Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đối với đồng minh VNCH trong giai đoạn ký kết Hiệp định Paris (1969-1973) mang lại cái nhìn sâu sắc và tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà nghiên cứu Qua đó, giúp hiểu rõ hơn về bản chất của chính sách này trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh.
Kể từ khi chính thức bình thường hóa quan hệ vào năm 1995, quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đã phát triển mạnh mẽ và vượt qua mong đợi, với Việt Nam hiện đang đẩy mạnh hợp tác toàn diện với Hoa Kỳ Luận văn này không chỉ bổ sung tư liệu cho nghiên cứu và học tập về lịch sử quan hệ giữa Hoa Kỳ và VNCH trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, mà còn cung cấp nguồn tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà làm chính sách trong việc xây dựng và thực thi chính sách đối ngoại với Hoa Kỳ hiện nay.
Mục tiêu nghiên cứu: Để đạt được mục đích đặt ra ở trên, luận văn hướng đến mục tiêu giải quyết những nội dung cụ thể sau:
- Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đối với VNCH trong quá trình đàm phán ký kết Hiệp định Paris được hoạch định dựa trên cơ sở nào?
- Mục tiêu chính sách của Hoa Kỳ đối với VNCH trong quá trình ký kết Hiệp định Paris là gì?
- Hoa Kỳ đã thực hiện những biện pháp nào để VNCH đồng ý ký kết Hiệp định Paris?
VNCH ký vào Hiệp định Paris dù nhận thức rõ các điều khoản không có lợi cho mình, điều này phản ánh sự yếu kém trong vị thế chính trị và quân sự của họ vào thời điểm đó Hiệp định này không chỉ là một bước đi chiến lược nhằm tìm kiếm hòa bình mà còn thể hiện vai trò của VNCH trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ, khi mà Mỹ tìm cách giảm bớt can thiệp quân sự nhưng vẫn duy trì ảnh hưởng tại khu vực Sự ký kết này cho thấy VNCH đã phải chấp nhận những điều kiện khó khăn để bảo vệ những lợi ích còn lại trong bối cảnh chiến tranh ngày càng leo thang.
Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài
Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đối với VNCH dưới thời Tổng thống Nixon đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến tranh Việt Nam Quá trình đàm phán dẫn đến Hiệp định Paris kéo dài suốt nhiệm kỳ của Nixon, trở thành nội dung chủ chốt trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ thời kỳ này Do đó, có nhiều công trình nghiên cứu được xuất bản cả trong và ngoài nước về đề tài này.
Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
Cuốn sách "American Foreign Policy: The Dynamics of Choice in the 21st Century" là tác phẩm nổi bật trong lĩnh vực phân tích chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ, cung cấp cái nhìn sâu sắc về các quyết định và chiến lược của nước này trong bối cảnh toàn cầu hiện đại.
Cuốn sách "Chính sách đối ngoại Hoa Kỳ, động cơ của sự lựa chọn thế kỷ 21" của Bruce W Jentleson, phát hành bởi Nhà xuất bản W.W Norton & Company, Inc vào năm 2000, gồm 10 chương chia thành hai phần Phần đầu phân tích cơ sở lý luận và lịch sử hoạch định chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ, trong khi phần hai tập trung vào quá trình hoạch định chính sách trong thế kỷ XXI Đặc biệt, tác giả dành một chương để phân tích chính trị chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ, nhấn mạnh vai trò của các yếu tố như tổng thống, quốc hội, ngành hành pháp, các nhóm lợi ích, truyền thông và công chúng trong quá trình này Chính trị chính sách đối ngoại Hoa Kỳ được mô tả như một quá trình lựa chọn chiến lược, cạnh tranh, đối đầu, hợp tác và thỏa hiệp giữa tổng thống và quốc hội, được gọi là "ngoại giao đại lộ Pennsylvania".
Mặc dù không đi sâu vào phân tích chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đối với VNCH, cuốn sách cung cấp cái nhìn sâu sắc về động cơ lợi ích của chính sách này thông qua bốn chữ P: quyền lực, hòa bình, thịnh vượng và nguyên tắc Điều này giúp độc giả hiểu rõ hơn về các lựa chọn và sự điều chỉnh trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ để phù hợp với tình hình mới Đây là tài liệu tham khảo quý giá cho những ai nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ.
Cuốn sách "Nixon, Kissinger, and U.S Foreign Policy Making" của Asaf Siniver, xuất bản năm 2008 bởi Đại học Cambridge, là tác phẩm tiêu biểu về chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Richard Nixon Tác giả sử dụng các tài liệu gốc được giải mật, đặc biệt là từ Hội đồng An ninh quốc gia Hoa Kỳ (NSC), để phân tích cách Nixon tái cấu trúc bộ máy hoạch định chính sách đối ngoại Bên cạnh việc khám phá quá trình tái tổ chức NSC, tác phẩm còn nhấn mạnh vai trò quan trọng của Tổng thống Nixon và Cố vấn An ninh Quốc gia Henry Kissinger trong việc định hình chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ.
Cuốn sách tập trung vào việc nghiên cứu Nhóm hành động đặc biệt của Washington (WSAG), một cơ quan liên bộ trong Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC), có nhiệm vụ dự đoán, giám sát và quản lý các cuộc khủng hoảng ngoại giao quốc tế, đồng thời cung cấp thông tin và lời khuyên cho tổng thống Qua việc phân tích hoạt động của WSAG, cuốn sách đưa ra cái nhìn mới về mối liên hệ giữa cấu trúc chính trị và quy trình ra quyết định trong chính sách đối ngoại của Chính quyền Nixon.
Bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu điển hình để phân tích vai trò của WSAG qua bốn quyết định chính sách đối ngoại quan trọng của Chính quyền Nixon: cuộc xâm nhập Cambodia năm 1970, khủng hoảng Jordanian tháng 9/1970, Chiến tranh Ấn Độ - Pakistan tháng 12/1971 và Chiến tranh Yom Kippur tháng 10/1973 Mỗi sự kiện này cung cấp cái nhìn sâu sắc về tác động của WSAG đối với các quyết định chính sách Tác giả chỉ ra rằng cấu trúc của NSC không thay đổi và thất bại của Nixon cùng Kissinger là do không thiết lập được hệ thống quản lý khủng hoảng hiệu quả Mặc dù sách không phân tích trực tiếp chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ với VNCH trong quá trình đàm phán hiệp định Paris, nhưng nó vẫn là nguồn tham khảo quý giá giúp hiểu rõ hơn về bộ máy hoạch định chính sách đối ngoại của Chính quyền Nixon, đặc biệt là liên quan đến chiến tranh Việt Nam.
Sau Chiến tranh thế giới Thứ hai, Hoa Kỳ nổi lên như một siêu cường toàn cầu, vượt trội hơn cả Liên Xô về quân sự, kinh tế, chính trị ngoại giao và văn hóa Tuy nhiên, đến cuối thập niên 1960, sự thống trị của Hoa Kỳ bắt đầu suy yếu do nhiều yếu tố khác nhau Cuốn sách "Nixon in the World: American Foreign Relations, 1969-1977" do Fredrick Logevall và Andrew Preston biên soạn, xuất bản năm 2008 bởi Đại học Oxford, cung cấp cái nhìn sâu sắc về các chính sách đối ngoại của chính quyền Nixon nhằm đối phó với những áp lực này.
Cuốn sách này tập hợp các bài viết của nhiều học giả nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ từ năm 1969 đến 1973, bao gồm ba chương Hai chương đầu tiên chủ yếu phân tích chính sách đối ngoại của Chính quyền Nixon.
Chương một của sách phân tích bối cảnh lịch sử và hệ thống chính trị trong nước, cùng với vai trò của Nixon và Kissinger trong việc hoạch định chính sách đối ngoại Hoa Kỳ Ussi Hanhimọk cho rằng chính sách đối ngoại của Chính quyền Nixon chủ yếu phản ứng tự phát, thiếu một tầm nhìn chiến lược nhất quán Greenberg lập luận rằng vụ Watergate không chỉ là một phút lầm lạc mà còn phản ánh cách thức điều hành Nhà Trắng của Nixon, với sự bí mật, lừa dối và hoang tưởng trong đối ngoại, dẫn đến thiệt hại cho lợi ích quốc gia và danh tiếng của Hoa Kỳ Jeremi Suri giải thích về chủ nghĩa hiện thực của Kissinger và sự ngờ vực đối với bộ máy hành chính Hoa Kỳ, trong khi Dominic Sandbrook tập trung vào tác động của bộ máy chính trị lên việc định hình và thực thi chính sách đối ngoại của Chính quyền Nixon.
Chương hai của cuốn sách phân tích chính sách đối ngoại của Chính quyền Nixon và Ford với các cường quốc Margaret MacMillan nhấn mạnh vai trò quan trọng của Nixon trong việc thúc đẩy sự hợp tác giữa Washington và Bắc Kinh, trong khi Francis J Gavin tập trung vào thành tựu đối ngoại của Nixon với Liên Xô Bên cạnh đó, Mary Elise Sarotte phân tích các sáng kiến của Nixon và Kissinger nhằm bình thường hóa quan hệ giữa phương Tây với Đông Âu và Liên Xô.
Chương ba của bài viết phân tích chiến tranh Việt Nam, tập trung vào lý do tại sao cuộc chiến kéo dài mặc dù các ứng viên tổng thống năm 1968 hứa sẽ kết thúc "trong danh dự" Nguyễn Thị Liên Hằng và Robert D Schulzinger chỉ ra rằng Nixon và Kissinger chủ yếu tìm kiếm chiến thắng thay vì rút quân nhanh chóng Họ cũng phân tích vai trò của quốc hội và chính trị trong nước ảnh hưởng đến quyết định của Hoa Kỳ trong đàm phán Paris Schulzinger nhấn mạnh tác động của chiến tranh đến xã hội và chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ, trong khi cả hai tác giả đều đồng ý rằng Nhà Trắng chưa sẵn sàng để kết thúc cuộc chiến, dẫn đến sự kéo dài không cần thiết.
Cuốn sách không đi sâu vào phân tích chính sách của Hoa Kỳ đối với Việt Nam Cộng hòa, nhưng đã mang đến cho độc giả cái nhìn đa dạng về chính sách đối ngoại của Chính quyền Nixon từ năm 1969 đến 1973, qua đó giúp người đọc hiểu rõ hơn về quan hệ ngoại giao của Hoa Kỳ với VNCH trong giai đoạn này.
Cuốn sách "Nixon and Kissinger, Partner in Power" của Robert Dallek, xuất bản bởi Harper Collins, tập trung vào hai nhân vật quan trọng trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ giai đoạn 1969-1974 Tác giả nhấn mạnh rằng quyền lực và các thành tựu ngoại giao của Richard Nixon và Henry Kissinger trong thời gian này cần được đánh giá đúng mức, không chỉ dựa vào sự kiện Watergate Những thành tựu nổi bật của chính quyền Nixon bao gồm kết thúc chiến tranh Việt Nam, thiết lập quan hệ mới với Trung Quốc, hòa hoãn với Liên Xô, và quản lý các vấn đề ở Trung Đông Cuốn sách cũng làm rõ quá trình hình thành quan điểm chính trị và sự hợp tác giữa Nixon và Kissinger, dựa trên nguồn tư liệu phong phú từ Hội đồng An ninh Quốc gia, qua đó khắc họa sự tương tác, cạnh tranh và âm mưu trong chính phủ.
Cuốn sách mặc dù chủ yếu ca ngợi thành tựu đối ngoại của Nixon và Kissinger, nhưng vẫn cung cấp nhiều dữ liệu quý giá về tư tưởng hình thành chính sách đối ngoại của Chính quyền Nixon đối với VNCH Đây là nguồn tài liệu hữu ích cho nghiên cứu vai trò của Nixon và Kissinger trong việc định hình chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ từ năm 1969 đến 1973.
Withdrawal: Reassessing America’s Final Years in Vietnam (Rút quân –