Vận dụng các nguyên lý tmq vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học tại thành phố vĩnh long

lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương: Chương 1 - Cơ sở lý luận về việc vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng tại trường tiểu học; Chương 2 - Thực trạng hoạt độ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan các nội dung, số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác và tuân thủ quy định về trích dẫn, liệt kê tài liệu tham khảo của cơ sở đào tạo

Tác giả luận văn

LỜI CẢM ƠN

Trước hết, tôi xin bày tỏ sự kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS.TS Nguyễn Lộc, là người Thầy, người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu thực hiện luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Chủ nhiệm khoa cùng toàn thể Thầy, Cô Khoa Giáo dục – Trường Đại học Khoa học Xã hội và nhân văn đã luôn động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành chương trình đào tạo Thạc sỹ và hoàn thành Luận văn

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Ban Giám Hiệu và các Thầy, Cô, anh chị đồng nghiệp trường tiểu học Nguyễn Du và trường tiểu học Hùng Vương (Thành phố Vĩnh Long) đã giúp đỡ tôi trong quá trình triển khai khảo sát thu thập dữ liệu cho nghiên cứu làm luận văn

Tôi xin tri ân sự khích lệ và giúp đỡ của gia đình, người thân đã dành cho tôi trong suốt quá trình công tác, học tập và nghiên cứu khoa học

Vĩnh Long, ngày 17 tháng 08 năm 2020

Tác giả luận văn

MỤC LỤC

Trang

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các bảng biểu vi

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VIỆC VẬN DỤNG CÁC NGUYÊN LÝ TQM VÀO HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC 6

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về việc quản lý chất lượng tại trường phổ thông theo cách tiếp cận TQM 6

1.1.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 6

1.1.2 Tình hình nghiên cứu trong nước 8

1.2 Các khái niệm 10

1.2.1 Khái niệm chất lượng 10

1.2.2 Khái niệm quản lý chất lượng 11

1.2.3 Khái niệm TQM – Total Quality Management 11

1.2.4 Các khái niệm liên quan đến TQM 12

1.2.4.1 Chính sách chất lượng 12

1.2.4.2 Mục tiêu chất lượng 13

1.2.4.3 Hoạch định chất lượng 13

1.2.4.4 Kiểm soát chất lượng 13

1.2.4.5 Đảm bảo chất lượng 14

1.2.4.6 Cải tiến chất lượng 14

1.2.4.7 Cải tiến liên tục 14

1.2.4.8 Khách hàng 15

1.2.4.9 Quá trình, quy trình và sản phẩm 15

1.2.4.10 Văn hóa chất lượng 15

1.2.4.11 Chu trình Deming (PDCA) 16

1.2.5 Các nguyên lý triển khai thực hiện TQM trong một tổ chức 16

1.3 Vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng tại các

trường tiểu học công lập 26

Kết luận chương 1 30

Chương 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CỦA CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC CÔNG LẬP TẠI THÀNH PHỐ VĨNH LONG THEO CÁC NGUYÊN LÝ TQM 31

2.1 Giới thiệu về nghiên cứu khảo sát thực trạng hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long theo các nguyên lý TQM 31

2.2 Thực trạng hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long theo các nguyên lý TQM 32

2.2.1 Những việc đã làm được theo các nguyên lý TQM 32

2.2.1.1 Hiệu trưởng đảm nhận vai trò, trách nhiệm về chất lượng 32

2.2.1.2 Lôi cuốn mọi cán bộ, giáo viên và nhân viên trong nhà trường tham gia vào hoạt động quản lý chất lượng 34

2.2.1.3 Hoạch định chiến lược và hoạch định chất lượng 37

2.2.1.4 Hướng tới khách hàng 40

2.2.1.5 Cải tiến liên tục 42

2.2.1.6 Quyết định dựa trên sự kiện 43

2.2.1.7 Xây dựng văn hóa chất lượng trong nhà trường 44

2.2.2 Những việc chưa làm được theo các nguyên lý TQM 49

2.2.2.1 Một số hạn chế trong việc lôi cuốn cán bộ, giáo viên và nhân viên nhà trường tham gia vào hoạt động quản lý chất lượng 49

2.2.2.2 Một số hạn chế trong công tác hoạch định chiến lược 52

2.2.2.3 Một số hạn chế trong việc hướng tới khách hàng 53

2.2.2.4 Một số hạn chế trong việc xây dựng văn hóa chất lượng của nhà trường 54

Kết luận chương 2 57

Chương 3 CÁC BIỆN PHÁP VẬN DỤNG CÁC NGUYÊN LÝ TQM VÀO HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CỦA CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC CÔNG LẬP TẠI THÀNH PHỐ VĨNH LONG 59

3.1 Các nguyên tắc đề xuất các biện pháp vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập 59

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ 59

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả và tối ưu 59

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển 59

3.2 Các biện pháp vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long 59

3.2.1 Nhóm biện pháp 1: Hiệu trưởng đảm nhận vai trò, trách nhiệm về chất lượng 59

3.2.2 Nhóm biện pháp 2: Huy động, lôi cuốn mọi cán bộ, giáo viên và nhân viên trong nhà trường tham gia vào hoạt động quản lý chất lượng nhà trường 62

3.2.3 Nhóm biện pháp 3: Hoạch định chiến lược và hoạch định chất lượng 66

3.2.4 Nhóm biện pháp 4: Hướng tới khách hàng 70

3.2.5 Nhóm biện pháp 5: Cải tiến liên tục 73

3.2.6 Nhóm biện pháp 6: Quyết định dựa trên sự kiện 76

3.2.7 Nhóm biện pháp 7: Xây dựng văn hóa chất lượng trong nhà trường 76

Kết luận chương 3 86

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 87

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 90

PHỤ LỤC 94

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Trang Bảng 2.1 Kết quả khảo sát tiêu chí 1 (Hiệu trưởng yêu cầu mọi thành viên trong nhà trường phải thường xuyên đúc kết kinh nghiệm để nâng cao mức độ hoàn thành các mục tiêu hoạt động đã đề ra) 33 Bảng 2.2 Kết quả khảo sát tiêu chí 13 (Các thành viên mong muốn cải tiến công việc thuộc trách nhiệm của mình) 35 Bảng 2.3 Kết quả khảo sát tiêu chí 17 (Các thành viên tin tưởng vào sự lãnh đạo của hiệu trưởng trong việc cải tiến các hoạt động để nâng cao mức độ hoàn thành các mục tiêu hoạt động đã đề ra) 36 Bảng 2.4 Kết quả khảo sát tiêu chí 19 (Các thành viên được trao quyền cải tiến công việc của mình) 37 Bảng 2.5 Kết quả khảo sát tiêu chí 7 (Nhà trường đã xác định được định hướng chiến lược với sứ mạng, tầm nhìn và hệ giá trị của mình) 38 Bảng 2.6 Kết quả khảo sát tiêu chí 11 (Nhà trường đã xây dựng chương trình hành động để đạt được các mục tiêu phát triển dài hạn của nhà trường) 39 Bảng 2.7 Kết quả khảo sát tiêu chí 21 (Các giáo viên chủ nhiệm hàng ngày đều quan tâm lắng nghe ý kiến của học sinh về việc sử dụng các dịch vụ hỗ trợ) 40 Bảng 2.8 Kết quả khảo sát tiêu chí 27 (Giáo viên dạy các lớp dưới tham khảo

ý kiến của giáo viên dạy các lớp trên về chất lượng của học sinh mà mình đã chuyển giao lên lớp trên) 41 Bảng 2.9 Kết quả khảo sát tiêu chí 31 (Nhà trường thường xuyên phân tích, đánh giá việc thực hiện các hoạt động để không ngừng nâng cao khả năng thực hiện các yêu cầu trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành) 43 Bảng 2.10 Kết quả khảo sát tiêu chí 35 (Các quyết định của ban giám hiệu đều dựa trên cơ sở các số liệu thống kê và các kết quả phân tích, đánh giá) 44 Bảng 2.11 Kết quả khảo sát tiêu chí 39 (Trong nhà trường, mọi sáng kiến đều được đánh giá cao) 45 Bảng 2.12 Kết quả khảo sát tiêu chí 44 (Trong nhà trường, quyền hạn của giáo viên được tối đa hóa trong phạm vi có thể.) 46 Bảng 2.13 Kết quả khảo sát tiêu chí 45 (Các thành viên tự hào với tư cách là một thành viên của nhà trường) 47 Bảng 2.14 Kết quả khảo sát tiêu chí 48 (Nhà trường tạo cơ hội để sáng tạo và phát triển cho tất cả thành viên nhà trường) 48

Bảng 2.15 Kết quả khảo sát tiêu chí 50 (Hoạt động giao tiếp và truyền đạt thông tin giữa các thành viên nhà trường đơn giản và có hiệu quả dựa trên cơ

sở của sự hiểu biết lẫn nhau) 49 Bảng 2.16 Kết quả khảo sát tiêu chí 15 (Các thành viên có thể giải thích nội dung các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá trường tiểu học do Bộ Giáo dục

và Đào tạo ban hành) 50 Bảng 2.17 Kết quả khảo sát tiêu chí 16 (Các thành viên có thể hình dung trách nhiệm của mình trong quá trình thực hiện các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành) 51 Bảng 2.18 Kết quả khảo sát tiêu chí 9 (Các thành viên nhà trường có thể giải thích được nội dung của các phát biểu về sứ mạng, tầm nhìn và hệ giá trị của nhà trường) 53 Bảng 2.19 Kết quả khảo sát tiêu chí 40 (Trong nhà trường, chức vụ chỉ là thứ yếu so với sự đóng góp cho nhà trường hay sự hoàn thành công việc) 55 Bảng 2.20 Kết quả khảo sát tiêu chí 41 (Trong nhà trường, cán bộ quản lý là người hỗ trợ chứ không phải là người chỉ đạo) 56 Bảng 2.21 Kết quả khảo sát tiêu chí 43 (Trong nhà trường, việc kiểm tra của ban giám hiệu đối với công việc của giáo viên và nhân viên được hạn chế tới mức tối thiểu) 57

kỹ thuật giải quyết vấn đề của TQM có thể được sử dụng để giải quyết các vấn đề

về quản lý cũng như các vấn đề sư phạm

Mặt khác, ở Việt Nam, trong những năm gần đây, ngày càng có nhiều vụ việc tiêu cực xảy ra trong toàn ngành giáo dục nói chung và ở các trường tiểu học nói riêng không chỉ gây ảnh hưởng xấu đến việc thực hiện mục tiêu giáo dục mà còn gây hoang mang cho cộng đồng xã hội Do đó, để gây dựng lại lòng tin của xã hội đối với hệ thống giáo dục, thiết nghĩ đã đến lúc các nhà trường phải quản lý chất lượng toàn diện mọi hoạt động của mình

Vai trò của giáo dục tiểu học là đảm bảo sự phát triển rộng rãi của học sinh, nghĩa là đảm bảo rằng tất cả các học sinh có thể phát triển các khía cạnh nhận thức, cảm xúc, kỹ năng, xã hội, văn hóa và thể chất đến trạng thái tốt nhất trong khả năng của từng học sinh và chuẩn bị cho việc học ở những bậc học cao hơn của học sinh (Hasan và các cộng sự, 2018) Hơn thế nữa, theo Töremen, Karakuş và Yasan (2009), các trường tiểu học là hệ thống con cơ bản của hệ thống giáo dục nên kết quả của các trường tiểu học sẽ ảnh hưởng đến các trường cấp trên Vì vậy, những nỗ lực TQM tại các trường tiểu học về cơ bản là rất quan trọng để đạt được một hệ thống giáo dục chất lượng cao (Töremen, Karakuş và Yasan, 2009)

Thành phố Vĩnh Long (tỉnh Vĩnh Long) là một trong những thành phố trực thuộc tỉnh có tốc độ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội nhanh nhất ở khu vực Tây Nam Bộ của Việt Nam Trên địa bàn thành phố Vĩnh Long có 16 trường tiểu học công lập với lịch sử hình thành và phát triển khác nhau, danh tiếng khác nhau nhưng

có cùng một điểm chung là đều mới bước những bước đầu tiên trên con đường thực hiện phương thức đảm bảo chất lượng thông qua việc theo đuổi thực hiện các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học theo Thông tư số 17/2018/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 8 năm 2018 do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận đạt chuẩn quốc gia đối với trường tiểu học Như vậy là trình độ quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập ở thành phố Vĩnh Long không theo kịp trình độ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương Để tương xứng với sự phát triển của thành phố Vĩnh Long cũng như góp phần vào sự phát triển đó, các trường tiểu học công lập tại thành phố Vĩnh Long cần có định hướng dài hạn là dần chuyển lên phương thức quản lý chất lượng cao hơn

Xuất phát từ những cơ sở nêu trên, tác giả chọn vấn đề “Vận dụng các nguyên

lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học tại Thành phố Vĩnh Long” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất việc vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập và các biện pháp vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long nhằm nâng cao chất lượng nhà trường một cách toàn diện

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng hợp, phân tích các công trình nghiên cứu về việc quản lý chất lượng tại trường phổ thông theo cách tiếp cận TQM;

- Hệ thống hóa các lý luận về chất lượng, quản lý chất lượng, TQM và các nguyên lý triển khai thực hiện TQM trong nhà trường;

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý chất lượng ở các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long theo tiếp cận TQM;

- Đề xuất việc vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập và các biện pháp vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu: các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long; Đối tượng nghiên cứu: hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long

5 Câu hỏi nghiên cứu

- Để vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long cần giải quyết những vấn đề lý luận và thực tiễn nào?

- Hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long đã có những cơ sở nào để chuyển lên quản lý chất lượng theo tiếp cận TQM?

- Các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long cần làm gì để vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng?

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Đề tài giới hạn nghiên cứu khảo sát thực trạng hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long trong năm học 2019-

2020 theo tiếp cận TQM

7 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Hệ thống hóa, phân tích, tổng hợp các tài liệu về quản lý chất lượng nhà trường theo tiếp cận TQM nhằm xác định các khái

niệm cơ bản để phân tích và xây dựng khung lý thuyết của vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: khảo sát bằng bảng hỏi (trưng cầu ý kiến bằng bảng hỏi/điều tra bằng bảng hỏi) để đánh giá thực trạng quản lý chất lượng ở các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long theo tiếp cận TQM

- Phương pháp xử lý dữ liệu: sử dụng phương pháp thống kê và phần mềm SPSS để phân tích dữ liệu thu thập được bằng bảng hỏi

8 Ý nghĩa của đề tài

- Về lý luận:

+ Hệ thống hóa và góp phần phát triển cơ sở lý luận về TQM ở các trường tiểu học công lập nói chung và các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long nói riêng

+ Xác định được các nguyên lý triển khai thực hiện TQM phù hợp với các trường tiểu học công lập nói chung và các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long nói riêng

- Về thực tiễn:

+ Góp phần thay đổi quan niệm cũng như bổ sung kiến thức về quản lý chất lượng nói chung và TQM nói riêng cho các công chức ngành giáo dục, các cán bộ quản lý trường tiểu học công lập cũng như toàn thể giáo viên và nhân viên trong các trường tiểu học công lập ở Thành phố Vĩnh Long

+ Việc vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long có thể là bài học kinh nghiệm cho các trường tiểu học công lập ở các địa phương khác của tỉnh Vĩnh Long nói riêng và các trường phổ thông công lập ở Vĩnh Long nói chung trong công tác quản lý chất lượng nhà trường

9 Bố cục luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ

lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1 - Cơ sở lý luận về việc vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng tại trường tiểu học;

Chương 2 - Thực trạng hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long theo các nguyên lý TQM;

Chương 3 - Các biện pháp vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản

lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VIỆC VẬN DỤNG CÁC NGUYÊN

LÝ TQM VÀO HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TẠI TRƯỜNG

TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về việc quản lý chất lượng tại trường phổ thông theo cách tiếp cận TQM

1.1.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước

Edwards và Algozzine (1995) đã mô tả một dự án lớn về chuyển đổi văn hóa tại hai trường tiểu học (Charlotte và North Carolina) (USA), trong đó sử dụng các nguyên lý thực hiện TQM của Deming để tái cấu trúc các chương trình giáo dục theo mô hình của Boyer về tám điểm chung của việc học Edwards và Algozzine (1995) cũng đã trình bày về cách thức sử dụng mô hình FADE (tập trung, phân tích, phát triển và thực thi) để phát triển một chương trình giáo dục theo chủ đề và phối hợp tốt cũng như để giải quyết các vấn đề của dự án trên cơ sở tận dụng nhiều quan điểm khác nhau của những người tham gia dự án

Nghiên cứu của Garbutt (1996) về TQM tại trường Calderdale (England) kết luận rằng chất lượng đòi hỏi sự cam kết từ cấp quản lý cao nhất và cần sự tham gia của tất cả các nhân viên trong nhà trường; và rằng văn hóa tìm kiếm sự cải tiến liên tục sẽ chiếm ưu thế

Weller (2000) đã trình bày một mô hình quản lý cho các hiệu trưởng áp dụng

để cung cấp các kết quả có chất lượng, trong đó, huy động giáo viên, phụ huynh và cộng đồng cùng với áp dụng các công cụ và kỹ thuật giải quyết vấn đề của TQM để xác định nguyên nhân gốc rễ của các vấn đề, từ đó hiệu trưởng có thể xác định các giải pháp thực tế mang lại kết quả tích cực

Töremen, Karakuş và Yasan (2009) đã xác định sự ảnh hưởng của nhận thức của giáo viên lên mức độ vận dụng các nguyên lý TQM trong các trường tiểu học tại trung tâm thành phố Malatya (Turkey) và mối quan hệ giữa nhận thức của giáo viên về TQM với các biến khác (có sự khác biệt đáng kể giữa nhận thức của các

giáo viên về việc thực hành TQM tùy thuộc vào các biến số như ngành học, trình độ học vấn và thâm niên dạy học; trong khi không có sự khác biệt có ý nghĩa theo biến giới tính) Nghiên cứu của Töremen, Karakuş và Yasan (2009) đã cho thấy sự cần thiết phải quản lý sự thay đổi một cách hiệu quả, phải giáo dục nhận thức về TQM cho giáo viên và phải sử dụng nguồn nhân lực hiệu quả để đạt được sự cải tiến chất lượng toàn hệ thống và để thực hiện các nguyên lý của TQM

Taşar và Çelik (2011) đã thực hiện một nghiên cứu với mục đích kiểm tra mức

độ thực hiện các nguyên lý TQM của các hiệu trưởng và giáo viên làm việc tại các trường tiểu học công lập ở tỉnh Adıyaman (Turkey) Taşar và Çelik (2011) thấy rằng các hiệu trưởng và giáo viên ở các trường tiểu học đã thực hiện các nguyên lý TQM trong quá trình tác nghiệp của họ và rằng các giáo viên có mức độ thực hiện cao hơn so với các hiệu trưởng

Esen, Didem và Munevver (2012) đã xác định sự cần thiết phải thay đổi và quản lý sự thay đổi ở các trường tiểu học tại thành phố Izmir (Turkey) khi thực hành TQM; đồng thời cho thấy kinh nghiệm trong quá trình thay đổi của hiệu trưởng các trường tiểu học thực hiện thành công TQM là: các nhóm chất lượng được thành lập, các tài liệu thuộc hệ thống quản lý chất lượng được soạn thảo và quan trọng nhất là hiệu trưởng hiểu biết về công việc của các nhóm chất lượng cũng như cung cấp các thiết bị cần thiết cho các nhóm này

Farkhondehzadeh và các cộng sự (2013) đã trình bày về sự nhận thức của các giáo viên tiểu học tại thành phố Shiraz (Iran) về TQM trong giáo dục và sự biến đổi của những nhận thức này theo các biến nhân khẩu học như giới tính và chuyên ngành (nghệ thuật và khoa học)

Hasan và các cộng sự (2018) đã nghiên cứu triển khai thực hiện TQM để cải thiện điều kiện và chất lượng của hệ thống giáo dục tiểu học Bangladesh thông qua việc loại bỏ các vấn đề như chất lượng giáo viên kém, hiệu suất làm việc thấp… và cải thiện mối quan hệ giữa giáo viên, học sinh và phụ huynh, đồng thời cải thiện chất lượng môi trường phòng học

Shroff (2019) đã nghiên cứu khám phá mối liên hệ của các chỉ số TQM trong giáo dục tiểu học, xác định những yếu tố mô tả việc thực hiện TQM ở trường tiểu học và tập trung nghiên cứu về thái độ của các giáo viên đối với việc triển khai thực hiện TQM trong trường tiểu học

1.1.2 Tình hình nghiên cứu trong nước

Lê Đức Ánh (2006) đã nghiên cứu để chuyển đổi nội hàm một số khái niệm, thuật ngữ của TQM trong lĩnh vực sản xuất sang dùng trong lĩnh vực giáo dục và đã vận dụng cách tiếp cận TQM để xây dựng quy trình quản lý quá trình dạy học ở trường phổ thông gồm 5 bước: xây dựng văn hóa chất lượng của nhà trường; xây dựng kế hoạch quản lý (plan); thực hiện kế hoạch (do); kiểm tra, đánh giá (check);

sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm và tác động cải tiến (act) Đồng thời, Lê Đức Ánh (2006) đã khẳng định được tính hiệu quả của hệ thống quản lý chất lượng theo TQM đối với trường phổ thông

Nguyễn Thị Thanh Tâm (2006) đã đề xuất và thực nghiệm kiểm tra tính hợp

lý, khả thi của các biện pháp quản lý nhà trường theo quan điểm TQM nhằm tạo ra

cơ chế hoạt động đồng bộ của bộ máy nhà trường, từ đó huy động sự tham gia tích cực của mọi cán bộ, giáo viên và công nhân viên vào quá trình quản lý chất lượng giáo dục

Phạm Quang Huân (2007) đã chỉ ra ý nghĩa của việc ứng dụng TQM trong đổi mới quản lý nhà trường và nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giáo viên, đồng thời trình bày về khả năng, phạm vi, mức độ và tình hình nghiên cứu, ứng dụng TQM trong giáo dục ở Việt Nam

Võ Ngọc Vĩnh (2013a) đã phân tích quan điểm của một số công trình nghiên cứu về thiết lập mô hình TQM trong giáo dục, từ đó đề xuất một mô hình TQM vận dụng vào quản lý chất lượng nhà trường phổ thông ở Việt Nam với các thành tố: hoạch định chiến lược chất lượng, quản lý các quá trình hướng tới khách hàng, thiết lập hệ thống chất lượng, hợp tác làm việc theo đội/nhóm, thực hiện kiểm soát quy trình bằng thống kê, sự cam kết về chất lượng của mọi thành viên; hệ thống thông

tin - truyền thông thông suốt, xây dựng văn hóa chất lượng

Võ Ngọc Vĩnh (2013b) đã hệ thống hóa một số vấn đề cơ bản về TQM, đã cụ thể hóa việc áp dụng TQM trong nhà trường phổ thông và đề xuất được một mô hình TQM trong công tác quản lý chất lượng dạy học ở trường phổ thông với các thành phần: Hoạch định chiến lược và chính sách chất lượng nhà trường; xây dựng

hệ thống quản lý chất lượng dạy học (với các nhóm yếu tố đầu vào, quá trình, đầu ra được quản lý theo các quy trình và chuẩn chất lượng về hoạt động của hiệu trưởng, giáo viên và học sinh); hình thành môi trường văn hóa chất lượng, tổ chức làm việc nhóm, thiết lập hệ thống thông tin và các công cụ kiểm soát chất lượng bằng thống

kê

Võ Ngọc Vĩnh (2013c) đã giải thích về cách tiếp cận hệ thống và chỉ ra tầm quan trọng của cách tiếp cận hệ thống khi áp dụng phương thức TQM vào công tác quản lý chất lượng nhà trường phổ thông

Võ Ngọc Vĩnh (2013d) đã định nghĩa văn hóa chất lượng trong nhà trường phổ thông, chỉ ra mối quan hệ giữa TQM và văn hóa chất lượng, từ đó xác định những công việc mà nhà trường cần phải thực hiện để xây dựng được môi trường văn hóa chất lượng

Nguyễn Văn Hưng (2014) đã xây dựng một hệ thống các biện pháp quản lý chất lượng nhà trường ở miền núi theo cách tiếp cận TQM: nâng cao nhận thức của toàn thể thành viên trong nhà trường về công tác quản lý chất lượng; thiết lập một

hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn; xây dựng và đưa vào hoạt động các nhóm chất lượng; áp dụng chu trình Deming; và xây dựng văn hóa chất lượng trong nhà trường

Nguyễn Trí Anh (2014) đã trình bày cách tiếp cận TQM trong quản lý chất lượng học tập ở một môn học cụ thể và đề ra một số biện pháp quản lý chất lượng học tập môn giáo dục công dân theo mô hình TQM

Các công trình nghiên cứu về việc quản lý chất lượng tại trường phổ thông theo cách tiếp cận TQM nêu trên hoặc chỉ vận dụng một số nguyên lý TQM vào

hoạt động quản lý chất lượng nhà trường hoặc chỉ vận dụng một số nguyên lý TQM vào việc quản lý chất lượng một hay một số hoạt động, quá trình hay sản phẩm, dịch vụ của nhà trường chứ không vận dụng tất cả các nguyên lý TQM (phù hợp với đặc thù của nhà trường phổ thông) vào hoạt động quản lý chất lượng tổng thể mọi quá trình, mọi hoạt động, mọi sản phẩm, mọi dịch vụ của nhà trường Do đó, tác giả chọn đề tài “Vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học tại Thành phố Vĩnh Long” làm đề tài luận văn của mình để nghiên cứu có kế thừa những công trình nghiên cứu trong và ngoài nước nêu trên và phát triển thêm ở khía cạnh vận dụng tất cả các nguyên lý TQM (phù hợp với đặc thù của nhà trường phổ thông) vào hoạt động quản lý chất lượng tổng thể của các trường tiểu học công lập ở Thành phố Vĩnh Long Hơn nữa, để đạt được các mục tiêu giáo dục tiểu học của Việt Nam nói chung và ở thành phố Vĩnh Long nói riêng thì cần có nhiều công trình nghiên cứu với nhiều cách tiếp cận quản lý khác nhau nên đề tài “Vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học tại Thành phố Vĩnh Long” là đề tài có ý nghĩa thực tiễn

1.2 Các khái niệm

1.2.1 Khái niệm chất lượng

Theo Crosby (1989), chất lượng là sự phù hợp với yêu cầu

Theo Trần Thị Thanh Phương (2015), chất lượng là tổng hòa các đặc trưng, thuộc tính của sản phẩm hoặc dịch vụ liên quan đến khả năng thỏa mãn những nhu cầu của khách hàng

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), chất lượng là mức độ của một tập hợp các đặc tính vốn có của một sản phẩm, quá trình hoặc hệ thống thỏa mãn các yêu cầu của khách hàng và các bên có liên quan

Trong luận văn này, tác giả sử dụng định nghĩa của Bộ Khoa học và Công nghệ (2007) về chất lượng để làm cơ sở lý luận về hoạt động quản lý chất lượng ở các tổ chức là các trường tiểu học công lập

1.2.2 Khái niệm quản lý chất lượng

Theo Ishikawa (1990), quản lý chất lượng là nghiên cứu, thiết kế, tạo ra và duy trì sản phẩm có chất lượng, có tính kinh tế, có ích cho khách hàng và luôn thỏa mãn nhu cầu của khách hàng

Theo Phạm Quang Huân (được trích dẫn bởi Nguyễn Thị Thanh Tâm, 2006), quản lý chất lượng bao gồm các hệ thống biện pháp, phương pháp nhằm đảm bảo sản phẩm có chất lượng thỏa mãn nhu cầu khách hàng với hiệu quả kinh tế cao nhất, được tiến hành ở tất cả các quá trình hình thành chất lượng sản phẩm và là trách nhiệm của tất cả các cấp từ cán bộ lãnh đạo tới mọi thành viên khác trong tổ chức Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), quản lý chất lượng là các hoạt động

có phối hợp để định hướng và kiểm soát một tổ chức về mặt chất lượng, bao gồm lập chính sách chất lượng và mục tiêu chất lượng, hoạch định chất lượng, kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng

Trong luận văn này, tác giả sử dụng định nghĩa của Bộ Khoa học và Công nghệ (2007) về quản lý chất lượng để làm cơ sở lý luận về hoạt động quản lý chất lượng ở các tổ chức là các trường tiểu học công lập

1.2.3 Khái niệm TQM – Total Quality Management

Theo Marsh (được trích dẫn bởi Nguyễn Lộc, 2010), TQM là một triết lý

được kèm theo các công cụ và quy trình cho việc triển khai thực tiễn nhằm đạt được một văn hóa cải tiến liên tục do tất cả các thành viên của tổ chức thực hiện để đáp ứng và làm hài lòng khách hàng

Theo Chaffee và Sherr (1992), TQM là một triết lý toàn diện bao hàm lên mọi hoạt động của tổ chức, nhấn mạnh đến việc theo đuổi không ngừng cải tiến liên tục,

đi kèm với một loạt các công cụ để thực hiện; có mục đích cơ bản là cải tiến chất lượng, tăng năng suất và giảm chi phí; và có thể được thể hiện qua ba ý tưởng chính: định nghĩa chất lượng, cải thiện hiệu suất làm việc của tổ chức và cải tiến hệ thống quản lý của tổ chức

Theo Demetrio (được trích dẫn bởi Lê Đức Ánh, 2006), TQM là sự đan xen của mọi bộ phận, mọi quy trình trong một tổ chức nhằm liên tục nâng cao chất lượng sản phẩm và tất cả các dịch vụ có liên quan đến khách hàng, bao gồm cả khách hàng bên trong và khách hàng bên ngoài tổ chức

Phạm Thành Nghị (2000) cho rằng TQM là việc tạo ra một nền văn hóa chất lượng mà trong đó mọi thành viên của tổ chức đều muốn làm hài lòng khách hàng

và cấu trúc của tổ chức không cho phép họ cung cấp những sản phẩm, dịch vụ kém chất lượng

Nguyễn Đức Chính (2002) cho rằng triết lý của TQM là mọi thành viên trong

tổ chức, dù ở bất kì cương vị nào hay thời điểm nào, cũng đều là người quản lý chất lượng của phần việc mình được giao trong một quá trình cải tiến liên tục với từng

dự án nhỏ kế thừa nhau và tích lũy dần với mục đích với mục đích cuối cùng là thỏa mãn các yêu cầu của khách hàng

Theo Trần Thị Thanh Phương (2015), TQM là cách quản lý tổng thể về chất lượng, liên tục cải tiến chất lượng với sự tham gia tích cực, chủ động của các thành viên trong tổ chức; TQM không áp đặt tiêu chuẩn chất lượng từ bên ngoài mà tạo ra văn hóa chất lượng trong tổ chức với sự tham gia tự nguyện của mọi thành viên, và

cả nhà cung cấp lẫn khách hàng, vào các quá trình cải tiến chất lượng liên tục, hướng tới mục tiêu là làm hài lòng khách hàng ở mức tốt nhất có thể

Theo Bộ Khoa học - Công nghệ và Môi trường (1999), TQM là cách quản lý của một tổ chức tập trung vào chất lượng, dựa trên sự tham gia của tất cả các thành viên nhằm đạt được sự thành công lâu dài thông qua việc thỏa mãn khách hàng và mang lại lợi ích cho các thành viên của tổ chức đó cũng như cho xã hội

1.2.4 Các khái niệm liên quan đến TQM

1.2.4.1 Chính sách chất lượng

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), chính sách chất lượng là ý đồ và định hướng chung của một tổ chức về chất lượng, được lãnh đạo cao nhất của tổ

chức công bố chính thức

Theo Trần Thị Thanh Phương (2015), chính sách chất lượng của một nhà trường là tuyên bố của nhà trường về những định hướng cơ bản trên con đường trở thành một cơ sở giáo dục có khả năng cung cấp những chương trình giáo dục có chất lượng, thỏa mãn nhu cầu của người học trong sự thiết lập và duy trì một hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến

1.2.4.2 Mục tiêu chất lượng

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), mục tiêu chất lượng là điều định tìm kiếm hay nhắm tới có liên quan đến chất lượng Các mục tiêu chất lượng nói chung cần dựa trên chính sách chất lượng của tổ chức và được qui định cho các bộ phận, các cấp tương ứng trong tổ chức

Theo tác giả, đối với các trường tiểu học công lập thì mục tiêu chất lượng chính là đạt được các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu

học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành (xem phụ lục 3)

1.2.4.3 Hoạch định chất lượng

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), hoạch định chất lượng là một phần của quản lý chất lượng, tập trung vào việc lập các mục tiêu chất lượng và quy định các quá trình tác nghiệp cần thiết với các nguồn lực có liên quan để thực hiện các mục tiêu chất lượng

1.2.4.4 Kiểm soát chất lượng

Theo Lê Đức Ánh (2006), kiểm soát chất lượng là quá trình kiểm soát mọi yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng bằng những hoạt động và kỹ thuật có tính tác nghiệp

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), kiểm soát chất lượng là một phần của quản lý chất lượng, tập trung vào việc thực hiện các yêu cầu chất lượng

1.2.4.5 Đảm bảo chất lượng

Theo Bộ Khoa học - Công nghệ và Môi trường (1999), đảm bảo chất lượng là toàn bộ các hoạt động có kế hoạch và hệ thống được tiến hành trong hệ thống chất lượng và được chứng minh là đủ mức cần thiết để tạo sự tin tưởng thỏa đáng rằng thực thể sẽ thỏa mãn đầy đủ các yêu cầu chất lượng

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), đảm bảo chất lượng là một phần của quản lý chất lượng, tập trung vào việc cung cấp niềm tin rằng các yêu cầu chất lượng sẽ được thực hiện

Theo Trần Thị Thanh Phương (2015), nhà trường muốn đảm bảo chất lượng phải xây dựng được lòng tin của khách hàng thông qua việc xây dựng uy tín bằng các chứng cứ (hồ sơ, tài liệu) để chứng minh nhà trường đang thực hiện có hiệu quả hệ thống quản lí chất lượng

1.2.4.6 Cải tiến chất lượng

Theo Bộ Khoa học - Công nghệ và Môi trường (1999), cải tiến chất lượng là những hoạt động được thực hiện trong toàn bộ tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu lực của các hoạt động và quá trình để tạo thêm lợi ích cho cả tổ chức và khách hàng

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), cải tiến chất lượng là một phần của quản lý chất lượng, tập trung vào việc nâng cao khả năng thực hiện các yêu cầu chất lượng

1.2.4.7 Cải tiến liên tục

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), cải tiến liên tục là hoạt động lặp đi lặp lại nhằm nâng cao khả năng thực hiện các yêu cầu thông qua việc sử dụng các phát hiện khi đánh giá, phân tích dữ liệu để dẫn tới các hành động khắc phục hay hành động phòng ngừa

Như vậy, theo tác giả, đối với một trường tiểu học công lập:

- Khách hàng chính bên ngoài là học sinh, cha mẹ học sinh, các trường trung học cơ sở tiếp nhận học sinh hoàn thành chương trình tiểu học, phòng giáo dục và đào tạo (cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp), Đảng ủy và chính quyền xã hay phường mà trường tọa lạc

- Khách hàng bên trong bao gồm cả cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên với quan niệm rằng người làm công đoạn sau là khách hàng của người làm công đoạn trước

1.2.4.9 Quá trình, quy trình và sản phẩm

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), quá trình là tập hợp các hoạt động

có liên quan lẫn nhau hoặc tương tác nhau để biến đổi đầu vào thành đầu ra Cũng theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), kết quả của quá trình chính là sản phẩm Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (2007), quy trình là cách thức cụ thể để tiến hành một hoạt động hay quá trình

1.2.4.10 Văn hóa chất lượng

Theo Nguyễn Lan Phương (2015), văn hóa chất lượng là những luật lệ không thành văn, những giá trị liên kết các thành viên trong tổ chức lại với nhau để cùng hướng tới mục tiêu chất lượng của tổ chức

Theo Trần Thị Thanh Phương (2015), văn hóa chất lượng của một nhà trường là một nền văn hóa tổ chức, góp phần nâng cao chất lượng bền vững, được đặc trưng bởi hai yếu tố: yếu tố thứ nhất là một tập hợp các giá trị, niềm tin, mong đợi và cam kết đối với chất lượng; yếu tố thứ hai là yếu tố quản lý với các qui trình quản lý chất lượng và các nỗ lực hợp tác được xác định nhằm mục đích đảm bảo chất lượng cho các hoạt động của một nhà trường

1.2.4.11 Chu trình Deming (PDCA)

Theo Tạ Thị Kiều An và các cộng sự (2010), chu trình Deming chính là việc tuần tự lặp đi lặp lại bốn hoạt động chính sau:

- Lập kế hoạch (Plan);

- Đưa kế hoạch đã lập vào thực hiện (Do);

- Dựa theo kế hoạch để kiểm tra kết quả thực hiện (Check);

- Phân tích các kết quả thu được để đề ra những tác động điều chỉnh thích hợp

ở lần lập kế hoạch tiếp theo (Act)

1.2.5 Các nguyên lý triển khai thực hiện TQM trong một tổ chức

Deming đã đưa ra 14 nguyên lý thực hành TQM (xem Tạ Thị Kiều An và các

cộng sự, 2010; Nguyễn Lộc, 2010) như sau:

1 Kiên định với mục tiêu cải tiến sản phẩm và dịch vụ;

2 Chấp nhận triết lý mới;

3 Không phụ thuộc vào việc kiểm tra chất lượng;

4 Không chọn nhà cung cấp dựa vào giá cả;

5 Không ngừng cải tiến tất cả hệ thống trong tổ chức;

6 Thực hành đào tạo về nghề nghiệp;

7 Khẳng định vai trò của lãnh đạo;

8 Không e ngại bày tỏ ý kiến, quan điểm;

9 Phá vỡ rào cản giữa các bộ phận;

10 Xóa bỏ các khẩu hiệu, lời hô hào và tránh thúc ép nhân viên làm việc mà không cung cấp các phương pháp cho họ;

11 Loại bỏ các định mức công việc theo chỉ tiêu số lượng;

12 Xóa bỏ những sự cách biệt để mọi nhân viên có quyền tự hào về công việc của mình;

13 Khuyến khích học tập và tự hoàn thiện;

14 Luôn phấn đấu để theo kịp các biến đổi

The European Quality Award (EQA) (xem Nguyễn Lộc, 2010) đã đề ra các

nguyên lý để thiết lập hệ thống quản lý chất lượng của tổ chức từ góc độ TQM như sau:

1 Vai trò của lãnh đạo:

- Nhà lãnh đạo đảm nhận vai trò và trách nhiệm về việc thực hiện TQM trong

tổ chức;

- Tạo lập một nền văn hóa chất lượng tổng thể nhất quán trong tổ chức;

- Công nhận và đánh giá cao những nỗ lực của các thành viên trong tổ chức;

- Hỗ trợ các thành viên trong tổ chức thông qua việc cung cấp các nguồn lực;

- Mời gọi được sự tham gia của khách hàng và nhà cung cấp;

- Triển khai mạnh mẽ hoạt động xúc tiến chất lượng tổng thể bên ngoài tổ chức

2 Chính sách và chiến lược:

- Chính sách và chiến lược được xây dựng trên ý tưởng về chất lượng tổng thể;

- Chính sách và chiến lược được xây dựng dựa trên cơ sở tổng hợp các thông tin có liên quan;

- Chính sách và chiến lược là cơ sở cho việc lập kế hoạch hoạt động của tổ

chức;

- Chính sách và chiến lược được truyền thông rõ ràng;

- Chính sách và chiến lược thường xuyên được cập nhật và cải thiện

3 Hướng đến nhân viên:

- Các cá nhân và các nhóm trong tổ chức nhất trí về các mục tiêu và việc đánh giá kết quả thực hiện;

- Các cá nhân và các nhóm trong tổ chức đều tham gia cải tiến liên tục và được trao quyền lực thích hợp;

- Các cá nhân và các nhóm trong tổ chức được truyền thông một cách hiệu quả

4 Nguồn nhân lực và tài lực:

- Nguồn nhân lực được hoạch định và được cải thiện với cách thức phù hợp;

- Nguồn nhân lực được phát triển thông qua việc tuyển dụng, đào tạo và thăng tiến nghề nghiệp;

- Thiết lập chính sách và chiến lược về tài chính;

- Hệ thống dữ liệu được quản lý để cải thiện;

- Xây dựng chính sách và chiến lược hỗ trợ các nhà cung cấp;

- Xây dựng chính sách và chiến lược đảm bảo nguyên vật liệu, cơ sở vật chất

và trang thiết bị;

- Công nghệ được áp dụng để đảm bảo hiệu quả và hiệu suất tối đa

5 Quá trình

- Xác định các quá trình quan trọng để đạt thành công;

- Quản lý có hệ thống và nhất quán đối với các quá trình;

- Kết quả đo lường và phản hồi được sử dụng để xem xét và cải tiến quy trình;

- Khuyến khích đổi mới và sáng tạo trong việc cải tiến quá trình;

- Triển khai và đánh giá những sự thay đổi của các quá trình

6 Thỏa mãn yêu cầu của khách hàng:

- Thu thập và phân tích sự đánh giá của khách hàng đối với các sản phẩm, dịch

vụ của tổ chức và các mối quan hệ với tổ chức;

- Xác định và đo lường các yếu tố liên quan đến sự hài lòng của khách hàng

7 Thỏa mãn yêu cầu nội bộ:

- Thu thập và phân tích sự đánh giá của nhân viên về tổ chức;

- Xác định và đo lường các yếu tố liên quan đến sự hài lòng của nhân viên

8 Trách nhiệm và uy tín đối với xã hội:

- Thu thập và phân tích sự đánh giá của cộng đồng đối với tổ chức

Theo Nguyễn Lan Phương (2015), các nguyên lý vận hành của mô hình TQM trong một nhà trường là:

1 Nhà trường phải hướng tới khách hàng bằng các hoạt động cụ thể sau:

- Phải xác định được ai là khách hàng chính;

- Phải lắng nghe ý kiến của khách hàng;

- Phải hiểu rõ các nhu cầu hiện tại của khách hàng;

- Phải dự đoán được các nhu cầu tương lai của khách hàng;

- Phải đáp ứng các nhu cầu, mong đợi của khách hàng thông qua việc thiết lập các biện pháp cần thiết nhằm thỏa mãn các yêu cầu của khách hàng một cách chính xác và hiệu quả nhất

2 Phải đề cao vai trò của lãnh đạo nhà trường:

- Lãnh đạo của nhà trường phải thiết lập chính sách chất lượng, mục tiêu chất lượng và phương pháp tổ chức thực hiện;

- Lãnh đạo của nhà trường phải cam kết quan tâm, bền bỉ thực hiện tới cùng các biện pháp quản lý chất lượng đã đề ra

3 Nhà trường phải huy động sự tham gia của mọi thành viên trong nhà trường vào công tác quản lý chất lượng Các nhà quản lý phải phân chia trách nhiệm về quản lý chất lượng và trách nhiệm về quản lý các nguồn lực, ra các quyết định nhằm tạo cho mỗi thành viên sự tự chủ trong công việc mà họ chịu trách nhiệm

4 Nhà trường phải quản lý theo quá trình, tức là xuất phát từ mục tiêu đặt ra cho nhà trường, tổ chức quản lý các hoạt động và các nguồn lực liên quan như một quá trình để đạt được mục tiêu đặt ra Cụ thể như sau:

- Các nhóm công tác thực hiện các quá trình sẽ thay thế cho cấu trúc phân chia theo phòng ban chức năng;

- Mỗi nhóm công tác là tập hợp của những người đại diện cho các bộ phận chuyên môn có liên quan đến quá trình;

- Mỗi thành viên của nhóm công tác phải có những hiểu biết cơ bản về toàn bộ quy trình thực hiện quá trình và họ có thể làm được một hoặc nhiều việc trong quy trình đó

- Các quá trình được hình thành từ yêu cầu của công việc nên các quy trình tương ứng phải được thiết kế theo yêu cầu thực tế của công việc

5 Nhà quản lý của nhà trường phải có tư duy hệ thống nghĩa là phải xác định các quá trình và kết nối các quá trình có liên quan đến nhau như một hệ thống Cách tiếp cận hệ thống cho phép huy động, phối hợp toàn bộ nguồn lực để thực hiện mục tiêu chung của nhà trường Các quá trình đơn lẻ, các hoạt động riêng rẽ từ những điểm xuất phát khác nhau được quản lý theo hệ thống sẽ hướng tới mục tiêu chung của cả hệ thống

6 Nhà trường phải liên tục cải tiến:

- Cải tiến liên tục là nguyên tắc mà nhà trường phải tuân thủ thực hiện;

- Cải tiến liên tục là mục tiêu thường trực của nhà trường;

- Sự cải tiến diễn ra từng bước, ở từng bộ phận và sát với nhu cầu thực tế của nhà trường;

- Mục tiêu cải tiến phải bám sát mục tiêu chung của nhà trường;

- Việc cải tiến liên tục phải nằm trong kế hoạch chiến lược của nhà trường

7 Nhà trường phải xây dựng văn hóa chất lượng trong nhà trường Đó là một nền văn hóa mà trong đó:

- Mọi sáng kiến được đánh giá cao;

- Chức vụ chỉ là thứ yếu so với sự đóng góp cho nhà trường hay sự hoàn thành công việc;

- Lãnh đạo là chức năng hành động chứ không phải là cương vị;

- Sự tăng trưởng của nhà trường đến từ sự đóng góp của các nhóm công tác hay nhóm chất lượng;

- Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là một bộ phận quan trọng góp phần tạo nên sự phát triển bền vững của nhà trường;

- Có sự phân quyền cho từng thành viên để họ phát huy nội lực nhằm đạt tới những mục tiêu thách thức;

- Hạn chế tới mức tối thiểu việc kiểm tra của nhà lãnh đạo và nhà quản lý;

- Tối đa hóa quyền hạn của những thành viên gần khách hàng bên ngoài nhất;

- Tạo ra cảm giác tự hào cho tất cả mọi thành viên của nhà trường và cho cả khách hàng của nhà trường;

- Tạo cơ hội để sáng tạo và phát triển cho tất cả mọi người (thành viên và khách hàng của nhà trường);

- Chấp nhận rủi ro, dám mạo hiểm để đạt mục tiêu

- Hoạt động giao tiếp và truyền thông giữa các thành viên phải có hiệu quả,

hiệu lực và đơn giản dựa trên cơ sở của sự hiểu biết lẫn nhau

8 Nhà trường phải thiết lập một hệ thống thông tin quản lý đảm bảo thông tin luân chuyển thông suốt giữa các thành viên, các bộ phận và giữa các cấp quản lý trong nhà trường

9 Nhà trường phải sử dụng các công cụ thống kê để theo dõi, phân tích về mặt định lượng các kết quả cũng như những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng, từ đó tìm

ra nguyên nhân và đề ra các biện pháp phòng ngừa thích hợp hay cải tiến chất lượng

Theo Trần Thị Thanh Phương (2015), các nguyên lý thực hiện TQM trong một nhà trường như sau:

1 Lãnh đạo nhà trường đảm nhận vai trò, trách nhiệm về chất lượng:

- Có sự cam kết của lãnh đạo nhà trường về việc cải tiến liên tục hiệu quả hoạt động của nhà trường;

- Lãnh đạo nhà trường thiết lập chính sách chất lượng của nhà trường;

- Lãnh đạo nhà trường luôn kiên định với cả triết lí lẫn các phương pháp quản

- Phải làm cho các thành viên trong nhà trường có nhận thức rõ ràng về quản

lý chất lượng và trách nhiệm của mỗi người trong quá trình làm nên chất lượng của nhà trường;

- Phải làm cho các thành viên trong nhà trường tin tưởng vào sự cam kết về việc thực hiện cải tiến liên tục của lãnh đạo nhà trường;

- Phải làm cho chất lượng là một sự ưu tiên hàng đầu mà mọi người trong nhà

trường đều đồng tình, đều thống nhất;

- Các thành viên trong nhà trường đều được trao quyền cải tiến công việc của mình

3 Hoạch định chiến lược:

- Nhà trường phải xác định được định hướng chiến lược với sứ mạng, tầm nhìn và hệ giá trị của mình;

- Cần xác định được các mục tiêu chiến lược của nhà trường và kế hoạch hành động để đạt được các mục tiêu đó;

- Nhà trường phải hoạch định chất lượng

5 Quản lý theo quá trình:

- Mọi công việc đều diễn biến theo một quá trình, một trình tự logic;

- Mỗi thành viên nhà trường đều tham gia vào một hoặc một số khâu của quá trình;

- Mỗi quá trình cần do một nhóm công tác chuyên trách thực hiện;

- Trong một quá trình, người thực hiện công đoạn sau là khách hàng của người thực hiện công đoạn trước, tạo nên một sự kết nối liên hoàn;

- Thực hiện cải tiến quá trình dựa vào những con người am hiểu công việc của quá trình;

- Có sự hỗ trợ của nhà quản lí về mặt đào tạo và cung cấp những công cụ, phương tiện phù hợp để những người thực hiện các quá trình có thể hoàn thành tốt

nhiệm vụ

6 Cán bộ quản lý của nhà trường phải quản lý nhà trường theo tiếp cận hệ thống, tức là phải hướng đến liên kết các quá trình và đội ngũ trong một hệ thống Quá trình giáo dục hay quá trình dịch vụ trong nhà trường phải được xem xét như một hệ thống các quá trình bộ phận, thành phần hoặc các thành tố có mối quan hệ gắn kết hữu cơ với nhau

7 Cải tiến liên tục: Cải tiến từng bước nhỏ nhưng liên tục trong mọi công việc của mọi quá trình với bước sau sẽ cao hơn bước trước, nhờ đó mà chất lượng không ngừng được nâng lên nhằm làm hài lòng khách hàng

8 Quyết định dựa trên sự kiện:

- Các quyết định phải dựa vào các số liệu, các kết quả đo đạc, phân tích, đánh giá, các số liệu thống kê hơn là cảm tính hay nhận định chủ quan;

- Phân tích chính xác việc thực hiện các quá trình sau khi đã hoàn thành khâu thống kê mô tả

9 Xây dựng được hệ thống thông tin - truyền thông hiệu quả trong nhà trường

10 Hệ thống đảm bảo chất lượng của nhà trường cần vận hành ổn định và thống nhất:

- Xác lập được các chuẩn chất lượng phù hợp: Nhà trường dựa trên sứ mạng, mục tiêu của mình để xây dựng các chuẩn mực chất lượng cần đạt được Các chuẩn mực chất lượng này thể hiện những yêu cầu hay kỳ vọng mà nhà trường phải phấn đấu để đạt được

- Xây dựng được các quy trình đảm bảo chất lượng: Trên cơ sở các chuẩn mực chất lượng đã được xác lập, nhà trường xây dựng các quy trình nhằm đạt được các chuẩn mực đó Các quy trình được xây dựng dựa trên việc xác định rõ các thành tố của quá trình

- Xác định được các tiêu chí đánh giá: Nhà trường xác định các tiêu chí đánh giá cụ thể nhằm giúp các thành viên trong nhà trường cũng như khách hàng nhận biết được mức độ đạt được của các qui trình

- Thống kê phân tích các dữ liệu: Nhà trường cần theo dõi thường xuyên các

dữ liệu về các hoạt động, phân tích được sự biến động của chúng nhằm đánh giá mức độ đạt được các chỉ tiêu đã đề ra, từ đó đánh giá được chất lượng, hiệu quả hoạt động và đưa ra những biện pháp điều chỉnh thích hợp

11 Xây dựng môi trường văn hóa chất lượng trong nhà trường:

- Tất cả mọi thành viên nhà trường đều hiểu biết những yêu cầu về chất lượng đối với công việc của mình và tự giác làm những việc cần thiết để đáp ứng những yêu cầu chất lượng;

- Mọi thành viên trong nhà trường đều lấy sự hài lòng của khách hàng làm phương châm hoạt động cho mình;

- Mọi hoạt động của nhà trường đều hướng đến đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng;

- Mọi hoạt động của nhà trường đều hướng đến sự hài lòng của các bên liên quan

Trong luận văn này, tác giả dùng quan điểm của Nguyễn Lan Phương (2015)

và Trần Thị Thanh Phương (2015) về các nguyên lý thực hiện TQM trong một nhà trường để làm cơ sở lý luận về việc vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng tại các trường tiểu học công lập Qua việc phân tích và tổng hợp quan điểm của Nguyễn Lan Phương (2015) và Trần Thị Thanh Phương (2015), tác giả xác định được các nguyên lý phù hợp để thực hiện TQM trong một trường tiểu học công lập như sau:

1 Hiệu trưởng đảm nhận vai trò, trách nhiệm về chất lượng;

2 Lôi cuốn mọi cán bộ, giáo viên và nhân viên trong nhà trường tham gia vào hoạt động quản lý chất lượng;

3 Hoạch định chiến lược và hoạch định chất lượng;

4 Hướng tới khách hàng;

5 Cải tiến liên tục;

6 Quyết định dựa trên sự kiện;

7 Xây dựng văn hóa chất lượng trong nhà trường

1.3 Vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng tại các trường tiểu học công lập

Trên cơ sở phân tích, tổng hợp các lý thuyết liên quan TQM, tác giả xác định được những công việc cụ thể mà cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên của một trường tiểu học công lập phải thực hiện khi vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của nhà trường Đây chính là cơ sở lý thuyết để thực hiện khảo sát thực trạng hoạt động quản lý chất lượng tại các trường tiểu học công lập từ góc độ TQM, từ đó đề xuất các biện pháp vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng tại các trường tiểu học công lập Các công việc cụ thể như sau:

1 Hiệu trưởng đảm nhận vai trò, trách nhiệm về chất lượng:

- Hiệu trưởng yêu cầu mọi thành viên trong nhà trường phải thường xuyên đúc kết kinh nghiệm để nâng cao mức độ hoàn thành các mục tiêu hoạt động đã đề ra;

- Hiệu trưởng hỗ trợ các thành viên nhà trường trong việc cải tiến các hoạt động để nâng cao mức độ hoàn thành các mục tiêu hoạt động đã đề ra;

- Hiệu trưởng công bố định hướng chung trong việc thực hiện các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;

- Hiệu trưởng đặt ra những mục tiêu hoạt động cụ thể cho từng giai đoạn trong quá trình thực hiện các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;

- Hiệu trưởng đề ra các biện pháp để đạt được những mục tiêu đã đặt ra cho từng giai đoạn trong quá trình thực hiện các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;

- Hiệu trưởng luôn kiên định theo đuổi việc thực hiện các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

2 Lôi cuốn mọi cán bộ, giáo viên và nhân viên trong nhà trường tham gia vào hoạt động quản lý chất lượng:

- Mọi thành viên trong nhà trường đều mong muốn cải tiến công việc thuộc trách nhiệm của mình;

- Mọi thành viên trong nhà trường đều mong muốn góp phần nâng cao thành tích các hoạt động của nhà trường;

- Các thành viên trong nhà trường đều hiểu rõ về các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;

- Mỗi thành viên trong nhà trường đều hiểu rõ về trách nhiệm của mình trong quá trình thực hiện các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;

- Mọi thành viên trong nhà trường đều tin tưởng vào sự lãnh đạo của hiệu trưởng trong việc cải tiến các hoạt động để nâng cao mức độ hoàn thành các mục tiêu hoạt động đã đề ra;

- Việc thực hiện các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành là sự ưu tiên hàng đầu mà mọi thành viên trong nhà trường đều đồng tình, đều thống nhất;

- Các thành viên trong nhà trường đều được trao quyền cải tiến công việc của mình

3 Hoạch định chiến lược và hoạch định chất lượng:

- Nhà trường phải xác định được định hướng chiến lược với sứ mạng, tầm

- Trên cơ sở phân tích những ý kiến thu thập được, nhà trường đề ra các biện pháp thiết thực để cải tiến các hoạt động của nhà trường;

- Mọi người luôn làm phần việc của mình một cách tốt nhất có thể trước khi chuyển giao cho người làm phần việc tiếp theo;

- Giáo viên dạy các lớp dưới tham khảo ý kiến của giáo viên dạy các lớp trên

về chất lượng của học sinh mà mình đã chuyển giao lên lớp trên;

- Nhà trường luôn nghiêm túc thực hiện theo sự chỉ đạo của Phòng Giáo dục

và Đào tạo;

- Nhà trường luôn tuyệt đối chấp hành sự lãnh đạo của Đảng ủy phường/xã;

- Nhà trường luôn phối hợp tốt với Ủy ban nhân dân phường/xã;

5 Cải tiến liên tục:

- Nhà trường thường xuyên phân tích, đánh giá việc thực hiện các hoạt động

để không ngừng nâng cao khả năng thực hiện các yêu cầu trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

- Việc không ngừng nâng cao khả năng thực hiện các yêu cầu trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành là nguyên tắc mà nhà trường phải tuân thủ thực hiện;

- Việc không ngừng nâng cao khả năng thực hiện các yêu cầu trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành là mục tiêu thường trực của nhà trường;

- Việc không ngừng nâng cao khả năng thực hiện các yêu cầu trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành là một phần trong kế hoạch phát triển dài hạn của nhà trường

6 Quyết định dựa trên sự kiện: Các quyết định của ban giám hiệu phải dựa vào các số liệu thống kê và các kết quả phân tích, đánh giá

7 Xây dựng văn hóa chất lượng trong nhà trường sao cho:

- Tất cả thành viên nhà trường đều tự giác góp phần thực hiện các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;

- Mọi thành viên trong nhà trường đều lấy sự phát triển toàn diện về nhân cách của học sinh làm phương châm hoạt động cho mình;

- Mọi hoạt động của nhà trường đều hướng đến việc không ngừng nâng cao khả năng thực hiện các tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;

- Mọi sáng kiến đều được đánh giá cao;

- Mọi thành viên trong nhà trường đều quan niệm rằng chức vụ chỉ là thứ yếu

so với sự đóng góp cho nhà trường hay sự hoàn thành công việc;

- Cán bộ quản lý là người hỗ trợ chứ không phải là người chỉ đạo;

- Có sự phân quyền cho từng thành viên để họ phát huy nội lực nhằm đạt tới những mục tiêu thách thức;

- Hạn chế tới mức tối thiểu việc kiểm tra của ban giám hiệu đối với công việc của giáo viên và nhân viên;

- Tối đa hóa quyền hạn của giáo viên trong phạm vi có thể;

- Tạo ra cảm giác tự hào cho tất cả mọi thành viên của nhà trường và cho cả học sinh, cha mẹ học sinh, lãnh đạo địa phương và lãnh đạo ngành;

- Tạo cơ hội để sáng tạo và phát triển cho tất cả thành viên nhà trường và học sinh của nhà trường;

- Hoạt động giao tiếp và truyền đạt thông tin giữa các thành viên nhà trường phải đơn giản và có hiệu quả dựa trên cơ sở của sự hiểu biết lẫn nhau

Kết luận chương 1

Vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng của các trường học trong bối cảnh toàn cầu hóa là vấn đề có tính cấp thiết, quyết định sự thành công và phát triển của nhà trường

Trong Chương 1, tác giả đã tóm lược và phân tích một số công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước về việc quản lý chất lượng tại nhà trường phổ thông theo cách tiếp cận TQM, đồng thời trình bày các khái niệm về chất lượng, quản lý chất lượng và TQM Từ đó, tác giả đề ra khung lý thuyết về việc vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng tại các trường tiểu học công lập

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG CỦA CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC CÔNG LẬP TẠI THÀNH PHỐ VĨNH LONG

THEO CÁC NGUYÊN LÝ TQM

2.1 Giới thiệu về nghiên cứu khảo sát thực trạng hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long theo các nguyên lý TQM

Việc khảo sát thực trạng hoạt động quản lý chất lượng của các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long theo cách tiếp cận TQM nhằm xác định xem từ góc độ TQM thì các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long chưa làm được gì, đã làm được gì và đã làm được đến mức độ nào

Các tiêu chí đánh giá về việc vận dụng các nguyên lý TQM vào hoạt động quản lý chất lượng tại các trường tiểu học công lập được trình bày ở mục 1.3 là cơ

sở để xác định các nội dung khảo sát

Tác giả sử dụng phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi (trưng cầu ý kiến bằng bảng hỏi/điều tra bằng bảng hỏi) để đánh giá thực trạng quản lý chất lượng ở các trường tiểu học công lập tại Thành phố Vĩnh Long theo tiếp cận TQM Trong bảng hỏi, tác giả thiết kế các câu hỏi chủ yếu để những người được hỏi lựa chọn một trong năm mức độ của thang đo Likert với quy ước như sau:

1: hoàn toàn không đồng ý;

2: không đồng ý;

3: có phần đồng ý;

4: đồng ý;

5: hoàn toàn đồng ý