Luận văn Thạc sĩ quản lý dạy học môn toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh .... Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán t

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC CÁC BẢNG viii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 4

Ch ương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO CH ƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở TR ƯỜNG TIỂU HỌC 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu có liên quan 5

1.1.1 Nghiên cứu về quản lý dạy học ở ngoài nước 5

1.1.2 Những công trình nghiên cứu về quản lý dạy học ở trong nước 7

1.1.3 Nghiên cứu về quản lý dạy học môn Toán 9

1.2 Các khái niệm cơ bản 11

1.2.1 Dạy học và dạy học môn Toán 11

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học môn Toán 12

1.2.4 Quản lý dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 15

1.3 Những vấn đề cơ bản về dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 15

iv

1.3.1 Sự khác biệt giữa mục tiêu, nội dung dạy học môn Toán trong chương trình hiện hành với chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu

học 16

1.3.2 Mục tiêu, nội dung chương trình dạy học môn Toán theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 17

1.3.3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 20

1.3.4 Đánh giá kết quả dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 23

1.3.5 Yêu cầu về năng lực giáo viên để dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 24

1.4 Nội dung quản lý dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 25

1.4.1 Lập kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 25

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 27

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 29

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 31

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 33

1.5.1 Yếu tố khách quan 33

1.5.2 Yếu tố chủ quan 34

Kết luận chương 1 35

Ch ương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO CH ƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TR ƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TIÊN DU, TỈNH BẮC NINH 36

2.1 Khái quát về khách thể khảo sát và tổ chức khảo sát 36

2.1.1 Khái quát về giáo dục tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 36

v

2.1.2 Tổ chức khảo sát 39

2.2 Thực trạng dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 41

2.2.1 Thực trạng nhận thức của giáo viên và cán bộ quản lý về mục tiêu, nội dung dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới 41

2.2.2 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 43

2.2.3 Đánh giá kết quả dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 46

2.3 Thực trạng quản lý dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 47

2.3.1 Lập kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 47

2.3.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 50

2.3.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 53

2.3.4 Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 57

2.4 Ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 58

2.5 Đánh giá chung thực trạng quản lý dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 59

2.5.1 Đánh giá chung 59

2.5.2 Nguyên nhân của thực trạng 61

Kết luận chương 2 62

vi

Ch ương 3 64CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TOÁN THEO CH ƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC

TR ƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TIÊN DU, TỈNH BẮC NINH 64

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 64

3.1.1 Bảo đảm đáp ứng yêu cầu dạy học theo chương trình giáo dục phổ thông mới 64

3.1.2 Bảo đảm tính khoa học, hệ thống 64

3.1.3 Bảo đảm tính thực tiễn, khả thi 65

3.1.4 Bảo đảm tính đồng bộ, kế thừa 65

3.2 Biện pháp quản lý dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 66

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho các lực lượng về quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh theo chương trình giáo dục phổ thông mới 66

3.2.2 Đổi mới quản lý xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới 68

3.2.3 Chỉ đạo đội ngũ giáo viên đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Toán đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới 71

3.2.4 Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và GV về dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới 75

3.2.5 Chỉ đạo đổi mới đánh giá kết quả dạy học môn Toán theo chương trình phổ thông mới 79

3.2.6 Đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất, phương tiện hỗ trợ dạy và học môn Toán theo chương trình phổ thông mới 82

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 86

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 87

Kết luận chương 3 93

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 94

1 Kết luận 94

2 Đề nghị 96

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 97 PHỤ LỤC

vii

DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT

CSVC : Cơ sở vật chất CTGD : Chương trình giáo dục

DH : Dạy học GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo

GV : Giáo viên HĐDH : Hoạt động dạy học

HS : Học sinh QLGD : Quản lý giáo dục

TH : Tiểu học THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông

viii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Thống kê trình độ của đội ngũ giáo viên dạy học môn Toán theo

CTGD phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 38

Bảng 2.2 Nhận thức của cán bộ quản lý và GV về mục tiêu, nội dung DH

môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học 41Bảng 2.3 Đánh giá của cán bộ quản lý và GV về sử dụng phương pháp,

hình thức DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu

học 44

Bảng 2.4 Đánh giá kết quả DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở

trường tiểu học 46

Bảng 2.5 Thực trạng lập kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông

mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh 47

Bảng 2.6 Tổ chức thực hiện kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ

thông mới ở các trường tiểu học 51Bảng 2.7 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ

thông mới ở các trường tiểu học 54

Bảng 2.8 Thực trạng kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch DH môn

Toán theo CTGD phổ thông mới 57Bảng 2.9 Ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý DH môn Toán theo

CTGD phổ thông mới 58Bảng 3.1 Đánh giá tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 88Bảng 3.2 Đánh giá tính khả thi của các biện pháp đề xuất 89Bảng 3.3 Đánh giá tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các

biện pháp đề xuất 91

Tiểu học là cấp học đầu tiên trong giáo dục phổ thông Môn Toán là môn học quan trọng ở bậc tiểu học giúp HS phát triển tư duy, bồi dưỡng nhân cách cho HS tiểu học Trên thực tế, hoạt động dạy học (HĐDH) ở các bậc học nói chung, HĐDH môn Toán ở các trường tiểu học nói riêng vẫn còn nhiều bất cập

đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng DH môn học này và việc triển khai

áp dụng CTGD phổ thông mới vào giảng dạy môn Toán ở các nhà trường như: còn nặng về lý thuyết, chưa coi trọng việc thực hành và ứng dụng thực tế; chưa theo sát từng đối tượng HS; GV vẫn còn làm thay cho HS, trong giờ học còn đọc giảng nhiều, ít cho HS được bộc lộ điều mà mình biết, HS chưa tự chiếm lĩnh tri

2

thức, chưa phát huy được tính tích cực học tập của HS, chưa chú trọng giáo dục đạo đức cho HS; việc tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả DH môn Toán ở một số trường tiểu học chưa thật sự nghiêm túc, kế hoạch cho sự phát triển giáo dục chưa lâu dài, đồng thời công tác quản lý và các điều kiện bảo đảm chất lượng DH môn Toán cũng chưa theo kịp yêu cầu đổi mới của CTGD

Nằm trong xu thế đó, trong thời gian qua, cùng với đổi mới các khâu, các bước của quá trình GD&ĐT, các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

đã có nhiều cố gắng đổi mới trong công tác quản lý HĐDH nói chung, DH môn Toán nói riêng theo CTGD phổ thông mới Tuy nhiên trên thực tế bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác quản lý HĐDH môn Toán ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du vẫn còn những hạn chế nhất định Như vậy, có thể nói công tác quản lý HĐDH môn Toán ở các trường Tiểu học chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục theo CTGD phổ thông mới, nhu cầu học tập của HS, chưa đáp ứng được sự phát triển của xã hội, chất lượng DH chưa toàn diện, sự phối hợp các lực lượng giáo dục chưa đồng bộ Để HĐDH môn Toán ở trường Tiểu học huyện Tiên Du đáp ứng được mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện của giáo dục, CTGD phổ thông mới cần có những nghiên cứu cơ bản có hệ thống về HĐDH môn Toán ở các trường Tiểu học cũng như công tác quản lý hoạt động này

Xuất phát từ các lý do trên tôi lựa chọn vấn đề: “Quản lý dạy học môn

Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh” làm luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới; đề xuất biện pháp quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, qua đó góp phần nâng cao chất lượng DH ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường Tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

4 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường Tiểu học

Nghiên cứu thực trạng quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới

ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

Đề xuất các biện pháp quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới

ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

5 Giả thuyết khoa học

HĐDH môn Toán ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh trong thời gian qua đã đạt được những kết quả nhất định Tuy nhiên, HĐDH môn Toán và công tác quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh còn một số bất cập ảnh hưởng đến kết quả DH Nếu đề xuất và thực hiện hiệu quả các biện pháp khoa học, đồng bộ quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du thì sẽ đáp ứng yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng DH môn Toán ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh hiện nay

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu vấn đề quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

- Về đối tượng điều tra, khảo sát:Chúng tôi tiến hành khảo sát các đối tượng là cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, tổ trưởng ) và GV ở 16 trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh Cụ thể như sau:

+ Cán bộ quản lý: 60 người

+ Giáo viên: 250 người

4

Tổng cộng: 310 người

- Về thời gian: Các số liệu sử dụng để nghiên cứu từ năm 2015 đến nay

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận

Đề tài sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu, phân loại và

hệ thống hoá tài liệu lý thuyết về quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở các trường Tiểu học để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra, phương pháp chuyên gia, phương pháp tổng kết kinh nghiệm, nghiên cứu sản phẩm quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới

ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du tỉnh Bắc Ninh

Phương pháp trò truyện, phỏng vấn đối với CBQL, GV giảng dạy môn Toán ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh để thu thập những thông tin về thực trạng HĐDH và quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở các trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh Ngoài ra đề tài còn sử dụng phương pháp nghiên cứu sản phẩm quản lý của nhà trường tiểu học để làm

rõ thực trạng dạy học môn Toán và thực trạng quản lý dạy học môn Toán ở trường tiểu học

Dùng phương pháp toán thống kê để xử lý, tổng hợp số liệu thu được, trên

cơ sở đó rút ra kết luận khoa học, nhận xét mang tính khái quát

8 Cấu trúc luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận và đề nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn được cấu trúc theo 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý DH môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học

Chương 2 Thực trạng quản lý DH môn Toán theo chương trình giáo dục

phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

Chương 3 Các biện pháp quản lý DH môn Toán theo chương trình giáo

dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

Chương 1

5

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TOÁN

THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 1.1 Tổng quan nghiên cứu có liên quan

1.1.1 Nghiên cứu về quản lý dạy học ở ngoài nước

Quản lý hoạt động dạy học có vai trò rất quan trọng, nó chính là yếu tố quyết định đến chất lượng của nhà trường Chính vì vậy mà có rất nhiều nhà nghiên cứu đã quan tâm nghiên cứu, bàn luận về hoạt động quản lý HĐDH Ở bất kỳ thời đại nào, hoạt đọng quản lý luôn giữ vị trí vô cùng quan trọng đối với việc vận hành và phát triển xã hội Trong lĩnh vực GD&ĐT, quản lý là nhân tố giữ vai trò quan trọng, chủ yếu trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục

Đầu những năm 50 của thế kỷ XX, các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học Liên Xô cũ, đã bàn về những khía cạnh khác nhau của hoạt động quản

lý giáo dục Năm 1956, lần đầu xuất hiện cuốn “Quản lý trường học” của tác giả A.Pôpốp, một nhà sư phạm và QLGD của Liên Xô cũ Cuốn sách này, về thực chất không phải là một công trình khoa học về QLGD mà là cả một tập hợp tương đối hoàn chỉnh các chỉ dẫn cho các hoạt động thực tiễn của những người làm công tác QLGD, đặc biệt là quản lý trường học; trong đó có quản lý HĐDH [34] Tại các nước phương Tây, việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn hoạt động QLGD nói chung và quản lý HĐDH nói riêng cũng rất sôi động

UNESCO suốt chiều dài lịch sử tồn tại của mình đã tập hợp nhiều học giả trên thế giới để nghiên cứu những vấn đề QLGD trên quy mô toàn cầu cũng như trong phạm vi khu vực hoặc quốc gia Từ năm 1964, trong loạt sách về kế hoạch hóa giáo dục đã tập hợp những khuynh hướng nghiên cứu khác nhau về một trong những vấn đề quan trọng của QLGD: kế hoạch hóa giáo dục

Vào năm 1968, các tác giả Jacob W Getzels, Tames M Lipham Roald F Campbell đã cho ra đời công trình đầu tiên nghiên cứu tương đối hoàn chỉnh các

6

vấn đề QLGD dưới ánh sáng của các học thuyết quản lý chung, đặc biệt là thuyết hành vi (quan hệ con người) trong quản lý [32]

Công trình “Quality Assurance for University Teaching: Issues and

Approache” (1993) của tác giả Roger E llis, giáo sư tâm lý học, trưởng khoa

Khoa học Y tế và Xã hội của Đại học Ulster đã chỉ ra rằng “mục đích của giảng

dạy là học tập Vì vậy, chất lượng của giảng dạy phải phù hợp với sự thúc đẩy học tập”, và các đặc trưng của đảm bảo chất lượng đó là: Chính xác hóa các tiêu

chuẩn; Xác định các chức năng và qui trình chủ yếu nhằm đạt các tiêu chuẩn; Căn cứ nhu cầu người dùng để giám sát điều chỉnh các tiêu chuẩn; Hồ sơ rõ ràng các tiêu chuẩn và qui trình phải theo để đạt các tiêu chuẩn; Thực hiện theo các tiêu chuẩn và đánh giá thường xuyên; Tham gia của mọi thành phần liên quan với sự cam kết suốt quá trình đào tạo [37]

Công trình “Quản lý dạy và học -Managing teaching and learning” - Education (School Management and Leadership), Department of Education South Africa, 2008 đã tập trung nghiên cứu vào mối quan hệ giữa quản lý, lãnh đạo nhà trường và công việc dạy học của giáo viên Trong đó chỉ ra quản lý dạy

và học là chức năng quan trọng của lãnh đạo nhà trường, đó là tạo ra điều kiện

và môi trường hỗ trợ tốt nhất cho việc dạy và học [36]

Tác giả Norbert Michel (Nicholls State University), John Cater (Nicholls State University), Otmar Varela (Nicholls State University) trong công trình

“Small Business Instutite® National Proceedings Vol 33, No.1 Winter, 2009”

đã chỉ ra ý nghĩa của các nguyên tắc học tập và giảng dạy tích cực có thể đem lại thành tích học tập cao và nhận định rằng để có được những tác động tích cực đến học sinh thì quản lý hoạt động giảng dạy phải áp dụng các nguyên tắc tích cực khi thực hiện các hoạt động sư phạm trong lớp học, cụ thể qua bốn khía cạnh: bối cảnh học tập – tạo không khí cởi mở và thoải mái của lớp học), chuẩn bị bài (tư duy, kế hoạch bài học cụ thể, và sáng tạo trước mỗi giờ dạy), thể hiện trong khi giảng (thực hiện tốt nhất bài học theo kế hoạch), và nâng cao dần (tìm kiếm

7

và sử dụng các ý kiến phản hồi) Khi các yếu tố này được quản lý chặt chẽ hoặc được thực hiện thành thạo trong quá trình giảng dạy của giáo viên thì việc quản

lý giảng dạy đã được thực hiện [38]

Các tác giả Muhammad Abdul Malik, Dr Ali Murtaza, Dr.Abdul Majeed Khan, trong công trình “Vai trò của giáo viên trong quản lý tình huống dạy và học” - “Role of Teachers in Managing Teaching Learning Situation”- Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business- September

2011, Vol 3, No 5” đã xem xét lại vai trò của giáo viên trong các tình huống

dạy và học; Đánh giá vai trò của giáo viên trong quản lý tính huống giảng dạy; Xác định các vấn đề liên quan đến tình huống dạy, học mà giáo viên thường gặp phải; Đề xuất các giải pháp cho các vấn đề và tình huống liên quan đến việc quản lý dạy và học [33]

1.1.2 Những công trình nghiên cứu về quản lý dạy học ở trong nước

Ở nước ta, trong những năm vừa qua có nhiều nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề về vị trí, vai trò của việc quản lý cơ sở vật chất, ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng dạy học đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung; điển hình là các tác giả: Đặng Quốc Bảo [2], Trần Kiểm [18], Nguyễn Ngọc Quang [29]…

Các công trình nghiên cứu của các tác giả: Nguyễn Ngọc Quang [29], Bùi Minh Hiền [16], Trần Kiểm [18], đã nghiên cứu có hệ thống về QLGD, quản

lý trường học, quản lý HĐDH Các tác giả đã vận dụng lý luận của quản lý trường học Xô Viết cũ vào thực tế nhà trường Việt Nam, bước đầu đặt nền tảng xây dựng triết lý QLGD, xây dựng lý luận quản lý HĐDH trong thực tiễn ở Việt Nam Các tác giả đã nêu lên những nguyên tắc chung của việc quản lý HĐDH

và chỉ ra các giải pháp chung trong quản lý vận dụng trong quản lý trường học, QLGD Các tác giả đều khẳng định quản lý HĐDH là nhiệm vụ trọng tâm, chủ yếu của hiệu trưởng trong thực hiện mục tiêu đào tạo

Các đề tài, luận án cũng bàn luận về vấn đề quản lý HĐDH như: Dương Trần Bình, “Quản lý HĐDH ở Trường tiểu học tại Thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục”[3];… và một số tạp chí chuyên

8

ngành cũng đăng tải các kết quả nghiên cứu bàn đến một số vấn đề có liên quan quản lý HĐDH, đã đi sâu làm rõ quan niệm về tổ chức HĐDH nhằm phát huy tính tích cực của học sinh

Một số luận văn thạc sĩ cũng đã tập trung nghiên cứu về HĐDH và quản

lý HĐDH ở trường tiểu học như: Võ Tâm Đan với công trình “Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng HĐDH ở các trường tiểu học huyện Như Thanh, Thanh Hóa” [11]; Tác giả Lê Tiến Đạt với công trình “Một số giải pháp quản lý HĐDH ở các trường tiểu học huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương” [12] Các công trình này đã tập trung đề cập nghiên cứu về HĐDH và quản lý HĐDH

ở các trường tiểu học, theo đặc thù của từng địa phương

Trong những năm gần đây, nhiều nhà sư phạm và quản lý đã tiến hành nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề về vị trí, vai trò của việc quản lý HĐDH, ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng DH trên lớp đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục Đề cập đến quản lý trường học, tác giả Nguyễn Ngọc

Quang đã nêu rõ: “Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất là hoạt động trung

tâm của nhà trường” [29, tr.8] Hay như tác giả Bùi Minh Hiền và Vũ Ngọc

Hải thì khẳng định: “Quản lý các trường và quản lý các cơ quan trong hệ thống

giáo dục có vai trò rất quan trọng cho sự thành bại của sự nghiệp giáo dục”

Hiện nay, quản lý HĐDH là một vấn đề mang tính thời sự và cấp thiết, được quan tâm nghiên cứu và tiếp tục nghiên cứu để đổi mới nhằm nâng cao chất lượng DH trong nhà trường,quản lýHĐDH là quản lý cơ bản, quan trọng nhất trong công tác quản lý trường học Chính vì lẽ đó, vấn đề quản lýHĐDH luôn

1.1.3 Nghiên cứu về quản lý dạy học môn Toán

Khi nghiên cứu về quản lý DH môn Toán thì ngoài DH môn Toán được

tổ chức trên lớp còn có thể tổ chức những hoạt động thực hành Toán ngoài nhà trường và các hoạt động ngoại khóa như ở nhà máy, công xưởng, đồng ruộng,

kể cả những hoạt động có tính chất tập dượt nghiên cứu bao gồm cả các khâu xây dựng bài toán, xây dựng mô hình, thu thập dữ liệu, xử lý mô hình để tìm lời giải, đối chiếu lời giải với thực tế để kiểm tra và điều chỉnh

Đề cập đến phương tiện trực quan trong DH môn Toán: “Phương tiện trực quan tượng trưng là một hệ thống ký hiệu quy ước nhằm biểu diễn tính chất muốn nghiên cứu tách rời khỏi tất cả các tính chất khác của đối tượng và hiện tượng” Tác giả Phạm Văn Hoàn cho rằng, trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Toán cần bồi dưỡng cho học sinh tác phong, phương pháp nghiên cứu và thói quen tự đọc sách Trong công tác DH, phụ đạo HS yếu kém môn

Toán, theo tác giả Phạm Văn Hoàn thì các thầy giáo nên coi trọng tính vững chắc của kiến thức, kĩ năng hơn là chạy theo mục tiêu đề cao, mở rộng kiến thức cho người học [25]

Những tài liệu như: “Cơ sở của khoa học quản lý giáo dục” của tác giả Nguyễn Minh Đạo và “Quản lý, quản lý giáo dục tiếp cận từ những mô hình” của tác giả Đặng Quốc Bảo là những tài liệu mà trong đó trình bày về khái niệm quản lý, QLGD và QLGD được tiếp cận từ những mô hình [3]

Tài liệu “Khơi dậy tiềm năng sáng tạo” của tác giả Nguyễn Cảnh Toàn có đề cập đến việc DH tính sáng tạo cho học sinh thông qua môn Toán Tài liệu “Phương pháp DH môn Toán” của tác giả Nguyễn Bá Kim đã nói khá sâu về nội dung của môn Toán, định hướng quá trình DH toán, phương pháp DH môn Toán [9]

10

Phần lớn các công trình trên chủ yếu đi sâu vào nghiên cứu về lý luận có tính chất tổng quan về quản lý giáo dục, quản lý trường học, còn về quản lý DH môn Toán ở trường tiểu học chưa được đề cập nhiều

Những năm gần đây có một số luận văn, luận án nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THCS, THPT, TH và đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả trong công tác quản lý HĐDH như như: Luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục của Vũ Thị Ngân “Quản lý HĐDH môn Toán ở các trường Trung học Phổ thông huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình theo định hướng giáo dục trung học phổ thông sau năm 2015” [25]; luận văn“Quản lý HĐDH môn Toán tại Trường tiểu học Bồ Đề, Quận Long Biên, Thành phố Hà Nội” của tác giả Khổng Thị Kim Dung, thành phố Hà Nội [9]

Một số bài viết đăng trên tạp chí chuyên ngành về các kết quả nghiên cứu quản lý HĐDH môn Toán như: Tác giả Đỗ Thị Mai Lê trong bài viết “Một số biện pháp quản lý DH môn Toán của Hiệu trưởng các trường Trung học cơ sở Thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương theo hướng phát triển năng lực người học” [23] đã khái quát về thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý DH môn Toán của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở TP Hải Dương, tỉnh Hải Dương theo hướng phát triển năng lực người học; tác giả Nguyễn Thị Vân Anh trong bài viết “Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp DH ớ các trường trung học cơ

sở quận Hà Đông theo hướng phát triển năng lực HS” [1], tác giả đã khảo sát đánh giá thực trạng quản lý đổi mới phương pháp DH trên cơ sở thực tiễn giúp các trường trung học cơ sở đề xuất biện pháp quản lý đổi mới phương pháp DH môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh

Các công trình trên trên đã nghiên cứu nhiều vấn đề, nhiều mặt của HĐDH và quản lý HĐDH môn Toán, tuy nhiên, chưa có một nghiên cứu nào

đề cập một cách trực tiếp, toàn diện về quản lý HĐDH môn Toán theo chương trình phổ thông mới ớ các trường tiểu học Vì vậy, vấn đề luận văn này đặt ra ở đây là tìm hiểu thực trạng HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ớ các

11

trường Tiểu học huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh Từ đó đề xuất một số biện pháp

quản lýHĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Dạy học và dạy học môn Toán

* Dạy học

Dạy là một hoạt động tổ chức, điều khiển quá trình học tập của học sinh, giúp học sinh nắm vững kiến thức, hình thành kỹ năng và phát triển nhân cách

Hoạt động học sẽ đạt ba mục đích: trí dục (nắm vững tri thức, hình thành kỹ năng), phát triển (phát triển tư duy và năng lực hoạt động trí tuệ học sinh) và giáo dục (hình thành thế giới quan khoa học,giáo dục nhân cách, phẩm chất đạo đức học sinh) Nói cách khác, DH sẽ giúp người học phát triển cả đức lẫn tài, cả năng lực lẫn phẩm chất

Hoạt động dạy là hoạt động truyền đạt thông tin và điều khiển hoạt động lĩnh hội và tự điều khiển.Quá trình dạy học gồm quá trình dạy của giáo viên và quá trình học tập của học sinh Dạy và học là hai hoạt động của một quá trình,

có mối quan hệ chặt chẽ thống nhất biện chứng với nhau Kết quả học tập của học sinh không chỉ là kết quả của hoạt động học mà còn là kết quả của hoạt động dạy Không thể tách rời kết quả học tập của trò trong việc đánh giá kết quả dạy của thầy Bởi vì, nếu như HĐDH là việc tổ chức, chỉ đạo, điều khiển tối ưu quá trình HS chiếm lĩnh tri thức, hình thành và phát triển nhân cách thì trong hoạt động học, HS chiếm lĩnh tri thức khoa học một cách tự giác, tích cực, chủ động dưới sự điều khiển của GV

Hoạt động dạy theo chương trình, nội dung quy định thì học phải tuân thủ, thực thi theo toàn bộ hệ thống khái niệm của môn học, bài học, cấu trúc lôgic của môn học, các phương pháp đặc trưng của khoa học tạo nên môn học, ứng dụng hiểu biết vào học tập và lao động Dạy theo phương pháp định chế của nhà trường

và sự thích ứng sáng tạo của GV thì hoạt động học cũng phải đồng thời có phương pháp nhận thức, phương pháp chiếm lĩnh biến thành học vấn của bản thân mình

12

Chúng tôi chọn khái niệm sau là khái niệm công cụ của đề tài: DH là hoạt

động có mục đích, có kế hoạch được tổ chức dưới vai trò chủ đạo của giáo viên ( tổ chức, lãnh đạo, điều khiển) học sinh tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức của bản thân nhằm lĩnh hội tri thức, kĩ xảo, kĩ năng và hình thành, phát triển nhân cách

* Dạy học môn Toán

Toán học là môn khoa học nghiên cứu một cách phong phú, đa dạng về

các số, cấu trúc, không gian và các phép biến đổi Theo quan điểm chính thống,

nó là môn học nghiên cứu về các cấu trúc trừu tượng định nghĩa từ các tiên đề, bằng cách sử dụng lý luận học và ký hiệu toán học

Trên cơ sở nghiên cứu DH và chương trình DH môn Toán ở tiểu học, chúng

tôi cho rằng: Dạy học môn Toán là quá trình được tổ chức một cách có mục đích,

có kế hoạch trong đó dưới vai trò tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn, điều khiển của giáo viên Toán, học sinh tự giác, tích cực chủ động, tự tổ chức hoạt động học tập nhằm hình thành phát triển phẩm chất năng lực chung và hình thành phát triển năng lực

t oán học cho học sinh

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học môn Toán

Các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã cho rằng: “Hoạt

động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho

tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [9, tr.10] Theo tác giả Đặng

Quốc Bảo: “Quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý

đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu chung” [9, tr.16]

Theo tác giả Trần Kiểm: Quản lý là những tác động hoạch định của chủ thể

quản lý trong việc huy động, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực ) một cách tối

ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất [25, tr.74]

Các khái niệm của các tác giả dù đứng ở nhiều góc độ với những khía cạnh

khác nhau, nhưng đều có điểm chung là: Quản lý là tác động có mục đích, có kế

13

hoạch của chủ thể quản lý đến các đối tượng quản lý nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất Trong phạm vi này chúng tôi thống nhất sử dụng

khái niệm quản lý như trên

Từ những quan điểm nêu trên chúng ta có thể hiểu: Quản lý là một quá

trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản

lý (đối tượng quản lý) thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý, nhằm đạt được mục đích của quản lý

Quản lý giáo dục là một bộ phận của quản lý xã hội, nó được hiểu theo các cấp độ khác nhau tùy theo việc xác định đối tượng quản lý

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “QLGD là hệ thống tác động có mục

đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ giáo dục) nhằm làm cho

hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là CSVC

- giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái mới

về chất” [37, tr.35]

Còn theo tác giả Trần Kiểm cho rằng: “QLGD, quản lý trường học có thể

hiểu là một chuỗi tác động hợp lý, mang tính tổ chức - sư phạm của chủ thể quản

lý đến tập thể GV và HS, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ cùng cộng tác, phối hợp, tham gia vào mọi hoạt động của nhà trường nhằm làm cho quá trình này vận hành tối ưu tới việc hoàn thành những mục tiêu dự kiến” [25, tr.18]

Mặc dù định nghĩa các tác giả có khác nhau song đều khẳng định: Bản

chất của QLGD là sự tác động có mục đích, có ý thức của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục tới mục tiêu mong muốn

Trường học là một tổ chức giáo dục trực tiếp làm công tác đào tạo, giáo dục thế hệ trẻ, trường học là tế bào của hệ thống giáo dục quốc dân, nơi tập hợp những người thực hiện nhiệm vụ dạy và học, giáo dục nhân cách theo mục tiêu

đề ra Như vậy, trường học vừa là thành tố khách thể cơ bản của tất cả các cấp QLGD, vừa là hệ thống độc lập tự quản của xã hội Các cấp QLGD tồn tại, phát

14

triển không phải vì bản thân nó mà trước hết, cơ bản là vì chất lượng và hiệu quả hoạt động của nhà trường trong đó HĐDH là trung tâm

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối

giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng HS” [4, tr.27]

Tác giả Trần Kiểm “QLGD, quản lý trường học có thể hiểu là một chuỗi

tác động hợp lý (có mục đích, tự giác, hệ thống, có kế hoạch) mang tính tổ chức

- sư phạm của chủ thể quản lý đến tập thể GV và HS, đến lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ cùng cộng tác, phối hợp, tham gia vào mọi hoạt động của nhà trường nhằm làm cho quá trình này vận hành tối ưu tới việc hoàn thành những mục tiêu dự kiến” [25, tr.18]

Quản lý nhà trường là một hoạt động vừa mang tính hành chính và mang tính sư phạm gồm nhiều nội dung quản lý: Quản lý nhân sự; quản lý hoạt động dạy học; quản lý hoạt động giáo dục; quản lý tài chính; quản lý các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học, giáo dục của nhà trường,

Trong trường tiểu học, quản lý HĐDH là quá trình cán bộ quản lý xác lập

kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, giám sát, kiểm tra hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS nhằm đạt mục tiêu quản lý đề ra

Quản lý HĐDH là quản lý các thành tố cấu trúc của HĐDH, cần phải tạo điều kiện và tác động cho sự cộng tác tối ưu giữa GV và HS nhằm lựa chọn nội dung, phương pháp phù hợp, áp dụng hài hòa các phương pháp, tận dụng các phương tiện và điều kiện hiện có, tổ chức linh hoạt các hình thức DH, tìm ra phương thức kiểm tra - đánh giá kết quả DH đáng tin cậy để đạt được mục tiêu dạy học đề ra

Mục tiêu của quản lý HĐDH của cán bộ quản lý ở trường tiểu học chính

là quản lý quá trình sư phạm tương tác giữa GV, HS và yếu tố môi trường tác động vào HĐDH và giáo dục theo chương trình dạy học đã được quy định

CBQL chịu trách nhiệm quản lý toàn diện các mặt hoạt động trong nhà trường: đảm bảo chương trình, nội dung giảng dạy các môn, cải tiến việc dạy và

15

việc học, cung cấp những điều kiện DH cần thiết Ngoài ra, quản lý HĐDH ở trường tiểu học là quản lý việc chấp hành các quy định (điều lệ, quy chế, nội quy ) về hoạt động giảng dạy của GV và hoạt động học tập của HS, đảm bảo cho hoạt động đó được tiến hành một cách tự giác, có nề nếp, có chất lượng và hiệu quả, chất lượng cao

Từ cách tiếp cận trên, theo chúng tôi: Quản lý HĐDH môn Toán ở trường

tiểu học là những tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý nhà trường thông qua việc thực hiện đồng bộ các chức năng quản lý đến toàn bộ quá trình dạy học môn Toán, giáo viên, học sinh và các lực lượng liên đới nhằm vận hành quá trình dạy học đạt được mục tiêu của chương trình dạy học môn Toán

đề ra

Nội dung quản lý dạy học môn Toán ở trường tiểu học: lập kế hoạch dạy học môn Toán; tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học; kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện

1.2.4 Quản lý dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới

ở trường tiểu học

Trên cơ sở các khái niệm: DH, DH môn Toán, quản lý DH môn Toán và

vị trí, vai trò môn Toán trong trường Tiểu học, tác giả đưa ra khái niệm quản lý

dạy học môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học là: Quản lý DH

môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường Tiểu học là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến quá trình dạy học, giáo viên và học sinh cùng các lực lượng liên đới nhằm vận hành quá trình dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục Toán học ở trường tiểu học với mục tiêu hình thành phát triển năng lực, phẩm chất chung và năng lực Toán học cho học sinh tiểu học

1.3 Những vấn đề cơ bản về dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học

16

1.3.1 S ự khác biệt giữa mục tiêu, nội dung dạy học môn Toán trong chương trình hi ện hành với chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học

Phân tích chương trình dạy học môn Toán ở cấp tiểu học và chương trình

dạy học môn Toán trong chương trình giáo dục mới so sánh, đối chiếu xác định điểm mới của chương trình chúng tôi nhận thấy sự khác biệt như sau:

Chương trình bảo đảm tính tinh giản, thiết thực, hiện đại, phản ánh những nội dung cơ bản có tính chất bắt buộc phải được đề cập trong nhà trường phổ thông, đáp ứng nhu cầu hiểu biết thế giới cũng như hứng thú, sở thích của người học, phù hợp với cách tiếp cận của thế giới ngày nay

Chương trình quán triệt tinh thần “toán học cho mọi người”, ai cũng học được Toán nhưng mỗi người có thể học Toán theo cách phù hợp với sở thích và năng lực cá nhân.Chương trình chú trọng tính ứng dụng, gắn kết với thực tiễn và các môn học khác (đặc biệt với các môn học thực hiện giáo dục STEM), gắn với

xu hướng phát triển hiện đại của kinh tế, khoa học, đời sống xã hội và những vấn

đề cấp thiết có tính toàn cầu (như biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, giáo dục tài chính, ) Điều này còn được thể hiện qua các hoạt động thực hành và trải nghiệm trong giáo dục toán học với nhiều hình thức như: thực hiện những đề tài,

dự án học tập về toán, đặc biệt là những đề tài và dự án về ứng dụng toán học trong thực tiễn; tổ chức trò chơi học toán, câu lạc bộ toán học, diễn đàn, hội thảo

về toán, tạo cơ hội cho học sinh vận dụng kiến thức, kĩ năng và kinh nghiệm của bản thân vào thực tiễn một cách sáng tạo

- Chương trình môn Toán còn thực hiện tích hợp nội môn và liên môn thông qua các hoạt động thực hành và trải nghiệm trong giáo dục toán học.Chương trình bảo đảm yêu cầu phân hoá: Quán triệt tinh thần dạy học theo hướng cá thể hoá người học trên cơ sở bảo đảm đa số học sinh đáp ứng được yêu cầu cần đạt của chương trình; đồng thời chú ý tới các đối tượng chuyên biệt (học sinh giỏi, học sinh khuyết tật, học sinh có hoàn cảnh khó khăn,…)

Chương trình bảo đảm tính mở: Thống nhất những nội dung giáo dục toán học cốt lõi, bắt buộc đối với học sinh toàn quốc, đồng thời trao quyền chủ động và trách

17

nhiệm cho địa phương và nhà trường trong việc triển khai kế hoạch giáo dục phù hợp với đối tượng và điều kiện của địa phương, của cơ sở giáo dục.Chương trình bảo đảm tính ổn định và khả năng phát triển trong quá trình thực hiện cho phù hợp với tiến bộ khoa học - công nghệ và yêu cầu của thực tế

So sánh giữa chương trình GDPT hiện hành với chương trình GDPT mới

Xây dựng theo định hướng nội dung, nặng về

truyền thụ kiến thức, chưa chú trọng giúp học

sinh vận dụng kiến thức học được vào thực

tiễn Theo mô hình này, kiến thức vừa là

“chất liệu”, “đầu vào” vừa là “kết quả”, “đầu

ra” của quá trình giáo dục Vì vậy, học sinh

phải học và ghi nhớ rất nhiều nhưng khả năng

vận dụng vào đời sống rất hạn chế

Xây dựng theo mô hình phát triển năng lực, thông qua những kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại và các phương pháp tích cực hóa hoạt động của người học, giúp học sinh hình thành

và phát triển những phẩm chất và năng lực mà nhà trường và xã hội kỳ vọng

Nội dung giáo dục gần như đồng nhất cho tất

cả học sinh; việc định hướng nghề nghiệp cho

học sinh, ngay cả ở cấp THPT chưa được xác

Sự kết nối giữa chương trình các cấp học

trong một môn học và giữa chương trình các

môn học chưa chặt chẽ; một số nội dung giáo

dục bị trùng lặp, chồng chéo hoặc chưa thật

sự cần thiết đối với học sinh phổ thông

C hương trình của các lớp học, cấp học trong từng môn học có tính liên thông Nội dung giáo

dụckhông trùng lặp, chồng chéo

Chương trình thiếu tính mở nên hạn chế khả

năng chủ động và sáng tạo của địa phương và

nhà trường cũng như của tác giả SGK và giáo

viên

Chương trình bản đảm tính mở: thống nhất những nội dung giáo dục cốt lõi, bắt buộc đối với học sinh toàn quốc, đồng thời trao quyền chủ động và trách nhiệm cho địa phương và nhà trường trong việc lựa chọn, bổ sung một

số nội dung giáo dục và triển khai kế hoạch giáo dục phù hợp với đối tượng giáo dục và

điều kiện của địa phương

1.3.2 M ục tiêu, nội dung chương trình dạy học môn Toán theo chương trình

ph ổ thông mới ở trường tiểu học

18

* Mục tiêu DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới:

- Góp phần hình thành và phát triển năng lực toán học cho học sinh với yêu cầu cần đạt: thực hiện được các thao tác tư duy ở mức độ đơn giản; nêu và trả lời được câu hỏi khi lập luận, giải quyết vấn đề đơn giản; lựa chọn được các phép toán và công thức số học để trình bày, diễn đạt được các nội dung, ý tưởng, cách thức giải quyết vấn đề; sử dụng được ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường, động tác hình thể để biểu đạt các nội dung toán học ở những tình huống đơn giản; sử dụng được các công cụ, phương tiện học toán đơn giản

để thực hiện các nhiệm vụ học tập toán đơn giản

- Có những kiến thức và kĩ năng toán học cơ bản ban đầu, thiết yếu về: + Số và phép tính:

Số tự nhiên, phân số, số thập phân và các phép tính trên những tập hợp các

số đó

+ Hình học và Đo lường:

Quan sát, nhận biết, mô tả hình dạng và đặc điểm (ở mức độ trực quan) của một số hình phẳng và hình khối trong thực tiễn; tạo lập một số mô hình hình học đơn giản; tính toán một số đại lượng hình học; phát triển trí tưởng tượng không gian; giải quyết một số vấn đề thực tiễn đơn giản gắn với Hình học và Đo lường

* N ội dung chương trình môn Toán theo CTGD phổ thông mới:

19

Môn toán ở tiểu học khác với các bậc học trên là không chia thành nội dung độc lập số học, đại số, hình học vì được tổ chức thành môn học thống nhất thể hiện qua tên gọi Toán 1, Toán 2,…

Nội dung chương trình môn Toán được tích hợp xoay quanh ba mạch kiến thức: Số, Đại số và một số yếu tố giải tích; Hình học và Đo lường; Thống kê và Xác suất Ba mạch kiến thức được trình bày xen kẽ nhằm tạo sự hỗ trợ lẫn nhau, đây cũng chính là sự thể hiện của quan điểm tích hợp trong DH toán ở tiểu học Bao gồm: Số, Đại số và Một số yếu tố giải tích

- Số, Đại số và một số yếu tố giải tích là cơ sở cho tất cả các nghiên cứu sâu hơn về Toán học, nhằm mục đích hình thành những công cụ toán học để giải quyết các vấn đề của Toán học, của các lĩnh vực khoa học khác có liên quan, cũng như đạt được các kĩ năng thực hành cần thiết cho cuộc sống hàng ngày

- Hình học và Đo lường là một trong những thành phần quan trọng nhất của giáo dục toán học, rất cần thiết cho việc tiếp thu các kiến thức cụ thể về không gian và các kĩ năng thực tế thiết yếu Hình học và Đo lường hình thành những công cụ nhằm mô tả các đối tượng của thực thể của thế giới xung quanh Một mục tiêu quan trọng của việc học Hình học và Đo lường là tạo ra cho HS khả năng suy luận, kĩ năng thực hiện các chứng minh toán học, góp phần vào phát triển tư duy logic, khả năng sáng tạo toán học, trí tưởng tượng không gian

và tính trực giác Ngoài ra, Hình học còn góp phần giáo dục thẩm mĩ và nâng cao văn hóa toán học cho HS

- Thống kế và Xác suất là một thành phần bắt buộc của giáo dục toán học trong nhà trường, góp phần tăng cường tính ứng dụng và giá trị thiết thực của giáo dục toán học

Chương trình môn Toán ở từng cấp cũng dành thời lượng thích đáng để tiến hành các hoạt động thực hành và trải nghiệm cho học sinh chẳng hạn như: tiến hành các đề tài, dự án học tập về Toán, đặc biệt là các đề tài, dự án về ứng dụng toán học trong thực tiễn; tổ chức các trò chơi Toán học, câu lạc bộ Toán học, diễn đàn, hội thảo, cuộc thi về Toán, tham quan các cơ sở đào tạo và nghiên cứu toán học, giao lưu với các HS có khả năng và yêu thích môn Toán,… Những

20

hoạt động đó sẽ giúp HS vận dụng những tri thức, kiến thức, kĩ năng, thái độ đã được tích lũy từ giáo dục toán học và những kinh nghiệm của bản thân vào thực tiễn cuộc sống một cách sáng tạo; phát triển cho HS năng lực tổ chức và quản lý hoạt động, năng lực tự nhận thức và tích cực hóa bản thân, giúp HS bước đầu xác định được năng lực, sở trường của bản thân nhằm định hướng và lựa chọn nghề nghiệp; tạo lập một số năng lực cơ bản cho người lao động tương lai và người công dân có trách nhiệm

Ngoài ra, trong mỗi năm, ở giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp,

HS được chọn lọc một số chuyên đề Các chuyên đề này nhằm tạo cơ hội để HS nhận biết năng khiếu, sở thích, phát triển hứng thú và niềm tin trong học Toán, phát triển năng lực toán học và năng lực tìm hiểu những vấn đề có thể liên quan đến Toán học trong suốt cuộc đời

1.3.3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Toán theo chương trình giáo d ục phổ thông mới ở trường tiểu học

Về phương pháp DH Toán: Thực hiện DH phù hợp với tiến trình nhận thức của HS (đi từ cụ thể đến trừu tượng, từ dễ đến khó); Quán triệt tinh thần

“lấy người học làm trung tâm”, chú ý nhu cầu, năng lực nhận thức, cách thức học tập khác nhau của từng cá nhân HS; Tổ chức quá trình DH theo hướng kiến tạo, trong đó HS được tham gia tìm tòi, phát hiện, suy luận giải quyết vấn đề; Linh hoạt trong việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật DH tích cực, kết hợp nhuần nhuyễn, sáng tạo với việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật DH truyền thống; Kết hợp các HĐDH trong lớp học với hoạt động thực hành trải nghiệm, vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn

* Phương pháp DH môn Toán tại trường tiểu học

Một số phương pháp DH tích cực cần phát triển trong DH môn Toán ở trường Tiểu học:

- Phương pháp vấn đáp:Là phương pháp trong đó GV đặt ra câu hỏi để

HS trả lời, hoặc HS có thể tranh luận với nhau và với cả GV; qua đó HS lĩnh hội được nội dung bài học Căn cứ vào tính chất hoạt động nhận thức, người ta phân

21

biệt các loại phương pháp vấn đáp: Vấn đáp tái hiện; vấn đáp giải thích - minh

hoạ; vấn đáp tìm tòi

- Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề: Trong một xã hội đang phát

triển nhanh theo cơ chế thị trường, cạnh tranh gay gắt thì phát hiện sớm và giải quyết hợp lý những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn là một năng lực đảm bảo sự thành công trong cuộc sống Vì vậy, tập dượt cho HS biết phát hiện và giải quyết những vấn đề gặp phải trong học tập, không chỉ có ý nghĩa ở tầm phương pháp

DH mà phải được đặt như một mục tiêu giáo dục và đào tạo Cấu trúc một bài học theo phương pháp đặt và giải quyết vấn đề thường như sau: Đặt vấn đề, xây

dựng bài toán nhận thức; giải quyết vấn đề đặt ra; kết luận

- Phương pháp dạy học theo nhóm: Lớp học được chia thành từng nhóm

nhỏ từ 4 đến 6 người Tùy mục đích, yêu cầu của vấn đề học tập, các nhóm được phân chia ngẫu nhiên hay có chủ định trước, được duy trì ổn định hay thay đổi trong từng phần của tiết học, được giao cùng một nhiệm vụ hay những nhiệm vụ khác nhau Nhóm tự bầu nhóm trưởng nếu thấy cần Trong nhóm có thể phân công mỗi người một phần việc cụ thể Trong nhóm nhỏ, mỗi thành viên đều phải làm việc tích cực, chủ động, không thể ỷ lại vào một vài người hiểu bết và năng động hơn Các thành viên trong nhóm giúp đỡ nhau tìm hiểu vấn đề nêu ra trong không khí thi đua với các nhóm khác Kết quả làm việc của mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quả học tập chung của cả lớp Để trình bày kết quả làm việc của nhóm trước toàn lớp, nhóm có thể cử ra một đại diện hoặc phân công mỗi thành viên trình bày một phần nếu nhiệm vụ giao cho nhóm là khá phức tạp hoặc trưởng nhóm trình bày kết quả làm việc của nhóm mình Phương pháp hoạt động nhóm giúp các thành viên trong nhóm chia sẻ các băn khoăn, vướng mắc, những kinh nghiệm của bản thân, cùng nhau xây dựng nhận thức mới Thành công của bài học phụ thuộc vào thái độ nhiệt tình, trách nhiệm cao khi tham gia của mọi thành viên, vì vậy phương pháp này còn gọi là phương pháp cùng tham gia

- Phương pháp đóng vai: Đóng vai là phương pháp tổ chức cho HS thực

hành một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định

22

- Phương pháp động não:Động não là phương pháp giúp HS trong một

thời gian ngắn có thể nảy sinh được nhiều ý tưởng, nhiều giả định về một vấn đề học tập nào đó Thực hiện phương pháp này, GV cần đưa ra một hệ thống các thông tin làm tiền đề cho buổi thảo luận

Phương pháp dạy học sự án: Giáo viên thiết kế dự án học tập Toán học và

tổ chức cho học sinh thực hiện, thông qua thực hiện các dự án, học sinh hình thành phát triển năng lực toán học và các năng lực, phẩm chất chung: năng lực hợp tác, kỹ năng sẻ chia, lòng nhân ái; kỹ năng kiềm chế cảm xúc; năng lực giải quyết vấn đề,…

Phương pháp dạy học tích cực: Giáo viên sử dụng các phương pháp, biện pháp và kỹ thuật dạy học hiện đại, tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh trong quá trình dạy học Toán học để hình thành phát triển năng lực cho học sinh Thông qua việc vận dụng phối hợp các phương pháp, biện pháp kỹ thuật dạy học chiếm ưu thế trong phát huy tính tự giác, tích cực học tập của học sinh nhằm giúp học sinh thực hiện có hiệu quả mục tiêu, nhiệm vụ học tập môn Toán đề ra

Phương pháp dạy học tình huống: Giáo viên thiết kế các tình huống toán học tổ chức cho học sinh xử lý các tình huống, thông qua thực hiện giải quyết tình huống học sinh hình thành tri thức, kỹ năng mới

* Hình thức DH môn Toán ở trường tiểu học

Hình thức DH môn Toán tại trường tiểu học được tổ chức theo các hình thức sau đây:

- Tổ chức hình thức học tập đa dạng; chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, trải nghiệm sáng tạo; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học

- Hình thức DH khai thác các điều kiện bên ngoài Nhà trường theo hình thức dạy trải nghiệm môn Toán; dạy Toán theo hình thức giáo dục STEM; như tham quan thực tế cơ sở nghiên cứu; di tích lịch sử, di sản văn hóa; vườn Trung tâm, các nguồn lực trên máy tính và Internet như thí nghiệm ảo, bài giảng điện

tử, Elearning

23

- Các hình thức DH thực hiện theo tiêu chí đánh giá dựa vào năng lực đầu

ra, có tính đến sự tiến bộ trong quá trình học tập của người học, chú trọng khả năng vận dụng trong các tình huống thực tiễn

Các hình thức DH ở trường tiểu học bên cạnh sử dụng phương pháp dạy học truyền thống như thuyết trình, đàm thoại, luyện tập, trực quan…GV cần áp dụng các cách khác như: DH giải quyết vấn đề; dạy theo tình huống; định hướng hành động thông thường sử dụng các hình thức DH với các phương pháp DH mới

- Hình thức DH tập trung bằng việc GV trực tiếp DH các nội dung, các phương pháp cho HS kết hợp với hình thức DH trực tuyến thông qua việc giao bài tập về nhà và hỗ trợ DH qua Internet để kết nối trực tuyến giữa GV và HS trong việc luyện tập các kỹ năng học tập

Hình thức dạy học cá nhân và dạy học theo nhóm trình độ, năng lực của học sinh trong dạy học Toán học là những hình thức giúp giáo viên cá biệt hóa hoạt động dạy học

1.3.4 Đánh giá kết quả dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông m ới ở trường tiểu học

Mục tiêu đánh giá kết quả dạy học môn Toán là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về sự phát triển năng lực và sự tiến bộ của học sinh trên

cơ sở yêu cầu cần đạt ở mỗi lớp học để điều chỉnh các hoạt động dạy và học, bảo đảm sự tiến bộ của từng học sinh và nâng cao chất lượng dạy học môn Toán nói riêng và chất lượng dạy học nói chung Việc đánh giá thường xuyên do GV phụ trách môn học tổ chức, kết hợp với đánh giá của GV các môn học khác, của bản thân học sinh được đánh giá và của các học sinh khác trong tổ, trong lớp đi liền với tiến trình hoạt động học tập của HS, bảo đảm mục tiêu đánh giá vì sự tiến bộ trong học tập của HS Việc đánh giá định kì là đánh giá kết quả giáo dục sau một giai đoạn học tập Kết quả đánh giá định kì được sử dụng để chứng nhận cấp độ học tập, công nhận thành tích cho người học theo quy định của Bộ GD&ĐT Khuyến khích vận dụng kết hợp nhiều phương pháp đánh giá (quan sát, vấn đáp,

24

trắc nghiệm khách quan, tự luận, kiểm tra viết, bài tập thực hành, ghi lại quá trình thực hiện ); đồng thời hướng dẫn GV lựa chọn các phương pháp, công cụ đánh giá phù hợp với từng thành phần năng lực toán học

Sử dụng đủ và hiệu quả các phương tiện, thiết bị DH tối thiểu theo quy định đối với môn Toán trường tiểu học Coi trọng việc sử dụng các phương tiện truyền thống, tăng cường thiết bị DH tự làm đồng thời khuyến khích sử dụng các phương tiện nghe nhìn, phương tiện kĩ thuật hiện đại hỗ trợ quá trình DH Khi

có điều kiện, GV nên hướng dẫn HS cách tìm kiếm thông tin, tư liệu trên Internet hoặc chương trình truyền hình có uy tín về giáo dục hoặc trên các phương tiện thông tin đại chúng để mở rộng vốn hiểu biết và năng lực tự học

1.3.5 Yêu c ầu về năng lực giáo viên để dạy học môn Toán theo chương trình giáo d ục phổ thông mới ở trường tiểu học

Để đáp ứng tốt yêu cầu DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường Tiểu học, thì trước hết đội ngũ GV phải là người có phẩm chất chính trị vững vàng, biết hy sinh cái riêng để cống hiến cho sự nghiệp giáo dục; có đạo đức, tác phong mẫu mực, đi đầu trong mọi lĩnh vực hoạt động của nhà trường; phải nắm vững chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; phải hiểu rõ mục tiêu giáo dục, các nguyên tắc tổ chức giáo dục

Đội ngũ GV luôn là lực lượng quan trọng và trực tiếp trong việc biến các mục tiêu giáo dục thành hiện thực, giữ vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục Theo đó, giáo dục trước hết là nhà giáo dục, bằng chính nhân cách mẫu mực của mình, tác động tích cực đến việc hình thành nhân cách HS Nhà giáo dục đòi hỏi phải nhìn nhận người học trong sự tôn trọng, đánh giá đúng năng lực,

có xem xét triển vọng và tiềm lực để phát triển của học sinh Đó còn chưa kể đến vấn đề cần phải tạo cơ hội đúng nghĩa cho người học

Tiếp theo, GV phải thật sự có năng lực nghề đúng nghĩa Năng lực nghề của GV thể hiện từ việc xây dựng mục tiêu phát triển dưới dạng rubics, cụ thể việc xác định mục tiêu cho chủ đề, bài dạy phải cụ thể và rõ ràng cũng như có

Mục tiêu cuối cùng của công tác quản lý HĐDH của cán bộ quản lý là nhằm nâng cao chất lượng dạy của thầy và chất lượng học của trò, qua đó góp phần nâng cao chất lượng học của trò, mục tiêu này đạt tới ở mức độ nào phụ thuộc rất nhiều vào số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ GV Hơn nữa, quá trình đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng GV Đặc điểm lao động sư phạm của GV đòi hỏi rất cao ở tính sáng tạo và linh hoạt Cuối cùng là phẩm chất chính trị đạo đức lối sống, năng lực tự học của GV để đáp ứng sự phát triển mạnh mẽ của xã hội nói chung và sự phát triển của giáo dục và đào tạo nói riêng

Như vậy, có thể nói rằng: Số lượng và chất lượng của đội ngũ GV là một trong những yếu tố quan trọng chi phối kết quả quản lý DH môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học

1.4 N ội dung quản lý dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông m ới ở trường tiểu học

1.4.1 L ập kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo dục phổ thông

m ới ở trường tiểu học

26

Đây là nội dung cơ bản quan trọng, đầu tiên trong quá trình quản lý DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường Tiểu học Bởi lẽ, xây dựng kế hoạch là hành động đầu tiên của nhà quản lý nhằm đạt tới các mục tiêu của hoạt động quản lý

Kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới là một kế hoạch bộ phận nhằm chi tiết hóa kế hoạch năm học, chỉ ra các công việc phải thực hiện trong từng thời điểm nhằm đạt đến mục tiêu DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học Kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học đảm bảo cho HĐDH nói chung, DH môn Toán nói riêng được thực hiện có cơ sở khoa học, huy động tối đa và hiệu quả các nguồn lực, phối hợp chặt chẽ các lực lượng trong nhà trường để thực hiện hiệu quả DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới Xây dựng kế hoạch càng chi tiết, sát với CTGD phổ thông mới thì việc tổ chức thực hiện càng dễ dàng Các chủ thể quản lý phải đảm bảo cho việc quản lý lập kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới dựa trên CTGD phổ thông mới được ban hành theo những lộ trình cụ thể; trên các văn bản, hướng dẫn của các cấp quản lý giáo dục và căn cứ vào điều kiện thực tế của nhà trường để xây dựng kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học cho phù hợp

Kế hoạch dạy học môn Toán phải thể hiện rõ kế hoạch dạy lý thuyết, chủ đề theo hướng tích hợp, trải nghiệm; STEM; chuyên đề tự chọn Đồng thời phải thể

hiện rõ trong kế hoạch dạy học môn Toán về thời gian dạy 2 buổi trên ngày, chương trình giáo dục mới không quy định thời gian giành cho môn học trên tuần nên Hiệu trưởng phải chỉ đạo giáo viên thảo luận thống nhất để xây dựng kế hoạch về thời gian thực hiện môn Toán cho từng học kỳ

Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học môn Toán cho giáo viên để

thực hiện chương trình mới một cách hiệu quả, hướng dẫn tổ chuyên môn xây dựng

kế hoạch sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học

27

Xây dựng kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới bao gồm: Xây dựng kế hoạch năm học của nhà trường có chú trọng kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới; xây dựng chương trình các chuyên đề hướng dẫn thực hiện DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới và phân công người chịu trách nhiệm chính (Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng) Thực hiện song song giữa triển khai DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới với CTGD phổ thông hiện hành Kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới được cụ thể hoá trong

kế hoạch hoạt động của tổ trưởng các khối lớp và của từng GV theo thời gian cụ thể

Trong quản lý xây dựng kế hoạch, cán bộ quản lý cần xây dựng bộ máy giám sát quá trình thực hiện kế hoạch Các thông tin phản hồi cần được phân tích, đánh giá một cách cẩn thận Trên cơ sở đó, nhà quản lý sẽ đề xuất các giải pháp phù hợp để điều chỉnh kế hoạch hoặc tăng cường chỉ đạo thực hiện, giúp cho GV thực hiện tốt HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới, nhằm tạo sự thay đổi căn bản về chất lượng giáo dục tiểu học

1.4.2 T ổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo

d ục phổ thông mới ở trường tiểu học

Sau khi xây dựng kế hoạch DH, cùng với việc quản lý kế hoạch, chủ thể quản lý phải tiến hành tổ chức bộ máy và quản lý bộ máy thực hiện kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học

Tổ chức thực hiện kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học chính là quá trình phân phối và sắp xếp nguồn lực theo những cách thức nhất định để bảo đảm thực hiện tốt các mục tiêu về DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới Đây là một nội dung rất quan trọng của quản lý HĐDH ở trường tiểu học Khi phân phối và sắp sắp xếp các nguồn lực được tổ chức một cách khoa học và hợp lý thì với vai trò hiện thực hóa các mục tiêu chức năng tổ chức sẽ hình thành nên sức mạnh của tập thể

Để thể hiện được vai trò quan trọng này, cán bộ quản lý cần phải xây dựng

và duy trì một cơ cấu nhất định về những vai trò, nhiệm vụ và vị trí công tác Làm rõ các mối quan hệ và đảm bảo sự nhận thức đúng của những người được

28

đặt vào các vị trí khác nhau trong cơ cấu tổ chức; phải biết chia sẻ quyền lực, có

sự phân quyền, giao quyền cho các cấp tham mưu một cách rõ ràng; phải xây dựng và phát triển đội ngũ nhân sự; cơ chế hoạt động phối hợp giữa chuyên môn với các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà trường cùng đảm bảo thực hiện mục tiêu đã đề ra; phân bổ nguồn lực và quy định thời gian cho các bộ phận nhằm thực hiện kế hoạch đã định

Tổ chức thực hiện kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học bao gồm:

- Lập danh mục công việc cần làm để đạt mục tiêu DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học Cụ thể:

+ Thảo luận thống nhất mục tiêu DH môn Toán theo CTGD phổ thông

mới ở trường tiểu học

+ Bồi dưỡng GV nắm vững chương trình, nội dung sách giáo khoa, yêu cầu cơ bản về kiến thức và kỹ năng môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học

+ Hướng dẫn thực hiện nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức, cách kiểm tra, đánh giá DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới

+ Bồi dưỡng GV đổi mới phương pháp DH môn Toán đáp ứng CTGD phổ thông mới

+ Chuẩn bị CSVT, thiết bị DH phục vụ DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học

- Phân công nhiệm vụ cho từng cá nhân, bộ phận trong nhà trường tham gia DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học Cụ thể:

+ Phó hiệu trưởng cùng với Tổ trưởng các khối bàn bạc thống nhất xây dựng

kế hoạch thực hiện chương trình DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới

+ Tổ trưởng các khối triển khai kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới sao cho phù hợp với tính chất môn học và theo lộ trình thực hiện CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học

29

+ Giáo viên chủ nhiệm các lớp chịu trách nhiệm chính trong thực hiện DH môn Toán dạy theo CTGD phổ thông mới, từ bước lập kế học bài dạy đến triển khai HĐDH; kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS

+ Tổ Văn phòng, thư viện tạo điều kiện về vật chất phục vụ tốt cho HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới của GV

+ Công đoàn trường, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Tổ Văn phòng có trách nhiệm phối hợp với Ban Giám hiệu, Tổ trưởng các khối động viên, đôn đốc và kiểm tra, điều chỉnh HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới của GV

1.4.3 Ch ỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo

d ục phổ thông mới ở trường tiểu học

Chỉ đạo thực hiện kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học là quá trình tác động cụ thể của cán bộ quản lý tới các thành viên của nhà trường, nhằm biến những nhiệm vụ chung về thực hiện DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới của nhà trường thành hoạt động thực tiễn của các lực lượng sư phạm trong nhà trường Sau khi hoạch định kế hoạch và sắp xếp tổ chức, người cán bộ quản lý phải điều khiển, chỉ đạo cho toàn bộ nhà trường thực hiện theo đúng kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới, nhằm thực hiện mục tiêu đã đề ra

Chức năng chỉ đạo là cơ sở để phát huy các động lực cho việc thực hiện các mục tiêu DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học Các chủ thể quản lý thực hiện chức năng chỉ đạo là thực hiện quyền chỉ huy và hướng dẫn triển khai thực hiện HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường

tiểu học một cách thường xuyên liên kết, động viên, khuyến khích, giám sát mọi người và các bộ phận thực hiện tốt kế hoạch theo sự sắp xếp đã được xác định Thực hiện DH môn Toán phù hợp với tiến trình nhận thức của HS (đi từ cụ thể đến trừu tượng, từ dễ đến khó) Quán triệt tinh thần “lấy người học làm trung tâm”, chú ý nhu cầu, năng lực nhận thức, cách thức học tập khác nhau của từng

cá nhân HS Tổ chức quá trình DH theo hướng kiến tạo, trong đó HS được tham gia tìm tòi, phát hiện, suy luận giải quyết vấn đề Linh hoạt trong việc vận dụng

30

các phương pháp, kĩ thuật DH tích cực, kết hợp nhuần nhuyễn, sáng tạo với việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật DH truyền thống Kết hợp các HĐDH trong lớp học với hoạt động thực hành trải nghiệm, vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn

Chỉ đạo thực hiện kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học được thực hiện cụ thể như sau:

Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn lên thời khóa biểu, phân phối các lớp học đáp ứng yêu cầu DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới

Khối trưởng các khối xây dựng kế hoạch thực hiện HĐDH theo CTGD phổ thông mới nói chung, cũng như DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới, làm cơ sở cho từng GV thực hiện DH môn Toán, trong đó chú trọng lộ trình thực hiện CTGD phổ thông mới theo quy định của Bộ Giáo dục và đào tạo Triển khai

kế hoạch thực hiện HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới đến từng GV, thảo luận đi đến thống nhất nội dung, chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới

Chỉ đạo phối hợp các lực lượng giáo dục để dạy học môn Toán theo hướng tích hợp gắn với thực tiễn trải nghiệm; giáo dục STEM,

Trong chỉ đạo thực hiện HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học, chú trọng chỉ đạo các khối trưởng các khối thực hiện tốt lộ trình

DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới Đưa việc thực hiện chương trình DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới thành một nội dung chính của các buổi sinh hoạt chuyên môn nhằm giải quyết, tháo gỡ những vấn đề nảy sinh chưa thống nhất được như: mục tiêu,nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức

tổ chức, cách kiểm tra, đánh giá, thi cử; cách thức quản lý và thực hiện CTGD phổ thông mới nhằm tạo sự thống nhất cho các GV về CTGD phổ thông mới.Chỉ đạo tổ chuyên môn lựa chọn bài khó,bài có nội dung mới trong chương trình để nghiên cứu bài học; thảo luận soạn bài thí điểm và tổ chức dạy thí điểm; tổ chức

dự giờ thí điểm quan sát hoạt động học của học sinh; thảo luận và suy ngẫm để hoàn thiện năng lực dạy học môn Toán của mỗi giáo viên

31

Khối trưởng các khối quản lý HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới của GV các khối, lớp Kiểm tra mức độ phù hợp giữa CTGD phổ thông mới với chương trình cũ để tìm cách tháo gỡ độ chênh giữa 2 chương trình này Khối trưởng các khối quản lý việc thực hiện DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới của GV thông qua hình thức dự giờ định kỳ, đột xuất và các giờ thao giảng

Trong bài dạy ở trên lớp, GV kích thích hứng thú học tập, khơi dạy tính tò

mò ham hiểu biết, đòi hỏi và tạo điều kiện để HS phát huy tính tích cực nhận thức trong học tập, góp phần thực hiện tốt mục tiêu của HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học

Hiệu trưởng chỉ đạo đánh giá kết quả dạy học môn Toán theo tiếp cận năng lực, tập trung đánh giá quá trình và đánh giá sự tiến bộ của học sinh

1.4.4 Ki ểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán theo chương trình giáo d ục phổ thông mới ở trường tiểu học

Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học là một nội dung cơ bản và cũng là chức năng xuyên suốt trong quá trình quản lý HĐDH ở trường tiểu học Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch DH môn Toán là quá trình xem xét thực tiễn để phát hiện đánh giá thực trạng DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới, khuyến khích những nhân

tố tích cực, phê phán những sai lệch và đưa ra quyết định điều chỉnh kịp thời, nhằm giúp các bộ phận và cá nhân đạt được các mục tiêu trong DH môn Toán theo CTGD

phổ thông mới ở trường tiểu học

Kiểm tra, đánh giá HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học được thực hiện trên các nội dung: Kiểm tra việc xây dựng và thực hiện

kế hoạch DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới; kiểm tra, đánh giá hoạt động của tổ chuyên môn các khối và từng GVDH môn Toán; kiểm tra, đánh giá bồi dưỡng năng lực sử dụng các phương pháp DH, nhất là các phương pháp DH tích cực của GV Trong quá trình thực hiện kiểm tra, đánh giá DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học, các chủ thể quản lý cần phải xác định

32

được chuẩn kiểm tra, đo lường việc thực thi nhiệm vụ, so sánh, đối chiếu với mục tiêu đã đề ra và đưa ra quyết định điều chỉnh cần thiết Cần thường xuyên đánh giá, sơ kết những kết quả kiểm tra, đánh giá có định hướng phù hợp cho

DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới theo lộ trình từng năm học

Kiểm tra, đánh giá giờ dạy môn Toán của GV Đây là một nội dung quan

trọng trong quản lý HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu

học nhằm kịp thời điều chỉnh, thúc đẩy HĐDH của GV Kiểm tra, đánh giá giờ dạy môn Toán của GV cần xem xét trên các tiêu chí đánh giá giờ dạy môn Toán theo CTGD phổ thông mới Chú trọng đánh giá giờ dạy của GV đối với việc phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của HS, bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm và khả năng tư duy độc lập của HS góp phần phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của HS tiểu học Kiểm tra, đánh giá giờ dạy môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học cần tập trung đánh giá GV vận dụng một cách đa dạng các hình thức tổ chức với các phương pháp DH; chú trọng thực hành, ứng dụng, gắn kết kiến thức toán học với thực tế cuộc sống hằng ngày của HS với các môn học khác và các hoạt động giáo dục trong hay ngoài nhà trường; chú trọng tổ chức hoạt động tự học (cá nhân, cặp, nhóm, cả lớp, ở nhà…) cho HS (với

sự hướng dẫn, giám sát, đánh giá của GV, cha mẹ HS) GV cần đặc biệt chú ý, quan tâm đến việc DH phù hợp từng đối tượng HS; kết hợp việc giúp các em tự lĩnh hội được kiến thức toán học (thông qua hoạt động học) với việc hình thành, phát triển năng lực, phẩm chất của HS GV cần chuyển quá trình thuyết giảng thành quá trình tổ chức hoạt động học cho HS Qua quá trình thực hiện các hoạt động học toán (cá nhân, cặp, nhóm, cả lớp, ở nhà…), ngoài việc HS hình thành

và phát triển năng lực tư duy, năng lực tính toán thì HS cũng có thể phát triển một số năng lực, phẩm chất như tự học, hợp tác, giải quyết vấn đề

Thông qua việc dự các tiết dạy, cán bộ quản lý có thể đánh giá mức độ thực hiện mục tiêu bài dạy, sự chuẩn bị kế hoạch bài dạy, năng lực sư phạm của

GV, mức độ thực hiện HĐDH theo CTGD phổ thông mới, tình hình học tập và khả năng tiếp thu của HS để có thể đề ra những giải pháp quản lý thích hợp

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS Muốn nâng cao chất lượng

DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học phải quan tâm đến hoạt động học tập của HS, phải thông qua việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS, đây cũng là cơ sở để kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện chương trình

DH Việc kiểm tra đánh giá kết quả bài học cần phải được chú ý từ khi xác định mục tiêu, thiết kế bài học nhằm giúp cho GV và HS nắm những thông tin liên hệ ngược để điều chỉnh hoạt động dạy và học Đảm bảo thực hiện việc đánh giá kết quả học tập của HS theo định hướng: kế thừa những ưu điểm của cách đánh giá truyền thống kết hợp với đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan phù hợp; kết hợp đánh giá thường xuyên và định kỳ đặc biệt việc đánh giá phải theo chuẩn kiến thức kỹ năng đã được quy định Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS phải thực sự là động lực thúc đẩy quá trình học tập và rèn luyện của HS, thực hiện tốt mục tiêu DH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường tiểu học

1.5 Các y ếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Toán theo chương trình giáo d ục phổ thông mới ở trường tiểu học

1.5.1 Y ếu tố khách quan

Các yếu tố khách quan ảnh hưởng tới việc quản lý HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường Tiểu học bao gồm sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp trên, phong trào giáo dục của địa phương, các điều kiện, phương tiện

34

DH… Việc quản lý HĐDH của cán bộ quản lý sẽ mang lại hiệu quả thiết thực khi được sự quan tâm lãnh đạo của cấp trên với những chính sách và đường lối đúng đắn nhằm khuyến khích, động viên HĐDH trong nhà trường

Phong trào giáo dục tại địa phương cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới HĐDH môn Toán của nhà trường, nếu ở đâu HS có phong trào hiếu học, địa phương và gia đình quan tâm, coi trọng việc học của con em thì chắc chắn chất lượng DH và giáo dục sẽ tốt hơn

Điều kiện CSVC, phương tiện DH là yếu tố rất quan trọng ảnh hưởng tới chất lượng DH Việc quản lý HĐDH của cán bộ quản lý sẽ có hiệu quả cao nếu trường lớp được xây dựng khang trang, đúng qui định, điều kiện, phương tiện

DH hiện đại được trang bị đầy đủ và đồng bộ

Ngoài ra còn có nhiều yếu tố khác có ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp, ít hay nhiều đến quản lý HĐDH trong nhà trường Để quản lý tốt hoạt động giảng dạy của giáo viên, đòi hỏi phải có sự hợp tác giữa các cá nhân, giữa các tổ chức tập thể trong nhà trường để tạo nên sự thống nhất chung, tạo nên sức mạnh đoàn kết.Đó là đội ngũ cán bộ quản lý cấp Phòng, cấp trường (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, tổ trưởng tổ chuyên môn) tạo thành bộ máy quản lý hoàn chỉnh hoạt động

có hiệu quả; coi trọng vai trò của tổ chuyên môn và Hội đồng sư phạm nhằm tạo

sự chuyển biến về chất lượng công tác giảng dạy

1.5.2 Y ếu tố chủ quan

Các yếu tố chủ quan ảnh tới việc quản lý HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới ở trường Tiểu học bao gồm: trình độ, năng lực, phẩm chất của cán bộ quản lý và đội ngũ GV Nhà trường có thực hiện được mục tiêu, nhiệm

vụ của mình hay không phần lớn phụ thuộc vào trình độ, năng lực, phẩm chất của người cán bộ quản lý và đội ngũ GV

* Năng lực, phẩm chất của CBQL

Để có hiệu quả trong công tác quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục trong HĐDH môn Toán theo CTGD phổ thông mới, người cán bộ quản lý phải hiểu rõ mục tiêu giáo dục phẩm chất, nhân cách; am hiểu sâu sắc nội dung giáo dục, nắm chắc các phương pháp giáo dục; các nguyên tắc giáo dục Người cán bộ quản lý