáo viên gặp khó khăn trong việc soạn giáo án, chọn lọcthông tin cho học sinh; Một số bài hát dài hoặc khó hát chưa phù hợp với đối

8

tượng học sinh tiểu học; Khả năng hát Quan họ của một số giáo viên âm nhạccòn hạn chế nên chất lượng dạy hát Quan họ hiệu quả chưa cao; các em còn thụđộng trong quá trình học tập giờ học Âm nhạc; Tình trạng học sinh đam mê nhạctrẻ nên Dân ca Quan họ chưa thu hút được học sinh; năng lực cảm thụ âm nhạccủa nhiều học sinh còn hạn chế; Một số trường học mới chỉ thực hiện hình thức,chiếu lệ Cần phải có các biện pháp khắc phục các hạn chế này.

Việc bảo tồn Dân ca Quan họ Bắc Ninh là trách nhiệm của mọi công dânViệt Nam nói chung và tỉnh Bắc Ninh nói riêng, làm cho dân ca trở thành niềm

tự hào của địa phương và của cả nước, một thành tố không thể thiếu trong cuộcsống Dân ca Quan họ cần được tuyên truyền, quảng bá rộng rãi trong các tầnglớp nhân dân, giáo dục Dân ca Quan họ trong nhà trường là một biện pháp thiếtthực góp phần phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dântộc Để làm được việc này, thì việc truyền dạy Dân ca Quan họ phải được tiếnhành càng sớm càng tốt (tiến hành từ khi học mẫu giáo), và việc truyền dạy chohọc sinh ở cấp tiểu học có vị trí quan trọng đặc biệt Vì đây là lứa tuổi bắt đầubộc lộ tài năng âm nhạc, cũng là lứa tuổi dễ thấm vào mình truyền thống vănhóa cha ông để lại Tuy nhiên, để các hoạt động truyền dạy có hiệu quả, thì đòihỏi công tác quản lí, nhất là quản lí hoạt động này trong nhà trường phải hợp lí

và khoa học, vừa đảm bảo chất lượng giáo dục văn hóa, vừa đảm bảo được mụctiêu duy trì và phát triển văn hóa địa phương

Chính vì những lý do trên, học viên lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động

truyền dạy dân ca quan họ cho học sinh ở trường tiểu học Thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh” làm luận văn tốt nghiệp.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động truyền dạydân ca quan họ cho học sinh các trường tiểu học T.P Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh,tác giả đề xuất biện pháp quản lý hoạt động truyền dạy Dân ca Quan họ cho các

em học sinh các trường tiểu học T.P Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh, góp phần bảo tồn

và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương

9

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình quản lý hoạt động truyền dạy Dân ca Quan họ trong các trườngtiểu học trên địa bàn T.P Bắc Ninh

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động truyền dạy dân ca quan họ cho học sinhtrong các trường tiểu học T.P Bắc Ninh

4 Phạm vi nghiên cứu

4.1 Nội dung nghiên cứu

Luận văn chỉ nghiên cứu quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt độngtruyền dạy dân ca quan họ cho học sinh ở các trường tiểu học trong việc quản lícác chương trình giáo dục địa phương

4.2 Địa bàn và thời gian nghiên cứu

- Địa bàn nghiên cứu: Các trường tiểu học thuộc thành phố Bắc Ninh, tỉnhBắc Ninh

- Thời gian nghiên cứu: Các số liệu được lấy từ năm 2018 đến nay

5 Giả thuyết khoa học

Việc quản lý hoạt động truyền dạy Dân ca Quan họ cho học sinh trong cáctrường tiểu học T.P Bắc Ninh hiện nay vẫn chưa được quan tâm đúng mức, trongthực tế còn nhiều tồn tại, bất cập trong khâu quản lý Nếu đưa ra được các biệnpháp quản lí có cơ sở khoa học và có tính khả thi thì có thể nâng cao hiệu quảhoạt động truyền dạy dân ca quan họ Bắc Ninh cho các trường tiểu học thànhphố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động truyền dạy dân ca quan họcho học sinh ở trường tiểu học

- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý truyền dạy Dân ca Quan

họ trong các trường tiểu học T.P Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh

- Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động truyền dạy Dân ca Quan họ cho

10

học sinh tiểu học T.P Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh.

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

+ Phân tích, tổng hợp các tài liệu liên quan đến công tác quản lý hoạtđộng truyền dạy dân ca cho học sinh tiểu học

+ Phân loại và hệ thông hoá lí thuyết nhằm sắp xếp các tri thức lí thuyết

có liên quan theo các nhóm vấn đề, tạo thuân lợi cho việc phân tích, tổng hợp vàxây dựng cơ sở lí luận

+ Mô hình hoá lí thuyết nhằm trình bày các vấn đề lí luận một cách rútgọn theo các sơ đồ, mô hình tạo điều kiện thuận lợi cho việc hệ thống hoá vàkhái quát hoá lí luận (đọc, phân tích, tổng hợp từ những tài liệu liên quan)

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xâydựng cơ sở thực tiễn của đề tài Thuộc nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

có các phương pháp nghiên cứu cụ thể như:

+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Thu thập thông tin từ đội ngũ CBQL, GV, HS trong nhà trường về thựctrạng quản lí hoạt động truyền dạy Dân ca Quan họ, thực trạng các yếu tố ảnhhưởng đến thực trạng này và khảo nghiệm về mức độ cấp thiết và khả thi củacác biện pháp quản lý hoạt động truyền dạy Dân ca Quan họ cho học sinh tiểuhọc T.P Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh

+ Phương pháp phỏng vấn sâu

Trao đổi trực tiếp với CBQL, giáo viên, học sinh các trường nhằm tìmhiểu kĩ hơn về thực trạng quản lý hoạt động truyền dạy Dân ca Quan họ cho họcsinh tiểu học T.P Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh

7.3 Nhóm các phương pháp bổ trợ

+ Phương pháp chuyên gia

Hỏi ý kiến các chuyên gia giỏi, có trình độ và kinh nghiệm dạy học vềtruyền dạy Dân ca cho học sinh để xem xét, điều chỉnh các nhận định, đề xuấtcác phương pháp được sử dụng trong quá trình xử lí các thông tin, xử lí các kếtquả điều tra, kết quả khảo nghiệm

11

+ Phương pháp thống kê toán học

Phương pháp này được sử dụng với mục đích xử lí, phân tích kết quảnghiên cứu, đồng thời đánh giá mức độ tin cậy của phương pháp điều tra bằngphiếu hỏi

8 Cấu trúc luận văn

Cấu trúc của luận văn gồm mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu thamkhảo, phụ lục và 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động truyền dạy dân ca cho

học sinh tiểu học

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động truyền dạy Dân ca Quan họ cho

học sinh trong các trường tiểu học thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động truyền dạy Dân ca Quan họ

cho học sinh tiểu học thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh.

12

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRUYỀN DẠY DÂN CA QUAN HỌ CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu vấn đề

Việc bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc, văn hóa địa phương là một trongnhững nhiệm vụ quan trọng của các cấp học nói chung và bậc tiểu học nói riêng.Thông qua hoạt động đó giúp thế hệ trẻ hình thành và phát triển niềm tự hào, tự tôncủa dân tộc, yêu nước, thương nòi, có ý thức đấu tranh, xây dựng và bảo vệ quêhương, đất nước Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 BCHTW khóa VIII, các văn kiệnĐại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, XI nhiều lần đề cập đến việc bảo tồn và phát huygiá trị văn hóa và việc giáo dục bồi dưỡng con người Việt Nam về trí tuệ, đạo đức,tâm hồn, tình cảm, lối sống, có nhân cách, có bản lĩnh vững vàng ngang tầm sựnghiệp đổi mới đất nước, xây dựng nền giáo dục mới, tạo điều kiện cho các cá nhânphát triển tối đa tiềm năng của mình

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng chỉ rõ, di sản văn hóa truyền thống cónhững giá trị cơ bản, độc đáo, đặc sắc Người luôn nhắc nhở phải phát huy vốn quýbáu của dân tộc, trong kế thừa di sản phải có thái độ nghiên cứu, chọn lọc nghiêmtúc Giáo dục không chỉ dạy kiến thức khoa học, kiến thức văn hóa mà còn xây dựngđức, trí, thể, mỹ một cách toàn diện Người căn dặn “người địa phương nào trước hếtphải biết hát dân ca của địa phương mình, đó là điều thuận lợi hơn người ở địaphương khác” [2] Như vậy, việc đưa dân ca Việt Nam nói chung và Dân ca Quan họBắc Ninh nói riêng vào trường học là một việc làm cần thiết góp phần bảo tồn vàphát huy giá trị của di sản văn hóa nhằm giáo dục con người một cách toàn diện, bồidưỡng tâm hồn, nhân cách, khả năng cảm thụ âm nhạc, tình yêu quê hương đấtnước

Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam có “cột lõi” và được kết tinh trong di sảnvăn hóa, gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của dân tộc Việt Nam đượcvun đắp lên qua lịch sử hàng nghìn dựng nước và giữ nước Đó là lòng yêu nước

nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng, gắn kết cánhân - gia đình; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý; đức tính sáng tạotrong lao động, tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống Các di sản văn hóachỉ phát huy tác dụng khi được xâm nhập vào con người, chính vì vậy Chủ tịch HồChí Minh đã viết: “Văn hóa của Việt Nam là điều đáng tự hào, phải làm cho văn hóathấm sâu vào tâm lý quốc dân” [29] Từ nhận thức di sản văn hóa là nguồn lực đặcbiệt tác động vào sự phát triển kinh tế - xã hội, trong những năm qua đặc biệt là từkhi tiến hành công cuộc đổi mới đất nước, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm đếnviệc bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa - gắn kết với việc xây dựng môitrường sinh thái nhân văn và đời sống văn hóa cộng đồng.

Trên thế giới, việc nghiên cứu đưa dân ca, âm nhạc vào giảng dạy ở cáctrường phổ thông ở nhiều quốc gia đã được thực hiện theo một chiến lược, kế hoạchthống nhất Nhật Bản, Hàn Quốc, Inđônêxia, Nga đã triển khai thành công việc dạydân ca kết hợp với các trò chơi dân gian địa phương trong trường phổ thông

Tại Việt Nam đã có một số tài liệu hướng dẫn chung về giảng dạy âm nhạc vàphương pháp dạy âm nhạc của Nguyễn Minh Toàn, Nguyễn Hoàng Thông, phương

pháp dạy học âm nhạc của Hoàng Long, Hoàng Lân; tài liệu “Bồi dưỡng thường

xuyên cho giáo viên chu kỳ III môn âm nhạc” của Bộ GD&ĐT Nhưng chưa có tài

liệu nào hướng dẫn chi tiết và cách dạy hát dân ca quan họ và quản lí hoạt động này

Nhiều nhà giáo dục đã đề nghị đưa giáo dục nghệ thuật vào trường phổ thông,cho đến những năm 90 của thế kỷ trước và nhất là từ khi thực hiện đổi mới chươngtrình và sách giáo khoa năm 2002, các môn Âm nhạc và Mỹ thuật) mới chính thức

có chỗ đứng trong chương trình giáo dục phổ thông (ở bậc Tiểu học) Tuy nhiên,việc giảng dạy ở một số địa phương còn mang tính hình thức, chưa được quan tâmđúng mức

Hội thảo “Bảo tồn và phát huy dân ca trong giáo dục âm nhạc ở trường phổthông” ngày 29/10/2009 của Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương đãtập trung đánh giá vai trò của dân ca trong đời sống xã hội, thực trạng việc dạy vàhọc dân ca trong trường đào tạo giáo viên âm nhạc và trong trường phổ thông, đề

xuất các biện pháp để nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc trong nhà trường nóichung và dạy dân ca nói riêng.

Dự án: “Hỗ trợ đưa dân ca vào trường học” được Bộ GD&ĐT triển khai từnăm 2009 với các sản phẩm Tuyển tập dân ca Việt Nam; Giới thiệu dân ca ViệtNam; bộ băng đĩa âm thanh các bài dân ca dành cho trường tiểu học; hướng dẫn sửdụng các sản phẩm âm nhạc trong nhà trường Đây là các tài liệu tham khảo rấtquan trọng giúp cho việc dạy giáo dục âm nhạc ở trường học, giáo viên sẽ dùng cáctài liệu để bổ sung vào việc dạy và học cũng như tổ chức các hoạt động âm nhạctrong và ngoài nhà trường Song, do quan tâm giới thiệu dân ca các vùng, miền, dân

ca quan họ Bắc Ninh chỉ được giới thiệu 1 bài

Trước những năm 1960, việc nghiên cứu, bảo tồn, phát huy giá trị di sản quan

họ Bắc Ninh chưa được quan tâm Sau những năm 1960- 1970 tỉnh đã tổ chứcnhững hội thảo, nghiên cứu, sưu tầm, xuất bản nhiều tài liệu về dân ca quan họ, đặcbiệt từ cuối năm 2008 tỉnh đã lập hồ sơ và được UNESCO công nhận là di sản vănhóa phi vật thể đại diện của nhân loại Công tác dạy hát dân ca quan họ chủ yếu mớithực hiện tại cộng đồng thông qua vai trò của nghệ nhân, hình thức dạy hát bằngtruyền khẩu Việc dạy hát dân ca quan họ ở trường Trung cấp Văn hóa - Nghệ thuậttỉnh mới chỉ đạt những kết quả bước đầu Việc triển khai đề án “Bảo tồn và phát huygiá trị di sản văn hóa thế giới: dân ca quan họ Bắc Ninh” trong đó có việc dạy hátquan họ trong trường tiểu học, được tỉnh và các địa phương rất hoan nghênh và tíchcực thực hiện

Sở GDĐT Bắc Ninh đã nhận thức sâu sắc việc đưa di sản văn hóa vào việcgiảng dạy trong trường học nói chung và trường tiểu học ở thành phố Bắc Ninh nóiriêng là một giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản, nâng cao nhận thức cho cán

bộ giáo viên, học sinh về niềm tự hào với truyền thống và di sản Dân ca Quan họBắc Ninh Xác định rõ việc đưa Dân ca Quan họ vào giảng dạy trong các trường học

là một nội dung quan trọng của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện,học sinh tích cực” Qua đó, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống văn hóa của quêhương, ý thức trách nhiệm của đội ngũ cán bộ giáo viên, học sinh trong quá trình gìn

giữ, bảo tồn (một cách khoa học) và tuyên truyền di sản Dân ca Quan họ Bắc Ninhngày càng lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng và có sức sống bền vững.

Những năm gần đây, việc triển khai đề án Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóathế giới, cụ thể là dân ca quan ho Bắc Ninh trong đó có việc truyền dạy dân ca quan

họ Bắc Ninh trong trường tiểu học nói riêng và các cấp học nói chung được tỉnh BắcNinh và các địa phương quan tâm ủng hộ và tích cực triển khai

Để góp phần nhỏ bé trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, t ác giảmạnh dạn nghiên cứu về quản lí hoạt động truyền dạy dân ca trong các trường tiểuhọc Đây là đề tài mới, tác giả tự do lựa chọn vấn đề mình tâm đắc Đây cũng vừa làthuận lơi, vừa là khó khăn, vì trên “mảnh đất” hoang hóa này mình phải cải tạo,thâm canh và phát triển như thế nào thì chưa hề có k inh nghiệm của người đi trước.Tác giả sẽ phải tự mình mày mò nghiên cứu

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1.1 Khái nhiệm dân ca

Người Đức gọi dân ca là bài ca của nhân dân, người Pháp thì gọi là những bài

ca phổ cập trong quần chúng, bài ca mang tính nhân dân, người Ý thì gọi là bài camang tính sắc tộc

Còn theo Từ điển Tiếng Việt, khái niệm dân ca được hiểu là “những bài hátlưu truyền trong dân gian, mang đặc trưng vùng, miền và không rõ tác giả” [21,tr.317] Cuốn Âm nhạc và Mỹ thuật của Nhà xuất bản Giáo dục ấn hành năm 2002cho rằng, “dân ca được gọt giũa, sàng lọc qua năm tháng nên có sức sống với thờigian” [15, tr.29]

Có thể hiểu dân ca là những bài hát đã đi vào kho tàng nghệ thuật dân gianbằng cách truyền khẩu trong nhân dân, chúng đươc biến đổi không phụ thuộc vàobản quyền của một tác giả nào từ ban đầu

Căn cứ vào các khái niệm trên, dân ca có các đặc điểm như:

- Đó là những bài hát của nhân dân;

- Những bài hát được truyền khẩu trong dân gian có những bài được ký âm.

- Những bài hát không có tác giả rõ ràng Vì qua việc truyền khẩu, truyền lạicác bài dân ca, dân nhạc, mỗi người diễn xướng có quyền ứng tác tự do, góp phầnsáng tạo của mình vào tác phẩm trong quá trình biểu diễn Cho nên họ gần như là

“đồng tác giả” với người sáng tác ban đầu

- Những bài hát không rõ nguồn gốc

- Bài hát có dấu ấn địa phương

1.2.1.2 Khái niệm dân ca Quan họ Băc Ninh

Dân ca quan họ Bắc Ninh là những bài hát do người dân vùng Bắc Ninh sángtác, được lưu truyền, truyền khẩu từ thế hệ này sang thế hệ khác “thể hiện tinh thần,triết lý và bản sắc địa phương của cộng đồng ờ trong vùng, thắt chặt mối quan hệ ởtrong làng và giữa các làng cùng chia sẻ thực hành diễn xướng văn hóa này” [29]

Các nhà nghiên cứu cho rằng, dân ca quan họ Bắc Ninh có nhiều làn điệu, nókhác với nhiều loại dân ca khác chỉ có một làn điệu âm nhạc Trong quan họ, mỗigiọng đều có lời ca riêng phù hợp, nhạc và lời gắn bó hữu cơ với nhau Hát quan họ

là ca đối giọng, nếu bên kia ra một giọng thì bên này cũng phải có một bài đối lại lờikhác nhưng cùng giọng với bài kia Đến nay, dân ca quan họ có khoảng 400 bài ca.Đây là di sản văn hóa quý báu không chỉ ở vùng Bắc Ninh mà là của cả dân tộc ViệtNam

Âm nhạc là loại hình nghệ thuật phản ánh hiện thực khách quan bằng hìnhtượng có sức biểu cảm của âm thanh Truyền dạy âm nhạc là quá trình tác động qualại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ hệ thông kiến thức âm nhạc, hìnhthành và phát triển kỹ năng, kỹ xảo và thái độ cần thiết trong lĩnh vực âm nhạc, họcsinh nhận thức và lĩnh hội chúng, qua đó thực hiện được mục đích giáo dục

Giáo dục âm nhạc cho học sinh tiểu học là phương tiện có hiệu quả nhất đểgiáo dục đạo đức, thẩm mỹ, hình thành nhân cách cho các em, trang bị kiến thức cơbản, khả năng cảm thụ, hiểu biết nghệ thuật âm nhạc, phát huy sự sáng tạo của cácem

Thầy cô giáo dạy âm nhạc là người lãnh đạo, tổ chức, điều khiển hoạt độngnhận thức của các em giúp các em tìm tòi, khám phá tiếp cận tri thức, qua đó thựchiện chức năng học của bản thân.

Hoạt động của giáo viên gồm:

- Đưa ra mục đích, yêu cầu nhận thức việc học tập (âm nhạc) của học sinh

- Xây dựng kế hoạch dạy học dự kiến hoạt động tương ứng của học sinh

- Triển khai thực hiện các hoạt động của thày và trò

- Tăng tính tự giác, tích cực, chủ động, độc lập, sáng tạo của học sinh bằngcách tạo nên các nhu cầu, động cơ, hứng thú, khêu gợi tính tò mò, ham hiểu biếtthích làm theo, học sinh xác định được trách nhiệm, nghĩa vụ học tập của bản thân

- Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, thông qua đó có các biệnpháp điều chỉnh, sửa chữa kịp thời những thiếu sót, sai lầm của học sinh điều chỉnhphương pháp giảng dạy của chính bản thân

Học sinh tự giác, chủ động học tập để lĩnh hội tri thức, tự tổ chức, tự điềukhiển hoạt động nhận thức để thu nhận và xừ lý thông tin bên ngoài thành tri thứccủa bản thân, làm phong phú thêm kiến thức, kỹ năng

Những hoạt động của học sinh:

- Nhận nhiệm vụ và kế hoạch học tập của giáo viên

- Tiến hành các hoạt động học, các thao tác nhận thức trong học tập

- Phải tự điều chỉnh các hoạt động nhận thức dưới tác động kiêm tra, đánh giácủa giáo viên và tự đánh giá của học sinh

- Phân tích kết quả hoạt động học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên (tựkiểm tra, đánh giá) qua đó tự điều chỉnh

Hoạt động dạy và học môn âm nhạc thống nhất biện chứng với nhau Sự nỗlực của giáo viên và HS tạo nên sự cộng hưởng tích cực cho quá trình dạy và học,kết quả hoạt động này phụ thuộc vào hoạt động kia và ngược lại:

- Thầy cô đưa ra nhiệm vụ, yêu cầu nhận thức, đưa học sinh vào tình huống

có vấn đề, kích thích tư duy của các em, từ đó các em đưa ra nhiệm vụ học tập củabản thân

- Các em ý thức được các nhiệm vụ cần giải quyết, biến các nhiệm vụ khách

quan thành yêu cầu chủ quan, giải quyết nhiệm vụ dưới sự chỉ đạo của giáo viên ởmức độ khác nhau.

- Thầy cô thu tín hiệu ngược từ các em, vừa giúp các em các hoạt động học,vừa tự điều chỉnh hoạt động dạy của mình Các em cũng thu tín hiệu ngược để tựphát hiện, tự đánh giá, tự điều chỉnh bản thân

- Thầy cô phân tích, đánh giá kết quả học tập của học sinh và của chính mình.Như vậy: dạy học âm nhạc là một quá trình dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điềukhiển của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động biết tự tổ chức tự điềukhiển hoạt động nhận thức - học tập của mình nhằm thực hiện các nhiệm vụ giảngdạy

- Truyền dạy Dân ca Quan họ cũng là hình thức dạy học âm nhạc, trong đógiáo viên bám sát các đặc điểm của lối hát (diễn xướng), các kỹ thuật lẩy giọng, nhảhơi, luyến láy truyền thống để xây dựng nhiệm vụ, kế hoạch bài giảng, học sinhluyện tập, tiếp thu kiến thức, kỹ năng thực hành để thực hiện nhiệm vụ mục tiêuđược đề ra

Dân ca tồn tại thông qua hình thức truyền khẩu nên truyền dạy quan họ bằngphưong pháp truyền khẩu làn điệu (giọng), cách thể hiện từng câu, từng đoạn và cảbài ca giữa giáo viên với học sinh theo nhịp phách Tuy nhiên trong xã hội hiện đại,

để bồ trợ và tăng hiệu quả cho việc dạy hát vẫn có thê sử dụng các công cụ hỗ trợkèm theo Ví dụ, sử dụng băng ghi âm giọng hát của các nghệ sĩ, nghệ nhân

Truyền dạy dân ca cũng có những nét khác với dạy học nói chung, vì nó vừa

có tính “Truyền khẩu” thông thường trong đời sống nhân dân, vừa được tổ chức dạyhọc một cách bài bản, khoa học Vì thế, truyền dạy dân ca có nhiều ưu thế so với tổchức dạy học dân ca

1.2.3.1 Về quản lý

Công tác quản lý tồn tại trong mọi xã hội, ờ bất cứ lĩnh vực nào và trong bất

cứ giai đoạn phát triển nào Lao động của con người luôn luôn là lao động tập thê,mỗi người có một vị trí nhất định trong tập thể nhưng có quan hệ và có giao tiếp vớingười khác, tập thể khác trong quá trình lao động Vì vậy cần có sự quản lý để duy

trì tính tổ chức, sự phân công lao động, các mối quan hệ giữa những người trongmột tổ chức xã hội và giữa các tổ chức xã hội trong quá trình sản xuất vật chất, tinhthần nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Khi con người tiến hành hoạt độngchung, nếu không có sự điều phối, chỉ đạo chung thì rất khó để hướng tới mục tiêuchung.

Từ thời xa xưa, con người đã biết sử dụng quản lý vào trong việc tổ chức hoạt

động của mình Nhà triết học Socraates đã cho rằng: “Những người biết cách sử

dụng con người sẽ điều khiển công việc cá nhân hoặc tập thể một cách sáng suốt, trong khi những người không biết làm như vậy sẽ mắc sai lầm trong việc điều hành

cả hai công việc này” [21] Cũng ngay từ thời Trung Hoa cổ đại, người ta đã xác

định được 4 chức năng của quản lý, đó là kế hoạch hóa, tổ chức, tác động và kiểmtra [17]

Tuy tư tường về quản lý đã có lịch sử hơn 2.500 năm nhưng mãi đến nhữngnăm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, cuộc vận động quản lý theo khoa học mới xuấthiện Trong đó người đi tiên phong cho cuộc vận động này là Frederich WinslowTaylor Năm 1911, ông đã xuất bản cuốn sách “Các nguyên tắc quản lý theo khoahọc” Theo Frederich Winslow Taylor người quản lý phải là nhà tư tưởng, nhà lên kếhoạch, chỉ đạo và tổ chức công việc Sau Cách mạng Tháng Mười Nga, vấn đề quản

lý đã được Đảng Cộng sản Liên Xô (cũ) nhấn mạnh: “Các vấn đề quản lý không

những chỉ được một số ít cán bộ quản lý và chuyên gia, mà còn được tất cả các tổ chức Đảng và Xô Viêt, tất cả các cơ quan kinh tế, tất cả những người lao động đặc biệt quan tâm Hoàn thiện công tác quản lý là một bộ phận quan trọng trong hoạt động kinh tế của Đảng Cộng sản” [17].

Đến nay, quản lý theo khoa học là một yêu cầu đặt ra đối với mọi lĩnh vực củađời sống xã hội Đây là một hoạt động giữ vai trò hết sức quan trọng nhưng cũng làhoạt động rất khó khăn, phức tạp vì nó liên quan trực tiếp đến con người

Quản lý là một khái niệm được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đờisống xã hội Do đối tượng quản lý phong phú, đa dạng tùy thuộc vào từng lĩnh vựchoạt động cụ thể, từng giai đoạn phát triển của xã hội mà có những cách hiểu khácnhau về quản lý

Từ điển Bách khoa Việt Nam cho rằng: “Quản lý là chức năng và hoạt độngcủa hệ thống có tổ chức thuộc các giới khác nhau (sinh học, kỹ thuật, xã hội), bảođảm giữ gìn một cơ cấu ổn định nhất định, duy trì sự hoạt động tối ưu và bảo đảmthực hiện nhũng chương trình và mục tiêu của hệ thống đó” [30, tr 580] Còn theo

từ điển Tiếng Việt, “Quản lý là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định”[21, tr 800]

Theo Mary Parker Follet thì “quản lý là nghệ thuật khiến công việc được thựchiện thông qua người khác” [22]

+ Cuốn “Khoa học quản lý nhà trường” Nguyễn Văn Lê và Tạ Văn Doanhđịnh nghĩa: “Quản lý là một hệ thống xã hội, khoa học và nghệ thuật tác động vào hệthống mà chủ yếu là vào những con người nhằm đạt hiệu quả tối ưu theo mục tiêu đề

ra (Khoa học quản trị - NXB HCM - 95)

+ Còn Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ cho rằng: “Quản lý là một quá trình cóđịnh hướng, có mục tiêu; quản lý là một hệ thống, quá trình tác động đến hệ thốngnhằm đạt được những mục tiêu nhất định Những mục tiêu này đặc trưng cho trạngthái của hệ thống và người quản lý mong muốn” [20 tr.37]

Theo Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: Quản lý là tác động có địnhhướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý(người bị quản lý) trong một tô chức nhăm làm cho tô chức đó vận hành và đạt đượcmục đích của mình” [19, tr 6] Quản lý vừa là một khoa học, dựa trên cơ sờ vậndụng các quy luật phát triển (quy luật tự nhiên hay xã hội) của các đối tượng khácnhau, vừa là một nghệ thuật, đòi hỏi phải có sự tác động thích hợp với từng kháchthể quản lý

Trên cơ sở các định nghĩa nêu trên, tác giả cho rằng: quản lý là quá trình đạtđến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng và thực hiện một cách sáng tạo cácchức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, đánh giá

Hay, quản lý là tổ chức, điều khiển hoạt động của một nhóm (hay nhiều nhóm

xã hội) cùng nhau thực hiện những nhiệm vụ và mục đích chung.

Quản lý giữ vai trò rất quan trọng đối với mọi hoạt động của xã hội

1.2.3.2 Quản lý giáo dục

“Giáo dục là quá trình truyền đạt và tiếp thu những kinh nghiệm lịch sử xãhội của các thế hệ loài người Giáo dục là quá trình tác động của xã hội và của nhàgiáo dục đến đối tượng giáo dục để hình thành cho họ những phẩm chất nhân cáchcần thiết trong một xã hội” [16; tr.22] Các nhà lý luận đã có nhiều công trình nghiêncứu và đưa ra những khái niệm về quản lý giáo dục dưới góc độ khác nhau:

M.I Kondacop: “Quản lý giáo dục là tập hợp tất cả các biện pháp tổ chức kế

hoạch hóa, công tác cán bộ nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, để tiếp tục mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chất lượng” [26; tr 93].

Theo A.G Apharaxep “Quản lý giáo dục nằm trong lĩnh vực văn hóa - tưtường [1]

Tác giả Nguyễn Sinh Huy và Hà Hữu Dừng: “Quản lý giáo dục là tác động

một cách có mục đích và có kế hoạch vào toàn bộ lực lượng giáo dục, nhằm tổ chức

và phối hợp hoạt động của chúng, sử dụng một cách đúng đắn các nguồn lực và phưorng tiện, thực hiện có kết quả những chỉ tiêu phát triển về số lượng và chất lượng của sự nghiệp giáo dục theo phưomg hướng của mục tiêu giáo dục” [22; tr.

l50]

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục thực chất là tác động một

cách khoa học đến nhà trường, nhằm tổ chức tối ưu các quá trình dạy học, giáo dục thể chất theo đường lối và nguyên lý giáo dục cùa Đảng, tiến tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái chất lượng mới” [9; tr.93].

Từ đó cho thấy, có nhiều quan niệm về quản lý giáo dục khi xem xét dưới góc

độ khác nhau, song có thể hiểu bản chất của quản lý giáo dục là vận hành các hoạtđộng giáo dục đạt tới mục tiêu đã xác định Quản lý giáo dục là hoạt động điềuhành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác giáo dục - đào tạotheo yêu cầu phát triển của xã hội Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động cómục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ thốnggiáo dục vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện các

tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam mà tâm điểm chính là quá trình dạy học,giáo dục thế hệ trẻ, nhằm đạt được những mục tiêu đã định.

Có thể khái quát: Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích

có kế hoạch, hợp quy luật cùa chủ thể quàn lý tới đối tượng quản lý trong hệ thốnggiáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các cơ sở giáo dục nhằm thựchiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài

Quản lý giáo dục có những đặc trưng như:

- Sản phẩm giáo dục là nhân cách, là sản phẩm có tính đặc thù nên quản lýgiáo dục phải ngăn ngừa sự rập khuôn máy móc trong việc tạo ra sản phẩm cũngnhư không được phép tạo ra phế phẩm

- Quản lý giáo dục nói chung, quản lý nhà trường nói riêng phải chú ý đến sựkhác biệt giữa đặc điểm lao động sư phạm của đội ngũ giáo viên với những loại hìnhlao động xã hội khác

- Quản lý giáo dục phải đảm bảo những yêu cầu cao về tính toàn diện, tínhthống nhất, tính liên tục, tính kế thừa, tính phát triển,

- Quản lý giáo dục là những tác động có chủ định của chủ thể quản lý giáodục đến đối tượng quản lý nhằm đạt đến những mục tiêu đã xác định

Sự khác biệt giữa quản lý giáo dục và các lĩnh vực quản lý khác được thể hiệntrong cấu trúc của nó: Cấu trúc của hệ thống quản lý giáo dục như sau:

- Chủ thể quản lý giáo dục là cán bộ ngành giáo dục, các nhà giáo dục có kinhnghiệm và có năng lực lãnh đạo được chuyên môn hóa trong lao động với tư cách là

cả tập thể hay cá nhân

- Về đối tượng quản lý giáo dục bao gồm nguồn nhân lực, cơ sờ vật chất kỹthuật của giáo dục, đào tạo và các hoạt động liên quan đến việc thực hiện chức năngcủa ngành Giáo dục - Đào tạo

- Về cơ chế Quản lý giáo dục, là phương thức thực hiện sự tác động qua lạigiữa chủ thể quản lý giáo dục và đối tượng quản lý giáo dục Cơ chế này bao gồm

cơ chế chính thức và cơ chế không chính thức Cơ chế chính thức là những quy định

thành văn bản mang tính pháp lý được thực hiện duy trì quan hệ giữa chủ thể và đốitượng quản lý như những truyền thống, phong tục, tập quán, tồn tại ảnh hưởng đến

1.2.3.3 Khái niệm quản lý nhà trường

Trường học là cơ quan chuyên trách việc đào tạo con người mới của xã hội.Tất nhiên con người từ khi sinh ra và lớn lên, được giáo dục ở mọi nơi, mọi lúc, từtrong gia đình cho đến tất cả các cơ sở văn hóa, giáo dục, kinh tế các tổ chức quầnchúng, các khu phố, thôn xóm Song trường học là nơi được tổ chức và hoạt độngtheo một mục đích xác định, với nội dung giáo dục được chọn lọc và sắp xếp hệthống, với những phương pháp giáo dục có cơ sở khoa học và đã được kiểm nghiệmtrong thực tiễn với những nhà sư phạm đã được trang bị đẩy đủ về kiến thức khoahọc và trau rồi về mặt phẩm chất đạo đức với những phương tiện và điều kiện giáodục ngày càng hoàn thiện, với một quá trình đào tạo được liên tục trong một thờigian khá dài khoảng từ 10 - 15 năm có vị trí và tác dụng quan trọng

Hoạt động đặc trưng của nhà trường là hoạt động dạy và học Đó là hoạt động

có tổ chức, có mục đích có sự lãnh đạo của nhà giáo dục Đồng thời có hoạt độngtích cực, tự giác của người học trong tất cả các loại hình hoạt động học tập

Hoạt động học và hoạt động dạy diễn ra trong một môi trường xã hội nhấtđịnh và chịu ảnh hưởng của môi trường đó Nhà trường phải tận dụng những nhân tốtiến bộ trong xã hội để giáo dục học sinh - sinh viên đồng thời phải góp phần thúcđẩy các quá trình xã hội phát triển theo những mục tiêu kinh tế xã hội đã xác định,đấu tranh nhằm hạn chế và loại trừ những biểu hiện, những xu hướng lạc hậu, tiêucực Đồng thời thầy và trò phải ra sức tuyên truyền đường lối, chủ trưomg, chính

sách của Đảng và Nhà nước trong nhân dân địa phương Chất lượng của giáo dục vàđào tạo chủ yếu do các nhà trường đảm nhận Vì vậy, khi nói đến quản lý nhà trườngcũng như hệ thống các nhà trường, các nhà nghiên cứu về giáo dục đã đưa ra một sốkhái niệm về quản lý nhà trường như sau:

Nhà trường là tổ chức giáo dục cơ sở của hệ thống giáo dục quốc gia, ở đóvừa mang tính giáo dục vừa mang tính xã hội, trực tiếp tiến hành quá trình giáo dục

và đào tạo thê hệ trẻ, trực tiếp thực hiện mục tiêu giáo dục “Nhà trường là một tổ

chức giáo dục chuyên nghiệp, có nội dung, có chương trình, có phương tiện và phương pháp hiện đại, do một đội ngũ các nhà sư phạm đã được đào tạo thực hiện Nhà trường là một môi trường giáo dục thuận lợi, có một tập thể học sinh học tập, rèn luyện” [17; tr 13] Vì vậy, nhà trường vừa là khách thể chính của mọi cấp quản

lý từ trung ương đến địa phương, vừa là một hệ thống độc lập trong xã hội Chấtlượng của giáo dục và đào tạo chủ yếu do các nhà trường đảm nhiệm Do đó, khi nóiđến quản lý giáo dục thì phải nghĩ đến quản lý nhà trường cũng như hệ thống cácnhà trường Các nhà nghiên cứu về giáo dục đã đưa ra một số khái niệm về quản lý

nhà trường như sau: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng

trong phạm vi trách nhiệm cùa mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên

lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [17; tr 62] “Quản lý nhà trường là tổ chức hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất cùa nhà trường XHCN, tức là cụ thể hóa đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứng yêu cầu của nhân dân và đất nước” [9; tr.22] M.I.Kodacop: “Không đòi hỏi một định nghĩa hoàn chỉnh, nhà trường là hệ thống xã hội - sư phạm chuyên biệt, hệ thống này đòi hỏi tác động có ý thức, có khoa học và có hướng của chủ thể quản lý lên tất cả các mặt của đời sống xã hội nhà trường để đảm bảo sự vận hành tối ưu xã hội, kinh tế và tổ chức sư phạm của quá trình dạy học và giáo dục thế hệ trẻ đang lớn lên” [26; tr.5].

Tóm lại, quản lý nhà trường có thể hiểu là một chuỗi hoạt động quản lý mangtính tổ chức sư phạm của chủ thể quản lý đến tập thê giáo viên và học sinh, đến các

lực lượng giáo dục trong nhà trường nhằm làm cho quá trình giáo dục và đào tạo vậnhành một cách tối ưu tới mục tiêu dự kiến.

Nội dung công tác quản lý trường học:

Hoạt động quản lý là một chuỗi công việc kế tiếp nhau, đã được tách riêngtừng việc trên cơ sở chuyên môn hóa Đó là các chức năng của quản lý Đối với bất

kỳ đối tượng quản lý nào, ở cấp độ quản lý nào cũng phải thực hiện những chứcnăng quản lý chung Do đó chức năng quản lý cũng là tất yếu khách quan của quản

lý giáo dục hay quản lý bất kỳ đối tượng nào Khi quản lý trường học hiệu trưởngphải thực hiện các chức năng cơ bản đó Hệ thống chức năng bao gồm: Kế hoạchhóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra Các chức năng thực hiện kế tiếp nhau thành một chutrình khép kín, hết chu trình này lại tiếp chu trình khác Cũng cần lưu ý rằng trongthực tiễn công tác quản lý, các chức năng này thường lồng vào nhau, không thể táchbiệt hoàn toàn về mặt thời gian và thứ tự

Chức năng kế hoạch hóa bao gồm các công việc sau: Thu thập và xử lý thôngtin để tìm ra những căn cứ của kế hoạch, xác định mục tiêu và phân hạng những ưutiên; tìm tòi và lựa chọn những biện pháp, các phương án thực hiện mục tiêu, soạnthảo kế hoạch, thông qua kế hoạch và truyền đạt kế hoạch đến người thực hiện Saukhi xây dựng xong kế hoạch thì người quản lý bắt tay vào việc tổ chức thực hiện kếhoạch:

- Về chức năng tổ chức bao gồm các phần việc: Xây dựng cơ cấu bộ máy quyđịnh chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ, quan hệ của từng bộ phận, lựa chọn phâncông cán bộ cho công việc thích ứng với năng lực và phâm chât của từng người,chuẩn bị để cung ứng kịp thời các điêu kiện vật chât, tài chính và tinh thần cho việcthực hiện các nhiệm vụ kê hoạch, khai thác mọi tiêm lực cho việc thực hiện thắnglợi kế hoạch

- Chức năng chỉ đạo bao gồm các việc ra lệnh cho các bộ phận, cá nhân thựchiện các nhiệm vụ công tác, hướng dẫn cách làm, điều hòa phối hợp giữa các bộphận các cá nhân, kích thích tập thể và cá nhân thi đua làm tổ công việc được phâncông, bồi dưỡng cán bộ

- Chức năng kiểm tra thực hiện mối liên hệ ngược trong quá trình quản lý:Thu thập phân tích đánh giá tình hình diễn biến và kết quả của các công việc, pháthiện sai lệch và sửa chữa kịp thời nhằm đảm bảo mọi mục tiêu để được thực hiệnđầy đủ và chính xác.

Trong chu trình quản lý, ngoài 4 chức năng trên còn có một số chức năngquan trọng nữa đó là chức năng thông tin Thông tin là nền tảng của quản lý Quản

lý có thông tin 2 chiều: Từ trên xuống và từ dưới lên Thông tin xen lẫn trong tất cảcác chức năng khác và cũng cần cho tất cả các chức năng đó Thông tin là những tưliệu, số liệu đã được chọn lọc, xử lý để sử dụng cho mọi mục đích ý định Ngườihiệu trường phải tổ chức hệ thống thông tin trong trường sao cho thường xuyên nắmbắt kịp thời chính xác đầy đủ về diễn biến và kết quả cùa việc dạy và học, phải biết

tổ chức tốt việc thu thập, xử lý, truyền đạt và lưu trữ thông tin

1.2.3.4 Quản lý hoạt động truyền dạy hát dân ca cho học sinh tiểu học

Quản lý hoạt động truyền dạy hát dân ca là một bộ phận của quản lý quá trìnhdạy học trong nhà trường (dạy học phần chương trình giáo dục địa phương) Đây làhoạt động nhằm tổ chức, điểu khiển hoạt động truyền dạy hát dân ca trong nhàtrường, đảm bảo cho hoạt động này đạt được được các mục tiêu đã để ra

Quản lý hoạt động truyền dạy hát dân ca cho học sinh trong nhà trường tiểuhọc bao gồm các nội dung:

Một là: Lập kế hoạch truyền dạy hát dân ca cho học sinh trong trường tiểu

học

Kế hoạch truyền dạy hát dân ca cho học sinh trong trường tiểu học phải nằmtrong kế hoạch giáo dục nói chung và kế hoạch giáo dục âm nhạc nói riêng của nhàtrường

Kế hoạch phải phù hợp với mục tiêu giáo dục theo cấp học và kế hoạch dạyhọc của nhà trường

Kế hoạch truyền dạy hát dân ca cho học sinh phải được lượng hóa một cách

rõ ràng, có thể làm công cụ để kiểm tra, đánh giá việc thực hiện hoạt động truyềndạy hát dân ca cho học sinh ở trường tiểu học

Kế hoạch phải thể hiện rõ các mục tiêu giáo dục của hoạt động truyền dạy hátdân ca, nội dung thực hiện, chưong trình thực hiện, phưong pháp, phương tiện vàhình thức tổ chức, các nguồn lực tham gia thực hiện kế hoạch và sản phẩm cần đạtđược.

Kế hoạch truyền dạy hát dân ca cho học sinh phải thể hiện rõ thời gian và địađiểm tiến hành và những hình thức kiểm tra, đánh giá

Hai là: Tổ chức các nguồn lực để thực hiện kế hoạch truyền dạy hát dân ca

cho học sinh theo kế hoạch xây dựng

Xây dựng cơ cấu bộ máy tổ chức thực hiện kế hoạch truyền dạy hát dân cacho học sinh, thành lập ban chi đạo thực hiện do hiệu trường hoặc phó hiệu trưởngphụ trách chuyên môn đứng đầu và các thành viên tham gia là giáo viên âm nhạc,giáo viên chủ nhiệm lớp, Đoàn Thanh niên, Đội Thiếu niên Xác định quyền hạn,nhiệm vụ, quan hệ cùa từng cá nhân, tổ chức tham gia, lựa chọn phân công các giáoviên có khả năng giáo dục âm nhạc phụ trách đứng lớp chính và các giáo viên kháctrợ giảng để tổ chức tập luyện cho học sinh Chuẩn bị để cung ứng kịp thời các điềukiện vật chất, tài chính và tinh thần cho việc thực hiện kế hoạch, khai thác mọi tiềmlực cho việc thực hiện kế hoạch truyền dạy hát dân ca cho học sinh một cách hiệuquả, đảm bảo tính hiệu quả trong và hiệu quà ngoài

Ba là: Chỉ đạo hoạt động truyền dạy hát dân ca cho học sinh.

Các biện pháp chi đạo thực hiện kế hoạch dạy hát dân ca cho học sinh phảiphù hợp với nguồn lực và điều kiện của nhà trường và đặc điểm tâm lý học sinh, cán

bộ giáo viên

Hiệu trưởng chì đạo thực hiện mục tiêu dạy hát dân ca nhằm thực hiện cóhiệu quả mục tiêu giáo dục toàn diện nhân cách học sinh, tăng hiệu quả giáo dục trítuệ và giáo dục đạo đức

Hiệu trưởng chi đạo thực hiện đúng, đủ, có chất lượng nội dung, chương trìnhdạy hát dân ca cho học sinh, nhằm tạo môi trường học tập, rèn luyện cho học sinhtrong trường, nâng cao giá trị truyền thống văn hóa của nhà trường

Hiệu trường chỉ đạo đổi mới phương pháp, hình thức truyền dạy hát dân ca

cho học sinh nhằm tạo hứng thú và thu hút tất cả các học sinh cùng tham gia, tạo raphong trào sâu rộng trong nhà trường, tạo nền nếp văn hóa truyền thống của nhàtrường và của địa phương.

Hiệu trường chỉ đạo thực hiện nền nếp dạy và học, chỉ đạo thực hiện đánh giákết quả dạy hát dân ca cho học sinh nhằm tạo động lực cho việc dạy hát dân ca pháttriển và có hiệu quả giáo dục cao

Bốn là: Kiểm tra và đánh giả việc truyền dạy hát dân ca

Hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả truyền dạy hát dân ca cho học sinh phảiđược thực hiện theo tính kế hoạch, tính pháp chế Đảm bảo tính khách quan, tínhchính xác, tính công bằng và tính hiệu quả Hiệu trường nhà trường cần nâng cao ýthức tự kiểm tra, tự đánh giá cho giáo viên dạy hát dân ca, giáo viên chủ nhiệm,Đoàn Thanh niên, Đội Thiếu niên là những người trực tiếp tổ chức học hát dân cacho học sinh nhằm biến quá trình kiểm tra thành quá trình tự kiểm tra, tự đánh giá

1.3 Những vấn đề cơ bản của quản lý hoạt động truyền dạy dân ca trong trường tiểu học

• • • •Giáo dục âm nhạc nói chung, truyền dạy hát dân ca nói riêng có mục tiêu cơbản là giáo dục thẩm mỹ Giáo dục âm nhạc trong trường tiểu học trang bị các kiếnthức âm nhạc cơ bản, kỹ năng cần thiết để cảm thụ, hiểu và thể hiện nghệ thuật âmnhạc, khơi dậy khả năng sáng tạo, củng cố tình cảm đạo đức, niềm tin về thị hiếu âmnhạc và nhu cầu âm nhạc cho học sinh

Nhiệm vụ của truyền dạy dân ca là cung cấp những kiến thức cơ bản, rènluyện kỹ năng thực hành, tạo cho học sinh lòng yêu thích âm nhạc, yêu thích các lànđiệu dân ca, nhất là các làn điệu của quê hương mình, nâng trình độ nhận thức vàkhả năng hoạt động âm nhạc cho học sinh

Các nguyên tắc trong truyền dạy dân ca cho học sinh như sau:

* Tạo cho HS nghe, nhìn, thực hành theo sự hướng dẫn của giáo viên hoặc

các nghệ nhân.

* Dạy lý thuyết vừa đủ phục vụ thực hành, qua thực hành dạy lý thuyết;

* Không tách rời học các môn văn hóa;

* Kết hợp giữa giảng dạy với tìm hiểu tâm lý học sinh;

* Phương pháp giảng dạy cần đổi mới, khoa học, phù hợp thị hiếu học sinh;

* Kết hợp các hoạt động chính khoá với hoạt động ngoại khoá, nhất là mờinghệ nhân và ca sĩ thể hiện các làn điệu dân ca

Phương pháp truyền dạy học dân ca trong trường tiểu học thường được ápdụng là:

- Phương pháp thuyết trình: giáo viên dùng ngôn ngữ để giảng giải cho họcsinh hiểu vấn đề trong giáo dục âm nhạc nói chung, dân ca nói riêng, giới thiệu,phân tích lời thơ, bài hát, âm nhạc

Ví dụ, phương pháp dùng lời diễn giải, giải thích, nêu vấn đề, đặt câu hỏi, cácbiện pháp này xen kẽ các phương pháp khác giúp học sinh chủ động tiếp thu bàihọc

Về diễn giải: nêu khái quát nội dung, ý nghĩa bài thơ (lời bài ca) bài hát, cóthể nêu trước hoặc sau khi hát mẫu, dùng từ đơn giản, dễ hiểu để giới thiệu diễn giải

Giải thích: khi gặp các từ khó, từ địa phương

Nêu vấn đề và đặt câu hỏi: sử dụng khi dẫn dắt vào bài, chuyển ý, chuyểnđoạn

- Phương pháp trực quan: dùng tranh, ảnh, băng hình, đĩa tiếng đặc biệt làgiọng hát để chuyển tải nội dung

- Phương pháp luyện tập: được sử dụng lặp đi lặp lại trong quá trình dạy học;giáo viên cần luyện tập từ đơn giản đến phức tạp, kịp thời sửa chữa lỗi sai sót củahọc sinh Giáo viên khuyến khích học sinh tự luyện tập theo nhóm, tự sửa chữa lỗisai sót

- Phương pháp hướng dẫn thực hành - luyện tập: giáo viên đóng vai trò chủđạo, gợi mở để học sinh tự làm

Ví dụ, giáo viên dừng hoạt động (luyện tập, thực hành) trước điểm sai để sửa.Phương pháp này bổ trợ các phương pháp khác

- Phương pháp truyền khẩu: giáo viên hát mẫu từng câu, từng đoạn, hướngdẫn học sinh tập hát theo (phương pháp dạy nối tiếp móc xích): giới thiệu, hát mẫu,dạy từng câu, hát hoàn chỉnh cả bài, hát truyền cảm Phương pháp này được dùngchủ yếu trong truyền dạy dân ca.

Quan họ là một loại hình dân ca đặc trung của đồng bằng Bắc Bộ đượcUNESCO đánh giá cao về giá trị văn hóa, tập quán xã hội, nghệ thuật trình diễn, kỹthuật hát, phưong cách ứng xử văn hóa, bài bản, ngôn từ và cả về trang phục Hátquan họ truyền thống không có nhạc đệm và chủ yếu hát đôi giữa liền anh và liềnchị vào dịp lễ hội xuân ở các làng quê, đôi hát đối đáp liền anh đối đáp với đôi liềnchị và được gọi là hát hội, hát canh, hát đối: cả nhóm liền anh hát đối đáp với nhómliền chị gọi là hát chúc, hát mừng, hát thờ (hát bọn)

“Lối chơi Quan họ” truyền thống không có khán giả, người trình diễn đồngthời là người thường thức, còn hát “Quan họ mới” là hình thức biểu diễn (hát) dân

ca Quan họ Bắc Ninh chủ yếu trên sân khấu hoặc trong các sinh hoạt văn hóa cộngđồng như dịp tết, lễ hội Hát quan họ luôn có khán thính giả, người hát trao đổi tìnhcảm với khán thính giả (không chỉ giữa bạn hát với nhau) Dân ca Quan họ BắcNinh vượt qua không gian làng xã truyền thống (cây đa, giếng nước, sân đình, lễhội ) đến với bạn bè trong nước và quốc tế Đa số các bài dân ca Quan họ mớithuộc dạng cải biên (cải biên cả nhạc và lời)

Là nghệ thuật dân gian, quan họ có đầy đủ tính truyền miệng và tính tập thể,tính truyền thống và tính sáng tạo với sự tham gia chỉnh lý, cải biên của nhiềungười, ở nhiều nơi, qua nhiều thế hệ trước sau, do đó có nhiều dị bản Dị bản trongquan họ không chỉ có sự khác nhau về lời ca, giai điệu âm nhạc mà còn khác nhau

cả về thang âm, tiết tấu, bố cục, về những thủ pháp sáng tạo, nghệ nhân là ngườinắm giữ được nhiều giọng điệu, bài bản Theo nhạc sĩ Hồng Thao: dân ca quan họcòn đặc sắc ở nghệ thuật âm nhạc đỉnh cao: vang, rền, nền, nảy, tình

tiểu học

1.3.2.1 Mục tiêu công tác truyền dạy dân ca trong trường tiểu học

- Theo Quyết định số 43/2001/QĐ-BGD&ĐT ngày 09/11/2001 của Bộ trường

Bộ Giáo dục và Đào tạo về đổi mới nội dung chương trình giáo dục phổ thông xácđịnh mục tiêu dạy học âm nhạc như sau:

- Hình thành một trình độ văn hoá âm nhạc tối thiểu cho HS

- Bước đầu giúp các em làm quen với một số kỹ năng đơn giản về ca hát vàthói quen tập hát đúng

- Tạo cho học sinh hứng thú, có niềm vui khi học hát, nghe ca nhạc, giáo dụcnăng lực cảm thụ âm nhạc, kích thích tiềm năng nghệ thuật, làm cho đời sống tinhthần của học sinh thêm phong phú, góp phần giáo dục tính tập thể, tính kỷ luật, tínhchính xác, khoa học

- Phát triển trí tuệ, bồi dưỡng tình cảm phong phú, lành mạnh, hướng tới cáitốt, cái đẹp, góp phần làm thư giãn đầu óc, làm cân bằng các nội dung học tập khác

ờ học sinh

Trên cơ sở mục tiêu giáo dục âm nhạc nói trên, mục tiêu truyền dạy dân cacũng nhằm đến mục tiêu chung đó, đồng thời cũng có những mục tiêu riêng trongviệc bồi dưỡng thị hiếu âm nhạc, giúp học sinh biết yêu quý, trân trọng làn điệu dân

ca của quê hương, tự giác bảo tồn và phát huy giá trị di sản dân ca do các thế hệtrước để lại

1.3.2.2 Yêu cầu đổi với hoạt động truyền dạy dân ca trong trường tiểu học

Điều lệ trường tiểu học quy định về quản lý việc dạy học môn âm nhạc:

- Âm nhạc là môn văn hoá bắt buộc Tất cả các học sinh đều được học để cótrình độ văn hoá âm nhạc nhất định trong nền học vấn ở bậc tiểu học

- Kế thừa và phát triển chương trình âm nhạc đã có, chú trọng đến tính dântộc và hiện đại

- Quan tâm đến tính vừa sức, tính thực tiễn của chương trình

- Coi trọng việc rèn luyện thực hành, giảm nhẹ nội dung lý thuyết âm nhạc

- Xây dựng chương trình xuất phát từ đặc trưng nghệ thuật âm nhạc phù hợpvới lứa tuổi HS đại trà, kết hợp với những định hướng về đổi mới phương pháp dạyhọc, gắn liền với thiết bị dạy học

- Những nơi có đủ điều kiện phải thực hiện đầy đủ chương trình; những vùng

khó khăn thực hiện nội dung dạy hát là chủ yếu, có thể dạy thêm nội dung âm nhạcthường thức; nội dung tập đọc nhạc tuỳ điều kiện, có thể vận dụng linh hoạt; dànhmột số tiết để các địa phương tự chọn bài hát thích hợp dạy cho học sinh.

Đối với chương trình truyền dạy hát dân ca, vận dụng quan điểm trên yêu cầutính vừa sức, tính thực tiễn, đòi hỏi phải lựa chọn số lượng các bài hát và bố trí sốtiết hợp lý, dạy từ bài dễ đến bài khó đồng thời coi trọng việc dạy thực hành âmnhạc: tạo điều kiện để học sinh được tập hát, tự thể hiện các bài dân ca truyền thống,

về phương pháp dạy học sử dụng phương pháp truyền khẩu truyền thống, kết hợpvới các phương tiện giáo cụ trực quan như: băng, đĩa hình, đĩa tiếng, tranh ảnh, đặcbiệt là tạo điều kiện để học sinh được tham gia các sinh hoạt câu lạc bộ, giao lưu vớinghệ nhân, cộng đồng để rèn luyện tri thức âm nhạc và có nhận thức đầy đủ về cáclàn điệu dân ca

tiểu học

- Quản lý việc thực hiện mục tiêu, kế hoạch truyền dạy hát dân ca

Cán bộ quản lý phải nắm vững mục tiêu, kế hoạch truyền dạy hát dân ca trongtrường tiểu học, chỉ đạo giáo viên nghiên cứu, quán triệt sâu sắc mục tiêu, kế hoạchmôn học âm nhạc nói chung và truyền dạy dân ca nói riêng; tổ chức, chỉ đạo việcthực hiện mục tiêu, kế hoạch dạy học; yêu cầu giáo viên lập kế hoạch dạy hát Sửdụng các phương tiện quản lý như biểu bảng, sổ sách theo dõi, phiếu báo giảng, lịchkiểm tra học tập; động viên khích lệ, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện mục tiêu, kếhoạch dạy hát từng thời gian

- Quản lý thực hiện chương trình, nội dung, phương pháp truyền dạy hát dân

ca cho học sinh

Hướng dẫn giáo viên nắm vững kế hoạch, nội dung, phương pháp dạy hát dân

ca cho học sinh, duy trì kỷ cương, thực hiện đúng nội dung; kiểm tra việc thực hiệnnội dung, phương pháp dạy hát, tiến độ thực hiện theo tuần, tháng; việc chuẩn bị kếhoạch bài giảng và hồ sơ chuyên môn của giáo viên, đồng thời thảo luận về thựchiện nội dung, phương pháp và yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy

- Quản lý hoạt động dạy hát dân ca của giáo viên:

+ Quản lý việc chuẩn bị giáo án, yêu cầu giáo viên xác định đúng mục đích,yêu cầu bài học cần đạt được về tri thức, kỹ năng, thái độ.

+ Xác định các kiến thức cơ bản, trọng tâm bài và thời gian từng hoạt động.+ Xác định phương pháp, phương tiện dạy học phù hợp với mỗi bài

- Quản lý giờ lên lớp cùa giáo viên, cán bộ quản lý cần thực hiện các nội dungquản lý sau:

+ Xây dựng tiêu chuẩn đánh giá giờ lên lớp phù hợp với điều kiện thực tế nhàtrường

+ Xây dựng thời khoá biểu chi tiết, khoa học để quản lý, theo dõi tiến độ thựchiện kế hoạch và giờ lên lớp của giáo viên

+ Cán bộ quản lý có kế hoạch dự giờ, thăm lớp định kỳ, kiểm tra đột xuất.Sau mỗi lần dự giờ thăm lớp, kiểm tra phải tổ chức góp ý, phân tích sư phạm tiếtdạy, rút kinh nghiệm, giúp giáo viên phát huy ưu điểm, khăc phục nhược điểm

- Quản lý hoạt động học âm nhạc của học sinh:

+ Ở trên lớp: Cán bộ quản lý cùng với giáo viên giáo dục tinh thần, thái độhọc tập, xác định động cơ học tập đúng đắn cho học sinh; xây dựng quy chế, thựchiện nghiêm túc quy chế, quy định về nền nếp học tập trên lớp của học sinh, có biệnpháp khuyên khích, động viên học sinh học tập, đồng thời có biện pháp xử lýnghiêm những sai phạm của học sinh trong quá trình học tập trên lớp; phối hợp cáclực lượng giáo dục quản lý hoạt động của học sinh; cần đề cao vai trò của tổ chứcĐoàn, Đội, câu lạc bộ, tổ, nhóm trong quản lý học sinh trên lớp

+ Quản lý hoạt động tự học của học sinh ngoài giờ lên lớp: quản lý hoạt độnghọc trên lớp và tự học ngoài giờ lên lớp là hai quá trình không thể tách rời nhaunhằm thực hiện tốt nhất mục tiêu đề ra Giáo viên cần thực hiện:

Giáo dục và nâng cao nhận thức về vai trò và tầm quan trọng của việc tự họccủa học sinh ngoài giờ lên lóp

Quản lý kế hoạch tự học của học sinh ngoài giờ lên lớp

Quản lý nội dung tự học của học sinh ngoài giờ lên lớp

Quản lý phương pháp tự học

Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả tự học của học sinh ngoài giờ lên lớp.Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh.

- Cán bộ quản lý chỉ đạo giáo viên thực hiện kiểm tra, đánh giá kết quả họctập của học sinh với những nội dung sau:

+ Có lịch kiểm tra cho từng đợt học

+ Thực hiện đúng chế độ kiểm tra, cho điểm, tính điểm như kế hoạch

+ Báo cáo với cán bộ quản lý kết quả kiểm tra, đánh giá theo quy định

- Quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng dạy học: đây là tác động cómục đích của người quản lý đến đổi tượng quản lý nhằm huy động và sử dụng cóhiệu quả cơ sở vật chất, thiêt bị dạy học phục vụ truyền dạy hát

Việc quản lý cơ sở vật chất trang thiết bị gồm:

+ Xây dựng mục tiêu và lập kê hoạch đầu tư cơ sở vật chât, thiết bị dạy học

để có các điều kiện đảm bảo về cơ sở vật chất, phương tiện, đồ dùng dạy học đápứng nhu cầu dạy

+ Sử dụng cơ sơ vật chât, trang thiết bị tiết kiệm, hiệu quả

+ Bảo quản cơ sơ vật chất, thiết bị, đồ dùng dạy học để sử dụng nhiều lần

- Quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên

Cán bộ quản lý rà soát, kiểm tra, nắm chắc trình độ chuyên môn nghiệp vụcủa giáo viên để có kế hoạch bôi dưỡng theo từng năm học Yêu cầu cán bộ tổ bộmôn, giáo viên đăng ký tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ vào dịp hè, mời nghệ nhânhát dân ca, các nhà quản lý, nhà nghiên cứu phối hợp tập huấn kiến thức, kỹ năngtruyền dạy; cán bộ quản lý tổ chức, chỉ đạo đảm bảo các điều kiện về vật chất, tinhthần, động viên giáo viên tự nghiên cứu, bồi dưỡng nghiệp vụ và tự học tập, cấpchứng chỉ và đánh giá rút kinh nghiệm về các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ do nghệnhân truyền dạy cho đội ngũ thầy, cô giáo

- Quản lý hoạt động, đổi mới phương pháp truyền dạy

Phương pháp dạy học là tổ hợp các cách thức phối hợp hoạt động dạy và hoạtđộng học nhằm đạt mục tiêu dạy học Quản lý đổi mới phương pháp truyền dạy dân

ca là quá trình tác động có tổ chức, có mục đích của cán bộ quản lý đến đội ngũ giáo

viên nhằm tạo động lực truyền dạy tốt hơn Nội dung quản lý đổi mới phương pháptruyền dạy gồm:

+ Cán bộ quản lý hướng dẫn giáo viên nghiên cứu, thảo luận để nhận thức sâusắc về yêu cầu và vai trò cùa đổi mới phương pháp truyền dạy

+ Yêu cầu đổi mới theo hướng tích cực hoá người học và nội dung phươngpháp dạy học theo hướng tích cực hoá hoạt động học để phát huy tối đa khả năngcủa học sinh

+ Cán bộ quản lý chỉ đạo, kiểm tra giáo viên đổi mới cách đánh giá, kiểm trahoạt động học của học sinh

- Chỉ đạo huy động các nguồn lực và quản lý tốt các nguồn lực để hoạt độnghọc hát dân ca của học sinh tiểu học đạt hiệu quả cao Huy động giáo viên âm nhạckết hợp với giáo viên chủ nhiệm lớp, tổng phụ trách Đội, Bí thư Đoàn Thanh niên,Hội cha mẹ học sinh và các nghệ nhân ở địa phương tổ chức có hiệu quả hoạt độnghọc hát dân ca và rèn kĩ năng hát dân ca cho học sinh thông qua hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học, thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ củatrường

- Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả dạy hát dân ca trong trươngtiểu học Hoạt động kiểm tra, đánh giá phải tạo được động lực cho hoạt động học hátdân ca của học sinh phát triển, biến hoạt động học hát theo chương trình kế hoạchthành nhu cầu học hát trong học sinh tiểu học Hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quảdạy hát dân ca phải theo sát kế hoạch, mục tiêu, nội dung chương trình dạy hát dân

ca cho học sinh, đồng thời phải tính đến đặc điểm tâm lý học sinh và điều kiện dạy

- Phương pháp tổ chức hành chính: cán bộ quản lý sắp xếp, bố trí đủ giáo viên

âm nhạc cho các trường, xây dựng kế hoạch truyền dạy dân ca một cách khoa học cụ

thể; các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường được phối hợp ăn ý để tổ chứctốt các hoạt động câu lạc bộ, hoạt động ngoại khoá, tổ chức hội thi, hội diễn có sựgiúp đỡ của nghệ nhân và cộng đồng hát dân ca Cán bộ quản lý bố trí đảm bảo cơ

sờ vật chất như phòng học, trang thiết bị, đồ dùng dạy học tạo điều kiện cho giáoviên thực hiện kế hoạch bài giảng có hiệu quả Ban hành hệ thống các văn bảnhướng dẫn và tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch dạy và học hát dân ca trongtrường học

- Phương pháp kinh tế:

Cán bộ quản lý đảm bảo chế độ lương và tiền thưởng theo quy định hiệnhành, thực hiện tốt công tác thi đua khen thưởng, kịp thời động viên giáo viên, họcsinh và các lực lượng giáo dục làm tốt công tác truyền, khuyến khích các phong tràothi đua đổi mới phương pháp dạy học, đăng ký “giờ dạy tốt” “giáo viên dạy giỏimôn âm nhạc” trong đó có truyền dạy dân ca Thực hiện xã hội hoá giáo dục, độngviên các câu lạc bộ hát dân ca địa phương hướng dẫn, dạy hát cho học sinh, độngviên học sinh đạt giải hát hay trong các kỳ hội thi, hội diễn để hát mẫu cho học sinhtrong lớp, trong trường

- Phương pháp tâm lý xã hội: Dân ca là niềm tự hào của người dân địaphương, có sức lan toả lớn nên cần khuyến khích việc dạy hát trong và ngoài nhàtrường, khuyến khích các ông bà, cha mẹ truyền khẩu, truyên nghề cho học sinh,thông qua việc tôn vinh nghệ nhân để giáo dục ý thức bảo tồn và phát huy giá trị disản văn hóa dân ca

- Phối hợp các phương pháp quản lý: Việc đưa dân ca vào truyền dạy ở bậctiểu học mới được thực hiện, nên cần kết hợp các phương pháp quản lí Phươngpháp hành chính để thống nhất nhận thức về triển khai kế hoạch và tổ chức thựchiện; Phương pháp kinh tế (khuyến khích, động viên, thưởng phạt nghiêm minh),thực hiện xã hội hoá để huy động các lực lượng giáo dục tích cực tham gia, kết hợpgiữa nhà trường - gia đình và xã hội; Phương pháp tâm lí nhằm làm cho các tác độngquản lí phù hợp với đối tượng, tăng hiệu quả trong dạy hát dân ca

1.4 Vai trò của hiệu trưởng nhà trường trong quản lý hoạt động truyền

dạy dân ca cho học sinh ở trường tiểu học

- Chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch

- Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện

Mặt nhiệm vụ, quyền hạn:

Thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo theo quy định như:

- Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường

- Thực hiện các quyết nghị của Hội đồng

- Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học

- Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác,kiêm tra, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của giáo viên, nhân viên; thực hiện côngtác thi đua khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định của nhànước; quản lý hồ sơ tuyển dụng giáo viên, nhân viên

- Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức; xétduyệt kết quả đánh giá xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, quyết định khenthưởng, kỷ luật học sinh theo quy định của Bộ GD&ĐT;

- Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường;

- Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên,học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; thựchiện công tác xã hội hoá giáo dục cùa nhà trường

- Được theo học các lớp chuyên môn, nghiệp vụ và hưởng các chế độ, chínhsách theo quy định của pháp luật hiện hành;

- Chịu trách nhiệm trước cấp trên về toàn bộ các nhiệm vụ được quy định đốivới Hiệu trưởng

1.4.2 Vai trò của hiệu trưởng nhà trường trong quản lý hoạt động truyền dạy dân ca cho học sinh ở trường tiểu học

Với vai trò là người liên kết các yếu tố, các cá nhân, các bộ phận trong một tổchức thành một khối chỉnh thể thống nhất để thực hiện tốt mục tiêu, đồng thời đưa racác quyết định quản lý, tạo ra các thắng lợi vững chắc cho hệ thống, Hiệu trưởngtrường tiểu học có vai trò hết sức quan trọng trong quản lý hoạt động truyền dạy dân

ca cho học sinh Họ là một trong những nhân tố cơ bản quyết định sự thành cônghay thất bại của các hoạt động của nhà trường nói chung, hoạt động truyền dạy dân

ca nói riêng Bởi lẽ, trong hoạt động truyền dạy, người hiệu trưởng là người:

- Xây dụng chương trình, kế hoạch truyền dạy dân ca Bao gồm việc lựa chọnnội dung chương trình, xây dựng kế hoạch dạy hát theo tháng, theo quý, theo nămhọc và kế hoach chiến lược cho hoạt động truyền dạy

- Chỉ đạo việc bồi dưỡng, đào tạo nhằm nâng cao năng lực cho giáo viên

- Chỉ đạo việc đổi mới phương pháp dạy hát dân ca

- Người thường xuyên kiểm tra, đánh giá công tác truyền dạy thông qua cáchoạt động giao lưu, Hội thi văn nghệ trong và ngoài nhà trường

- Chỉ đạo tham mưu cho cơ quan quản lí cấp trên về các điều kiện cơ sở vậtchất, trang thiết bị và đồ dùng dạy hát

Chính vì vậy, để tổ chức, chỉ đạo và quản lí tốt các hoạt động trong nhàtrường tiểu học nói chung và với hoạt động truyền dạy dân ca nói riêng, thì ngườihiệu trưởng phải thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức để nângcao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đáp ứng những yêu cầu mới của công tác quản

lý giáo dục

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí truyền dạy hát dân ca cho học sinh trong trường tiểu học

- Nhận thức của Hiệu trưởng về việc truyền dạy dân ca cho học sinh trong nhàtrường

Nếu người Hiệu trưởng nhận thức đúng về vai trò, tầm quan trọng của việc

truyền dạy dân ca đối với sự phát triển nhân cách của học sinh và sự bảo tồn văn hóadân tộc thì họ sẽ để tâm nhiều hơn đến quản lí hoạt động này và làm cho hoạt độngnày đạt kết quả cao hơn.

Ngược lại, nếu người Hiệu trưởng không quan tâm đến các hoạt động khácngoài hoạt động dạy học, thì các hoạt động khác, trong đó có hoạt động truyền dạyhát dân ca sẽ không thể có hiệu quả Các chủ thể tham gia không có động lực hoạtđộng, thiếu các điều kiện tối thiểu để hoạt động

- Trình độ, năng lực quản lí của người Hiệu trưởng

Có thể nói, trình độ, năng lực quản lí của người Hiệu trưởng là yếu tố quyếtđịnh trong việc điều hành thành công các hoạt động của nhà trường Trong việc quản

lí hoạt động truyền dạy hát dân ca cho học sinh cũng như vậy

Nếu người Hiệu trưởng có năng lực quản lí, điều phối được các hoạt độngtrong nhà trường, điều phối được các nguồn lực, có kế hoạch hợp lí, xây dựng được

bộ máy hiệu quả, có cơ chế quản lí phù hợp thì hoạt động truyền dạy dân ca cho họcsinh sẽ có hiệu quả

Ngược lại, nếu người Hiệu trưởng không có năng lực quản lí, trình độ quản líhạn hẹp, sẽ không phát huy được các thế mạnh trong nhà trường và địa phương,không thể huy động tối đa các nguồn lực phục vụ cho các hoạt động nhà trường,trong đó có hoạt động truyền dạy hát dân ca Lúc đó, hoạt động truyền dạy khó cóhiệu quả cao, thậm chí không thể hoạt động được

Ngoài ra, việc quản lí còn phụ thuộc vào đạo đức, phẩm chất nhân cách, ý thứctrách nhiệm của Hiệu trưởng đối với công việc, đối với nhà trường

Điều kiện, hoàn cảnh sống của Hiệu trưởng cũng có những ảnh hưởng nhấtđịnh đến hiệu quả quản lí của Hiệu trưởng

Đối tượng quản lí như đội ngũ giáo viên và học sinh, các tổ chức đoàn thểtrong nhà trường, nội dung, chương trình, kế hoạch truyền dạy hát dân ca, các điềukiện cơ sở vật chất và các nguồn lực khác

Đây cũng là các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp quản lí hoạt động truyền dạy hát