LUẬN văn THẠC sĩ vai trò của đoàn thanh niên cộng sản hồ chí minh thực hiện quy chế dân chủ ở các tiểu đoàn học viên trường sĩ quan lục quân 1 hiện nay

Dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của chế độ ta, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển đất nước. Thực tiễn 30 năm đổi mới phát triển đất nước đã khẳng định, muốn duy trì ổn định xã hội để tiến lên phải phát triển dân chủ xã hội chủ nghĩa và lấy phát huy dân chủ trong Đảng là hạt nhân để phát huy đầy đủ dân chủ trong xã hội, thực hiện dân chủ ở cơ sở là khâu quan trọng mang tính đột phá, đẩy mạnh thực hành dân chủ của nhân dân làm động lực thúc đẩy sự phát triển toàn diện xã hội.

MỤC LỤC

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI

TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CÁC TIỂU ĐOÀN HỌC VIÊN TRƯỜNG SĨ QUAN LỤC QUÂN 1 HIỆN NAY

11

1.1 Quy chế dân chủ và nội dung biểu hiện vai trò của Đoàn

Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện quy chế dân chủ

ở các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 hiện nay

12

1.2 Thực trạng vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí

Minh thực hiện quy chế dân chủ ở các tiểu đoàn học viênTrường Sĩ quan Lục quân 1 hiện nay, nguyên nhân thựctrạng và một số kinh nghiệm

32

Chương 2: YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU PHÁT HUY VAI

TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CÁC TIỂU ĐOÀN HỌC VIÊN TRƯỜNG SĨ QUAN LỤC QUÂN 1 HIỆN NAY

56

2.1 Yêu cầu cơ bản phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng

sản Hồ Chí Minh thực hiện quy chế dân chủ ở các tiểu đoànhọc viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 hiện nay

56

2.2 Một số giải pháp chủ yếu phát huy vai trò của Đoàn Thanh

niên Cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện quy chế dân chủ ở cáctiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 hiện nay

61

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của chế độ ta, vừa là mục tiêu,vừa là động lực phát triển đất nước Thực tiễn 30 năm đổi mới phát triển đấtnước đã khẳng định, muốn duy trì ổn định xã hội để tiến lên phải phát triểndân chủ xã hội chủ nghĩa và lấy phát huy dân chủ trong Đảng là hạt nhân đểphát huy đầy đủ dân chủ trong xã hội, thực hiện dân chủ ở cơ sở là khâu quantrọng mang tính đột phá, đẩy mạnh thực hành dân chủ của nhân dân làm độnglực thúc đẩy sự phát triển toàn diện xã hội

Sự nghiệp cách mạng là của quần chúng Để thực hiện thắng lợi nhiệm

vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đòi hỏi phải phát huy cao độ quyền làm chủcủa nhân dân, nhất là đối với thanh niên, góp phần giải phóng mọi nguồn lựcphát triển kinh tế - xã hội Đảng ta khẳng định: “Thanh niên là rường cột củanước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xâydựng và bảo vệ Tổ quốc ” [16, tr.27], đồng thời yêu cầu: Cần quan tâm pháttriển con người, đặc biệt là thế hệ trẻ “toàn diện về trí tuệ, đạo đức, thể chất,năng lực sáng tạo, ý thức công dân, tuân thủ pháp luật” [17, tr.105] ĐoànTNCS Hồ Chí Minh là một trong những lực lượng rất quan trọng, nơi trực tiếp

tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước

Trường Sĩ quan Lục quân 1- trung tâm đào tạo sĩ quan Chỉ huy - Thammưu Lục quân cấp phân đội trình độ đại học cho toàn quân Chất lượng giáodục - đào tạo cán bộ của Nhà trường phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trước hết làvai trò lãnh đạo của tổ chức đảng phát huy quyền làm chủ của các lực lượng vàthực hiện tốt QCDC ở cơ sở Trong đó, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có vai trò rấtquan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu, yêu cầu đào tạo, xây dựng tổ chức cơ

sở đảng TSVM, đơn vị VMTD Đồng thời, hoạt động của Đoàn Thanh niêncòn giúp cho mỗi ĐVTN là học viên nâng cao tri thức, tích lũy kinh nghiệm

để thực hiện tốt công tác giáo dục, bồi dưỡng cho cán bộ, chiến sĩ về thực hiệnQCDC ở đơn vị cơ sở trên cương vị công tác sau khi tốt nghiệp ra trường

Quán triệt nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm của Đảng ủy Nhàtrường và của cấp ủy, chi bộ các đơn vị học viên, những năm qua, ĐoànTNCS Hồ Chí Minh đã thực hiện tương đối tốt QCDC ở cơ sở Nhờ đó, ýthức và năng lực làm chủ của ĐVTN được nâng lên, chất lượng học tập, rènluyện chuyển biến tiến bộ Hằng năm, có nhiều ĐVTN đạt xuất sắc, nhiều tổchức đoàn đạt vững mạnh; vai trò của các tổ chức đoàn trong thực hiện nhiệm

vụ của đơn vị ngày càng được khẳng định, góp phần quan trọng vào việc xâydựng đơn vị VMTD, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao Tuy nhiên, một

bộ phận cán bộ đoàn và ĐVTN nhận thức chưa đầy đủ về ý nghĩa, vai trò,trách nhiệm trong việc thực hiện QCDC, thiếu ý thức tu dưỡng, rèn luyện,chấp hành kỷ luật không nghiêm, động cơ học tập, rèn luyện còn hạn chế; vẫncòn biểu hiện độc đoán, gia trưởng, dân chủ hình thức, vi phạm nguyên tắc,quy định trong thực hiện QCDC ở cơ sở; điều kiện bảo đảm cho việc thựchiện QCDC chưa đáp ứng được yêu cầu Điều đó đã làm hạn chế quyền làmchủ của ĐVTN và vai trò của tổ chức đoàn trong thực hiện QCDC ở các tiểuđoàn học viên Trường SQLQ1

Mặt khác, trước sự phát triển nhiệm vụ của Nhà trường đáp ứng yêucầu xây dựng quân đội và dân chủ hoá đời sống xã hội trong tình hình mới,đòi hỏi cấp uỷ, chỉ huy các cấp ở Trường SQLQ1 tăng cường lãnh đạo, chỉđạo phát huy hơn nữa vai trò, trách nhiệm của các lực lượng trong thực hiện

QCDC, nhất là đối với Đoàn thanh niên Vì vậy, đề tài luận văn “Vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện quy chế dân chủ ở các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 hiện nay” có tính cấp thiết

cả về mặt lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

* Một số công trình nghiên cứu về Quy chế dân chủ ở cở sở và thực hiện dân chủ ở Việt Nam

Sách “Dân chủ và dân chủ ở cơ sở nông thôn trong tiến trình đổi mới”

của Hoàng Chí Bảo, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2010, tác giả đã

nêu bật tầm quan trọng của dân chủ và dân chủ ở cơ sở, đặc biệt là dân chủ ở

cơ sở nông thôn nước ta hiện nay, kết quả thực hiện QCDC ở cơ sở trong thờigian qua; rút ra những bài học kinh nghiệm từ các địa phương về quá trìnhtriển khai, thực hiện QCDC ở cơ sở; đề xuất những giải pháp nhằm tăngcường hiệu lực, hiệu quả của QCDC ở cơ sở nhằm góp phần thực hiện ngàycàng có hiệu quả hơn việc phát huy dân chủ trong đời sống xã hội

Sách “Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cấp xã phục vụ xây dựng nông thôn mới” của Nguyễn Hồng Chuyên, Nxb Tư pháp, Hà Nội, năm 2013, tác

giả đã làm rõ một số vấn đề lý luận về xây dựng nông thôn mới; đường lối,chính sách của Đảng và Nhà nước về thực hiện dân chủ ở cấp xã trong xâydựng nông thôn mới; đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về dân chủ ở cấp

xã phục vụ xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Thái Bình; từ đó đưa ra một sốgiải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về dân chủ ở cấp xãphục vụ xây dựng nông thôn mới ở nước ta hiện nay

Sách“Thực hiện dân chủ trong các trường đại học ở nước ta hiện nay”

của Đồng Văn Quân, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2014, tác giảnghiên cứu một số vấn đề lý luận về thực hiện dân chủ trong các trường đạihọc ở nước ta hiện nay; đánh giá những thành tựu và yếu kém trong quá trìnhthực hiện dân chủ ở các trường đại học, đưa ra phương hướng và một số giảipháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện dân chủ trong các trường đại họcnước ta hiện nay

Sách “Thực hành dân chủ trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” của Phạm

Văn Đức, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, năm 2015 Công trình đã thể hiện rõmột số vấn đề lý luận về dân chủ và thực hành dân chủ trong điều kiện xâydựng nhà nước pháp quyền XHCN, phát triển nền kinh tế thị trường địnhhướng XHCN ở Việt Nam; đánh giá thực trạng, xác định phương hướng vàđưa ra các giải pháp thực hành dân chủ ở Việt Nam trong thời gian tới

Những năm gần đây có một số luận án tiến sĩ, luận văn cao học nghiêncứu về thực hiện dân chủ ở cơ sở như như: Luận án tiến sĩ Luật học của

Nguyễn Hồng Chuyên về “Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cấp xã theo yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, Hà Nội, năm 2014; “Hoạt động của tổ chức cơ sở đảng trong thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn tỉnh Hưng Yên hiện nay” của Bùi Thanh Cao, Hà Nội, năm 2015; “Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay”,

của Trần Văn Khuyến, Hà Nội, năm 2016 Các công trình khoa học trên đãnghiên cứu khá sâu sắc lý luận chung về dân chủ, thực hiện QCDC và thựctiễn thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở theo yêu cầu xây dựng Nhà nướcpháp quyền XHCN Việt Nam từ 1998 đến nay; vai trò hoạt động của tổ chức

cơ sở đảng trong thực hiện dân chủ ở cơ sở; rút ra một số kinh nghiệm và đềxuất những giải pháp cơ bản nhằm thực hiện tốt vấn đề dân chủ XHCN ở cơ

sở trên một số địa bàn như tỉnh Hưng Yên, thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

Luận văn thạc sĩ “Chất lượng thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội”, của Nguyễn Việt Tiến, Hà Nội,

năm 2016, tác giả đã luận giải tương đối rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn

về dân chủ, dân chủ XHCN, vai trò thực hiện QCDC ở cơ sở; đồng thời đánhgiá thực trạng kết quả thực hiện QCDC ở địa phương, từ đó đề xuất phươnghướng và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng thực hiện QCDC trongthời gian tiếp theo

Một số bài báo khoa học đã công bố trên các tạp chí, như: “Thực hành

và phát huy dân chủ qua 30 năm đổi mới” của Lê Hữu Nghĩa, Tạp chí Cộng sản, Số 880, Tháng 02 năm 2016; “Tư tưởng của V.I.Lênin về thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong xây dựng Đảng” của Nguyễn Đức Diện,

Tạp chí Cộng sản, Số 111, Tháng 3 năm 2016 Các tác giả đã trình bày nhữngquan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về dân chủ và nguyên tắc tậptrung dân chủ; việc thực hành mở rộng dân chủ trong Đảng phải gắn liền với

tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, giữ nghiêm kỷ cương, kỷ luật;khẳng định vai trò của dân chủ trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, nhất

là ý nghĩa của việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở; đề xuất những giảipháp cơ bản phát huy vai trò của hệ thống chính trị để nâng cao chất lượngthực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở theo phương châm: Dân biết, dân bàn, dânlàm, dân kiểm tra, giám sát

* Nhóm các công trình nghiên cứu về thực hiện Quy chế dân chủ ở

cơ sở trong quân đội

Sách “Chất lượng thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa ở đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” của Tạ Việt Hùng, Nxb Quân đội

nhân dân, Hà Nội, năm 2010, tác giả đã luận giải khá sâu sắc một số vấn đề lýluận về chất lượng thực hiện dân chủ XHCN ở đơn vị cơ sở trong quân đội,chỉ rõ thực trạng và những vấn đề đặt ra về chất lượng thực hiện dân chủXHCN ở đơn vị cơ sở trong quân đội hiện nay; đưa ra phương hướng và một

số giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng thực hiện dân chủ XHCN ở đơn vị cơ

sở Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Sách “Nâng cao chất lượng thực hiện Quy chế dân chủ ở đơn vị học viên nhà trường quân đội” do Nguyễn Đức Tiến làm chủ biên, Nxb Quân đội

nhân dân, Hà Nội, năm 2010 Nhóm tác giả đã luận giải sâu sắc một số vấn đề

lý luận về chất lượng thực hiện QCDC ở đơn vị học viên các nhà trường quânđội; xây dựng hệ tiêu chí từ đó đi sâu đánh giá thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân

và bài học kinh nghiệm đối với việc nâng cao chất lượng thực hiện QCDC ởđơn vị học viên; đưa ra yêu cầu và giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng thựchiện QCDC ở đơn vị học viên nhà trường quân đội hiện nay

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học, có các đề

tài: “Xây dựng môi trường dân chủ xã hội chủ nghĩa ở đơn vị cơ sở Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội” của Nguyễn Duy Tiên, Hà Nội, năm 2014; “Nâng cao năng lực thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa của hạ sĩ quan binh sĩ ở Lữ

đoàn 201, Binh chủng Tăng Thiết giáp hiện nay” của Nguyễn Thanh Bình,

Hà Nội, năm 2016; “Chất lượng thực hiện Quy chế dân chủ ở tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Công binh hiện nay” của Ninh Văn Dần, năm 2017 Các

công trình khoa học này đã tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản vềdân chủ và thực hiện QCDC ở đơn vị cơ sở trong quân đội, gắn với từng loạihình đơn vị cụ thể; trên cơ sở khung lý thuyết, các tác giả đã tiến hành khảo cứuthực trạng, chỉ rõ nguyên nhân, đề xuất những giải pháp cơ bản để thực hiện cóhiệu quả hơn QCDC ở các đơn vị cơ sở trong quân đội trong thời gian tới

* Nhóm các công trình nghiên cứu về Đoàn Thanh niên và vai trò của Đoàn Thanh niên trong quân đội

Sách “Nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức đoàn ở đơn vị học viên nhà trường quân đội hiện nay” của Lê Quang Phi (Chủ biên), Nxb Quân

đội nhân dân, Hà Nội, năm 2014 Nhóm tác giả đã luận giải những vấn đề cơbản về hoạt động của tổ chức đoàn; nâng cao chất lượng hoạt động của tổchức đoàn ở đơn vị học viên nhà trường quân đội hiện nay Đánh giá thựctrạng, phân tích nguyên nhân và bài học kinh nghiệm về nâng cao chất lượnghoạt động của tổ chức đoàn ở đơn vị học viên, qua đó đề xuất một số giảipháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức đoàn ở đơn vịhọc viên nhà trường quân đội hiện nay

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học, có các đề

tài: “Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cấp cơ sở ở các huyện ngoại thành Hà Nội trong xây dựng nông thôn mới hiện nay” của Nguyễn Đức Long, năm 2015; “Vai trò của Đoàn thanh niên ở đơn vị cơ sở Binh chủng Pháo binh trong giữ vững ổn định chính trị xã hội trên địa bàn đóng quân hiện nay” của Trịnh Văn Lương, năm 2015; “Vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Hải Dương trong phòng, chống “Diễn biến hòa bình” trên mạng internet đối với thanh niên hiện nay” của Phạm Xuân Thông,

năm 2016 Các đề tài trên đã nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn về vai trò của

Đoàn thanh niên ở các đơn vị cơ sở đối với một số lĩnh vực cụ thể của đời sốngchính trị - xã hội, đưa ra những giải pháp cơ bản phát huy vai trò của tổ chứcđoàn ở các đơn vị cơ sở trong thực hiện các vấn đề thuộc một số lĩnh vực.

Các công trình khoa học trên đã được tác giả nghiên cứu, có sự kế thừanhất định trong quá trình thực hiện đề tài Tuy nhiên, cho đến nay chưa có côngtrình khoa học nào nghiên cứu một cách có hệ thống dưới góc độ chủ nghĩa xã

hội khoa học về “Vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện Quy chế dân chủ ở các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 hiện nay” Do đó, việc lựa chọn hướng nghiên cứu của tác giả đề tài luận văn

có tính độc lập, không trùng lắp với các công trình khoa học đã được công bố

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu luận giải một số vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò củaĐoàn TNCS Hồ Chí Minh thực hiện QCDC ở các tiểu đoàn học viên TrườngSQLQ1, trên cơ sở đó xác định yêu cầu và đề xuất một số giải pháp cơ bảnnhằm phát huy vai trò của tổ chức đoàn trong thực hiện QCDC ở các tiểuđoàn học viên Trường SQLQ1 hiện nay

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ một số vấn đề lý luận về vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ ChíMinh thực hiện QCDC ở các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1.Đánh giá thực trạng vai trò của tổ chức đoàn ở các tiểu đoàn học viênTrường Sĩ quan Lục quân 1 trong thực hiện QCDC cơ sở

Đề xuất yêu cầu và một số giải pháp chủ yếu phát huy vai trò của ĐoànThanh niên thực hiện QCDC ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 hiện nay

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện Quy chếdân chủ ở các tiểu đoàn học viên Trường sĩ quan Lục quân 1

* Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu về vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trongthực hiện QCDC ở các tiểu đoàn học viên đào tạo sĩ quan Chỉ huy - Thammưu Lục quân cấp phân đội trình độ đại học Trường SQLQ1; các số liệu khảosát, thống kê từ năm 2012 đến nay

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận

Luận văn được thực hiện dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về dân chủ, dân chủ ở cơ

sở, về tổ chức và vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nói chung, thanh niênquân đội nói riêng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trong đờisống dân chủ của đất nước và quân đội

* Cơ sở thực tiễn

Thực tiễn vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các tiểu đoàn họcviên Trường SQLQ1 trong thực hiện QCDC qua số liệu thống kê, báo cáonhững năm gần đây của các tổ chức đoàn, của cơ quan chính trị; kết quả điềutra, khảo sát về hoạt động của tổ chức đoàn ở các tiểu đoàn học viên TrườngSQLQ1 trong thực hiện QCDC

* Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủnghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, đồng thời sử dụng tổnghợp các phương pháp nghiên cứu liên ngành như: Logic - lịch sử, phân tíchtổng hợp, điều tra xã hội học, tổng kết thực tiễn và sử dụng chuyên gia để làm

sáng tỏ mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đã xác định

6 Ý nghĩa của luận văn

* Ý nghĩa lý luận

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm rõ những luận cứ khoa học

và nhận thức sâu sắc hơn về vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thực hiện

Quy chế dân chủ ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 hiện nay nói riêng

và của tổ chức đoàn trong Quân đội nhân dân Việt Nam nói chung

* Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn góp phần cung cấp những luận cứ khoa học giúp cho cấp uỷ,chỉ huy các cấp Trường SQLQ1 lãnh đạo, chỉ đạo phát huy hơn nữa vai tròcủa Đoàn Thanh niên trong thực hiện QCDC ở các tiểu đoàn học viên Đồngthời, có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy nhữngvấn đề có liên quan và chỉ đạo hoạt động thực tiễn ở đơn vị cơ sở tại các họcviện nhà trường quân đội, trực tiếp là ở Trường SQLQ1

7 Kết cấu của luận văn

Phần mở đầu, nội dụng gồm 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tàiliệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ

Ở CÁC TIỂU ĐOÀN HỌC VIÊN TRƯỜNG SĨ QUAN LỤC QUÂN 1 HIỆN NAY 1.1 Quy chế dân chủ ở cơ sở và nội dung biểu hiện vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện quy chế dân chủ ở các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 hiện nay

1.1.1 Quy chế dân chủ ở cơ sở và thực hiện quy chế dân chủ ở các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 hiện nay

* Quy chế dân chủ ở cơ sở

Dân chủ là giá trị chung của nhân loại, có lịch sử lâu dài với nhiều nộidung, tồn tại dưới nhiều hình thức và trải qua các giai đoạn phát triển khácnhau Nhiều kết quả nghiên cứu cho thấy “dân chủ” được hình thành vàotrước Công nguyên, có xuất xứ từ Hy Lạp thời cổ đại, là khái niệm dùng đểchỉ tính chất của mối quan hệ giữa cộng đồng dân cư với nhà nước Theo đó,cộng đồng là chủ thể và có quyền năng áp đặt ý chí lên nhà nước

Cho đến nay, về cơ bản khái niệm dân chủ - quyền lực của nhà nướcthuộc về nhân dân vẫn giữ nguyên Điểm khác biệt căn bản trong cách hiểu vềdân chủ giữa thời cổ đại với thời hiện đại là ở tính chất trực tiếp của mối quan

hệ sở hữu quyền lực công cộng và ở cách hiểu hạn hẹp về khái niệm nhân dân.Chủ nghĩa Mác chỉ rõ: “Chế độ dân chủ xuất phát từ con người và biếnnhà nước thành con người được khách thể hóa Cũng giống như tôn giáokhông tạo ra con người mà con người tạo ra tôn giáo, ở đây cũng vậy: Khôngphải chế độ nhà nước tạo ra nhân dân mà nhân dân tạo ra chế độ nhà nước”[43, tr.350] Dân chủ là một phương tiện tất yếu để con người đạt tới tự do,giải phóng toàn diện những năng lực vốn có của mỗi cá nhân, tức quyền conngười được bảo đảm và thực hiện đầy đủ; và khi ấy, con người, cùng với sựbiến mất của nhà nước, của thiết chế chính trị - xã hội tiên tiến nhất và cuốicùng, loài người sẽ bước từ “vương quốc của tất yếu” sang “vương quốc của

tự do” Mặc dù chỉ là một phương tiện để con người từng bước đạt được tự

do, nhưng dân chủ lại chính là tiền đề quan trọng để cá nhân - con người vươntới tự do, sự giải phóng và sự hiện thực hoá đầy đủ các quyền của mình

Lịch sử phát triển của xã hội, từ khi giai cấp và nhà nước xuất hiện, dânchủ được tổ chức thành chế độ dân chủ như hình thức thể hiện và biểu đạtquyền lực của chế độ nhà nước Chế độ dân chủ, chế độ nhà nước nào cũngmang tính chất giai cấp, bị chi phối bởi quan điểm, lập trường, thái độ chínhtrị và lợi ích của giai cấp cầm quyền, nó thực hiện và bảo vệ lợi ích và quyềnlực của một giai cấp nhất định, đó là giai cấp thống trị Mọi nền dân chủ trướcdân chủ XHCN thường chỉ là dân chủ do một thiểu số thuộc giai cấp thống trị,bởi dân chủ đã bị biến dạng, dân chủ mất dần giá trị là quyền lực của nhândân Nền dân chủ XHCN mới thực sự là nền dân chủ cho đa số nhân dântrong xã hội

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, lần đầu tiên tronglịch sử Việt Nam, nhân dân ta từ địa vị nô lệ trở thành người làm chủ đấtnước Ngày 02/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, khaisinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đồng thời đặt nền móng xây dựngmột nền dân chủ mới cho nhân dân Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh về dânchủ được kế thừa và phát triển từ quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin Tínhđộc đáo trong tư tưởng của Người về dân chủ trước hết được thể hiện ở chỗ,

với quan niệm dân chủ là dân là chủ và dân làm chủ; “địa vị cao nhất là dân”

“nhân dân là người chủ”, nhân dân làm chủ vận mệnh đất nước, quyền lựcNhà nước thuộc về nhân dân Người khẳng định: “Dân chủ là của quý báunhất của nhân dân” [55, tr.457], là lợi ích thiết thực của nhân dân, là cái thúcđẩy nhân dân hành động vì đất nước, vì dân tộc Theo Hồ Chí Minh, dân chủ

là động lực không chỉ cho những thành công của cách mạng mà còn chonhững thành công trong công cuộc xây dựng CNXH trên đất nước ta

Quá trình hơn 70 năm xây dựng chế độ dân chủ XHCN ở nước ta, nhất

là qua hơn 30 năm đổi mới, Đảng ta luôn coi: “Dân chủ xã hội chủ nghĩa là

bản chất của chế độ ta, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đấtnước” [17, tr.84] Để phát huy mạnh mẽ vai trò động lực của dân chủ trongtiến trình dân chủ hóa, Đảng xác định “Khâu quan trọng và cấp bách trướcmắt là phát huy quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở” [72, tr.10], đây là nơitrực tiếp thực hiện mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, giảiquyết các nhu cầu, lợi ích của quần chúng nhân dân, là nơi cần thực hiện dânchủ của nhân dân một cách trực tiếp và rộng rãi nhất Đáp ứng yêu cầu trên,Đảng ta đã chú trọng tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, làm rõ những vấn đềmấu chốt trong sự nghiệp dân chủ hoá đất nước, từ đó ban hành Quy chế thựchiện dân chủ ở cơ sở nhằm không ngừng mở rộng quyền làm chủ của nhândân ở cơ sở.

Quy chế dân chủ ở cơ sở là hệ thống những văn bản do cơ quan có thẩm quyền ban hành, quy định cụ thể về quyền, nghĩa vụ của công dân, cơ chế để dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và giám sát mọi lĩnh vực hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở nhằm phát huy quyền làm chủ, sức sáng tạo của nhân dân, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ.

Sự ra đời Chỉ thị số 30-CT/TW ngày 18/02/1998 của Bộ Chính trị (khóaVIII) về xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sở, Nghị định số 29/1998/NĐ-CPngày 11/5/1998 của Chính phủ về việc ban hành Quy chế thực hiện dân chủ ở

xã là một bước tiến mới, đánh dấu sự đột phá về nhận thức của Đảng, Nhànước trong quá trình xây dựng chế độ dân chủ XHCN ở Việt Nam

Quy chế dân chủ ở cơ sở ra đời là một tất yếu khách quan, là một chủtrương đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta, phù hợp với yêu cầu phát triển xãhội, phù hợp với tâm tư, nguyện vọng của nhân dân lao động Từ đây, dân chủkhông còn là những mệnh đề trừu tượng, những khẩu hiệu chung chung mà lànhững nội dung cụ thể xác định trách nhiệm của các tổ chức trong hệ thốngchính trị để bảo đảm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng được coi là đại hội củatrí tuệ, dân chủ, đoàn kết, đổi mới, Đại hội đã đưa dân chủ thành một trong

năm mục tiêu quan trọng: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, đồng thời tiếp tục chỉ đạo: “Thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở,

mở rộng dân chủ trực tiếp ở cơ sở, tạo điều kiện để nhân dân tham gia quản lý

xã hội, thảo luận và quyết định những vấn đề quan trọng Khắc phục mọi biểuhiện dân chủ hình thức” [14, tr.20]

Qua gần 10 năm thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW của Bộ Chính trị (khóaVIII) về việc thực hiện QCDC ở cơ sở, ngày 20/4/2007, Ủy ban Thường vụQuốc hội (khóa XI) đã ban hành Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11 về

“Thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn”, khẳng định một bước tiến lớntrong nhận thức và quyết tâm của Đảng và Nhà nước ta đẩy mạnh thực hiệndân chủ trong xã hội Lần đầu tiên, những quyền dân chủ trực tiếp nhất củanhân dân ở cơ sở và trách nhiệm của hệ thống chính trị cơ sở trong việc thựchiện sự uỷ quyền của nhân dân được thể chế hoá thành pháp luật

Như vậy, sau gần 10 năm triển khai QCDC ở cơ sở, với một hệ thốngcác văn bản của Đảng và Nhà nước là pháp lý quan trọng để nhân dân thựchiện quyền làm chủ của mình trên thực tế, đồng thời là cơ sở để Nhà nước quản

lý, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân trong các lĩnh vực đời sống xã hội

Mục đích của thực hiện QCDC ở cơ sở là nhằm phát huy cao độ quyềnlàm chủ, sức sáng tạo của nhân dân, động viên sức mạnh vật chất, tinh thần tolớn của nhân dân trong phát triển kinh tế - xã hội, đề cao vai trò chủ thể đíchthực của nhân dân đối với quyền lực Nhà nước

Nội dung của QCDC ở cơ sở là việc thể chế hóa quan điểm của Đảng

về dân chủ và bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân theo phương châm “dânbiết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”, bao gồm: Những nội dung công khai đểnhân dân biết, như: Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của địa phương, các dự

án, quy hoạch ở địa phương; nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức cấp

xã trong giải quyết công việc; việc sử dụng công quỹ, về thu, chi tài chính,các khoản đóng góp của dân; kết quả giải quyết các vụ việc tiêu cực cán bộ…Những nội dung nhân dân bàn và quyết định: Quy định cụ thể những nội

dung, hình thức nhân dân bàn và quyết định trực tiếp; những nội dung, hìnhthức nhân dân bàn, biểu quyết để cấp có thẩm quyền quyết định; trách nhiệmcủa chính quyền địa phương tổ chức thực hiện những nội dung nhân dân bàn

và quyết định Những nội dung nhân dân tham gia ý kiến trước khi cơ quan cóthẩm quyền quyết định và những nội dung nhân dân được giám sát; xác định

rõ trách nhiệm của hệ thống chính trị trong việc tổ chức tiếp dân, giải quyếtkhiếu nại tố cáo và trả lời thắc mắc của nhân dân ở cơ sở [72, tr.22]

Cơ chế thực hiện QCDC ở cơ sở: Là cơ chế vận hành của hệ thống chính trịnhằm thể chế hoá, hiện thực hoá quyền làm chủ của nhân dân Do vậy, việc pháthuy quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở được đặt trong cơ chế tổng thể của hệthống chính trị “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”, cần coitrọng cả ba mặt trên, không vì nhấn một mặt mà coi nhẹ, hạ thấp các mặt khác.Với hình thức thực hiện QCDC ở cơ sở là: Dân chủ trực tiếp và dân chủđại diện, trong đó dân chủ trực tiếp là hình thức quan trọng nhất để hiện thựchoá quyền dân chủ của công dân ở cơ sở Bên cạnh đó, ở cơ sở còn có hìnhthức dân chủ tự quản đóng vai trò rất quan trọng trong thực hiện quyền làmchủ tập thể của nhân dân thông qua việc tự quyết định công việc của chínhkhu dân cư trong khuôn khổ quy định của pháp luật

Thực tiễn đã khẳng định, xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sở là mộtchủ trương đúng đắn, tác động tích cực tới nhiều mặt của đời sống xã hội,nhất là đã trực tiếp thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và củng

cố chính quyền ở địa phương, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa nhân dânvới Đảng Hiện nay, trước yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế,cần tiếp tục đẩy mạnh thực hiện QCDC ở cơ sở lên một tầm cao mới, trong đó

“Bảo đảm để nhân dân tham gia ở tất cả các khâu của quá trình đưa ra nhữngquyết định liên quan đến lợi ích, cuộc sống của người dân, từ nêu sáng kiến,tham gia thảo luận đến giám sát quá trình thực hiện” [18, tr.169] Có như vậy,việc thực hiện QCDC ở cơ sở mới thực sự trở thành động lực, phát huy sứcmạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Quân đội nhân dân Việt Nam - công cụ bạo lực sắc bén của Đảng vàNhà nước XHCN, là một bộ phận của xã hội, một tổ chức chính trị Dân chủtrong quân đội ta mang bản chất dân chủ XHCN, đặt dưới sự lãnh đạo củaĐảng, được thể chế hoá bằng Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước; điều lệnh,điều lệ, chế độ quy định của quân đội, nhằm bảo đảm và phát huy đầy đủquyền làm chủ của mọi quân nhân, công nhân viên chức quốc phòng trên tất

cả các mặt: chính trị, quân sự, kinh tế và đời sống Quân uỷ Trung ương, BộQuốc phòng đã ban hành các chỉ thị, quyết định, hướng dẫn để triển khai thựchiện đồng bộ QCDC ở các đơn vị cơ sở trong toàn quân, như: Quyết định số

468/1998/QĐ-BQP ngày 07/4/1998 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Về việc ban hành quy định tổ chức và hoạt động của Hội đồng quân nhân ở cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam; Chỉ thị số 97/CT-ĐUQSTW ngày 04/5/1998 của Đảng uỷ Quân sự Trung ương (nay là Quân uỷ Trung ương) về lãnh đạo thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong quân đội; Chỉ thị số 259-CT/ ĐUQSTW ngày 17/6/2005 của Thường vụ Đảng uỷ Quân sự Trung ương về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30/CT-TW của Bộ Chính trị (Khoá VIII) về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong quân đội; Chỉ thị số 590-

CT/ĐUQSTW ngày 04/10/2010 của Quân uỷ Trung ương; Hướng dẫn số

1756/HD-CT ngày 15/10/2010 của Tổng cục Chính trị về việc tiếp tục đẩy mạnh xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong quân đội… Đây

chính là sự quán triệt, cụ thể hóa nội dung QCDC ở cơ sở của Đảng, Nhà nướcvào trong loại hình đơn vị cơ sở của quân đội, bảo đảm cho việc thực hiện đượcnghiêm túc, chặt chẽ, thống nhất trong toàn quân

* Thực hiện Quy chế dân chủ ở các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 hiện nay

Khái quát về các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1.

Trường SQLQ1 tiền thân là Trường Quân chính kháng Nhật, được thànhlập ngày 15/4/1945 theo Nghị quyết của Hội nghị Quân sự cách mạng Bắc Kỳ

và Chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, là nhà trường đầu tiên của quân đội, đào

tạo sĩ quan chỉ huy tham mưu lục quân cấp phân đội cho toàn quân Hơn 73năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Trường SQLQ1 đã đào tạo hàngchục vạn cán bộ cho quân đội và hàng nghìn cán bộ, giáo viên quân sự chomột số nước ở nước Châu Á, Châu Phi và khu vực Mỹ Latinh; đóng góp tíchcực vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế

và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ,từng bước hiện đại Cùng với yêu cầu phát triển của quân đội trong giai đoạnmới, nhiệm vụ giáo dục đào tạo của Nhà trường cũng không ngừng phát triển.Hiện nay, thực hiện nhiệm vụ do Quân uỷ Trung ương và Bộ Quốc phònggiao, Nhà trường đang tổ chức đào tạo với nhiều chuyên ngành, cho nhiều đốitượng ở các bậc học khác nhau

Tiểu đoàn học viên ở Trường SQLQ1 là một loại hình đơn vị cơ sở,được biên chế tổ chức thống nhất theo quy định của Điều lệnh Quản lý bộ độitrong Quân đội nhân dân Việt Nam gồm: Tổ chức đảng; tổ chức chỉ huy vàcác tổ chức chính trị xã hội khác: Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh,Công đoàn cơ sở, Hội phụ nữ và Hội đồng quân nhân Tổ chức đảng ở cáctiểu đoàn học viên là tổ chức cơ sở đảng 2 cấp, gồm: Đảng bộ cơ sở tiểu đoàn;chi bộ các đại đội học viên và chi bộ tiểu đoàn bộ trực thuộc đảng uỷ tiểuđoàn Thực hiện Nghị quyết số 51- NQ/TW của Bộ Chính trị (khóa IX), ở cáctiểu đoàn học viên, chính trị viên là bí thư cấp uỷ, chi bộ Tổ chức đảng ở tiểuđoàn học viên là hạt nhân chính trị, có chức năng lãnh đạo mọi mặt hoạt độngtrong đơn vị; nghiên cứu, đề xuất với cấp uỷ cấp trên những vấn đề liên quanđến việc thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác Đảng, công tác chính trị

Tổ chức chỉ huy ở tiểu đoàn học viên được biên chế thành ba cấp: Cấptiểu đoàn gồm: tiểu đoàn trưởng, chính trị viên tiểu đoàn, phó tiểu đoàntrưởng; cấp đại đội có: Đại đội trưởng, chính trị viên đại đội, phó đại độitrưởng; cấp trung đội có trung đội trưởng Đội ngũ cán bộ là sĩ quan đượcđào tạo cơ bản, có trình độ và năng lực khá toàn diện Chỉ huy tiểu đoàn lànhững cán bộ được trải qua nhiều cương vị công tác, có kinh nghiệm thực

tiễn Chỉ huy đại đội, trung đội đều có tuổi đời còn trẻ, năng động, có chí tiếnthủ cao, yêu nghề yên tâm gắn bó xây dựng đơn vị, cơ bản họ đều là nhữnghọc viên ưu tú đào tạo tại trường và được giữ lại sau khi tốt nghiệp Một sốđơn vị học viên năm cuối, do thiếu cán bộ nên trung đội trưởng do học viênkiêm chức

Nhiệm vụ chính trị của các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 là quản lý,giáo dục, rèn luyện học viên, tổ chức thực hiện nhiệm vụ giáo dục- đào tạo theomục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường, nghiên cứu cải tiến sáng kiến; xâydựng đơn vị vững mạnh về chính trị; xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật,sẵn sàng chiến đấu; bảo đảm công tác hậu cần, kỹ thuật, tài chính; xây dựngđảng bộ tiểu đoàn vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức gắn với việchọc tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và Nghị quyếtTrung ương 4, khoá XII Học viên ở các tiểu đoàn được đào tạo theo 5 chuyênngành: Bộ binh; Bộ binh cơ giới; Trinh sát đặc nhiệm, Trinh sát bộ đội; Trinhsát cơ giới Thực hiện phương châm huấn luyện “Nhà trường gắn liền với đơn

vị và chiến trường, gắn lý thuyết với thực hành”, học viên phải thường xuyênhọc tập ngoài thao trường và huấn luyện dã ngoại với cường độ huấn luyệncao, lực lượng của đơn vị phân tán Để hoàn thành nhiệm vụ, đòi hỏi phải có

sự nỗ lực rất lớn của cả cán bộ và học viên, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơquan, khoa giáo viên và đơn vị, trong đó vai trò lãnh đạo, quản lý, điều hànhcủa đội ngũ cán bộ các cấp ở tiểu đoàn học viên giữ vị trí rất quan trọng

Như vậy, đặc điểm tổ chức biên chế và hoạt động của tiểu đoàn họcviên Trường SQLQ1 đã tạo ra hệ thống thiết chế dân chủ thống nhất, chặt chẽtạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện và phát huy dân chủ, nâng cao chấtlượng thực hiện QCDC ở các tiểu đoàn học viên hiện nay

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1.

Tổ chức cơ sở đoàn của Trường SQLQ1 được thành lập ở các tiểuđoàn (hệ) quản lý học viên, chiến sĩ; các phòng, khoa giáo viên, nhằm giáo

dục, bồi dưỡng ĐVTN gồm: Học viên, hạ sĩ quan, binh sĩ, những cán bộ, sĩquan, công nhân viên, lao động quốc phòng trong độ tuổi Đoàn, nêu caotinh thần trách nhiệm thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục - đào tạo và phục vụcác nhiệm vụ giáo dục - đào tạo của Nhà trường, hoàn thành chức trách,nhiệm vụ được giao.

Tổ chức cơ sở đoàn ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 là một tổ

chức quần chúng gồm: Ban chấp hành đoàn; cán bộ, đảng viên trong độ tuổi Đoàn và ĐVTN là học viên; sinh hoạt, hoạt động chủ yếu là tổ chức các hoạt động thực hiện chương trình, kế hoạch, các cuộc vận động, phong trào của Đoàn, của đơn vị, thúc đẩy việc học tập, tu dưỡng, rèn luyện nâng cao phẩm chất, năng lực toàn diện của ĐVTN, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu,

yêu cầu đào tạo.

Tổ chức cơ sở đoàn ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 được tổ chức theo cơ cấu đoàn cơ sở ba cấp, gồm: Đoàn cơ sở ở các tiểu đoàn; liên chi đoàn ở đại đội; chi đoàn ở trung đội Trong mỗi đoàn cơ sở thường có ba liên chi đoàn, mỗi liên chi đoàn thường có ba chi đoàn Theo đó, có ban chấp hành đoàn cơ sở tiểu đoàn; ban chấp hành liên chi đoàn ở các đại đội; ban chấp hành chi đoàn ở các trung đội.

Ban chấp hành đoàn các cấp được lập ra thông qua bầu cử dân chủ có

số lượng hợp lý theo quy định của Điều lệ Đoàn, của Ban Thường vụ Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và hướng dẫn của Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam Mọi hoạt động của tổ chức đoàn ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 được tổ chức thống nhất, chặt chẽ dưới sự chỉ đạo, hướng dẫn của Phòng Chính trị mà trực tiếp là Ban Thanh niên, phát huy vai trò năng động, sáng tạo của cán bộ đoàn, ĐVTN trong tổ chức hoạt động với hình thức, phương pháp phong phú, đa dạng góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu, yêu cầu đào tạo Trong tổ chức đoàn, đội ngũ cán bộ đoàn như: Bí thư chi đoàn (là trung đội trưởng), bí thư liên chi đoàn (là chính trị viên đại đội)

và bí thư đoàn cơ sở (là trợ lý chính trị tiểu đoàn), họ là những cán bộ, sĩ quan được đào tạo cơ bản, có phẩm chất, năng lực lãnh đạo, chỉ huy, huấn luyện, quản lý bộ đội, năng lực tổ chức hoạt động công tác đoàn và phong trào thanh niên.

Đoàn viên, thanh niên là học viên trong tổ chức đoàn ở các tiểu đoànhọc viên Trường SQLQ1là lực lượng đông đảo nhất, 100% học viên tham gia

tổ chức đoàn và đều là đoàn viên, tỉ lệ đoàn viên là đảng viên tăng dần trongquá trình đào tạo Họ được tuyển chọn chặt chẽ qua kỳ thi tuyển sinh đại học

từ học sinh đã tốt nghiệp trung học phổ thông ở các địa phương và hạ sĩ quan,binh sĩ ở các đơn vị trong toàn quân; với tuổi đời còn trẻ, có trình độ văn hoá

và nhận thức tốt, được đào tạo, rèn luyện toàn diện, sức khoẻ tốt và cónguyện vọng, ý chí phấn đấu trở thành người cán bộ, sĩ quan phục vụ lâu dàitrong quân đội Tuy nhiên, trình độ nhận thức của ĐVTN về các lĩnh vực xãhội nói chung và lĩnh vực quân sự nói riêng còn có những hạn chế nhất định,phần lớn chưa trải qua hoạt động thực tiễn, nhất là về thực hiện quyền làmchủ của công dân và thực hiện QCDC ở cơ sở

Tổ chức đoàn ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 thực hiện đầy

đủ các chức năng, nhiệm vụ của tổ chức cơ sở đoàn nói chung và tổ chức cơ

sở đoàn trong quân đội nói riêng, được cụ thể hoá phù hợp với yêu cầu nhiệm

vụ chính trị, đặc điểm của đơn vị học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy tham mưulục quân cấp phân đội trình độ đại học

Thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1.

Tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 là một dạng đơn vị cơ sở đặc thùtrong quân đội, nơi diễn ra các hoạt động thực hiện quyền làm chủ của cán

bộ, học viên, đoàn viên, hội viên một cách trực tiếp và đầy đủ nhất Bởi vì,cũng như các đơn vị cơ sở trong quân đội, đây là cấp gần gũi với quân nhânnhất, quán triệt và trực tiếp triển khai tổ chức thực hiện mọi hoạt động theo

chức năng, nhiệm vụ.

Thực hiện QCDC ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 là tổng thể những hoạt động có mục đích, có tổ chức của các chủ thể nhằm hiện thực hóa những nội dung quy định trong QCDC ở đơn vị cơ sở quân đội, bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của cán bộ, học viên, công nhân viên chức quốc phòng trên các lĩnh vực, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu, yêu cầu đào tạo cán bộ của Nhà trường và xây dựng tiểu đoàn vững mạnh toàn diện

Trên cơ sở quán triệt và thực hiện Chỉ thị số 30 - CT/TW ngày18/02/1998 của Bộ Chính trị (khoá VIII), các chỉ thị của Quân ủy Trungương, thông tư của Bộ Quốc phòng và hướng dẫn của Tổng cục Chính trị vềxây dựng và thực hiện QCDC cơ sở, Chỉ thị số 1729/CT-ĐU ngày 06/10/2005

và Chỉ thị số 3437- CT/ĐU ngày 30/11/2010 của Đảng uỷ Trường SQLQ1

“Về việc tiếp tục xây dựng và thực hiện QCDC trong toàn trường”, thực hiệnQCDC ở tiểu đoàn học viên là nhằm hiện thực hóa và phát huy quyền làm chủ

của cán bộ, học viên trong thực hiện nhiệm vụ chính trị trung tâm, xây dựng

đơn vị VMTD, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao

Chủ thể thực hiện QCDC ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 bao

gồm tổ chức đảng, chỉ huy, các tổ chức quần chúng, hội đồng quân nhân vàtoàn thể cán bộ, đảng viên, học viên, đoàn viên, hội viên theo quyền hạn, chứctrách và nhiệm vụ của mình để lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và thực hiệnQCDC ở đơn vị Các chủ thể trên thông qua các hoạt động của mình để tuyêntruyền, giáo dục cho mọi quân nhân trong đơn vị nắm được nội dung củaQCDC, quyền và nghĩa vụ của mình nhằm thực hiện có hiệu quả phươngchâm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” trên các lĩnh vực Trong đó,Đoàn Thanh niên là lực lượng có vai trò rất quan trọng trong thực hiện QCDC

Nội dung thực hiện QCDC ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1

được triển khai trên tất cả các lĩnh vực, như:

Dân chủ trong dạy, học và nghiên cứu khoa học, rèn luyện kỷ luật: Mọi

học viên được quán triệt, phổ biến mục tiêu, yêu cầu giáo dục - đào tạo; được

cung cấp thông tin, phổ biến nội quy, quy chế về việc học tập, nghiên cứukhoa học, huấn luyện, rèn luyện và các chế độ có liên quan; được sử dụng cơ

sở vật chất kỹ thuật của Nhà trường theo quy định; được hướng dẫn tham giacác hoạt động tự học, nghiên cứu khoa học, rèn luyện thể lực ; phát huy dânchủ trong sinh hoạt, tham gia công tác tổ chức quản lý, rèn luyện học viên; đềxuất, góp ý kiến xây dựng nội dung, chương trình, kế hoạch đào tạo phù hợpvới mục tiêu yêu cầu đào tạo của Nhà trường; tham gia kiểm tra đánh giánăng lực tiếp thu bài học, thi kết thúc môn học, được học bù, thi lại, phúckhảo kết quả thi ; trường hợp vi phạm kỷ luật sẽ được xem xét cụ thể, bảođảm đầy đủ các quyền, lợi ích hợp pháp theo quy định Đồng thời, mọi họcviên có trách nhiệm, phát huy tinh thần tự giác, tích cực, sáng tạo trong họctập và rèn luyện đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo

Dân chủ về chính trị, tư tưởng: Mọi học viên được bảo đảm, bảo vệ

quyền con người, quyền công dân, quyền của quân nhân theo Hiến pháp, phápluật và quy định của Bộ Quốc phòng, bình đẳng về học tập, rèn luyện; đượctham gia, quán trệt, thảo luận và chấp hành các đường lối, chính sách củaĐảng và Nhà nước, nghị quyết, chỉ thị của cấp uỷ, chỉ huy các cấp; đượcthông tin về tình hình chính trị của đất nước, quân đội và tình hình quốc tế;bàn bạc các biện pháp nhằm thực hiện nhiệm vụ của đơn vị; được quyền thamgia góp ý phê bình cán bộ, đảng viên, quá trình học tập được báo cáo thànhtích để xét khen thưởng, thăng quân hàm, được đề đạt nguyện vọng và điềuđộng công tác, phong quân hàm sĩ quan khi tốt nghiệp v.v

Dân chủ về kinh tế và đời sống: Mọi cán bộ, học viên được phổ biến

công khai các chế độ, chính sách của Nhà nước, Quân đội và Nhà trường (tiêuchuẩn về quân lương, quân trang, lương phụ cấp, chế độ bồi dưỡng, ăn thêmtrong các ngày lễ, tết, nghỉ tranh thủ, nghỉ hè, nghỉ tết, nghỉ phép đặc biệt );được chăm lo bảo vệ sức khoẻ, khám chữa bệnh; được công khai các khoảnthu, chi từ quỹ tăng gia, sản xuất… Đồng thời, phải có nghĩa vụ tăng gia sảnxuất, thực hiện tốt chế độ bảo quản vũ khí trang bị, quản lý và sử dụng cơ sở

vật chất, doanh trại; tích cực tham gia phòng chống tham ô, lãng phí.

Như vậy, nội dung QCDC ở tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 phản ánhđầy đủ nội dung cốt lõi nhất của QCDC ở đơn vị cơ sở Ngoài những nội dungdân chủ lớn trên, cán bộ, học viên ở tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 còn thựchiện quyền dân chủ của công dân được quy định trong Hiến pháp và pháp luật

Ở các tiểu đoàn học viên, dân chủ được thực hiện dưới hai hình thức dânchủ đại diện và dân chủ trực tiếp, theo phương châm: Quân nhân biết, quânnhân bàn, quân nhân làm, quân nhân kiểm tra, giám sát

Thực hiện QCDC ở các tiểu đoàn học viên là một quá trình được tiếnhành theo trình tự các khâu, các bước đã được quy định trong QCDC ở cơ sở;các chỉ thị, hướng dẫn của Quân uỷ Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cụcChính trị về xây dựng và thực hiện QCDC ở cơ sở trong quân đội Cụ thể là:

Tổ chức quán triệt các chỉ thị, quy định, hướng dẫn của trên về việc xâydựng và thực hiện QCDC ở cơ sở trong Nhà trường, làm cho mọi cán bộ, họcviên nhận thức sâu sắc về vị trí, tầm quan trọng của việc thực hiện QCDC Từ

đó xác định rõ trách nhiệm, ý thức tích cực, chủ động trong thực hiện nhiệm vụcủa đơn vị và những nội dung được quy định trong QCDC ở tiểu đoàn học viên Sinh hoạt tổ chức thảo luận, bàn bạc nhằm cụ thể hoá nội dung QCDC ở

cơ sở trong quân đội, Nhà trường thành những quy chế, quy định cụ thể phùhợp với đặc điểm nhiệm vụ và hoạt động của từng tiểu đoàn học viên, từng mặtcông tác như: Quy chế làm việc của cấp uỷ, chỉ huy các cấp; Quy chế hoạtđộng của HĐQN; Quy định về chế độ báo cáo chính trị, đối thoại dân chủ,kiểm tra, giám sát, v.v Tiến hành các hoạt động sơ tổng kết, rút kinh nghiệmquá trình thực hiện QCDC ở đơn vị; điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện các quy chế,quy định cho phù hợp với điều kiện hoạt động của đơn vị trong từng giai đoạn.Thực hiện tốt QCDC ở các tiểu đoàn học viên có ý nghĩa rất quan trọng,nâng cao ý thức và năng lực làm chủ cho mỗi cán bộ, học viên; tạo dựng môitrường dân chủ lành mạnh, củng cố và tăng cường đoàn kết nội bộ, ngăn ngừa

và khắc phục những hiện tượng tiêu cực nảy sinh; tác động trực tiếp đến chất

lượng giáo dục - đào tạo và xây dựng tiểu đoàn, Nhà trường VMTD

1.1.2 Biểu hiện vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện quy chế dân chủ ở các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1

Vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thực hiện QCDC ở các tiểu đoànhọc viên Trường SQLQ1 là tổng hợp các chức năng, nhiệm vụ, hoạt động thểhiện vị trí, tầm quan trọng đặt trong mối tương quan với các tổ chức của đơn

vị trong xây dựng và thực hiện QCDC nhằm bảo vệ quyền lợi của ĐVTN,góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ giáo dục - đào tạo của Nhà trường, xây

dựng đơn vị VMTD Vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thực hiện QCDC

ở các tiểu đoàn học viên được thể hiện trên những nội dung chủ yếu sau:

Một là, Đoàn thanh ni5ên là lực lượng trực tiếp tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ đoàn, ĐVTN về dân chủ và QCDC ở cơ sở Nhận thức đúng đắn về QCDC và thực hiện QCDC ở cơ sở có vai trò rất

quan trọng trong việc định hướng hoạt động của ĐVTN thực hiện quyền làmchủ của mình, là cơ sở điều chỉnh các hành vi, các mối quan hệ trong tập thể mộtcách phù hợp theo điều lệnh, điều lệ quân đội và chuẩn mực đạo đức XHCN Đoàn TNCS Hồ Chí Minh với chức năng là trường học XHCN tiến hànhcác hoạt động giáo dục lý tưởng cho thanh niên thông qua các phong tràohành động cách mạng Hoạt động giáo dục là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trìnhhoạt động của Đoàn, mục tiêu cao nhất là hình thành con người trong xã hộimới phù hợp với đòi hòi của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá Do đó,tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ đoàn, ĐVTN về thựchiện QCDC là một hoạt động thể hiện vai trò của tổ chức đoàn trong thựchiện QCDC ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1

Nâng cao nhận thức về QCDC ở cơ sở cho ĐVTN, trước hết phải thôngqua con đường tuyên truyền, giáo dục Chỉ thị số 30-CT/TW của Bộ Chính trịcũng nêu rõ: “Mặt trận và các đoàn thể nhân dân tuyên truyền, giáo dục rộngrãi trong hội viên, đoàn viên và nhân dân chỉ thị này và quy chế dân chủ ở cơ

sở Làm cho mọi người hiểu và sử dụng đúng các quyền của mình đã quyđịnh trong quy chế dân chủ ở cơ sở, đồng thời chấp hành đầy đủ trách nhiệm,nghĩa vụ công dân” [72, tr.15]

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của cấp uỷ, chỉ huy đơn vị, ĐoànThanh niên tổ chức tuyên truyền, giáo dục các chỉ thị của Đảng, Pháp lệnhcủa Nhà nước, thủ trưởng Bộ Quốc phòng và của Nhà trường, nội dung cácQCDC cho ĐVTN trong toàn đơn vị, giáo dục về vị trí, ý nghĩa và vai trò tolớn của việc thực hiện QCDC đối với hoạt động xây dựng đơn vị VMTD; làmcho ĐVTN nhận thức sâu sắc hơn về vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi cánhân ở từng lĩnh vực công tác

Thông qua tuyên truyền, giáo dục để biến những nội dung của QCDCthành ý thức của đoàn viên, làm cho mọi cán bộ, ĐVTN nắm được quyền lợi

và nghĩa vụ của mình, hiểu về đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước,nhiệm vụ của quân đội và Nhà trường, từ đó xây dựng, củng cố niềm tin,trách nhiệm trong quá trình học tập, rèn luyện, làm chuyển biến thái độ, hành

vi thực hành dân chủ của mọi ĐVTN trên các lĩnh vực hoạt động; khơi dậycho họ tinh thần tích cực, ý thức làm chủ bản thân và làm chủ tập thể

Cùng với đó, hoạt động tuyên truyền, giáo dục của Đoàn thanh niên vềthực hiện QCDC ở cơ sở sẽ làm thay đổi tư duy, nếp nghĩ, tạo sự chuyển biếntích cực về thái độ, trách nhiệm, hành vi của mỗi cán bộ, đoàn viên trong thựchiện nhiệm vụ, nâng cao ý thức tự giác trong chấp hành pháp luật, kỷ luật,hiểu sâu sắc hơn mối quan hệ giữa dân chủ và kỷ luật Nâng cao sự hiểu biết

về ý nghĩa, tầm quan trọng và nội dung thực hiện QCDC ở tiểu đoàn học viên,trước hết là quyền học tập, quyền được biết, được bàn, được làm và quyềnđược tham gia kiểm tra, giám sát về huấn luyện và nghiên cứu khoa học, vềchính trị, kinh tế đời sống Trên cơ sở đó, ĐVTN tin tưởng vào các quyền dânchủ sẽ được thực hiện tốt trong Nhà trường, vào giá trị pháp lý của QCDC ở

cơ sở, định hướng và hình thành động cơ học tập và rèn luyện đúng đắn, phấnđấu trở thành người đảng viên, người cán bộ của quân đội trong tương lai Và

ý nghĩa lớn hơn là thông qua tuyên truyền giáo dục để xây dựng niềm tin chocán bộ, đoàn viên vào bản chất tốt đẹp của chế độ dân chủ XHCN, vào thắnglợi của sự nghiệp đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng; có thái độ tích cực ủng

hộ cuộc đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, xây dựng chỉnh đốn Đảng theotinh thần Nghị quyết Trung ương 4, khoá XI và Nghị quyết Trung ương 4,khoá XII của Đảng trong giai đoạn hiện nay

Hai là, Đoàn thanh niên ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 tập hợp, tổ chức ĐVTN thực hiện QCDC trên các lĩnh vực, góp phần xây dựng tổ chức cơ sở đảng TSVM, đơn vị VMTD.

Với chức năng của một tổ chức chính trị trong đơn vị, Đoàn Thanh niên

ở các tiểu đoàn học viên giữ vai trò quan trọng tham gia thực hiện QCDC trênnhiều nội dung và hình thức

Mọi ĐVTN được phổ biến quán triệt đầy đủ mục tiêu, yêu cầu, nội dung,chương trình khoá học, Quy chế giáo dục - đào tạo của Nhà trường; tham giaxây dựng nội dung chương trình đào tạo bảo đảm phù hợp với từng đối tượng

và chuyên ngành đào tạo; góp ý với cán bộ quản lý về phương pháp, tácphong quản lý, giáo dục, rèn luyện học viên, với giáo viên về nội dung,phương pháp và cách thức truyền đạt tri thức khoa học, đóng góp ý kiến vàbàn bạc các biện pháp nhằm thực hiện tốt đường lối, chủ trương, chính sáchcủa Đảng và Nhà nước, nhiệm vụ của quân đội và đơn vị; tham gia góp ý phêbình với cán bộ, đảng viên, bình xét khen thưởng, xem xét kỷ luật, phê phánnhững biểu hiện gia trưởng, độc đoán, quân phiệt, bè phái, cục bộ v.v

Tổ chức các phong trào hành động cách mạng của thanh niên, tạo môitrường để ĐVTN thực hiện quyền làm chủ của mình trên các lĩnh vực, pháthuy tinh thần sáng tạo thi đua hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ ở từng đơn vị;hăng hái đảm nhận các công trình, phần việc thanh niên, các chương trình, đềán xung kích lao động sáng tạo với phương châm “ở đâu có ĐVTN, ở đó cóhoạt động sáng tạo”, cổ vũ ĐVTN nghiên cứu khoa học, phát huy sáng kiến,cải tiến kỹ thuật, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào huấn luyện, làm

chủ vũ khí trang bị, nghiên cứu tiếp cận các loại vũ khí trang bị hiện đại.Thông qua việc đoàn kết, tập hợp tổ chức thực hiện dân chủ trên các mặthoạt động của đơn vị, tổ chức đoàn là môi trường dân chủ để ĐVTN bày tỏnhững suy nghĩ, quan điểm, nguyện vọng của cá nhân về các lĩnh vực hoạtđộng; được bàn bạc, tranh luận, đưa ra những ý kiến hay, có giá trị trong thựchiện nhiệm vụ, góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Đồng thời, quahoạt động thực tiễn mà rèn luyện bản lĩnh chính trị, hình thành những kỹ năng

cơ bản về phương pháp, cách thức thực hiện quyền làm chủ của ĐVTN, có ýthức tự giác tham gia đóng góp ý kiến vào các dự thảo, kế hoạch của lãnh đạo,chỉ huy đơn vị; xây dựng thái độ tích cực đấu tranh đẩy lùi những hiện tượngtiêu cực Mặt khác, thông qua vai trò hoạt động của tổ chức đoàn mà lãnhđạo, chỉ huy đơn vị phát huy trí tuệ tập thể của ĐVTN, tiếp nhận những ýtưởng, sáng kiến thiết thực để nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ, sửađổi phương pháp tác phong công tác, khắc phục những khuyết điểm của bảnthân Quá trình thực hiện QCDC sẽ trực tiếp đưa ĐVTN vào các hoạt độngdân chủ trên mọi lĩnh vực, qua đó từng bước rèn luyện năng lực làm chủ củachính họ

Ba là, Đoàn thanh niên ở các tiểu đoàn học viên là nơi chăm lo bảo vệ quyền lợi chính đáng và quyền làm chủ cho ĐVTN; là diễn đàn sinh hoạt dân chủ để ĐVTN tham gia đấu tranh với những biểu hiện lệch lạc, sai trái.

Đặt dưới sự lãnh đạo của cấp uỷ, điều hành của người chỉ huy và chínhtrị viên các cấp trong tiểu đoàn, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức đại diệncủa thanh niên, đại biểu cho quyền làm chủ, trực tiếp bảo vệ quyền và lợi íchcho ĐVTN là vấn đề khách quan Theo Hồ Chí Minh: “Muốn củng cố và pháttriển, thì Đoàn phải liên hệ rộng rãi và chặt chẽ với các tầng lớp thanh niên.Phải quan tâm đến đời sống, công tác và học tập của thanh niên, phải tránhthành kiến, hẹp hòi” [54, tr.439] Vai trò này thể hiện sự gắn bó giữa ĐVTNvới tổ chức đoàn Tổ chức đoàn tạo mọi điều kiện, từng bước đáp ứng nhucầu chính đáng cho ĐVTN, giúp họ thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ của

mình, đảm bảo sự bình đẳng, công bằng trong học tập, nghiên cứu khoa học

và rèn luyện, phấn đấu trở thành người đảng viên, người sĩ quan quân đội Lợi ích của ĐVTN ở các tiểu đoàn học viên bao gồm cả lợi ích vật chất

và tinh thần, có lợi ích tập thể và cá nhân, có lợi ích trước mắt và lợi ích lâudài Do đó, xuất phát từ những lợi ích cơ bản và chính đáng của ĐVTN, quátrình thực hiện QCDC, Đoàn thanh niên cần kịp thời nắm bắt tâm tư, tìnhcảm, nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của ĐVTN để kiến nghị, phản ánh vớicấp uỷ, chỉ huy đơn vị Trên cơ sở đó để lãnh đạo, chỉ huy điều chỉnh hoặcđưa ra nội dung, biện pháp phù hợp, ban hành các quy định cụ thể để tổ chứcđoàn hoạt động, bảo đảm quyền lợi hợp pháp và nguyện vọng chính đáng củaĐVTN Đồng thời, là căn cứ để tổ chức đoàn bảo vệ quyền lợi của họ, đấutranh chống mọi biểu hiện vi phạm quyền làm chủ của thanh niên trên cáclĩnh vực; phòng chống và loại trừ những mặt tiêu cực, các tệ nạn xã hội, gópphần bảo vệ nhân cách, sự phát triển về thể chất và tinh thần của ĐVTN,kiên quyết loại trừ những hành vi vi phạm đến lợi ích chính đáng, mở rộngdân chủ, tạo khối đoàn kết thống nhất, làm cho đoàn viên thực sự gắn bó vớiĐoàn và có trách nhiệm xây dựng tổ chức đoàn vững mạnh, làm nòng cốttrong học tập, rèn luyện, xây dựng cấp uỷ, chi bộ TSVM, tiểu đoàn VMTD.Bên cạnh đó, tổ chức đoàn ở tiểu đoàn học viên thực hiện vai trò phảnbiện và giám sát xã hội, nhằm phát hiện những nội dung còn thiếu, chưa sát,chưa phù hợp trong các văn bản dự thảo của cấp uỷ, chỉ huy đơn vị, của cơquan chức năng; kiến nghị những nội dung thiết thực, góp phần bảo đảm tínhđúng đắn, phù hợp với thực tiễn hoạt động của đơn vị và đời sống xã hội, bảođảm quyền và lợi ích hợp pháp của ĐVTN; phát huy dân chủ, đồng thuận,tăng cường đoàn kết nội bộ Đồng thời, giúp cho ĐVTN và ban chấp hànhđoàn các cấp nâng cao ý thức trách nhiệm, gương mẫu chấp hành chủ trươngcủa Đảng, pháp luật của Nhà nước, kỷ luật quân đội, quy định của Nhàtrường; phát hiện những nhân tố mới, khuyến khích mặt tích cực, kiến nghịbiểu dương, khen thưởng người tốt, việc tốt; giúp cấp ủy, chỉ huy các cấp nắm

rõ hơn tình hình ĐVTN cả về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, sởtrường hoạt động , trên cơ sở đó, có kế hoạch bồi dưỡng, tạo điều kiện đểĐVTN - học viên phát triển toàn diện; phòng ngừa, ngăn chặn những hành vitiêu cực Mặt khác, thông qua hoạt động phản biện và giám sát mà nâng caovai trò trách nhiệm của tổ chức đoàn trong tham gia các hoạt động quản lýđơn vị, xây dựng chỉnh đốn Đảng, chống mọi biểu hiện suy thoái về phẩmchất đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ.

Như vậy, với vai trò là đại biểu quyền làm chủ và lợi ích chính đángcủa ĐVTN, tổ chức đoàn ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 thực sự lànơi sinh hoạt dân chủ, phát huy được vai trò của thanh niên trong thực hiệnQCDC thông quan hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện, đồng thời lànơi thể hiện trách nhiệm của tuổi trẻ đơn vị với quyền làm chủ của mình trêncác lĩnh vực và thực hiện các chủ trương của Đảng, pháp luật Nhà nước, điềulệnh, điều lệ và các chế độ quy định của quân đội và Nhà trường

Bốn là, Đoàn TNCS Hồ Minh ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1

có vai trò quan trọng trong việc tham mưu, đề xuất với cấp uỷ, chỉ huy đơn và

cơ quan chính trị những nội dung liên quan trong quá trình xây dựng và thực hiện QCDC ở tiểu đoàn.

Là tổ chức quần chúng, nơi kết nối giữa lãnh đạo, chỉ huy đơn vị vớiĐVTN, hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các tiểu đoàn học viênluôn gắn liền với mọi hoạt động học tập, rèn luyện và đời sống chính trị,tinh thần hàng ngày của đoàn viên; gần gũi, sâu sát nắm rõ tâm tư, nguyệnvọng, nhu cầu lợi ích chính đáng, những diễn biến tư tưởng, tâm lý, dư luận

xã hội trong cán bộ, đoàn viên Vì vậy, tổ chức đoàn không chỉ là lực lượngtrực tiếp thực hiện QCDC mà còn có vai trò quan trọng trong tham mưu, đềxuất với cấp ủy, chỉ huy đơn vị và cơ quan chính trị các nội dung liên quantrong quá trình thực hiện QCDC sát với chức năng, đặc điểm của Đoàn vàtình hình nhiệm vụ của đơn vị ở mỗi giai đoạn cụ thể, trọng tâm là thammưu, đề xuất trong ban hành các nghị quyết, kế hoạch, các văn bản hướng

dẫn thực hiện QCDC; các hình thức, biện pháp nâng cao hiệu quả tuyêntruyền, giáo dục nhận thức cho cán bộ đoàn và ĐVTN về thực hiện QCDC;

tổ chức các phong trào thanh niên xung kích nhằm phát huy trí tuệ, sáng tạocủa tuổi trẻ, tạo điều kiện để ĐVTN thực hiện vai trò làm chủ của mình trêncác lĩnh vực, phấn đấu vươn lên chiếm lĩnh những đỉnh cao, đạt kết quả toàndiện trên các mặt, trực tiếp góp phần quan trọng, nâng cao chất lượng côngtác giáo dục - đào tạo của Nhà trường, nhất là triển khai sâu rộng phong trào

“Thanh niên Quân đội vươn tới những đỉnh cao”, “Thanh niên Quân đội tiến quân vào khoa học và công nghệ” cụ thể hóa bằng việc triển khai thực hiện tốt phong trào “Tuổi trẻ Trường Sĩ quan Lục quân 1 xung kích, sáng tạo Giành 3 đỉnh cao” đó là đỉnh cao trong học tập, công tác và nghiên cứu khoa

học; đỉnh cao trong chấp hành nghiêm kỷ luật, pháp luật; đỉnh cao mẫu mựctrong đạo đức, lối sống, giao tiếp ứng xử với những mô hình, câu lạc bộ thanhniên có nội dung hoạt động thiết thực, hiệu quả Nhờ có sự tham mưu, đềxuất của Đoàn thanh niên sẽ giúp lãnh đạo, chỉ huy đơn vị và cơ quan chứcnăng thực hiện tốt hơn trong lãnh đạo, chỉ đạo và phát huy vai trò của tổchức đoàn thực hiện có hiệu quả QCDC ở các tiểu đoàn học viên hiện nay.Thực hiện QCDC ở tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 là trách nhiệmcủa mọi tổ chức trong đơn vị, với vị trí và vai trò khác nhau đặt dưới sự lãnhđạo của cấp uỷ, chi bộ, sự điều hành của chỉ huy Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

có vai trò phối hợp với hội đồng quân nhân và các tổ chức quần chúng kháctiến hành giáo dục nâng cao nhận thức cho học viên, thực hiện tốt các chế độsinh hoạt dân chủ theo quy định của QCDC như: Đóng góp ý kiến, phê bìnhcán bộ và đảng viên; kiểm tra, giám sát đảng viên, tổ chức đảng nhằm gópphần xây dựng và củng cố tổ chức đảng, chỉ huy vững mạnh, trong sạch; làmcho đội ngũ cán bộ, đảng viên thêm tôn trọng học viên, lắng nghe ý kiến vàchịu sự giám sát của học viên, phát huy quyền làm chủ và chăm lo lợi ích củacác thành viên trong tổ chức mình; tập hợp đầy đủ, khách quan các ý kiến củahọc viên để kịp thời phản ánh lên cấp ủy đảng và chỉ huy cấp trên, nhằm bảo

vệ lợi ích của các thành viên và phê phán thái độ thiếu trung thực, thờ ơ, bàngquan trước các vấn đề bức thiết đặt ra từ cuộc sống và công tác.

1.2 Thực trạng vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện quy chế dân chủ ở các tiểu đoàn học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 hiện nay; nguyên nhân thực trạng và một số kinh nghiệm

1.2.1 Ưu điểm và nguyên nhân

* Ưu điểm

Một là, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 đã tiến hành có hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ, ĐVTN về dân chủ và nội dung thực hiện QCDC ở cơ sở.

Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ đào tạo cán bộ đáp ứng tìnhhình mới, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, chỉ huy các cấp và

cơ quan chính trị mà trực tiếp là Ban Thanh niên nên tổ chức đoàn ở tiểu đoànhọc viên đã thực hiện tốt công tác giáo dục đối với ĐVTN, trong đó xác địnhgiáo dục nâng cao nhận thức về dân chủ và nội dung thực hiện QCDC ở cơ sở

là một nội dung trọng tâm Đội ngũ cán bộ đoàn về cơ bản đều có chung nhậnthức: Thực hiện QCDC là một bước tiến lớn nhằm bảo đảm và phát huyquyền làm chủ thực tế của nhân dân Tiếp tục quán triệt và thực hiện Chỉ thị

số 3437- CT/ĐU của Đảng uỷ Trường SQLQ1 “Về việc tiếp tục đẩy mạnhxây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở trong toàn trường”, ban chấphành đoàn các cấp đã làm tốt vai trò của mình trong tuyên truyền, giáo dụcnâng cao nhận thức cho ĐVTN về dân chủ và QCDC

Trước hết là giáo dục nâng cao nhận thức về đường lối, quan điểm củaĐảng, Nhà nước ta về thực hiện dân chủ XHCN, nội dung quan điểm chỉ đạocủa Quân uỷ Trung ương, Bộ Quốc phòng về thực hiện QCDC cơ sở trongquân đội…, làm cơ sở để ĐVTN thực hiện QCDC trên tất các mặt của tiểuđoàn Báo cáo tại Đại hội đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường SQLQ1lần thứ IX khẳng định: “Công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ,ĐVTN được tiến hành thường xuyên, liên tục với nhiều nội dung, hình thức

phong phú, đa dạng phù hợp với tâm lý, nhận thức của tuổi trẻ nhằm nâng caogiác ngộ chính trị cho thanh niên” [59, tr.2] Qua điều tra xã hội học cho thấy,

có 94,67% số ĐVTN khẳng định đã được giáo dục, quán triệt về Chỉ thị số

Căn cứ vào nghị quyết của cấp uỷ, kế hoạch của chỉ huy đơn vị, hằngtháng, quý tổ chức đoàn đã xác định chương trình hoạt động với nhiều hìnhthức tuyên truyền, giáo dục đa dạng, phù hợp với tính chất, nhiệm vụ và đặcđiểm của ĐVTN Ngoài chương trình giáo dục thường xuyên cho các đối tượngtheo quy định của Tổng cục Chính trị, thông qua các đợt sinh hoạt chính trị,sinh hoạt chuyên đề đã góp phần quan trọng nâng cao nhận thức cho ĐVTN về

vị trí, ý nghĩa của dân chủ và thực hiện QCDC trong xây dựng đơn vị, xâydựng động cơ, trách nhiệm học tập, rèn luyện cho ĐVTN, xây dựng môi trườngvăn hóa lành mạnh, góp phần phòng ngừa, loại trừ các tiêu cực nảy sinh trongđơn vị Qua kết quả điều tra xã hội học, có 92,67% ĐVTN được hỏi trả lờirằng việc thực hiện QCDC ở đơn vị cơ sở là rất cần thiết [Phụ lục 1]

Bên cạnh đó, nội dung giáo dục về thực hiện QCDC ở tiểu đoàn học viêncòn được chuyển tải xuyên suốt trong các phong trào thanh niên xung kích.Với quan điểm không chỉ giáo dục suông mang tính hô hào, nặng về hìnhthức mà phải đưa thanh niên vào các phong trào hành động cách mạng cụ thể,thông qua các công việc và phong trào học tập, rèn luyện để phát huy tính chủđộng, sáng tạo của mỗi ĐVTN Đồng thời, gắn trách nhiệm của mỗi người vớitriển khai thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị “Về đẩy mạnh họctập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” và Nghị quyết

TW 4, khoá XI, Nghị quyết TW4, khoá XII về tăng cường xây dựng, chỉnh

đốn Đảng hiện nay Tăng cường giáo dục các chủ trương của Đảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước, điều lệnh, điều lệ, quy định của Quân đội, củaNhà trường, các chế độ chính sách tới mọi cán bộ, đoàn viên Theo kết quảđiều tra xã hội học cho thấy: ĐVTN đánh giá cao vai trò của Đoàn TNCS HồChí Minh, có 74,7% số người được hỏi cho rằng công tác tuyên truyền, giáodục của tổ chức đoàn có tác dụng tốt, thiết thực góp phần nâng cao nhận thứccho ĐVTN về dân chủ và thực hiện QCDC [Phụ lục 1].

Hai là, Đoàn thanh niên đã tổ chức cho ĐVTN tham gia thực hiện QCDC trên tất cả các lĩnh vực đạt hiệu quả tốt, góp phần hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ trong từng năm học và cả khóa học.

Là một trong những chủ thể thực hiện QCDC ở tiểu đoàn học viên, ĐoànTNCS Hồ Chí Minh đã tổ chức cho ĐVTN tham gia vào các hoạt động thựctiễn trên tất cả các lĩnh vực, do vậy quyền làm chủ của cán bộ đoàn, ĐVTN làhọc viên trên các lĩnh vực chính trị tư tưởng; học tập, nghiên cứu khoa học;kinh tế và đời sống ngày càng được phát huy, đã góp phần quan trọng nângcao chất lượng thực hiện nhiệm vụ của đơn vị

Thứ nhất, dân chủ trong học tập và nghiên cứu khoa học:

Bám sát sự chỉ đạo của lãnh đạo, chỉ huy đơn vị và sự hướng dẫn của cơquan chính trị, các tổ chức đoàn ở tiểu đoàn học viên thông qua các buổi sinhhoạt đã thường xuyên phổ biến, giáo dục cho ĐVTN về mục tiêu, yêu cầu đàotạo, Quy chế giáo dục - đào tạo của Nhà trường, nội dung kế hoạch huấnluyện của từng tháng Vì vậy, ĐVTN đã xác định được động cơ, trách nhiệmhọc tập, rèn luyện đúng đắn ngay từ những ngày đầu của năm học, khoá học.Đoàn thanh niên đã cụ thể hoá sự lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trênthành chương trình hoạt động công tác đoàn và phong trào thanh niên, pháthuy vai trò xung kích, sáng tạo của ĐVTN trong thực hiện nhiệm vụ

Trên cơ sở phong trào “Phấn đấu xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” của thanhniên Quân đội trong thời kỳ mới; phong trào “Thanh niên Quân đội vươn tớinhững đỉnh cao”, “Thanh niên Quân đội tiến quân vào khoa học và công

nghệ”, tổ chức đoàn ở các tiểu đoàn học viên đã triển khai thực hiện tốt phongtrào “Tuổi trẻ Trường Sĩ quan Lục quân 1 xung kích, sáng tạo giành 3 đỉnhcao” bằng việc xây dựng, nhân rộng nhiều mô hình hoạt động với những nộidung, hình thức phù hợp với khả năng, đáp ứng được nguyện vọng của tuổitrẻ, như: Câu lạc bộ “Phương pháp học hay - Ngày mai cùng tiến”, “Câu lạc

bộ học viên giỏi”, “Câu lạc bộ võ thuật”; mô hình “Chi đoàn học giỏi - Kỷluật nghiêm”; động viên và tổ chức cho ĐVTN tích cực hưởng ứng phongtrào “Sáng tạo trẻ” trong quân đội, vận dụng sát thực với nhiệm vụ giáo dục -đào tạo của Nhà trường Quá trình triển khai thực hiện, các tổ chức đoàn đãthường xuyên làm tốt công tác sơ kết, rút kinh nghiệm, tạo điều kiện choĐVTN được tham gia góp ý về nội dung, phương pháp giảng dạy của giáoviên, cũng như ý thức trách nhiệm của học viên trong học tập, rèn luyện;thông qua đó đã tạo nên bầu không khí dân chủ, thi đua sôi nổi, thúc đẩy kếtquả học tập hằng năm của đơn vị không ngừng được nâng lên Theo số liệukhảo sát các năm từ 2012- 2017, kết quả học tập hằng năm có 99,67% đến100% đạt học lực trung bình trở lên, trong đó tỉ lệ khá, giỏi đạt trên 90% [Phụlục 2]; 100% học viên tốt nghiệp ra trường, xếp loại tốt nghiệp khá, giỏi đạt từ89,16% đến 94,76% [Phụ lục 3]

Khắc phục có hiệu quả những hạn chế trong xây dựng chính quy, rènluyện kỷ luật Đồng thời, bảo đảm và phát huy quyền làm chủ, tính năngđộng, sáng tạo của tuổi trẻ xung kích vào khâu yếu, việc khó, cổ vũ ĐVTNtích cực hoạt động nghiên cứu khoa học; tham gia cải tiến mô hình học cụphục vụ dạy và học Qua khảo sát thực tế, trong 5 năm, có 598 lượt (66,74%)

“Chi đoàn không có cán bộ đoàn, ĐVTN hút thuốc lá”, 851 lượt (95%) “Chiđoàn không có cán bộ đoàn, ĐVTN vi phạm kỷ luật, pháp luật”; thực hiện tốtphong trào “Thanh niên với Văn hoá - Kỷ luật quân đội” “Hằng năm đã có92% tổ chức đoàn đạt tiêu chuẩn tổ chức đoàn vững mạnh.” [59, tr.4] Kết quảđiều tra cho thấy, có 90% ý kiến khẳng định tổ chức đoàn đã thực hiện khá vàtốt vai trò tham gia thực hiện dân chủ về học tập, nghiên cứu khoa học, xây

dựng chính quy [Phụ lục 1] Điều đó đã góp phần quan trọng xây dựng các tổchức đoàn vững mạnh Kết quả phân loại hằng năm có từ 90% trở lên chiđoàn đạt vững mạnh; trên 95% ĐVTN đạt mức khá và xuất sắc [Phụ lục 6].

Thứ hai, dân chủ về chính trị, tư tưởng:

Cùng với thực hiện dân chủ trong học tập, nghiên cứu khoa học và rènluyện kỷ luật, tổ chức đoàn còn tích cực tham gia thực hiện dân chủ về chính trị.ĐVTN luôn được quán triệt kịp thời mọi đường lối, chủ trương chính sách củaĐảng, Nhà nước, nghị quyết của các cấp uỷ đảng, chỉ thị, mệnh lệnh của cấp trên

và nhiệm vụ của đơn vị Tổ chức các buổi sinh hoạt để ĐVTN được thảo luận xâydựng dự thảo văn kiện đại hội Đảng các cấp; tham gia đóng góp ý kiến cho cấp

ủy và đội ngũ cán bộ, đảng viên theo tinh thần Nghị quyết TW4, khóa XI vàkhoá XII, trong kiểm tra, giám sát tổ chức đảng, đảng viên với thái độ, tráchnhiệm xây dựng cao, góp phần thiết thực nâng cao năng lực lãnh đạo vàsức chiến đấu của tổ chức đảng và chất lượng cán bộ, đảng viên ; đề xuấtchủ trương, biện pháp lãnh đạo của tổ chức đảng, các chỉ thị, kế hoạch củangười chỉ huy; công khai tiêu chuẩn kết nạp vào Đảng để đoàn viên phấn đấu Báo cáo tổng kết thực hiện Chỉ thị số 30- CT/TW của Bộ Chính trị (khóaVIII), Đảng uỷ Nhà trường cũng khẳng định: “ các tổ chức quần chúng thựchiện có nền nếp việc tham gia đóng góp ý kiến vào công tác lãnh đạo của cấp

uỷ đảng, sự quản lý điều hành của người chỉ huy, phẩm chất đạo đức, lối sốngcủa cán bộ, đảng viên theo định kỳ hoặc theo yêu cầu của cấp ủy đảng, gópphần thực hiện tốt các phong trào, các cuộc vận động và nhiệm vụ chính trịcủa đơn vị, ngăn chặn những biểu hiện mất dân chủ, vi phạm tiêu chuẩn, chế

độ chính sách, vi phạm kỷ luật quân đội, pháp luật Nhà nước” [32, tr.5], gópphần quan trọng xây dựng tổ chức đảng TSVM, đơn vị VMTD Qua khảo sátkết quả đánh giá chất lượng tổ chức đảng, đảng viên hằng năm, có 100% cácđảng bộ tiểu đoàn học viên hoàn thành nhiệm vụ (trên 90% chi bộ hoàn thànhtốt nhiệm vụ trở lên); tỉ lệ đảng viên là học viên hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lênđạt trên 90% [Phụ lục 5] Đồng thời, mọi đoàn viên nêu cao ý thức, trách nhiệm,

tự giác trong chấp hành đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, kỷ luậtquân đội và các quy chế, quy định của đơn vị; quyết tâm vượt khó, thực hiệnthắng lợi các chỉ tiêu nhiệm vụ mà nghị quyết của các cấp ủy đảng đã xác định.

Thứ ba, thực hiện dân chủ về kinh tế và đời sống:

Ban chấp hành đoàn các cấp đã có sự phối hợp chặt chẽ với lãnh đạo,chỉ huy đơn vị và hội đồng quân nhân, thường xuyên phổ biến, công khai cáctiêu chuẩn chế độ, quyền lợi, định mức mà đoàn viên - học viên được hưởngtheo quy định, tình hình quỹ vốn đơn vị, kinh phí chi tiêu hoạt động củaĐoàn Giáo dục cho ĐVTN nêu cao ý thức trong sử dụng, bảo quản vũ khítrang bị, cơ sở vật chất, tiết kiệm điện nước Tích cực hưởng ứng phong tràoxây dựng cảnh quan môi “xanh, sạch, đẹp”, các tổ chức đoàn đơn vị học viênđều đảm nhận các công trình vườn cây thanh niên

Cùng với tuổi trẻ toàn trường, ĐVTN đã quán triệt, triển khai thực hiệntốt mô hình “Ngôi nhà 100 đồng”, “Mái ấm Lục quân - Nghĩa tình đồng đội”,tham gia ủng hộ xây dựng nhà tình nghĩa cho gia đình bà Triệu Giào Guyển(Cao Bằng), trị giá 70.000.000đ; hàng nghìn cán bộ, ĐVTN tham gia hoạtđộng “Hiến máu tình nguyện” Các chi đoàn học viên đã động viên đượcĐVTN tích cực hưởng ứng phong trào thi đua, đẩy mạnh tăng gia sản xuất,xây dựng quỹ vốn đơn vị góp phần nâng cao đời sống bộ đội; thực hiện cóhiệu quả Cuộc vận động 50, bảo quản tốt vũ khí trang bị, bảo đảm an toàntuyệt đối khi huấn luyện giã ngoại, huấn luyện có sử dụng đạn hơi, thuốc nổ,diễn tập bắn đạn thật Tổ chức 20 buổi ra quân "Ngày Chủ nhật xanh", chămsóc hơn 42.000 m2 thảm cỏ, ủng hộ 2.367 chậu cảnh, trồng

mới 3.650 cây xanh, làm mới 458 panô, quét vôi ve 16.700m2 tường [59, tr.4]

Những kết quả trên khẳng định vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ởcác tiểu đoàn học viên trong thực hiện QCDC là rất quan trọng, góp phầnkhông nhỏ vào kết quả hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị Do vậy “Chất lượngdạy - học, nghiên cứu khoa học được nâng lên; nền nếp chính quy, chấp hành

kỷ luật có nhiều chuyển biến tiến bộ; công tác hậu cần, kỹ thuật, tài chính bảođảm đúng, đủ, kịp thời cho các nhiệm vụ; đời sống vật chất, tinh thần của cán

bộ, giảng viên, học viên, nhân viên, chiến sĩ Nhà trường được nâng lên” [31,tr.10]

Ba là, Đoàn thanh niên đã quan tâm chăm lo bảo đảm quyền lợi chính đáng của ĐVTN; kịp thời giải quyết nguyện vọng của tuổi trẻ; tích cực xây dựng môi trường lành mạnh để đoàn viên rèn luyện, phấn đấu và trưởng thành.

Trước hết, ĐVTN là học viên đào sĩ quan đều có nguyện vọng đượcđứng trong hàng ngũ của Đảng, đây cũng là mục tiêu đào tạo cán bộ của Nhàtrường Là tổ chức chính trị, đại diện cho quyền và lợi ích chính đáng của thanhniên, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 luôn làmtốt công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về Đảng, giúp cho đoànviên xác định đúng động cơ phấn đấu vào Đảng, nắm được điều kiện, tiêuchuẩn của người vào Đảng theo hướng dẫn của Phòng Chính trị về “Thực hiệncông tác phát triển Đảng trong Đảng bộ Trường Sĩ quan Lục quân 1”; tích cực,chủ động tổ chức các đợt sinh hoạt chính trị chuyên đề, diễn đàn, tọa đàmthanh niên như: “Thanh niên Lục quân 1 sắt son niềm tin với Đảng”, “Tuổi trẻTrường Sĩ quan Lục quân 1 tiến bước dưới cờ Đảng”, “Nghị quyết Đại hộiĐảng và trách nhiệm của tuổi trẻ” với hàng ngàn lượt ĐVTN tham gia Có kếhoạch cụ thể theo từng quý, từng năm học để tiến hành công tác bồi dưỡng,giáo dục ĐVTN, giới thiệu cho chi ủy, chi bộ xây dựng nguồn phát triểnđảng Các tổ chức đoàn đều thực hiện đúng quy trình phát triển Đảng, bảođảm dân chủ, khách quan, có chất lượng Bởi vậy, số đảng viên trẻ trong cácchi bộ học viên ngày càng tăng, nhất là năm thứ ba, năm thứ tư của khóa học.Theo khảo sát, trong 5 năm (2012 - 2017) tổ chức đoàn đã bồi dưỡng, giớithiệu 1762 đoàn viên ưu tú được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, đềnghị xét chuyển đảng chính thức cho 1669 đoàn viên là đảng viên dự bị [Phụlục 4]; 100% ĐVTN là học viên tốt nghiệp ra trường đều là đảng viên

Ngoài ra, đội ngũ cán bộ đoàn còn thường xuyên chăm lo, bảo vệ cácquyền lợi, lợi ích của ĐVTN; kịp thời phản ánh, đề đạt với cấp ủy, chỉ huy vềnguyện vọng chính đáng của ĐVTN phù hợp với hoạt động quân sự, phục vụcông tác giáo dục - đào tạo của Nhà trường Thường xuyên tổ chức các hoạtđộng vui chơi giải trí với nhiều hình thức khác nhau, như: Hoạt động văn hoá,văn nghệ, thể dục, thể thao, diễn đàn, hội thao các bài hát quy định; tổ chứccác hoạt động: Hành quân về nguồn”; hội trại thanh niên, thi Báo tường; giaolưu văn nghệ; rước đuốc truyền thống; dạ hội thanh niên chào mừng kỷniệm Ngày truyền thống Nhà trường và các ngày lễ lớn của quân đội, của đấtnước Thông qua trao đổi với ĐVTN ở một số tổ chức cơ sở đoàn tiểu đoànhọc viên, phần lớn ý kiến cho rằng tổ chức đoàn đã thường xuyên quan tâm tổchức các hoạt động vui chơi giải trí Qua đó, tạo được sân chơi lành mạnh, bổích để đáp ứng nhu cầu về đời sống tinh thần, là nơi để ĐVTN bày tỏ tâm tư,nguyện vọng, thể hiện chính kiến của mình về các vấn đề chính trị- xã hội vàcác nội dung liên quan của đơn vị Kết quả điều tra cho thấy, 82% số cán bộ,ĐVTN khẳng định tổ chức đoàn các cấp ở tiểu đoàn học viên đã thực hiện tốtvai trò đại diện và bảo đảm quyền lợi và nguyện vọng chính đáng của tuổi trẻ[Phụ lục 1] Điều đó đã tác động to lớn đến ĐVTN cả về nhận thức, tư tưởng,tình cảm và hành động thực tiễn thực hiện QCDC ở tiểu đoàn học viên, gópphần xây dựng môi trường lành mạnh để ĐVTN rèn luyện, phấn đấu vàtrưởng thành.

Bốn là, tổ chức đoàn ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 đã tích cực, chủ động tham mưu, đề xuất với cấp uỷ, chỉ huy đơn vị và cơ quan chính trị những hình thức, biện pháp thực hiện hiệu quả QCDC ở đơn vị.

Là tổ chức chính trị của đơn vị, cầu nối giữa tổ chức đảng, chỉ huy đơn

vị với ĐVTN, những năm qua, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các tiểu đoàn họcviên đã thực hiện việc tham mưu, đề xuất với cấp uỷ, chi bộ, chỉ huy các cấp

và cơ quan chính trị (trực tiếp là với Ban Thanh niên) về những hình thức,biện pháp nâng cao chất lượng thực hiện QCDC

Biểu hiện rõ nét về vai trò tham mưu, đề xuất của tổ chức đoàn là trong

tổ chức thực hiện quán triệt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, phổ biến, giáodục pháp luật, kỷ luật cho cán bộ, ĐVTN với nhiều nội dung, hình thức phongphú, phù hợp với tâm lý, nhận thức của tuổi trẻ góp phần nâng cao giác ngộ

chính trị, làm chuyển biến tích cực về nhận thức, tự giác chấp hành pháp luật

Nhà nước, kỷ luật quân đội và các chế độ quy định của Nhà trường cho cán bộ,ĐVTN, hướng tuổi trẻ đến những giá trị “Chân - Thiện - Mỹ” Qua khảo sátcho thấy, ban chấp hành đoàn các cấp đã tham mưu giúp lãnh đạo, chỉ huy đơn

vị và cơ quan chính trị tổ chức tốt các cuộc thi tìm hiểu “Thanh niên với vănhóa giao thông”, “Hiến pháp Nước cộng hòa XHCN Việt Nam”; tập huấn “Kỹnăng lái xe an toàn”; tổ chức “Ngày pháp luật của thanh niên” mang ý nghĩagiáo dục sâu sắc Đề xuất nội dung tổ chức các buổi đối thoại dân chủ giữa lãnhđạo, chỉ huy đơn vị với cán bộ đoàn, ĐVTN; thực hiện tốt kế hoạch tổ chức

“Toạ đàm cán bộ, sĩ quan trẻ” của Phòng Chính trị theo hướng dẫn của BanThanh niên quân đội ở cấp cơ sở và cấp Nhà trường (định kỳ 5 năm hai lần).Thông qua đó, lãnh đạo, chỉ huy các cấp hiểu rõ thực trạng thái độ, động

cơ phấn đấu và tâm tư nguyện vọng của cán bộ, ĐVTN, sĩ quan trẻ; kịp thờitham mưu, đề xuất với Đảng uỷ, Ban Giám hiệu những chủ trương, biện pháplãnh đạo, chỉ đạo nhằm phát huy tốt vai trò của cán bộ, ĐVTN, sĩ quan trẻtrong sự nghiệp đào tạo cán bộ của Nhà trường 100% học viên trước khi đithực tập và tốt nghiệp được bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng hoạt động công tácĐoàn, phong trào thanh niên Trong 5 năm, tổ chức 05 lớp bồi dưỡng kiếnthức, kỹ năng hoạt động CTĐ và PTTN với hơn 2000 lượt cán bộ đoàn,ĐVTN tham gia [59, tr.5] Qua điều tra, có 54,7% số người được hỏi chorằng, tổ chức đoàn đã tích cực, chủ động tham mưu, đề xuất các nội dung,hình thức thực hiện QCDC, tác động tích cực đến kết quả xây dựng đơn vịVMTD [Phụ lục 1]

Những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của cấp ủy, chỉ huycác cấp, Đoàn thanh niên đã chủ động phối với các tổ chức quần chúng và hội

đồng quân nhân trong xây dựng, triển khai kế hoạch tuyên truyền, giáo dụccác chỉ thị, nghị quyết, quy chế, quy định, hướng dẫn của cấp trên, làm chocán bộ, học viên, đoàn viên, hội viên có nhận thức sâu sắc về các nội dungthực hiện QCDC, nhất là những nội dung được biết, được bàn, được kiểm tra,giám sát Gắn việc thực hiện QCDC với thực hiện Chỉ thị số 03-CT/TW của

Bộ Chính trị về “Tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạođức Hồ Chí Minh”, Nghị quyết Trung ương 4, Khóa XI Báo cáo tổng kếtviệc thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW của Bộ Chính trị khóa VIII, Đảng uỷTrường SQLQ1 khẳng định: Hội đồng quân nhân, các tổ chức quần chúngthực hiện có nền nếp việc tham gia đóng góp ý kiến vào công tác lãnh đạo củacấp uỷ đảng, sự quản lý điều hành của người chỉ huy, phẩm chất đạo đức, lốisống của cán bộ, đảng viên theo định kỳ hoặc theo yêu cầu của cấp ủy đảng,góp phần ngăn chặn những biểu hiện mất dân chủ, vi phạm tiêu chuẩn, chế

độ chính sách, vi phạm kỷ luật quân đội, pháp luật Nhà nước [32, tr.2]

* Nguyên nhân của ưu điểm

Một là, những thành tựu to lớn của hơn 30 năm đổi mới đất nước và phong trào thanh niên quân đội trong thời kỳ mới đã tạo môi trường, điều kiện thuận lợi để Đoàn thanh niên các tiểu đoàn học viên phát huy vai trò trong thực hiện QCDC

Đây là nguyên nhân quan trọng hàng đầu, tạo điều kiện thuận lợi để tổchức đoàn ở các tiểu đoàn học viên Trường SQLQ1 phát huy vai trò của mìnhtrong thực hiện QCDC Quá trình đổi mới tư duy lý luận, Đảng ta đã thườngxuyên nghiên cứu và làm sáng tỏ quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh về vai trò của quần chúng đối với sự nghiệp cách mạng vàkhẳng định: Dân chủ vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp cách mạngViệt Nam, coi phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp đổi mới,công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là một vấn đề có ý nghĩa chiến lược Thực tiễn quá trình phát triển kinh tế xã hội những năm qua, dân chủtrong cơ quan của Đảng, Nhà nước ngày càng mở rộng, dân chủ XHCN ngày