Hình tượng chim thần garuda trong văn hóa đông nam á

Ĉӝ phát hiӋn quy luұt cӫa gió mùa nên hӑ ÿmdi chuyӇn dҫn xuӕQJYQJĈ{QJ1DPÁ mӝt cách thuұn lӧi và tҥLÿk\diӉn ra TXiWUuQKJLDROѭX± tiӃp biӃn giӳDYăQKyDĈ{QJ1DPÈYj YăQKyDҨQĈӝ7K{QJTXDFRQÿѭӡQJWK

ĈҤI HӐC QUӔC GIA THÀNH PHӔ HӖ CHÍ MINH

75ѬӠ1*ĈҤI HӐC KHOA HӐC XÃ HӜ,9¬1+Æ19Ă1

NGUYӈN THӎ THANH TRÚC

+Î1+7ѬӦNG CHIM THҪN GARUDA 7521*9Ă1+Ï$ĈÐ1*1$0È

LUҰ19Ă17+Ҥ&6Ƭ1*¬1+9Ă1+Ï$+ӐC

MÃ SӔ: 8229040

THÀNH PHӔ HӖ CHÍ MINH ± 1Ă02020

ĈҤI HӐC QUӔC GIA THÀNH PHӔ HӖ CHÍ MINH 75ѬӠ1*ĈҤI HӐC KHOA HӐC XÃ HӜ,9¬1+Æ19Ă1

NGUYӈN THӎ THANH TRÚC

+Î1+7ѬӦNG CHIM THҪN GARUDA 7521*9Ă1+Ï$ĈÐ1*1$0È

LUҰ19Ă17+Ҥ&6Ƭ1*¬1+9Ă1+Ï$+ӐC

MÃ SӔ: 8229040 1Jѭӡi +ѭӟng Dүn Khoa Hӑc TiӃQVƭPHAN ANH TÚ

THÀNH PHӔ HӖ CHÍ MINH ± 1Ă020

i

LӠ,&$0Ĉ2$1

Tác giҧ luұQ YăQ [LQ FDP ÿRDQ ÿk\ Oj F{QJ WUuQK QJKLrQ Fӭu do chính QJѭӡi viӃt thӵc hiӋQ Gѭӟi sӵ Kѭӟng dүn khoa hӑc cӫa TS Phan Anh Tú Nӝi dung, kӃt quҧ nghiên cӭX ÿѭӧc trình bày trong luұQ YăQ Oj WUXQJ WKӵc Các tài liӋu sӱ dөng trong luұQYăQÿӅu có nguӗn gӕc, xuҩt xӭ U}UjQJĈӗng thӡLQJѭӡi viӃW FNJQJ [LQ FDP ÿRDQ OXұQ YăQ Qj\ FKѭD WUuQK TXD Eҩt cӭ HӝL ÿӗng nào hay công bӕ WUrQFiFSKѭѫQJWLӋn truyӅn thông nào

TP.HCM,07/ 2020

1Jѭӡi viӃt

NguyӉn Thӏ Thanh Trúc

ii

LӠI TRI ÂN

Hoàn thành khóa hӑc và luұQ YăQ Qj\ WUѭӟc hӃW QJѭӡi viӃt xin chân thành cҧPѫQTXê7Kҫy Cô Ban Giám hiӋu, Ban quҧQOê3KzQJ6DXÿҥi hӑc,

%DQOmQKÿҥR.KRD9ăQKyDKӑF7UѭӡQJĈҥi hӑc Khoa hӑc Xã hӝi và Nhân YăQWҥi Thành phӕ Hӗ &Kt0LQKÿmWә chӭc, sҳp xӃp, tҥo mӑLÿLӅu kiӋn thuұn lӧLFKRQJѭӡi viӃt trong suӕt khóa hӑc

Ĉӗng thӡL QJѭӡi viӃW FNJQJ [LQ FKkQ WKjQK FҧP ѫQ TXê 7Kҫy Cô bӝ P{Q KRD 9ăQKyDKӑF ÿm QKLӋt tình trong công tác giҧng dҥy, truyӅn trao kiӃn thӭFFKRQJѭӡi viӃt trong thӡi gian qua

Ĉһc biӋWQJѭӡi viӃt xin chân thành cҧP ѫQ 76 3KDQ Anh Tú ÿmWұn tình giҧng dҥ\YjKѭӟng dүQQJѭӡi viӃt thӵc hiӋn công trình nghiên cӭu này

Xin tri ân tҩt cҧ WKkQQKkQkQQKkQÿmÿӝng viên, khích lӋ, ӫng hӝ tinh thҫn lүn vұt chҩWFKRQJѭӡi viӃt hoàn thành khóa hӑc và luұQYăn này

Cuӕi cùng, xin gӣi lӡi cҧP ѫQ ÿӃn các tác giҧ cӫa nguӗn tài liӋu mà QJѭӡi viӃWÿmVӱ dөQJÿӇ tham khҧo và trích dүn trong luұQYăQQj\

TP.HCM, 072020 Chân thành c̫P˯Q 1Jѭӡi viӃt

NguyӉn Thӏ Thanh Trúc

iii

MӨC LӨC

LӠ,&$0Ĉ2$1 i

LӠI TRI ÂN ii

MӨC LӨC iii

MӢ ĈҪU 1

1 Lý do chӑQÿӅ tài 1

2 Lӏch sӱ nghiên cӭu vҩQÿӅ 2

3 Mөc ÿtFKQJKLrQFӭu 5

ĈӕLWѭӧng và phҥm vi nghiên cӭu 6

éQJKƭDNKRDKӑc thӵc tiӉn 8

6 3KѭѫQJSKiSYjOêWKX\Ӄt nghiên cӭu 9

7 Nguӗn tài liӋu nghiên cӭu 10

8 Cҩu trúc luұQYăQ 11

&+ѬѪ1*&Ѫ6Ӣ LÝ LUҰN VÀ THӴC TIӈN 13

1.1 Các khái niӋm và lý thuyӃt liên quan 13

1.1.1 Ký hiӋu hӑc và ký hiӋu hӑFYăQKyD 13

1.1.2 BiӇXWѭӧng và biӇXWѭӧQJYăQKyD 14

iv

1.1.3 Linh vұt và nguӗn gӕc cӫa linh vұt 16

1.1.4 7tQQJѭӥng và tôn giáo 18

1.1.5 *LDROѭXWLӃp biӃQYăQKyD 20

1.2 Ĉӏnh vӏ YăQKyDĈ{QJ1DPÈ và mӕi quan hӋ cӫa nó vӟLYăQKyDҨQĈӝ 22

1.2.1 .K{QJJLDQYăQKyD 23

1.2.2 Chӫ thӇ YăQKyD 23

1.2.3 ThӡLJLDQYăQKyD 25

TiӇu kӃt 37

&+ѬѪ1*   7,ӂN TRÌNH PHÁT TRIӆN CӪ$ +Î1+ 7ѬӦNG CHIM THҪN *$58'$7521*9Ă1+Ï$ ĈÐ1*1$0È 38

*DUXGDWURQJYăQKyDҨQĈӝ 38

7tQQJѭӥng Garuda nhìn tӯ P{LWUѭӡng sinh thái 38

2.1.2 Garuda trong các tôn giáo ӣ ҨQĈӝ 42

*DUXGDWURQJJLDROѭXWLӃp biӃQYăQKyDӣ Ĉ{QJ1DPÈ 53

2.2.1 Sӵ chuyӇn tiӃp cӫDKuQKWѭӧng Garuda tӯ ҨQĈӝ ÿӃQĈ{QJ1DPÈ 53

2.2.2 TiӃp nhұn và biӃQÿәLKuQKWѭӧng Garuda 56

2.2.3 Garuda, biӇXWѭӧng hӧp nhҩt cӫDYѭѫQJTX\Ӆn và thҫn quyӅn 60

2.2.4 Garuda, biӇXWѭӧng kӃt nӕi giӳa Bà La Môn giáo và Phұt Giáo 65

2.2.5 Garuda, biӇXWѭӧng kӃt nӕi giӳa truyӅn thӕng và thӇ chӃ hiӋQÿҥi thông qua hai tôn giáo là Bà La Môn giáo và Islam giáo 70

TiӇu kӃt 72

v

&+ѬѪ1*  +Î1+ 7ѬӦNG CHIM THҪ1 *$58'$ 7521* 9Ă1 +ÓA

NGHӊ THUҰ7ĈÐ1*1$0È 74

3.1 Garuda trong YăQKӑFĈ{QJ1DPÈ 74

*DUXGDWURQJYăQKӑFFXQJÿuQK 74

*DUXGDWURQJYăQKӑFGkQJLDQ 78

3.2 Garuda trong nghӋ thuұt tҥo hình 82

*DUXGDWURQJÿLrXNKҳc, kiӃn trúc 82

3.2.3 Garuda trong hӝi hӑa 101

3.2.4 Garuda trong các hӑa tiӃt trang trí 104

3.2.5 Garuda trong biӇXWѭӧng quӕc gia hiӋQÿҥi 108

3.3 Garuda trong nghӋ thuұt biӇu diӉn 113

3.3.1 Ca kӏch 113

3.3.2 Múa rӕi bóng 116

3.4ĈһFÿLӇm cӫDKuQKWѭӧQJ*DUXGDWURQJYăQKyDQJKӋ thuұWĈ{QJ1DPÈ 118

3.4ĈһFÿLӇm chung 119

3.4ĈһFÿLӇm riêng cӫa tӯng quӕc gia 120

TiӇu kӃt 124

KӂT LUҰN 125

TÀI LIӊU THAM KHҦO 128

PHӨ LӨC HÌNH ҦNH 137

Ĉӝ phát hiӋn quy luұt cӫa gió mùa nên hӑ ÿmdi chuyӇn dҫn xuӕQJYQJĈ{QJ1DP

Á mӝt cách thuұn lӧi và tҥLÿk\diӉn ra TXiWUuQKJLDROѭX± tiӃp biӃn giӳDYăQKyDĈ{QJ1DPÈYj YăQKyDҨQĈӝ7K{QJTXDFRQÿѭӡQJWK{QJWKѭѫQJEX{QEiQYӟi ҨQĈӝ, Bà La Môn giáo và PhұWJLiRÿm[k\Gӵng nӅQPyQJFѫEҧn và tӯQJEѭӟc WiF ÿӝng mҥnh mӁ ÿӃQ Fѫ WҫQJ YăQ KyD EҧQ ÿӏa cӫa các quӕF JLD Ĉ{QJ 1DP È+uQKWѭӧng chim thҫn Garuda trong Bà La Môn giáo, Phұt thoҥLÿѭӧc nhҳFÿӃn là mӝt linh vұt, vұWFѭӥi cӫa thҫn Vishnu (thҫn Bҧo tӗn) Trong muôn vàn nhӳng biӇu WѭӧQJYăQKyDFKӏu sӵ ҧQKKѭӣng bӣLKDLW{QJLiRWUrQWKuKuQKWѭӧng Garuda có sӵ ҧQKKѭӣng sâu sҳc và chiӃm vӏ trí quan trӑQJÿӃQÿӡi sӕng văQKyDcӫa các quӕc gia, thӇ chӃ chính trӏ cә ÿҥLĈ{QJ1DPÈWK{QJTXDQKӳng tác phҭPÿLrXNKҳFYăQhӑFYăQKyDGkQJLDQQJKӋ thuұt biӇu diӉn,«

+uQKWѭӧng chim thҫQ*DUXGDÿmÿLYjRYăQKyDĈ{QJ1DPÈYjWӯQJEѭӟc phát triӇn vӏ thӃ cӫa mình trong tӯng JLDLÿRҥn lӏch sӱ *DUXGD PDQJêQJKƭDQKѭbiӇX WѭӧQJ YăQ KyD FKtQK WUӏ YăQ KyD FXQJ ÿuQK Yӟi chӃ ÿӝ thҫn quyӅn do ҧnh Kѭӣng bӣi Bà La Môn giáo và tӯ tӯ tӯQJEѭӟc mӣ rӝQJÿLYjRWURQJFiFOƭQKYӵc YăQKyD± nghӋ thuұt, kinh tӃ và quân sӵ1KѭQJYLӋc nghiên cӭu Garuda hiӋn nay FKѭDFyFKX\rQNKҧRÿӇ làm rõ vӅ YăQKyDELӇXWѭӧQJ*DUXGDFNJQJQKѭYDLWUzFӫa Garuda trong nӅQYăQKyDĈ{QJ1DPÈYjQKӳng biӃQÿәi cӫa nó theo dòng lӏch sӱ 'Rÿy, cҫn có mӝt chuyên khҧo nghiên cӭu vӅ KuQKWѭӧng chim thҫn Garuda trong TXiWUuQKJLDROѭXWLӃp biӃn giӳ YăQKyDҨQĈӝ vӟLYăQKyDĈ{QJ1DPÈYjGaruda

có tác phҭm 9ăQ KyD Ĉ{QJ 1DP È cӫa NguyӉn TҩQ Ĉҳc (2005) và Giͣi thi͏u v͉

YăQKyDSK˱˯QJĈ{QJFͯa Mai Ng͕c Chͳ chӫ biên ( ÿmFyQKӳng khҧo cӭu vӅ

khu vӵFĈ{QJ1DPÈWUrQQKLӅXSKѭѫQJGLӋn khác nhau và tәng kӃt nét tiêu biӇu cӫDYăQKyDNKXYӵc này chính là tính thӕng nhҩWWURQJÿDGҥQJ7KHRQKѭQKӳng tài liӋu chúng tôi ÿmÿѭӧc tiӃp cұn và bao quát thì vүQFKѭDFyFiFF{QJWUuQKNKҧo cӭu vӅ KuQK WѭӧQJ *DUXGD WURQJ YăQ KyD Ĉ{QJ 1DP È +ҫu hӃt các công trình nghiên cӭu vӅ *DUXGDÿѭӧc giӟi thiӋu thông qua OƭQKYӵc YăQKӑc, kiӃn trúc, nghӋ thuұt hay TXiWUuQKKuQKWKD\ÿәLKuQKWѭӧng Garuda theo tӯQJJLDLÿRҥn lӏch sӱ ӣ mӝt sӕ quӕc gia tiêu biӇu

Các công trình cӫa hӑc giҧ quӕc tӃ

Có lӁ không có mӝt sinh vұt nào trong thӃ giӟi thҫn thoҥi lҥi có sӭc ҧnh Kѭӣng QKѭ *DUXGD QKӳQJ ÿһF ÿLӇm miêu tҧ vӅ Garuda luôn biӇX WUѭQJ FKR Vӭc mҥnh VLrXQKLrQYjQăQJOӵFSKLWKѭӡng, khá nәi bұt so vӟi các sinh vұt thҫn thoҥi khác hay nhiӅu con vұt có thӵc ÿѭӧFFRQQJѭӡi tôn thӡ Ngay tӯ rҩt sӟm*DUXGDÿm

3

xuҩt hiӋn tURQJ FiF YăQ Eҧn tôn giáo cӫa ҨQ Ĉӝ VDX ÿy ODQ WUX\Ӆn sang khu vӵc Ĉ{QJ1DPÈ Các tác phҭm này chi phӕi sâu rӝQJÿӃn nhiӅXOƭQKYӵFYăQKyDYjFychӭFQăQJәQÿӏnh chính trӏ, giáo dөF«Garuda FNJQJ ÿѭӧc xem là sinh vұt có khҧ QăQJ gҳn kӃt vӟi tҩt cҧ các vӏ thҫQÿһc biӋt là thҫn Vishnu thông qua vai trò là vұt Fѭӥi Có lӁ vì Garuda mang trong mình nhiӅXQpWÿӝFÿiRYj YDLWUzÿһc biӋt nên linh vұt này luôn nhұQÿѭӧc sӵ quan tâm rҩt lӟn tӯ các hӑc giҧ Qѭӟc ngoài

Trong sӱ thi cә The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa (S͵ thi

Mahabharata cͯa Krishna ± Dawaipayana) cͯa Chandra, R.P (1884) Calcutta: Bharata, ÿmphát hӑa hình ҧnh *DUXGDWURQJYăQKyDҨQĈӝ vӟi ÿһFÿLӇm hình thӇ

Y{FQJÿӝFÿiRQKѭkhuôn mһt sӣ hӳu nhiӅu nét giӕng con QJѭӡLQKѭQJ lҥi mang thân hình cӫa mӝW FRQ FKLP ÿҥi EjQJ ÿ{L NKL SKҫn ÿҫu và cánh giӕng chim ÿҥi bàng và hình thӇ cӫa FRQQJѭӡi; vҿ ngoài tráng kiӋn, vҥm vӥ sӣ hӳXÿ{LFiQKFKҳc khӓe và móng vuӕt sҳc bén 1JRjLUDWtQKFiFK*DUXGDFNJQJÿѭӧc thӇ hiӋn rõ nét vӟi tinh thҫn chính trӵc, quyӃWÿRiQWK{QJPLQKYjKLӃu thҧRQKѭQJÿ{LNKL tính khí

lҥi rҩt dӳ dӝi, mҥnh mӁ và hiӃu chiӃn Trong tác phҭm The Garuda Purana ÿ˱ͫc

d͓ch bͧi Wood, E và Subrahmanyam, S.V (1911) chӫ yӃu nhҩn mҥnh vào cuӝc trò

chuyӋn giӳa thҫn Vishnu và Garuda, các cuӝc hӝi thoҥi này nhҵm truyӅn tҧi thông ÿLӋp vӅ ý QJKƭDFӫa cuӝc sӕQJFRQQJѭӡi Nhӳng thông tin chi tiӃt vӅ cuӝc sӕng cӫa FRQQJѭӡi sau khi chӃt, nghi lӉ tang lӉ và thuyӃt luân hӗi FNJQJÿѭӧc giӟi thiӋu Qua hai tác phҭm trên, phҫn nào giúp chúng tôi có cái nhìn tәng quan vӅ KuQK Wѭӧng Garuda nguyên thӫy ӣ ҨQ Ĉӝ Ĉk\ FKtQK Oj tiӅQ ÿӅ giúp chúng tôi so sánh hình Wѭӧng *DUXGDWURQJYăQKyDĈ{QJ1DPÈÿmWKD\ÿәLQKѭWKӃ nào sau khi bӏ quá trình JLDROѭXYjWLӃp biӃQYăQKyDWiFÿӝng

Công trình nghiên cӭu cӫa tác giҧ Kluaymai Na Ayuthaya ³*DUXGD

7KDLODQG´  ÿmNKҧo cӭu rҩt rõ nét vӅ dҩu ҩQVkXÿұm cӫDKuQKWѭӧng chim

thҫQ*DUXGDWURQJÿӡi sӕQJYăQKyDFӫDFѭGkQ7KiLQKѭYăQKӑc, kiӃQWU~FÿLrXkhҳc, nghӋ thuұt biӇu diӉn, hӝi hӑa, kinh tӃ, chính trӏ và hoàng tӝc (chӃ ÿӝ quân chӫ

lұp hiӃn) Tác phҭm ÿm khҷQJ ÿӏnh ³Garuda là m͡t bi͋X W˱ͫQJ Fy ê QJKƭD TXDQ

Bên cҥQKÿy, $U\DQGLQL: FNJQJSKiWKjQKViFKYӟi tӵDÿӅ ³*DUXGD

DVDFXOWXUDOLGHQWLW\´ *DUXGDQK˱P͡t b̫n s̷FYăQKyD Nӝi dung cӫa sách thӇ

hiӋn *DUXGDQKѭ là mӝt biӇXWѭӧng quan trӑng cӫD,QGRQHVLDÿѭӧc biӃWÿӃn vӟi tên gӑi Garuda Pancasila và ngay cҧ tên cӫa hãng hàng không quӕc gia cӫD ÿҩW Qѭӟc Qj\FNJQJѭXiLVӱ dөng tên gӑi Garuda Garuda là mӝt biӇXWѭӧng quan trӑQJÿӕi vӟi quӕc gia Indonesia và chi phӕi sâu sҳc trong các OƭQKYӵc QKѭYăQKyDFKtQKWUӏ FNJQJQKѭ quân sӵ«GRÿyQJѭӡLGkQQѫLÿk\[HPKuQKWѭӧQJ*DUXGDQKѭPӝt ÿҥi diӋn rõ nét nhҩt ÿӇ khҷQJÿӏnh bҧn sҳFYăQKyDFӫDÿҩWQѭӟc

Mӝt công trình nghiên cӭu so sánh vӅ KuQK WѭӧQJ *DUXGD WURQJ YăQ KyD

ÿѭѫQJÿҥLÿѭӧc vӟi tӵDÿӅ ³$FRPSDULVRQRIWKHVLJQLILFDQFHVRI*DUXGDLQVRFLHW\

arts and architecture in two South ± East Asian countries: ,QGRQHVLDDQG7KDLODQG´ (S͹ so sánh v͉ t̯m quan tr͕ng cͯa Garuda trong xã h͡i, ngh͏ thu̵t và ki͇n trúc ͧ KDL Q˱ͣF Ĉ{QJ 1DP È ,QGRQHVLD Yj 7KiL /DQ (2016 ± Naresuan University,

Thailand) cӫa hai tác giҧ Andre Iman Syafrony và Onusa Suwanpratest ÿmtiӃp cұn Garuda GѭӟLJyFÿӝ YăQKyDGkQJLDQvà chӫ yӃu dӵa vào nhӳng câu chuyӋn kӇ vӅ Garuda ÿӇ [iF ÿӏnh nhӳng motif huyӅn thoҥi vӅ Garuda ӣ nhiӅu quӕc gia khác nhau Bài viӃt cNJng so sánh kiӃQ WU~F ÿLrX NKҳc, hӝi hӑa và nghӋ thuұt liên quan ÿӃn KuQKWѭӧng Garuda giӳa Thái Lan và Indonesia

Các công trình cӫa các hӑc giҧ ViӋt Nam

Tӯ ÿLӇn Phұt hӑc huӋ quang (2003) cӫa Thích Minh Cҧnh chӭDÿӵng các vҩn

ÿӅ lӏch sӱ OLrQTXDQÿӃQFiFQѭӟc chӏu ҧQKKѭӣng cӫa PhұW*LiRQKѭ: ҨQĈӝ, Tích Lan, ViӋt Nam, Trung Quӕc, Myanmar, Nhұt Bҧn, TriӅu Tiên, Thái Lan,

5

Campuchia, Tây Tҥng, Mông Cә«7URQJ ÿy Fy KuQK WѭӧQJ *DUXGD ÿm ÿѭӧc khҳc hӑDWK{QJTXDFiFÿLӇn tích Phұt giáo NKLÿӭc Phұt thu phөF*DUXGDQKѭWKӃ nào

LuұQYăQWKҥFVƭ9ăQKyDU̷QWUrQYQJÿ̭t nay là Thái Lan (2005) cӫa Phan

$QK7~ÿmNKҧo cӭXKuQKWѭӧng rҳn Naga WURQJÿӡi sӕQJYăQKyDFӫDQJѭӡi Thái, Naga vӕn có mӕi quan hӋ mұt thiӃt vӟi chim thҫn Garuda Bài nghiên cӭu ÿmJLӟi thiӋu vӅ mӕi liên hӋ giӳa Naga và Garuda trên nhiӅXOƭQKYӵFYăQKyDQKѭYăQKӑc, kiӃQWU~FÿLrXNKҳc và hӝi hӑa tҥi Thái Lan

Bài viӃW ³Garuda ± &KLP FiQK YjQJ LP 6t ĈL͋u)´ Fӫa tác giҧ HuǤnh

7KDQK%uQK ÿăQJWURQJQJX\Ӌt san Giác Ngӝ sӕ 207, là mӝt trong sӕ ít các bài viӃt riêng vӅ Garuda Trong bài viӃt này tác giҧ giӟi thiӋu vӅ nguӗn gӕc ra ÿӡi, nhӳng câu chuyӋQOLrQTXDQÿӃn Garuda trong Bà La Môn giáo và Phұt giáo ӣ nhӳQJQѫLEӏ ҧQKKѭӣng bӣi tôn giáo ҨQĈӝĈk\OjQJXӗn tài liӋu cung cҩp nhiӅu thông tin cҫn thiӃWYjFѫEҧn vӅ *DUXGDQKѭQJGѭӟi cách nhìn tәng quan, bao quát chӭ NK{QJÿӅ cһSÿӃQ*DUXGDQKѭOjPӝt biӇXWѭӧQJYăQKyD

Nhӳng công trình nghiên cӭu trên ÿm FXQJ Fҩp các thông tin quý giá và Oѭӧng kiӃn thӭc nӅn tҧQJÿӇ chúng tôi có thӇ tham khҧo và nghiên cӭu chuyên sâu KѫQ vӅ chӫ ÿӅ này Tuy nhiên, các tác phҭm chӫ yӃu tұp trung khҧo cӭXKuQKWѭӧng Garuda ӣ mӝt sӕ quӕc gia, khu vӵc tiêu biӇXQKѭ,QGRQHVLD7KiL/DQCampuchia,

&KDPSD«QKѭQJ Vӵ liên hӋ cӫa viӋc sӱ dөQJ FKXQJ KuQK Wѭӧng Garuda hay tiӃn trình phát triӇn cӫD*DUXGDWURQJYăQKyDĈ{QJ1DPÈYүQFKѭDÿѭӧc làm rõ Bên cҥQKÿyF{QJWUuQKWKLrQYӅ nghiên cӭXVRViQKÿѭDUDQKLӅu sӵ WѭѫQJÿӗng và dӏ biӋt cӫDKuQKWѭӧQJ*DUXGDQKѭQJNK{QJOjPU}YDLWUzFӫDYăQKyDEҧQÿӏa trong viӋFWiFÿӝQJÿӃQTXiWUuQKÿӏnh hình phong cách Garuda ӣ mӛi quӕc gia

3 MөFÿtFKQJKLrQFӭu

Ngày nay, ӣ Ĉ{QJ 1DP È KuQK Wѭӧng chim thҫn Garuda không chӍ ÿѫQthuҫn dӯng lҥi là mӝt biӇXWѭӧng tôn giáo, YăQKya nên chúng tôi tiӃp cұn và nghiên cӭXKuQKWѭӧng Garuda thông qua tham chiӃXYăQhóa tӯng thӡi kǤYăQKyD.KPHU

6

cәYăQKyDÿѭѫQJÿҥi Thái Lan, chuyӇn tiӃSKuQKWѭӧng Garuda ӣ ,QGRQHVLDÿӇ tìm hiӇu quá trình biӃQÿәLFNJQJQKѭSKiWWULӇn cӫDKuQKWѭӧng chim thҫn Garuda trong YăQKyDĈ{QJ1DPÈTrong quá trình nghiên cӭu chúng tôi sӁ vұn dөng so sánh nhҵm lý giҧi sӵ ҧQKKѭӣng mҥnh mӁ, sâu sҳc cӫDKuQKWѭӧQJ*DUXGDTXDYăQKӑc, WtQQJѭӥng ± tôn giáo, nghӋ thuұWÿLrXNKҳc và kiӃQWU~FWURQJFѫWҫQJYăQKyDNKXvӵc4XDÿy[iFÿӏnh mөc tiêu nghiên cӭu cӫDÿӅ tài này chính là:

- Làm rõ chӭc QăQJ FӫD KuQK Wѭӧng chim thҫn Garuda Gѭӟi vai trò là mӝt biӇXWѭӧQJYăQKyD; tӯ biӇXWѭӧQJYăQKyDҩy Garuda ÿmphát triӇn thành biӇu Wѭӧng quӕc gia, xuҩt hiӋn trên quӕc huy cӫa quӕc gia, biӇXWѭӧng trên hoàng kǤ cӫa FiFQѭӟc theo chӃ ÿӝ quân chӫ lұp hiӃn tҥLĈ{QJ1DPÈ FNJQJVӁ ÿѭӧc giҧi thích Vai trò và tҫm quan trӑng cӫa Garuda FNJQJ VӁ ÿѭӧc thӇ hiӋn mӝt cách rõ nét khi Garuda trӣ thành biӇXWѭӧng vӅ kinh tӃ, chính trӏ và quân sӵ

- Tìm hiӇu mӕi quan hӋ JLDROѭXWLӃp biӃn giӳa ҨQĈӝ YjĈ{QJ1DPÈ thông qua KuQKWѭӧng Garuda Vӟi nhӳQJÿһFÿLӇm nguyên thӫy cӫa Garuda ҨQĈӝ TXDJyFÿӝ sinh thái hӑFWkPOLQKYjW{QJLiRÿӇ làm nәi bұt sӵ cҧLELrQKuQKWѭӧng Garuda trong nhӳng nӅQYăQKyDWҥLĈ{QJ1DPÈ

- Làm rõ sӭc mҥQK YăQ KyD EҧQ ÿӏa ӣ Ĉ{QJ 1DP È WK{QJ TXD Kunh Wѭӧng Garuda

4 ĈӕLWѭӧng và phҥm vi nghiên cӭu

ĈӕLWѭӧng nghiên cӭu:

LuұQ YăQ Wұp trung nghiên cӭu vӅ KuQK Wѭӧng chim thҫn Garuda tURQJ YăQKyD Ĉ{QJ 1DP È GѭӟL JyF ÿӝ biӇX WѭӧQJ YăQ KyD 1JKLrQ Fӭu tiӃn trình hình WKjQKJLDROѭXWLӃp biӃQYăQKyDFӫDKuQKWѭӧng chim thҫn Garuda trong mӕi quan

hӋ YăQKyDYӟi ҨQĈӝ Bên cҥQKÿyOXұQYăQFNJQJVӁ nghiên cӭXKuQKWѭӧng chim thҫQ *DUXGD WURQJ FiF OƭQK YӵF YăQ KyD Yұt chҩW Yj YăQ KyD WLQK WKҫn cӫD Fѭ GkQĈ{QJ1DPÈ

7

LuұQ YăQ QJKLrQ Fӭu bҧn chҩt nguyên thӫy cӫa Garuda trong nӅQ YăQ KyDҨQĈӝ YjÿһFÿLӇPYăQKyDEҧQÿӏDĈ{QJ1iPÈWKӡi kǤ WUѭӟc khi chӏu ҧQKKѭӣng bӣLYăQKyDҨQĈӝ

Phҥm vi nghiên cӭu

Ĉ{QJ1DPÈOjNKXYӵc rӝng lӟn, các quӕc gia chӏu ҧQKKѭӣng bӣLYăQKyDҨQ Ĉӝ WKѭӡng tiӃp nhұQ KuQK Wѭӧng Garuda 1KѭQJ JLӟi hҥn tӯ QăQJ Oӵc nghiên cӭu và phҥm vi cӫa mӝWÿӅ tài luұQYăQWKҥFVƭFK~QJW{LJLӟi hҥn phҥm vi nghiên cӭXWUѭӡng hӧp ӣ 03 quӕc gia tiêu biӇu gӗm: &DPSXFKLD7KiL/DQYj,QGRQHVLDÿӇ OjP U} KѫQ YӅ quá trình giao lѭX WLӃp biӃn dүQ ÿӃn sӵ WKD\ ÿәi và lӵu chӑn hình Wѭӧng Garuda cӫa các tӝFQJѭӡi trong khu vӵc

Campuchia (nghiên cӭu ӣ thӡi kǤ cә ÿҥL Yj WUXQJ ÿҥi): biӇX WUѭQJ FKR QӅn YăQKyDFә TXDFiFJLDLÿRҥn lӏch sӱ thӡi kǤ tiӅn Angkor, Angkor và hұu Angkor chӏu ҧnh Kѭӣng sâu sҳc và phát triӇn mҥnh mӁ cӫDKuQKWѭӧng Garuda bӣi chӃ ÿӝ thҫn quyӅQYjYѭѫQJTX\ӅQ+uQKWѭӧng Garuda cә [ѭDÿѭӧc nghiên cӭu ӣ WUѭӡng hӧp Campuchia ÿѭӧF[HPQKѭOjPӝt quӕFJLDÿҥi diӋn cho các quӕc gia cә khác tҥi Ĉ{QJ1DPÈ

Thái Lan: hình tѭӧng Garuda tҥi Thái Lan chӏu ҧQKKѭӣng tӯ Campuchia và 7KiL/DQÿmWLӃp nhұQWKHR[XKѭӟng bҧo tӗn tӯ cә ÿӃn hiӋQÿҥi và phát huy mҥnh

mӁ nhҩt là KuQKWѭӧQJ*DUXGD7KiL/DQÿmOѭXJLӳ nhӳng giá trӏ YăQKyDFӫa quá khӭ nhҵm sӱ dөng và phә TXiW KuQK Wѭӧng Garuda nhiӅu nhҩW WURQJ FiF OƭQK Yӵc YăQKyDÿѭѫQJÿҥLGѭӡQJQKѭKLӋn diӋn trong hҫu hӃt cuӝc sӕng hiӋn tҥi cӫa hoàng tӝFYjÿӡi sӕng nhân dân Thái Lan

,QGRQHVLDÿѭӧc xem là nӅQYăQKyDKyDFKX\Ӈn tiӃp tӯ Bà la môn giáo vӟi Islam giáo, mһFGÿmWUӣ thành quӕFJLDWKHR,VODPJLiRQKѭQJ,QGRQHVLDÿmWӯng chӏu ҧQKKѭӣng sâu sҳc cӫa Bà la môn giáo, Bali ngày nay là minh chӭng tiêu biӇu Trong tӯQJ JLDL ÿRҥn phát triӇn cӫD ÿҩW QѭӟF KuQK WѭӧQJ *DUXGD ÿѭӧc tiӃp biӃn giӳa truyӅn thӕQJYăQKyDҨQĈӝ, Indonesia Yjÿһc biӋWOjSKѭѫQJ7k\4Xӕc gia

LuұQYăQWLӃp cұQKuQKWѭӧng chim thҫQ*DUXGDGѭӟi nhiӅXJyFÿӝ ÿӇ chӭng minh nó không chӍ dӯng lҥLQKѭOjPӝt biӇXWѭӧng YăQKyDPjFzQOjVӵ phát triӇn thành biӇX Wѭӧng cho nӅn kinh tӃ, chính trӏ và quân sӵ trong bӕi cҧnh hiӋQ ÿҥi Ĉӗng thӡi luұQYăQFNJQJVRViQKYjÿӕi chiӃXKuQKWѭӧng chim thҫn Garuda trong các nӅQYăQKyDFQJFKӏu sӵ ҧQKKѭӣng cӫDYăQKyDҨQĈӝ nhҵm tìm ra sӵ WѭѫQJÿӗng và khác biӋt giӳa các nӅQYăQKyDFNJQJQKѭFKӭQJPLQKÿѭӧc tính thӕng nhҩt WURQJÿDGҥng cӫDKuQKWѭӧng Garuda ӣ khu vӵFĈ{QJ1DPÈ

éQJKƭDWKӵc tiӉn:

Ĉk\OjOƭQKYӵc nghiên cӭu vӅ YăQKyDELӇXWѭӧng sӁ giúp chúng ta hiӇu rõ

vӅ vai trò cӫa biӇXWѭӧng7URQJÿӡi sӕng hiӋQÿҥi, biӇXWѭӧQJÿѭӧc sӱ dөng rҩt phә biӃQWURQJFiFJLDLÿRҥn phát triӇn vӅ kinh tӃYăQKyD%LӇXWѭӧQJQKѭPӝWSKѭѫQJtiӋn quҧng bá hình ҧnh cӫa mӝt quӕc gia, công ty, nhóm cӝQJÿӗQJ«1JKLrQFӭu KuQK WѭӧQJ *DUXGD Gѭӟi JyF ÿӝ biӇX Wѭӧng sӁ làm nәi bұW ÿһF ÿLӇm và tính chҩt thӕng nhҩW WURQJ ÿD Gҥng cӫD YăQ KyD Ĉ{QJ 1DP È 4XD ÿy JyS SKҫn giúp các

Cách ti͇p c̵n liên ngành (Interdisciplinary Method): vұn dөng và tәng hӧp

các thành tӵu khoa hӑc tӯ FiFQJjQKFyOLrQTXDQQKѭYăQKӑc, tôn giáo hӑc, biӇu Wѭӧng hӑF«ÿӇ tham chiӃu sӵ biӃQ ÿәi và ҧQK Kѭӣng cӫD KuQK Wѭӧng chim thҫn Garuda

3K˱˯QJ Sháp so sánh (Comparative Method): vұn dөQJ SKѭѫQJ SKiS Qj\

nhҵm tiӃp cұn mӕi quan hӋ nguӗn gӕc cӫDKuQKWѭӧng chim thҫn Garuda ҨQĈӝ vӟi các quӕc gia và giӳa các quӕFJLDĈ{QJ1DPÈYӟi nhau Nhҵm ghi nhұn nhӳng nét ÿһFWUѭQJYjWtQKÿһc thù cӫDKuQKWѭӧng chim thҫQ*DUXGD3KѭѫQJSKiSQj\VӁ giúp chúng tôi giҧLWKtFKÿѭӧc sӵ biӃQÿәi và lӵa chӑQKuQKWѭӧng Garuda cho mӛi quӕc gia có sӵ NKiFQKDXQKѭQJYүn mang tính thӕng nhҩt

3K˱˯QJ SKiS QJKLrQ Fͱu l͓ch s͵: nhҵm nghiên cӭX KuQK Wѭӧng chim thҫn

Garuda có sӵ WKD\ÿәLQKѭWKӃ QjRWURQJYăQKyDĈ{QJ1DPÈWKHROӏFKÿҥi Qua tӯng thӡi kǤ lӏch sӱ WKu KuQK WѭӧQJ *DUXGD Fy YDL WUz QKѭ WKӃ nào trong sӵ hình thành và phát triӇn cӫa các quӕc gia

3K˱˯QJSKiSSKkQWtFKW˱OL͏u: phân tích nguӗQWѭOLӋu cӫa các hӑc giҧ, tác

giҧ ÿLWUѭӟFÿӇ tìm hiӇu vӅ lӏch sӱ nghiên cӭu vҩQÿӅ YjWtPUDKѭӟng nghiên cӭu mӟLFKRKuQKWѭӧQJ*DUXGDWURQJYăQKyDĈ{QJ1DPÈ

3K˱˯QJSKiSQJKLrQcͱXWU˱ͥng hͫp: nhҵm khu biӋt, chӑn lӑc các nӅQYăQ

hóa, tôn giáo, nghӋ thuұW Fy OLrQ TXDQ ÿӃQ ÿӕL Wѭӧng nghiên cӭu Tұp trung phân tích sâu các nӅQYăQKyDFӫa các quӕc gia tiêu biӇXÿӇ làm sáng tӓ ÿһFÿLӇm hình WѭӧQJ*DUXGDYăQKyDĈ{QJ1DPÈ

10

Ngoài ra chúng tôi còn vұn dөng nhӳng kiӃn thӭFFKX\rQQJjQKÿmÿѭӧc hӑc

ÿӇ phân tích, giҧi thích hiӋQWѭӧng, sӵ kiӋn, nguӗn gӕc và các thành tӕ YăQKyDFyOLrQTXDQÿӃQKuQKWѭӧng chim thҫn Garuda trong luұQYăQ

Lý thuyӃt nghiên cӭu:

ChͱF QăQJ OX̵n (Functionalism): lý thuyӃt khoa hӑc này có lӏch sӱ hình

WKjQK OkX ÿӡL Yj ÿѭӧc các nhà nghiên cӭu sӱ dөng rӝng rãi trong nhiӅX OƭQK Yӵc khác nhau, tiêu biӇX QKѭ [m Kӝi hӑF YăQ KyD Kӑc và nhân hӑc Lý thuyӃt này có nhiӅXWUѭӡQJSKiLNKiFQKDXQKѭQJOXұQYăQFKӫ yӃu tiӃp cұn thuyӃt cӫa Radcliffe-Brown vì ông cho rҵng sӵ liên kӃt các thành tӕ xã hӝi là yӃu tӕ quan trӑQJÿӇ duy trì

sӵ tӗn tҥi cӫa xã hӝLÿy7URQJÿyW{QJLiROj Pӝt thành tӕ không thӇ thiӃu và có mӕi quan hӋ chһt chӁ vӟi các thành tӕ NKiF'RÿyNKL Yұn dөng lý thuyӃt này sӁ làm nәi bұt lên vai trò và chӭFQăQJFӫa chim thҫn Garuda (tôn giáo) ӣ mӛi quӕc gia khác nhau trong viӋc quyӃWÿӏnh cҩu trúc chӭFQăQJFӫa các thành tӕ NKiFQKѭ

tә chӭc xã hӝi, tә chӭc kinh tӃ, tә chӭc chính trӏ«

7 Nguӗn tài liӋu nghiên cӭu

Nguӗn tài liӋXFKtQKÿѭӧc tiӃp cұn là tài liӋXWKjQKYăQWK{QJTXD các công trình, kӃt quҧ nghiên cӭu, bài viӃt, thông báo khoa hӑc, trang web, phim tài liӋu cӫa các hӑc giҧ WURQJYjQJRjLQѭӟc thuӝFFiFOƭQKYӵc chuyên môn có quan hӋ trӵc tiӃp hoһc gián tiӃSÿӃQKuQKWѭӧng chim thҫn Garuda Tӯ ÿyFK~QJW{LKuQKWKjQKFѫVӣ tiӃp cұQKuQKWѭӧng chim thҫn Garuda mӝWFiFKÿDFKLӅXKѫQWURQJFiFOƭQKYӵFYăQhóa và tiӃn trình phát triӇn cӫDQyWURQJYăQKyDĈ{QJ1DPÈ

LuұQYăQVӱ dөng nguӗn tài liӋu hiӋn vұt tӯ ngành khҧo cә hӑFÿӇ tìm kiӃm FiFKuQKWѭӧQJ*DUXGDWURQJÿLrXNKҳc, kiӃn trúc, hӝi hӑa, qua thӡi kǤ cә, trung ÿҥi nhҵPSKkQWtFKÿһFÿLӇPKuQKWѭӧng chim thҫQ*DUXGDWURQJTXiWUuQKJLDROѭXtiӃp biӃQYăQKyDWҥLĈ{QJ1DPÈ

11

Nhӳng thành tӵu cӫa ngành nhân hӑF ÿѭӧc luұQ YăQ Vӱ dөng nhҵm nghiên cӭu các hoҥWÿӝng nghi lӉ WtQQJѭӥQJGkQJLDQOLrQTXDQÿӃQKuQKWѭӧng Garuda ӣ khu vӵFĈ{QJ1DPÈ

7ѭOLӋXÿLӅQGmÿѭӧc sӱ dөng nhӳng tài liӋu thӵc tӃ dӵa vào các chuyӃQÿLWKăPTXDQQJKLrQFӭu tӯ FiFÿӅn chùa, viên bҧo tàng, lӉ hӝi nhҵm có cái nhìn thӵc

tӃ Yj NKiFK TXDQ KѫQ WURQJ QJKLrQ FӭX KuQK WѭӧQJ *DUXGD WURQJ YăQ KyD Ĉ{QJNam Á Tuy nhiên, hҥn chӃ vӅ mһt kinh phí nên chúng tôi chӍ có thӇ tiӃp cұn hình Wѭӧng Garuda thông qua mӝt sӕ ngôi chùa ӣ Thái Lan, ViӋt Nam

8 Cҩu trúc luұQYăQ

Ngoài phҫn dүn nhұp, kӃt luұn và tài liӋu tham khҧo, cҩu trúc luұQYăQJӗm FyEDFKѭѫQJ

&K˱˯QJ&˯Vͧ lý lu̵QYjF˯Vͧ th͹c ti͍n&KѭѫQJQj\OXұQYăQWұp trung

làm rõ các lý thuyӃt, khái niӋP OLrQ TXDQ ÿӃQ ÿӅ tài và tұS WUXQJ ÿӏnh vӏ YăQ KyDĈ{QJ1DPÈWURQJKӋ tӑDÿӝ không gian ± chӫ thӇ - thӡi gian Tӯ ÿyWҥo tiӅQÿӅ cho viӋc nghiên cӭXKuQKWѭӧng chim thҫQ*DUXGDFKRFKѭѫQJYjFKѭѫQJ

&K˱˯QJ7L͇n trình phát tri͋QKuQKW˱ͫng chim th̯Q*DUXGDWURQJYăQ KyDĈ{QJ1DPÈ &KѭѫQJQj\OjPU}QJXӗn gӕc cӫa chim thҫQ*DUXGDGѭӟi góc

nhìn sinh thái hӑF WkP OLQK FNJQJ QKѭ Oj Vӵ hiӋn diӋn cӫD KuQK Wѭӧng chim thҫn

*DUXGDWURQJYăQKyDҨQĈӝ mà tiêu biӇu là thông qua hai tôn giáo lӟn Bà La Môn giáo và Phұt giáo&KѭѫQg 2 tұp trung nghiên cӭu sӵ xuҩt hiӋn, sӵ tӗn tҥi và phát triӇn cӫDKuQKWѭӧng chim thҫQ*DUXGDĈ{QJ1DPÈWK{QJTXDTXiWUuQKJLDROѭXtiӃp biӃQYăQKyDYӟi ҨQĈӝ

&K˱˯QJ+uQKW˱ͫng chim th̯n GDUXGDWURQJYăQKyDQJK͏ thu̵WĈ{QJ Nam Á &KѭѫQJNKҧo cӭu vӅ KuQKWѭӧng chim thҫQ*DUXGDWURQJFiFOƭQKYӵFYăQ

KyDĈ{QJ1DPÈQKҵm chӭQJPLQKKuQKWѭӧng chim thҫn Garuda không chӍ bӏ tác ÿӝng bӣi nӅQYăQKyDFKӫ OѭXOjҨQĈӝ mà còn bӏ chính nӅQYăQKyDEҧQÿӏDĈ{QJNam Á và các yӃu tӕ YăQKyDErQQJRjLWiFÿӝQJQJѭӧc lҥi Bên cҥQKÿyVӁ phân

12

tích nhӳng yӃu tӕ YăQ KyD Qӝi sinh và ngoҥi sinh cҩu thành nên biӇX Wѭӧng chim thҫn *DUXGD WURQJ YăQ KyD Ĉ{QJ 1DP È &KѭѫQJ  VӁ tұp trung nghiên cӭu mӕi quan hӋ giӳa biӇXWѭӧng chim thҫn Garuda vӟi các biӇXWѭӧng và các linh vұt khác WURQJYăQKyDĈ{QJ1DPÈ

13

&+ѬѪ1*

&Ѫ6Ӣ LÝ LUҰN VÀ THӴC TIӈN

1.1 Các khái niӋm và lý thuyӃt liên quan

1.1.1 Ký hiӋu hӑc và ký hiӋu hӑFYăQKyD

7URQJYăQKyDҨQĈӝ YjĈ{QJ1DPÈ*DUXGDÿѭӧc sӱ dөQJQKѭPӝt ký hiӋX ÿһc biӋt trong tôn giáo và các tác phҭm nghӋ thuұW OLrQ TXDQ ÿӃn tôn giáo

*DUXGDWKѭӡng xuҩt hiӋQGѭӟi hình thӭc là hình vӁ và chӳ ÿӕi vӟi bùa chú), tuy nhiên, ký hiӋu hình vӁ vӅ Garuda ÿѭӧc thӇ hiӋn khá phә biӃn Tӯ lâu, ký hiӋu hӑc

và ký hiӋu hӑF YăQ KyD ÿѭӧc sӱ dөQJ QKѭ Pӝt luұn thuyӃt quan trӑng trong quá trình tìm hiӇu các nӅQYăQKyD'Rÿy*DUXGDÿѭӧc tiӃp cұn và nghiên cӭu QKѭPӝt

ký hiӋu Pj TXD ÿy FK~QJ W{L PXӕn phân tích và giҧL QJKƭD KjP ê YDL WUz Fӫa nó trong hӋ thӕQJYăQKyD

VӟL TXDQ ÿLӇm *DUXGD QKѭ ORҥi ký hiӋX ÿһc biӋt trong Bà La Môn giáo và Phұt giáo, WUѭӟc hӃt chúng tôi muӕn phân tích các khái niӋm OLrQTXDQÿӃn ký hiӋu hӑc và ký hiӋu hӑFYăQKyD7Uѭӟc hӃt, ký hiӋu hӑc ± semiology là khoa hӑc vӅ ký hiӋu và các hӋ thӕng ký hiӋu, nó nghiên cӭu nhӳng yӃu tӕ và quy luұt cӫa ký hiӋu (sign), theo nhà khoa hoc Ferdinand de Saussure ký hiӋu có cҩu trúc bao gӗm cái biӇXÿҥWYjFiLÿѭӧc biӇXÿҥt

Theo TrӏQK%i'ƭQK1)³Ngôn ngͷ là m͡t h͏ th͙ng ký hi͏u, m͟i ký hi͏u

ngôn ngͷ có hai ph̯n: cái bi͋X ÿ̩t (le signifiant) và FiL ÿ˱ͫc bi͋X ÿ̩t (le signifié) Cái bi͋X ÿ̩t là m͡t hình ̫QK WKtQK JLiF FiL ÿ˱ͫc bi͋X ÿ̩t là m͡t khái ni͏m Không có m͙i liên h͏ ṱt y͇u nào giͷa ký hi͏u vͣi v̵W ÿ˱ͫc ch͑ ÿ͓QKKD\QK˱QJ˱ͥLWDWK˱ͥng nói, liên h͏ giͷDFK~QJOjY}ÿRiQ´

14

7URQJÿyFiLELӇXÿҥt là mӝt hình ҧQKQKѭQJFiLÿѭӧc biӇXÿҥt là mӝt khái niӋm, vì thӃ, khi phân tích nӝi hàm cӫa thuұt ngӳ ký hiӋu, chúng ta có thӇ thҩy sӵ xuҩt hiӋn cӫa nó trong nhiӅXOƭQKYӵc trong cuӝc sӕng cӫDFRQQJѭӡi bao gӗm mӑi

ký hiӋu, dҩu hiӋu, tín hiӋu, sӵ vұt, hiӋQ Wѭӧng, lӡi nói, cӱ chӍ KjQK ÿӝQJÿӅu có tính thông tin

VҩQÿӅ này có thӇ ÿѭӧc thҩy ӣ Garuda trong cái biӇXÿҥt mang mӝt hình ҧnh giӕng nhau ӣ cҧ hai tôn giáo là Bà La Môn giáo và PhұWJLiRQKѭQJNKiLQLӋm vӅ Garuda cӫa cҧ hai tôn giáo này vӅ Garuda là hoàn toàn khác nhau và tùy thuӝc rҩt lӟn vào ý niӋPYăQKyDYjJyFÿӝ tiӃp nhұn cӫa nӅQYăQKyDÿyÿӕi vӟL*DUXGDQKѭthӃ nào

1.1.2 %LӇXWѭӧQJYjELӇXWѭӧQJYăQKyD

Trong vô vàn nhӳng ký hiӋu thuӝc vӅ Bà La Môn giáo, PhұW JLiR QKѭQJhiӃm có ký hiӋu nào lҥLÿѭӧc xây dӵng thành ký hiӋXKuQKWѭӧng và tӯQJEѭӟc trӣ thành biӇXWѭӧng cho cҧ hai tôn giáo nói trên trong khu vӵFĈ{QJ1DPÈĈһc biӋt trong bӕi cҧnh hiӋQÿҥi ngày nay, các quӕc gia rҩt xem trӑng vai trò cӫa biӇXWѭӧng

và sӱ dөQJ Qy QKѭ Pӝt sӭc mҥnh mӅP ÿӇ khҷQJ ÿӏnh vӏ thӃ vӅ kinh tӃ YăQ KyDchính trӏ và quân sӵ Garuda có vài trò hӃt sӭF ÿһc biӋt trong nӅQ YăQ KyD Ĉ{QJNam Á, nó góp mһt trong hҫu hӃWFiFOƭQKYӵc, vӟi mӛi nӅQYăQ hóa, Garuda mang trong mình mӝt nét riêng biӋt do sӵ tiӃp nhұn và cҧi biên mӛLQѫLFyVӵ khác nhau 7URQJ YăQ KyD Ĉ{QJ 1DP È NK{QJ Fy ELӇu Wѭӧng tôn giáo nào lҥi có tҫm ҧnh Kѭӣng lan rӝng và tӗn tҥi trong suӕt nhiӅu thӃ kӹ QKѭKuQKWѭӧng chim thҫn Garuda Chính vì vұy, Garuda cҫQÿѭӧc nghiên cӭXGѭӟLJyFÿӝ biӇXWѭӧQJYăQKyDFӫa các quӕc gia trong khu vӵc

Dӵa vào cҩu trúc tam vӏ cӫa Charles Sanders Peirce, ký hiӋu bao gӗm ba loҥi QKѭVDX/Rҥi thӭ nhҩt gӗm nhӳng ký hiӋXKuQKWѭӧQJKD\OjFiFKuQKWѭӧng (icons), loҥi thӭ KDL ÿӗng nhҩt ký hiӋu vӟL ÿӕL WѭӧQJ ÿѭӧc nó biӇX ÿҥt tҥo thành các ký hiӋu dҩu chӍ, hay các dҩu chӍ (indexes) LoҥLÿӗng nhҩt thӭ ba

15

gӗm nhӳng ký hiӋu biӇXWѭӧng, hay các biӇXWѭӧng (symbols), nӅn tҧng cӫa chúng là mӕi liên hӋ Y}ÿRiQWhuҫQWXêPDQJWtQKTX\ѭӟc giӳa ký hiӋu và ÿӕLWѭӧng cӫa nó Có thӇ nói, ký hiӋu hӑc chính là nӅn tҧng khoa hӑFFѫEҧn

và quan trӑng nhҩt khi tiӃp cұn và nghiên cӭu biӇXWѭӧng (Lã Nguyên dӏch, 2013)

Theo Tӯ ÿLӇn TiӃng ViӋt, biӇXWѭӧQJFyKDL QJKƭDQJKƭD thӭ nhҩWOj³hình

̫QKW˱ͫQJWU˱QJ´QJKƭDWKͱ KDLOj³KuQKWKͱc cͯa nh̵n thͱFFDRK˯QF̫m giác, cho ta hình ̫nh cͯa s͹ v̵t còn giͷ l̩LWURQJÿ̯XyFNKLWiFÿ͡ng cͯa s͹ v̵WYjRJLiFTXDQWDÿmFK̭m dͱt´Hoàng Phê (chӫ biên), 1998, tr 26))

Trong tiӃng Anh, tӯ symbol bҳt nguӗn tӯ ngôn ngӳ cә ӣ châu Âu (symbolus

trong tiӃng La Mã và symbolon trong tiӃng Hy Lҥp) Theo Dictionary of

Symbols ± Tͳ ÿL͋n bi͋XW˱ͫng ³nhͷQJJuÿ˱ͫc g͕i là bi͋XW˱ͫQJNKLQyÿ˱ͫc m͡W QKyP QJ˱ͥL ÿ͛ng ý r̹ng nó có nhi͉X K˯Q P͡t ý QJKƭD Oj ÿ̩i di͏n cho chính b̫n thân nó´&DUO*/LXQJPDQ1991, tr 25)

BiӇXWѭӧQJFyWtQKÿDQJKƭDQKѭQJFK~QJWDFyWKӇ FKLDOjPKDLQJKƭDFKtQK

là biӇu hình và biӇu ý Trên thӃ giӟi, thuұt ngӳ V\PERORJ\ ÿѭӧc nhiӅu tӯ ÿLӇn giҧi thích vӟLFiFêQJKƭD (1) ViӋc nghiên cӭu hoһc sӱ dөng các biӇu Wѭӧng và (2) Tұp hӧp các biӇXWѭӧng Các tӯ ÿLӇn nghӋ thuұt có thêm mӝt ý QJKƭD Oj   NghӋ thuұt sӱ dөng các biӇX WѭӧQJ ÿӇ nhҳF ÿӃn mӝW WUjR OѭXnghӋ thuұt thӏnh hành ӣ châu Âu vào thӃ kӹ ;,; 1Kѭ Yұy, thuұt ngӳ symbology trong tiӃQJ $QK WѭѫQJ ÿѭѫQJ Yӟi nghiên cӭu biӇX Wѭӧng (hoһc biӇXWѭӧng hӑc) trong tiӃng ViӋt (ĈLQK+ӗng Hҧi, 2012)

HӋ thӕng biӇXWѭӧQJFNJQJFKtQKOjKӋ thӕng các khuôn mүXYăQKRiQyTX\ÿӏnh mӑi hành vi ӭng xӱ cӫDFRQQJѭӡi và "hoҥ kiӇu" cho lӕi sӕng Quá trình

"giҧi mã" hӋ thӕng các biӇXWѭӧQJFNJQJOjQKҵm mөFÿtFKWKҩ\ÿѭӧc kiӇu lӵa chӑn khác nhau vӅ YăQKRiJLӳa cӝQJÿӗQJYăQKRiQj\Yӟi cӝQJÿӗQJYăQ

1.1.3 /LQKYұWYjQJXӗQJӕFFӫDOLQKYұW

Garuda là linh vұt thҫn thoҥLÿѭӧFFRQQJѭӡLGQJWUtWѭӣQJWѭӧng nhào nһn thành, trong khía cҥQK W{Q JLiR *DUXGD ÿѭӧc miêu tҧ có mӝt thân hình nӱD QJѭӡi nӱa chim, sӣ hӳu sӭc mҥQK SKL WKѭӡng và là vua cӫa muôn loài TURQJ JLDL ÿRҥn ÿҫu Garuda là mӝt linh vұt có vai trò kӃt nӕi giӳDFRQQJѭӡi vӟi thҫQOLQKYjOjÿҥi diӋn cho thӃ giӟi VLrXQKLrQ'RÿyQJKLrQFӭXKuQKWѭӧQJ*DUXGDGѭӟLJyFÿӝ là mӝt linh vұt tӗn tҥLGѭӟi hai hình thӭFOjOLQKWK~YjOLQKWѭӧng cho ta thҩy tôn giáo buәLVѫNKDLFӫDFRQQJѭӡi chӏu ҧQKKѭӣng rҩt lӟn tӯ P{LWUѭӡng tӵ QKLrQFNJQJQKѭ

17

nӅn tҧng cӫa tôn giáo nguyên thӫ\WURQJEѭӟFÿҫu cӫng cӕ và phát triӇn cӫa các tôn giáo sau này

Theo các bӝ tӯ ÿLӇn lӟn trên thӃ giӟLQKѭ2[IRUG0HUULDP-Webster ³v̵t linh

hay con v̵t linh (holy animal hay sacred animal) là con v̵W ÿ˱ͫc s͵ dͭng WURQJFiFWtQQJ˱ͩng thͥ ÿ͡ng v̵t (animal worship) th͋ hi͏n s͹ tôn kính con v̵t thông qua s͹ k͇t n͙i cͯa nó vͣi m͡t v͓ th̯Qÿ̿c bi͏t ͦ ÿk\FiFY͓ th̯n ÿ˱ͫc bi͋u hi͏QG˱ͣi hình d̩QJÿ͡ng v̵WQK˱QJKRjQWRjQNK{QJSK̫i là s͹ thͥ phͭng chính con v̵Wÿy7KD\YjRÿyVͱc m̩nh thiêng liêng cͯa v͓ th̯n ÿ˱ͫc th͋ hi͏n trong m͟i con v̵WQK˱OjKyDWKkQFͯa chính v͓ th̯n này Qua ÿk\ FK~QJ WD Fy WK͋ ÿ͓nh danh các con v̵t linh là nhͷng con v̵t có th͹c ho̿FK˱F̭u g̷n vͣi truy͉n th͙QJYăQKyDYjWtQQJ˱ͩng cͯa m͡t c͡QJÿ͛ng GkQF˱ÿ˱ͫc thiêng hóa thành nhͷng bi͋XW˱ͫng cͯa c͡QJÿ͛QJÿyKD\Q͉n YăQKyDÿy´(ĈLQKHӗng Hҧi, 2016, tr 7)

ThuyӃt vұt linh hay vұt linh giáo (animism) cӫa Edward Burnett T\ORUÿѭӧc giӟi thiӋu vào thӃ kӹ 19, theo ông, hӑc thuyӃt vұt linh ҧQK Kѭӣng sâu rӝng WURQJÿӡi sӕng xã hӝi, nhiӅu phong tөFWtQQJѭӥng, tôn giáo và lӉ nghi là sӵ tiӃp nӕi, biӃn thái cӫa thuyӃt này Ví dө QKѭ EiL Yұt giáo, thӡ ngүX Wѭӧng, niӋm thҫn chú, thӡ vұt tә hay Tô ± WHPJLiRWRWHPLVP ÿDWKҫn giáo và mӝt

sӕ nghi lӉ tôn giáo bҧQ ÿӏa khác, có thӇ nói hӑc thuyӃW Qj\ FKtQK Oj Fѫ Vӣ hình thành nên khái niӋm linh vұt Tӯ linh vұt là mӝt thuұt ngӳ có nguӗn gӕc

tӯ chӳ Hán, trong quyӇn Hán ngӳ ÿҥi tӯ ÿLӇn cӫa tác giҧ La Trúc Phong thì linh vұt bao hàm bӕQ ê QJKƭD VDX 9ұt trӓ ÿLӅm lành, các sҧn vұt quý báu, thҫn kǤ, thҫn linh, thҫn minh, các vұt cӫDQJѭӡLWXWLrQÿҳFÿҥo ĈLQK+ӗng Hҧi, 2012, Các Con Vұt Linh)

&iFÿӏQKQJKƭDYӅ linh vұt ӣ ViӋW1DPFNJQJUҩWÿDGҥng và phong phú, mӝt

sӕ ÿӏQKQJKƭDNӃ thӯa và phát triӇn tӯ gӕc Pháp hay gӕc Hán cӫa tӯ Trong Ĉҥi Nam Quҩc Âm Tӵ Vӏ (1895), HuǤnh Tӏnh CӫDÿmÿѭDUDÿӏQKQJKƭDYӅ

18

linh vұt: (1) linh theo Hán t͹ Oj³㟰FyQJKƭDOjSK̯n h͛n, trí; có phép th̯n thông, bi͇n hóa, hi͋n tích, hi͏u nghi͏m (2) linh v̵t là v̵t có phép th̯n thông, ho̿c có trí hi͋u bi͇t nhi͉u vi͏c l̩ lùng´ (HuǤnhTӏnh Cӫa, 1895, tr 568) Tuy nhiên, linh vұt không có sӵ thӕng nhҩt chung giӳa các tӝFQJѭӡi do ҧnh Kѭӣng bӣi yӃu tӕ ÿӏDYăQKyDYjYăQKyDWӝFQJѭӡL'RÿyPӛi tӝFQJѭӡi sӁ chӑn cho mình mӝt linh vұt phù hӧp vӟi hoàn cҧnh xã hӝLWtQQJѭӥQJYjÿһFÿLӇm môi WUѭӡng sӕng7Uѭӡng hӧS*DUXGDWURQJYăQKyDĈ{QJ1DPÈÿѭӧc nhiӅu quӕc gia trong khu vӵc lӵa chӑn làm linh vұt thiêng do có sӵ WѭѫQJÿӗng giӳDÿӏDOêYăQKyDYjW{QJLiR1KѭQJӭng vӟi mӛi quӕc gia, Garuda mang mӝt ý niӋm khác nhau phө thuӝc vào nӅQYăQKyDEҧQÿӏa

di chuyӇn trên thҧo nguyên, nhӳng hoҥW ÿӝQJ WtQ QJѭӥng mang tính chҩt du mөc dҫQÿѭӧc góp nhһt và hình thành nên Bà La Môn giáo vӟi hӋ thӕQJJLiROêÿӗ sӝ tӯ NLQK9HGD*DUXGDFNJQJWKHRÿyPjWUӣ thành nhân tӕ không thӇ thiӃXWURQJYăQKyDWLQKKRDSKѭѫQJ%ҳc ҨQĈӝ

Tuy nhiên, sau khi tiӃp xúc vӟi niӅm Nam ҨQĈӝ và các quӕFJLDĈ{QJ1DP

Á, Garuda tӯ hӋ thӕng tôn giáo chuyӇQVDQJQKѭPӝt hình thӭFWtQQJѭӥng dân gian riêng biӋW GR WtQ QJѭӥng thӡ ÿD WKҫn Yj YăQ KyD EҧQ ÿӏa, thӇ hiӋn thông qua viӋc

*DUXGDÿѭӧF[k\ÿӅn thӡ ULrQJYjÿѭӧc thӡ SKѭӧQJQKѭPӝt vӏ thҫQÿӝc lұSÿk\Oj[XKѭӟng thӭ KDL&KtQKYuKDL[XKѭӟng trên nên viӋc nghiên cӭu Garuda không thӇ tách rӡi vӟLÿһFÿLӇm tôn giáo cӫa ҨQĈӝ và tín QJѭӥng cӫa khu vӵFĈ{QJ1DP

bҧn chҩt cӫa khái niӋm tôn giáo, ³W{QJLiROjQL͉PWLQÿ͙i vͣi m͡Wÿ̭ng t͙i cao, s͹

phán xét sau khi ch͇t, thͥ cúng các th̯QW˱ͫng, có t̵p tͭc hi͇n t͇, hay có các giáo thuy͇t ho̿c nghi thͱFQjRW˱˯QJÿ͙i ph͝ bi͇Q«´(E B Tylor, 2000, tr. 508) Hình thӭc sӟm nhҩt cӫD WtQ QJѭӥng tôn giáo bҳt nguӗn tӯ thuyӃt vҥn vұt hӳu linh (animism) vӅ sau các khái niӋm vӅ W{Q JLiR ÿѭӧc phát triӇn và hình thành nhӳng hӑc thuyӃt phӭc tҥSKѫQ1JKLrQFӭu vӅ W{QJLiRWKѭӡng dӵa vào hӋ thӕng các yӃu

tӕ QKѭWKҫn phҧ, nghi lӉ, giáo lý, cѫVӣ tôn giáo và tә chӭc tôn giáo Trong nghiên cӭXKuQKWѭӧng Garuda ӣ khu vӵFĈ{QJ1DPÈQKӳng câu chuyӋn viӃt hoһc lӡi kӇ

vӅ Garuda ӣ các quӕFJLDOjFѫVӣ dӳ liӋXÿӇ tiӃp cұn các khía cҥQKNKiFQKDXÿӕi vӟi các nӅQYăQKyDFKӏXWiFÿӝng cӫDKuQKWѭӧng Garuda Krud là tên gӑLPjQJѭӡi KPHUÿһt cho Garuda và các giai thoҥi vӅ UXGFNJQJPDQJFiFFKLWLӃt khác so vӟi nguyên bҧQQKѭQJPRWLIQӝi dung lҥi có sӵ WѭѫQJÿӗng

4XDQ ÿLӇm vӅ mӕi quan hӋ giӳD W{QJLiRYjYăQ KyD ÿһc biӋW GѭӟLJyF ÿӝ

nghiên cӭu biӇu WѭӧQJW{QJLiRYjYăQKyD, 1J{Ĉӭc Thӏnh cho rҵQJ³Xét

cho cùng, m͕i h͏ th͙ng bi͋XW˱ͫng cͯDW{QJLiRWtQQJ˱ͩQJÿ͉u là h͏ th͙ng bi͋XW˱ͫng cͯDYăQKRiQyYͳa chͱDÿ͹ng h͏ giá tr͓ cͯa dân t͡Fÿ͛ng thͥi

là s͹ th͋ hi͏n b̫n s̷c và các s̷c thái cͯa dân t͡c trong m͡t thͥL ÿ̩i nh̭t ÿ͓nh´ (Trích theo Hoàng Thӏ Lan trong Vai trò cͯDWtQQJ˱ͩng dân gian vùng ÿ͛ng b̹ng sông H͛ng, Tҥp chí Khoa hӑc xã hӝi ViӋt Nam, sӕ 2 (111) ±

2017, tr.75)

20

Tuy xuҩt phát ÿLӇm là tӯ nӅQYăQKyDҨQĈӝ QKѭQJKuQKWѭӧng Garuda lҥi có tҫm ҧQK Kѭӣng chi phӕL ÿӃn hӋ thӕng các biӇX WѭӧQJ W{Q JLiR FNJQJ QKѭ YăQ KyDtrong khu vӵF Ĉ{QJ 1DP È 7ӯ nhӳQJ YѭѫQJ TXӕF ÿm VX\ WjQ QKѭ 3K 1DP

&KDPSD 6UL -D\D 0DMDSDKLW « ÿӃn các quӕc gia hiӋQ ÿҥL QKѭ ,QGRQHVLDCampuchia và 7KiL /DQ ÿӅu sӱ dөng phә biӃQ KuQK WѭӧQJ *DUXGD WURQJ YăQ KyDYѭѫQJTX\Ӆn và tôn giáo Chính vì vұy, cҫn nghiên cӭX*DUXGDQKѭPӝt thành tӕ WtQQJѭӥng và tôn giáo không thӇ thiӃu ӣ các quӕFJLDĈ{QJ1DPÈ

1.1.5 *LDROѭXWLӃSELӃQYăQKyD

Garuda có nguӗn góc tӯ ҨQĈӝ QKѭQJbӕi cҧnh nghiên cӭu cӫa Garuda là ӣ khu vӵc Ĉ{QJ1DPÈGRÿycҫn làm rõ khái niӋPOLrQTXDQÿӃQJLDROѭXYjWLӃp biӃQYăQKyDQKҵm phân tích quá trình tiӃp nhұn, ҧQKKѭӣng cӫa Garuda trong khu vӵFFNJQJQKѭVӵ cҧi biên so vӟLKuQKWѭӧng gӕc trong mӛi nӅQYăQKyDNKiFQKDXӣ Ĉ{QJ1DPÈ

7Uѭӟc hӃt, cҫn hiӇu rҵQJ JLDR OѭX WLӃp biӃQ YăQ KyD DFFXOWXUDWLRQ  Oj NKiLniӋPÿѭӧc các nhà nhân hӑFSKѭѫQJ 7k\ÿѭDUDYjRNKRҧng cuӕi thӃ kӹ XIX ÿҫu thӃ kӹ XX HiӋQ Wѭӧng này xҧy ra khi nhӳQJ QKyP QJѭӡL Fy YăQ KyDkhác nhau, tiӃp xúc lâu dài và trӵc tiӃp, gây ra sӵ biӃQÿәi mô thӭc (pattern) YăQKyDEDQÿҫu cӫa mӝt hay cҧ KDLQKyPQJѭӡL7KHRQKѭTXDQQLӋm cӫa các hӑc giҧ Mӻ, tiӃp biӃQYăQKyDOjQyLÿӃn sӵ có mһt cӫDKDLQKyPQJѭӡi, hai dân tӝFFyYăQKyDNKiFQKDXOjQyLÿӃn sӵ tiӃS[~FYăQKyDOkXGjLYjquan hӋ trӵc tiӃp giӳa hai bên và dҫn sӁ hình thành chiӅX KѭӟQJ ÿӗng hóa YăQKyDFXOWXUDODVVLPLODWLRQ ...

VҩQÿӅ có thӇ ÿѭӧc thҩy ӣ Garuda biӇXÿҥt mang mӝt hình ҧnh giӕng ӣ cҧ hai tơn giáo Bà La Môn giáo PhұWJLiRQKѭQJNKiLQLӋm vӅ Garuda cӫa cҧ hai tơn giáo vӅ Garuda hồn tồn khác tùy thuӝc rҩt lӟn... hiӋX ÿһc biӋt tôn giáo tác phҭm nghӋ thuұW OLrQ TXDQ ÿӃn tơn giáo

*DUXGDWKѭӡng xuҩt hiӋQGѭӟi hình thӭc hình vӁ chӳ ÿӕi vӟi bùa chú), nhiên, ký hiӋu hình vӁ vӅ Garuda ÿѭӧc thӇ hiӋn... nhӳng cuӝFÿөQJÿӝ Qj\QJѭӡi Hӗi giáo tWWiFÿӝQJÿӃn cơng trình tơn giáo cӫa Bà La Môn giáo Phұt giáo ӣ Ĉ{QJ1DPÈ Ӣ Indonesia, hình ҧnh Garuda vӕn mang giá trӏ ÿҥi diӋn cho sӭc ҧQKKѭӣng cӫa