Luận văn quản lý dạy học môn hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố móng cái, tỉnh quảng ninh

Với những điểm mới về chương trình giáo dục phổ thông nói chung và chương trình môn Hóa học THPT nói riêng, để đáp ứng yêu cầu trên, Ngành GD&ĐT tỉnh Quảng Ninh cũng như các trường THPT

M ỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục từ viết tắt viii

Danh mục các bảng ix

M Ở ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp Nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của đề tài 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN HÓA H ỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Nghiên cứu về quản lý dạy học 6

1.1.2 Nghiên cứu về quản lý dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông 7

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 9

1.2.1 Dạy học 9

1.2.2 Dạy học Hóa học ở trường phổ thông 10

1.2.3 Quản lý dạy học môn hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT 10

1.3 Những vấn đề cơ bản về dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo

dục phổ thông mới ở trường trung học phổ thông 11

1.3.1 Mục tiêu môn Hóa học 11

1.3.2 Nội dung, chương trình môn Hóa học 12

1.3.3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Hóa học 16

1.3.4 Kiểm tra, đánh giá môn Hóa học 19

1.3.5 Các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông 19

1.4 Những nội dung cơ bản của hoạt động quản lý dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông 21

1.4.1 Lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT 21

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT 23

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT 24

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học 26

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường trung học phổ thông 26

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 26

1.5.2 Các yếu tố khách quan 28

Kết luận chương 1 29

Chương 2: TH ỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PH Ố MÓNG CÁI T ỈNH, QUẢNG NINH 30

2.1 Khái quát về khách thể khảo sát và tổ chức khảo sát 30

2.1.1 Khái quát giáo dục và các trường THPT ở thành phổ Móng Cái, tỉnh

Quảng Ninh 30 2.1.2 Tổ chức khảo sát dạy học và quản lý dạy học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh 32 2.2 Thực trạng dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 33 2.2.1 Sự khác biệt giữa nội dung chương trình dạy học môn Hóa học trong chương trình hiện hành với chương trình phổ thông mới ở trường Trung học phổ thông 33 2.2.2 Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên ở các trường trung học

phổ thông thành phố Móng Cái về mục tiêu dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới 40 2.2.3 Nội dung chương trình dạy học môn Hóa đã triển khai theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 40 2.2.3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trường Trung học phổ thông thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 44 2.2.3 Đánh giá kết quả dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới

ở các trường Trung học phổ thông thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 46 2.2.4 Năng lực dạy học của giáo viên và điều kiện dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trường Trung học phổ thông thành

phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 47 2.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Hóa tại các trường trung

học phổ thông trên địa bàn thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 48 2.3.1 Lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phổ Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 48

2.3.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phổ Móng Cái, tỉnh

Quảng Ninh 50

2.3.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trường THPT thành phổ Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 52

2.3.4 Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới của học sinh ở các trường THPT thành phổ Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 54

2.3.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 55

2.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 56

Kết luận chương 2 59

Chương 3: BI ỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ MÓNG CÁI, T ỈNH QUẢNG NINH 60

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 60

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 60

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 60

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 61

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 61

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 61

3.2 Các biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 62

3.2.1 Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, giáo viên môn Hóa học ở trường THPT thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh đáp

ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới 62

3.2.2 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng học sinh ở các trường Trung học phổ thông thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh 66

3.2.3 Chỉ đạo tổ/ nhóm chuyên môn khoa học Tự nhiên, Hóa học tăng cường sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học 70

3.2.4 Đảm bảo các điều kiện phương tiện dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường Trung học phổ thông thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh 75

3.2.5 Giám sát, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương giáo dục phổ thông mới ở các trường Trung học phổ thông thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh 80

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 87

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 88

3.4.1 Mục tiêu của khảo nghiệm 88

3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 88

3.4.3 Đối tượng khảo nghiệm 88

3.4.4 Phương pháp khảo nghiệm và xử lý kết quả 88

3.4.5 Kết quả khảo nghiệm 88

Kết luận chương 3 90

K ẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ 91

DANH M ỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

PH Ụ LỤC

DANH M ỤC TỪ VIẾT TẮT

CBQL Cán bộ quản lý CTGD Chương trình giáo dục CTGDPT Chương trình giáo dục phổ thông

thông mới đã được giáo viên sử dụng ở các trường THPT thành

phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 44

Bảng 2.4 Hình thức tổ chức dạy học Hóa học theo chương trình giáo dục

phổ thông mới đã được giáo viên sử dụng ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 45

Bảng 2.5 Hình thức, phương pháp đánh giá kết quả dạy học Hóa học theo

chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành

phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh 46

Bảng 2.6 Thực trạng lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình

giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh 48

Bảng 2.7 Các biện pháp tổ chức dạy học môn Hóa học theo chương trình

giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 50Bảng 2.8 Các biện pháp chỉ đạo dạy học môn Hóa học theo chương trình

giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 52

Bảng 2.9 Thực trạng các biện pháp kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch

dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 54

Bảng 2.10 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý dạy học môn Hóa học theo

chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành

phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh 55

Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của các

biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 88

M Ở ĐẦU

1 Lý do ch ọn đề tài

Giáo dục trong mọi thời đại đều được coi là nền tảng cho sự phát triển của xã hội, đem lại sự phồn vinh cho nền kinh tế và nâng cao trình độ văn minh cho các quốc gia Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của Ban chấp hành

Trung ương lần thứ 8 khóa XI đã chỉ rõ: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế

ho ạch phát triển kinh tế - xã hội” [1]

Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội đã xác định

rõ mục tiêu về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông là

nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; phát triển con người Việt Nam toàn diện cả về phẩm chất và năng

lực, hài hòa đức, trí, thể, mỹ, hướng tới “công dân toàn cầu”, phù hợp với Tuyên bố của tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc:

“Học để biết - Học để làm - Học để chung sống - Học để tự khẳng định mình”

Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội cũng đã nêu rõ yêu cầu của

đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông là: “Kế thừa và phát tri ển những ưu điểm của chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông hiện hành, phát huy nh ững giá trị truyền thống tốt đẹp của nền văn hóa Việt Nam và phù hợp với xu thế quốc tế, đồng thời đổi mới toàn diện mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục, thi, kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo d ục theo yêu cầu phát triển phẩm chất và năng lực học sinh; tăng cường thực hành và gắn với thực tiễn cuộc sống ” Như vậy, muốn đạt được

kết quả về công tác đổi mới giáo dục phổ thông trong giai đoạn hiện nay, cùng với việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa, tổ chức dạy và học ở phổ thông thì công tác quản lý hoạt động dạy và học các môn học trong các nhà trường đóng vai trò then chốt.[ 17]

Ngày 27 tháng 12 năm 2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) chính

thức công bố chương trình tổng thể và 27 chương trình môn học, hoạt động giáo dục trong chương trình giáo dục phổ thông mới trong đó có môn Hóa học Chương trình môn Hóa học bậc trung học phổ thông (THPT) mới với đặc điểm

là sự kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết và thực nghiệm, là cầu nối các ngành khoa

học và tự nhiên khác như vật lý, sinh học, y dược Trong chương trình giáo

dục phổ thông mới, Hóa học thuộc nhóm môn khoa học tự nhiên, là môn học được học sinh lựa chọn theo định hướng nghề nghiệp, sở thích, năng lực của

bản thân Đây là một điểm hoàn toàn mới so với chương trình THPT hiện hành

Mục tiêu chương trình môn Hóa học THPT mới đã chỉ rõ là cần hình thành và phát triển ở học sinh năng lực hóa học đồng thời góp phần cùng các môn học khác hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và các năng lực chung Đặc biệt là thế giới quan khoa học, hứng thú học tập, thái độ ứng xử đối với tự nhiên và khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực học sinh [22] Với những điểm mới về chương trình giáo dục phổ thông nói chung và chương trình môn Hóa học THPT nói riêng, để đáp ứng yêu cầu trên, Ngành GD&ĐT tỉnh Quảng Ninh cũng như các trường THPT trên địa bàn thành phố Móng Cái cần có những biện pháp quản lý phù hợp với sự thay đổi này như nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên thông qua tổ chức các hoạt động đào tạo,

bồi dưỡng; tổ chức thực hiện hoạt động dạy và học bộ môn Hóa học theo chương trình mới nhằm giúp các nhà trường nhanh chóng tiếp cận với các đổi mới về kiến thức mới, kỹ năng mới, không ngừng cập nhật, nâng cao kiến thức, năng lực dạy học để đáp ứng nhiệm vụ chinh trị mà Đảng và nhà nước, Ngành GD&ĐT và các cấp chính quyền giao phó

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu Đề tài

“Quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh”

2 M ục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới, đề tài đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh; nhằm nâng cao chất lượng dạy

học môn Hóa học ở trường THPT và góp phần thực hiện thành công đổi mới giáo dục phổ thông

3 Khách th ể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách th ể nghiên cứu

Quá trình dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông

mới ở trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục

phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái tỉnh

Quảng Ninh nhằm nâng cao chất lượng thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới

4 Nhi ệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT

- Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Móng Cái, Tỉnh Quảng Ninh

- Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học ở theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh

Quảng Ninh

5 Gi ả thuyết khoa học

Hoạt động dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông

mới ở trường THPT phụ thuộc và công tác quản lý dạy học nói chung và quản

lý dạy học môn Hóa học nói riêng Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý dạy

học Hóa học mang tính hệ thống, đồng bộ như: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, giáo viên môn Hóa học; Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng học sinh; Chỉ đạo tổ/ nhóm chuyên môn khoa học Tự nhiên, Hóa học tăng cường sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học; Đảm bảo các điều kiện phương tiện dạy học;Xây dựng kế hoạch và thực hiện giám sát, đánh giá kế

hoạch dạy học môn Hóa học theo chương giáo dục phổ thông mới sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục theo chương tình giáo dục phổ thông

mới ở các trường THPT của phố Móng Cái, tỉnh Quản Ninh

6 Gi ới hạn phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Hệ thống các biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh theo chương trình giáo dục phổ thông mới

- Về địa bàn: Nghiên cứu được thực hiện tại các trường THPT Trần Phú, THPT Chu Văn An, THPT Lý Thường Kiệt thành phố Móng Cái, Tỉnh Quảng Ninh trong năm học 2019-2020

- Về khách thể khảo sát: Tổng số: 35 người Trong đó có: 09 cán bộ quản

lý nhà trường; 06 cán bộ quản lý tổ chuyên môn nhà trường; 15 giáo viên Hóa

học ; 05 cán bộ quản lý và chuyên viên Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Ninh

7 Phương pháp Nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh để nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông mới; các văn bản chỉ đạo triển khai thực hiện

của cấp trên; các đề tài về quản lý dạy học Nghiên cứu các tài liệu, công trình khoa học về giáo dục liên quan đến đề tài;

Dựa trên cơ sở nghiên cứu hệ thống tài liệu, tác giả luận văn phân tích,

tổng hợp, khái quát hóa xây dựng hệ thống cơ sở lý luận của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Tác giả luận văn sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi để khảo sát trên 35 cán bộ giáo viên về thực trạng hoạt động dạy học và quản lý hoạt động

dạy học môn Hóa học tại 3 trường THPT trên đại bàn thành phố Móng Cái và 3 trường THPT của Huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh

Đề tài sử dụng phương pháp phỏng vấn nhà quản lý, giáo viên dạy hóa

học về thực trạng quản lý dạy học môn Hóa học ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh theo chương trình giáo dục phổ thông mới để củng cố thêm minh chứng

Sử dụng phương pháp nghiên cứu các sản phẩm dạy học và sản phẩm

quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh

Sử dụng phương pháp chuyên gia, xin ý kiến các chuyên gia về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất

7.3 Các phương pháp bổ trợ

Tác giả luận văn sử dụng toán thống kê để sử lý số liệu khảo sát

8 C ấu trúc của đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Đề tài gồm 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh

Chương 3: Biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái

tỉnh Quảng Ninh

C hương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC

THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 T ổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên c ứu về quản lý dạy học

Taylor, A and F Hill (1997) và các cộng sự nghiên cứu về quản lý dạy học cho rằng: đánh giá là công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng dạy và học với hai mức độ, cụ thể là: giám sát (tìm kiếm cách đánh giá các biện pháp để kế

hoạch giảng dạy hiệu quả và kết quả của nó đối với thành tích học tập của học sinh); đánh giá (đánh giá tác động của việc học và dạy ở mức độ chiến lược hơn) [ Dẫn theo 21]

Nhóm nghiên cứu của Đại học Ulster Roger E llis trong “Vấn đề và cách tiếp

cận”, Quality Assurance for University Teaching: Issues and Approaches (1993) [27] đề cập đến mục đích của giảng dạy là học tập, vì vậy, chất lượng của giảng

dạy phải phù hợp với sự thúc đẩy học tập Các nghiên cứu khẳng định: để ĐBCL dạy học cần chính xác hóa các tiêu chuẩn; xác định các chức năng và quy trình chủ yếu nhằm đạt các tiêu chuẩn; giám sát điều chỉnh quá trình thực hiện để đạt được các tiêu chuẩn xác định và cần có hồ sơ rõ ràng về mức độ đạt được các tiêu chuẩn để đánh giá

Trần Thị Hương (2016) trong nghiên cứu "Quản lý hoạt động dạy học"

đã chỉ ra những yêu cầu của quản lý hoạt động dạy học đó là gắn liền với việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, tạo động lực, môi trường, điều kiện thuận lợi, kích thích tinh thần lao động sáng tạo của đội ngũ giáo viên; quản lý

tập trung vào hoạt động dạy của giáo viên, trực tiếp với giáo viên và gián tiếp với học sinh đảm bảo quản lý song song hai mặt dạy và học Công trình nghiên cứu đã chỉ rõ các nhiệm vụ quản lý hoạt động dạy học bao gồm: quản lý kế

hoạch, chương trình dạy học; quản lý phân công giảng dạy cho giáo viên; quản

lý việc chuẩn bị và thực hiện kế hoạch bài giảng của giáo viên; quản lý phương pháp, phương tiện dạy học và các điều kiện đảm bảo cho hoạt động dạy học;

quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn; quản lý bồi dướng giáo viên; quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh[ Dẫn theo 23]

Nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT có luận văn thạc

sỹ của Nguyễn Hữu Dũng (2006) Tác giả đã xác định vài trò chủ đạo và then chốt

của hiệu trường trong việc đảm bảo và nâng cao chất lượng hoạt động dạy học tại trường THPT từ đó đề xuất những biện pháp của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu

quả của hoạt động ở các trường THPT tại thành phố Đà Nẵng [13]

Lê Ngọc Trọng (2014) trong luận văn thạc sỹ "Quản lý hoạt động dạy học

ở trường trung học phổ thông Trần Quốc Đại, huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh"

đã tập trung nghiên cứu về thực trạng quản lý mục tiêu, nội dung chương trình

dạy học và phương pháp dạy học; kết quả học tập của học sinh, các điều kiện đảm bảo cho việc dạy và học của nhà trường [ 26] Từ đó tác giả đã đề xuất các

biện pháp quản lý phù hợp của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường

Phạm Như Phong(2020) nghiên cứu về quản lý dạy học theo hướng đảm bảo

chất lượng giáo dục ở các trường THPT khu vực đồng bằng song Hồng đã chỉ ra

những biện pháp quản lý nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục THPT hiện nay.[21]

1.1.2 Nghiên c ứu về quản lý dạy học môn Hóa học ở trường trung học

học theo hướng điều chỉnh nội dung môn học [12]

Cũng nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học THPT, tác

giả Nguyễn Thị Lan (2015) đã nghiên cứu lý luận về đổi mới phương pháp dạy

học, phân tích thực trạng việc đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học tại

trường THPT Mê Linh, Hà Nội Từ đó đề xuất các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn hóa học tại nhà trường[ Dẫn theo 12]

Nghiên cứu sâu về vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên nhằm nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới có công trình Phạm Thị Kim Oanh (2017) "Phát triển năng lực dạy học cho giáo viên ph ổ thông đáp ứng với chương trình giáo dục mới" Tác giả đã tập trung

nghiên cứu bốn nội dung cơ bản: (1) năng lực dạy học của giáo viên phổ thông; (2) thực trạng về năng lực dạy học của giáo viên phổ thông hiện nay trong đó

nhấn mạnh những điểm yếu kém, hạn chế về các năng lực dạy học tích hợp, phân hóa, tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo hay dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học Tác giả đã chỉ đề xuất một số giải pháp

nhằm phát triển năng lực dạy học cho giáo viên đó là (3) những yêu cầu đổi

mới của chương trình giáo dục phổ thông như đổi mới nội dung giáo dục, phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra đánh giá; (4)vai trò của các trường sư phạm trong đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

Có thể nói các nghiên cứu khoa học trên đã đề cập đến vấn đề quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học nói riêng ở khía cạnh quản lý nội dung và phương pháp dạy học Các tác giả mới chỉ dừng lại ở những gợi ý, những định hướng có tính khái quát mà chưa đi sâu vào nghiên cứu một cách toàn diện quản lý hoạt động dạy học môn hóa học THPT theo chương trình giáo dục phổ thông mới Hơn nữa, hiện nay tại thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh chưa có nghiên cứu nào về quản lý hoạt động dạy

học môn Hóa học THPT theo chương trình giáo dục phổ thông mới, do đó tác

giả chọn đề tài: “Quản lý dạy học môn Hóa học ở các trường trung học phổ thông thành ph ố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh theo chương trình giáo dục phổ thông m ới” làm đề tài nghiên cứu, hướng tới việc đánh giá đúng thực trạng

hiện tại của hoạt động quản lý dạy học bộ môn Hóa học hiện hành tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh, trên cơ sở đó

tìm ra những biện pháp phù hợp với điều kiện cụ thể của các nhà trường, của ngành và của địa phương để quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới một cách hiệu quả

1.2 M ột số khái niệm liên quan đến đề tài

1.2.1 D ạy học

Có nhiều quan niệm khác nhau về dạy học, Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt quan niệm: “Dạy học là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức, kỹ năng và kỹ xảo hoạt động trong nhận thức và thực tiễn, từ đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực sáng tạo, hình thành và phát triển các phẩm chất của nhân cách người học theo mục đích giáo dục’’[ 20]

Nguyễn Thị Tính, Nguyễn Thị Thanh Huyền(2013) cùng nhóm nghiên cứu quan niệm: “Dạy học là quá trình xã hội được tổ chức có mục đích, có kế

ho ạch Trong đó, dưới vai trò chủ đạo của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực,

ch ủ động tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức nhằm thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ dạy học, đạt mục đích dạy học đề ra” [24]

Nguyễn Văn Cường (2014) cho rằng: Dạy học là quá trình tương tác giữa người dạy với người học và đối tượng (nội dung) học tập Trong đó giáo viên giữ vai trò là người tổ chức, hướng dẫn; Học sinh là người chủ động, tích cực

tự tổ chức, tự học [11]

Tác giả luận văn chọn khái niệm sau làm khái niệm cơ bản của đề tài: Dạy học là một quá trình được tổ chức có mục đích, có kế hoạch trong đó dưới vai trò tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn của giáo viên, học sinh tự giác, tích

cực, chủ động tự tổ chức hoạt động học tập nhằm thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ dạy học đề ra Dạy học chỉ đạt hiệu quả cao khi giáo viên phát huy được tính tự giác, tính tích cực chủ động của học sinh trong học tập, hay nói

một cách khác là hiệu quả dạy học phụ thuộc vào năng lực dạy học của giáo viên và tính tự giác, tích cực chủ động của học sinh trong quá trình học tập

1.2.2 D ạy học Hóa học ở trường phổ thông

Dựa trên khái niệm dạy học nói chung đã lựa chọn, tác giả luận văn xây

dựng khái niệm dạy học Hóa học như sau:

Dạy học Hóa học là một quá trình thực hiện chương trình dạy học môn

học một cách có mục đích, có kế hoạch trong đó dưới vai trò tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chức hoạt động học tập nhằm thực hiện các mục tiêu chung của chương trình, mục tiêu

đặc thù của môn Hóa học và nhiệm vụ dạy học môn Hóa học đề ra

1.2.3 Qu ản lý dạy học môn hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông

m ới ở trường THPT

Quản lý là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản

lý tới đối tượng và khách thể quản lý nhằm chỉ huy điều hành hoạt động của đối tượng, khách thể quản lý nhằm thực hiện mục tiêu, ý chí quản lý đề ra.[25] Theo Phạm Thị Như Phong( 2020) Quản lý dạy học chính là sự tác động

có mục đích của chủ thể quản lý (người hiệu trưởng) đến tập thể giáo viên, học sinh, toàn bộ quá trình dạy học và các thành tố tham gia vào quá trình dạy học nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vốn có, tạo động lực đẩy mạnh quá trình dạy học của nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học và mục tiêu giáo dục của nhà trường đó là hình thành phát triển nhân cách học sinh đáp ứng yêu cầu xã hội [ 21]

Theo tác giả luận văn quản lý hoạt động dạy học Hóa học là sự tác động của Hiệu trưởng nhà trường và những chủ thể dưới quyền lên đội ngũ giáo viên

và học sinh cùng các lực lượng liên đới trong việc thực hiện chương trình dạy học Hóa học thông qua thực thi các chức năng quản lý (lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá kết quả dạy học Hóa học) nhằm đạt được mục tiêu của môn Hóa học đề ra đó là hình thành phát triển năng lực, phẩm chất chung và năng lực đặc thù của môn Hóa học ở học sinh Các chức năng quản lý trong quản lý dạy học có mối quan hệ mật thiết với nhau và diễn ra có tính chu kỳ trong khoảng thời gian, không gian xác định

Mục tiêu quản lý hoạt động dạy học:

- Đảm bảo thực hiện đầy đủ các mục tiêu, kế hoạch dạy học và nội dung, chương trình giảng dạy theo đúng tiến độ, thời gian quy định

- Đảm bảo hoạt động dạy học đạt chất lượng cao

Nội dung quản lý dạy học: Quản lý lập kế hoạch dạy học; tổ chức, chỉ đạo thực hiện hoạt động dạy học và quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học

1.3 Nh ững vấn đề cơ bản về dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo

d ục phổ thông mới ở trường trung học phổ thông

1.3.1 M ục tiêu môn Hóa học

Môn Hoá học thuộc chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 hướng tới hình thành, phát triển ở học sinh năng lực hoá học; đồng thời góp phần cùng các môn học, hoạt động trải nghiệm và các hoạt động giáo dục khác hình thành, phát triển ở học sinh 5 phẩm chất chủ yếu và 10 năng lực chung và các năng

lực đặc thù của môn học, đặc biệt là hình thành ở học sinh thế giới quan khoa

học; hứng thú học tập môn học, nghiên cứu khoa học; tính trung thực; thái độ tôn trọng các quy luật của thiên nhiên, thái độ, hành vi ứng xử với thiên nhiên phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững; khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù

hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnh của bản thân.[4]

Các phẩm chất chung ở học sinh môn Hóa Học cần hướng tới hình thành gồm 5 phẩm chất: Yêu nước ; Nhân ái; Chăm chỉ ; Trung thực; Trách nhiệm Các năng lực chung ở học sinh môn Hóa Học cần hướng tới hình thành

gồm các: Tự chủ và tự học; Giao tiếp và hợp tác; Giải quyết vấn đề và sáng tạo; Ngôn ngữ; Tính toán ; Khoa học ; Công nghệ; Tin học; Thẩm mỹ; Thể chất Năng lực đặc thù môn học: Năng lực hóa học bao gồm 3 thành phần:

Nhận thức Hóa học; Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ Hóa học; Vận dụng

kiến thức, kĩ năng đã học của môn Hóa học trong giải quyết các vấn đề khoa học và đời sống.[22]

Nhận thức hóa học: Nhận thức được các kiến thức cơ sở về cấu tạo chất;

các quá trình Hóa học; các dạng năng lượng và bảo toàn năng lượng; một số

chất Hóa học cơ bản và chuyển hoá hóa học ; một số ứng dụng của Hóa học trong đời sống và sản xuất, khoa học kỹ thuật, công nghệ

Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học: Quan sát, thu thập thông

tin; phân tích, xử lí số liệu; giải thích; dự đoán được kết quả nghiên cứu một số

sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và đời sống

Vận dụng được kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết một số vấn đề

trong học tập môn học và liên môn khoa học tự nhiên, giáo dục STEM, nghiên

cứu khoa học và một số tình huống cụ thể trong thực tiễn

1.3.2 N ội dung, chương trình môn Hóa học

Điểm mới quan trọng nhất trong chương trình môn Hóa học ở trường THPT là đề cao tính thực tiễn; tránh khuynh hướng thiên về tính toán; chú

trọng trang bị kiến thức nền tảng cơ sở, về phương pháp phân tích công cụ, đặc biệt là giúp học sinh có kĩ năng thực hành thí nghiệm Hóa học, kĩ năng vận

dụng các tri thức hoá học vào việc tìm hiểu và giải quyết các vấn đề sản suất,

thực tiễn cuộc sống ở mức độ nhất định, đáp ứng mục tiêu hình thành phát triển năng lực chung và năng lực đặc thù ở học sinh.[22]

Về nội dung kiến thức:

Về cấu trúc, chương trình mới cũng giống như chương trình hiện hành vì

vẫn có ba mạch nội dung gồm:

- Kiến thức cơ sở hóa học chung

- Hóa học vô cơ

- Hóa học hữu cơ

Trong phần Hóa học vô cơ:

+ Chương trình đã có sự lựa chọn các nhóm nguyên tố hóa học thể hiện rõ

tính quy luật, có nhiều ứng dụng trong thực tiễn và gắn liền với cuộc sống như: Nguyên tố nhóm VIIA; Nitrogen- Sulfur (Nitơ- Lưu huỳnh); Đại cương về kim loại; Nguyên tố nhóm IA và nhóm IIA; Sơ lược về dãy kim loại chuyển tiếp thứ

nhất và phức chất

+ Sự giảm tải thể hiện ở việc: Không lựa chọn học riêng các nguyên tố oxygen, phosphorus, carbon-silicon; Lược bỏ bài nhôm – sắt (học ở môn KHTN cấp THCS) ; sơ lược về nitric acid; Phân biệt một số chất vô cơ ; Hóa học và vấn đề KTXHMT; Các nội dung thiết thực liên quan đến các nguyên tố,

hợp chất trên … đã được lồng ghép trong các chủ đề

+ Sự cập nhật thể hiện ở việc bổ sung chủ đề: Sơ lược về dãy kim loại chuy ển tiếp thứ nhất và phức chất

Trong phần Hóa học hữu cơ về cơ bản giống chương trình hiện hành gồm: Đại cương về hóa học hữu cơ; Hydrocarbon; Dẫn xuất halogen, Alcohol –Phenol; Hợp chất carbonyl (Aldehyde – Ketone); Carboxylic acid - Ester –

Lipid; Carbohydrate; Tuy nhiên nội dung có lược bỏ một số nội dung của đại cương hữu cơ (phân tích nguyên tố), lược bỏ cycloalkane, terpene và một số nội dung của alkyne (chỉ chú trọng vào acetylene), hydrocarbon thơm (styrene, naphthalene)

Bổ sung phổ khối, phổ hồng ngoại

Phương pháp phổ khối lượng (MS) được biết từ giữa thế kỉ XIX khi các nhà khoa học nghiên cứu bản chất của vật chất liên quan đến hiện tượng tia âm cực và tia dương cực Kể từ đó phương pháp phổ MS được sử dụng để nghiên

cứu đồng vị của các nguyên tố Đến giữa thế kỉ XX, phương pháp phổ MS được phát triển kết hợp với phương pháp sắc kí khí Kể từ đó nó được sử dụng

một cách rất hữu ích trong việc nghiên cứu các hợp chất hữu cơ Trước đây, việc xác định phân tử khối của hợp chất hữu cơ dựa vào việc đo độ hạ nhiệt độ đông đặc (phương pháp nghiệm lạnh) hay dựa vào việc đo độ tăng của nhiệt độ

sôi (phương pháp nghiệm sôi) Các phương pháp này mất nhiều thời gian, công

sức và sai số lớn Nhờ dựa vào khối lượng các đồng vị cho nên phương pháp phổ MS cho biết chính xác khối lượng chất cần xác định và đưa ra chính xác công thức phân tử của chất nghiên cứu Phương pháp phổ MS tự động, dựa trên các thiết bị máy móc hiện đại nên việc phân tích đơn giản, nhanh và chính xác

Nhờ phương pháp MS mà việc xác định được phân tử khối của chất nghiên cứu nhanh và chính xác

Trong chương trình Hóa học các nước tiên tiến (Anh, Mỹ, Singapore, Úc…), phương pháp phổ MS đã được đưa vào từ lâu Học sinh THPT được trang bị thêm các phương tiện nghiên cứu, đáp ứng một phần nhu cầu nghiên cứu khoa học của các em

Ngoài ra, đưa phương pháp phổ MS góp phần đưa hóa học trở về đúng

bản chất của nó, hạn chế những bài tập kiểu đốt cháy tràn lan và thiếu thực tế hiện nay

Nếu như phương pháp phổ MS cho biết khối lượng phân tử dễ dàng, chính xác thì phương pháp phổ hồng ngoại cho biết các nhóm chức có trong phân tử của chất nghiên cứu Đối với chất không quá phức tạp, kết hợp với tính chất vật

lí, hóa học của chất nghiên cứu cho phép ta xác định được công thức cấu tạo

của chất

Việc đưa phương pháp phân tích như phổ MS và IR vừa thể hiện tính cập nhật với các chương trình các nước tiên tiến, vừa thể hiện tính hiện đại, vừa góp phần sửa chữa các bất cập đang tồn tại trong việc giảng dạy hóa học và thi

Tuy nhiên các mạch kiến thức này sẽ được xây dựng theo chủ đề Trong

đó, từng chủ đề được quy định về tổng thời lượng mà không quy định chi tiết cho từng nội dung bài học

Để tăng cường sự hiểu biết về bản chất hóa học, tăng cường tính quy luật,

chương trình môn Hóa học 2018 bổ sung thêm kiến thức về quá trình hóa học

(bên cạnh các nội dung về cấu tạo chất như chương trình hiện hành) Về quá trình hóa học, có xem xét ảnh hưởng của yếu tố năng lượng đến khả năng phản ứng có thể xảy ra hay không, thông qua việc bổ sung thêm chủ đề mới “Năng

lượng hóa học”, chủ yếu là tính enthalpy của một phản ứng hóa học (enthalpy

c ủa một phản ứng hóa học (kí hiệu ∆rH) chính là nhiệt kèm theo phản ứng đó trong điều kiện nhiệt độ và áp suất xác định, không đổi Nếu phản ứng tỏa nhiệt thì ∆rH < 0; thu nhiệt ∆rH > 0) chỉ ở mức độ áp dụng công thức từ bảng số liệu cho s ẵn Như vậy HS chỉ cần nhớ công thức tính là vận dụng được ngay

Như vậy: Các kiến thức cơ sở hóa học là cơ sở lí thuyết chủ đạo để học sinh giải thích được bản chất của quá trình biến đổi hoá học ở mức độ cần thiết (1) Về việc sử dụng thuật ngữ:

Việc sử dụng thuật ngữ hoá học và danh pháp hoá học trong văn bản

Chương trình môn Hoá học tuân theo các nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc khoa học: Khái niệm mà thuật ngữ biểu thị phải được cập

nhật phù hợp với sự phát triển của khoa học thế giới; hình thức của thuật ngữ phải bảo đảm tính hệ thống

- Nguyên tắc thống nhất: Thuật ngữ phải có cách hiểu thống nhất trong toàn bộ Chương trình môn Hoá hoc và Chương trình giáo dục phổ thông nói chung

- Nguyên tắc hội nhập: Danh pháp hoá học sử dụng theo khuyến nghị của Liên minh Quốc tế về Hoá học thuần tuý và Hoá học ứng dụng IUPAC (International Union of Pure and Applied Chemistry) có tham khảo Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 5529:2010 và 5530:2010 của Tổng cục Tiêu chuẩn

Đo lường Chất lượng, Quyết định số 2950-QĐ/BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ), phù hợp với thực tiễn Việt Nam, từng bước đáp ứng yêu cầu

thống nhất và hội nhập

- Nguyên tắc thực tế: Sử dụng tên 13 nguyên tố đã quen dùng trong tiếng Việt: vàng, bạc, đồng, chì, sắt, nhôm, kẽm, lưu huỳnh, thiếc, nitơ, natri, kali và thuỷ ngân; đồng thời có chú thích thuật ngữ tiếng Anh để tiện tra cứu Hợp chất

của các nguyên tố này được gọi tên theo khuyến nghị của IUPAC

1.3.3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Hóa học

Định hướng chung về PPGD trong dạy học phát triển năng lực môn Hóa

học theo quan điểm chỉ đạo sau:

Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; tránh áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc; tập trung bồi dưỡng năng lực tự chủ và tự học để học sinh có thể tiếp tục tìm hiểu, mở rộng vốn tri thức, tiếp tục phát triển các phẩm

chất, năng lực sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông

Rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức hoá học để phát hiện và giải quyết các vấn đề trong thực tiễn; khuyến khích và tạo điều kiện cho học sinh được

trải nghiệm, sáng tạo trên cơ sở tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động

học tập, tìm tòi, khám phá, vận dụng

Vận dụng các phương pháp giáo dục một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với mục tiêu, nội dung giáo dục, đối tượng học sinh và điều kiện cụ thể Tuỳ theo yêu cầu cần đạt, giáo viên có thể sử dụng phối hợp nhiều phương pháp dạy

học trong một chủ đề Các phương pháp dạy học truyền thống (thuyết trình, đàm thoại, ) được sử dụng theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh Tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học đề cao vai trò chủ thể học tập của học sinh (dạy học thực hành, dạy học dựa trên giải quyết vấn đề,

dạy học dựa trên dự án, dạy học dựa trên trải nghiệm, khám phá; dạy học phân

Vận dụng các phương pháp hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu cho học sinh:

Thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập, giáo viên giúp học sinh hình thành và phát triển thế giới quan khoa học, rèn luyện tính trung thực, tình yêu lao động và tinh thần trách nhiệm; dựa vào các hoạt động thực nghiệm,

thực hành, đặc biệt là tham quan, thực hành ở phòng thí nghiệm, cơ sở sản xuất

và các địa bàn khác nhau để góp phần nâng cao nhận thức của học sinh về việc

bảo vệ và sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên thiên nhiên, tinh thần trách nhiệm của người lao động và nguyên tắc bảo đảm an toàn trong lao động sản

xuất, đặc biệt trong các ngành liên quan đến hoá học Giáo viên vận dụng các hình thức học tập đa dạng để bồi dưỡng cho học sinh hứng thú và sự tự tin trong học tập, tìm tòi khám phá khoa học, thái độ trân trọng thành quả lao động khoa học, khả năng vận dụng kiến thức khoa học vào đời sống

Vận dụng các phương pháp hình thành, phát triển các năng lực chung

- Trong dạy học môn Hoá học, giáo viên tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động tìm tòi, khám phá, thực hành khoa học, đặc biệt là tra cứu, xử lí các nguồn tài nguyên hỗ trợ tự học (trong đó có nguồn tài nguyên số), thiết kế

và thực hiện các thí nghiệm, các dự án học tập để nâng cao năng lực tự chủ và

hoạch để giải quyết vấn đề một cách sáng tạo Vận dụng phương pháp học tập

theo dự án và hình thức làm việc nhóm để giúp học sinh phát hiện và giải quyết vấn đề một cách khách quan, trung thực trên cơ sở phân tích khoa học

Vận dụng các phương pháp phát triển năng lực hóa học (Phương pháp hình thành, phát triển năng lực hoá học):

Để phát triển năng lực nhận thức hoá học, giáo viên tạo cho học sinh cơ

hội huy động những hiểu biết, kinh nghiệm sẵn có để tham gia hình thành kiến

thức mới Chú trọng tổ chức các hoạt động kết nối kiến thức mới với hệ thống

kiến thức đã học như: so sánh, phân loại, hệ thống hoá kiến thức, vận dụng kiến thức đã học để giải thích các sự vật, hiện tượng hay giải quyết vấn đề đơn giản,

Để phát triển năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hoá học,

giáo viên vận dụng một số phương pháp dạy học có ưu thế như: phương pháp

trực quan (đặc biệt là thực hành thí nghiệm, ), phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp dạy học theo dự án, tạo điều kiện để học sinh đưa ra câu hỏi, xác định vấn đề cần tìm hiểu, tự tìm các bằng chứng để phân tích thông tin, kiểm tra các dự đoán, giả thuyết qua việc tiến hành thí nghiệm,

hoặc tìm kiếm, thu thập thông tin qua sách, mạng Internet, ; đồng thời chú trọng phát triển tư duy hóa học cho học sinh thông qua các bài tập hoá học đòi hỏi tư duy phản biện, sáng tạo (bài tập mở, có nhiều cách giải, ), các bài tập có nội dung

gắn với thực tiễn thể hiện bản chất hoá học, giảm các bài tập tính toán,

Để phát triển năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học, giáo viên tạo

cơ hội cho học sinh được đọc, tiếp cận, trình bày thông tin về những vấn đề thực tiễn cần đến kiến thức hoá học và đưa ra giải pháp Giáo viên cần quan tâm rèn luyện các kĩ năng phát hiện vấn đề; lập kế hoạch nghiên cứu; giải quyết

vấn đề (thu thập, trình bày thông tin, xử lí thông tin để rút ra kết luận); đánh giá

kết quả giải quyết vấn đề; nêu giải pháp khắc phục, cải tiến; đồng thời kết hợp giáo dục STEM trong dạy học nhằm phát triển cho học sinh khả năng tích hợp các kiến thức, kĩ năng của các môn Toán, Vật lý; Công nghệ, Tin học và Hoá

học vào việc nghiên cứu giải quyết một số tình huống thực tiễn

1.3.4 Ki ểm tra, đánh giá môn Hóa học

Mục tiêu đánh giá kết quả giáo dục là cung cấp thông tin chính xác, kịp

thời, có giá trị về mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình và sự tiến

bộ của học sinh để hướng dẫn hoạt động học tập, điều chỉnh các hoạt động dạy,

quản lí và phát triển chương trình, bảo đảm sự tiến bộ của từng học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục

Căn cứ đánh giá là các yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực được quy định trong Chương trình tổng thể và chương trình môn Hóa học Phạm vi đánh giá là toàn bộ nội dung và yêu cầu cần đạt của chương trình môn Hoá học Hình thức, phương pháp và công cụ đánh giá:

a) Hình thức đánh giá: Kết hợp các hình thức đánh giá quá trình (đánh giá thường xuyên), đánh giá tổng kết (đánh giá định kì) đánh giá trên diện rộng ở

cấp quốc gia, cấp địa phương và các kì đánh giá quốc tế bảo đảm đánh giá toàn diện, thường xuyên và tích hợp vào trong các hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh

b) Phương pháp đánh giá và công cụ đánh giá:

- Kết hợp đánh giá của giáo viên với tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng của học sinh Phối hợp đánh giá tình huống; đánh giá qua trắc nghiệm; đánh giá qua dự án và hồ sơ; đánh giá thông qua phản hồi và phản ánh; đánh

- Kết hợp đánh giá sản phẩm học tập (bài kiểm tra tự luận, bài kiểm tra trắc nghiệm khách quan, trả lời miệng, thuyết trình, bài thực hành thí nghiệm,

dự án nghiên cứu,…) với đánh giá qua quan sát (thái độ và hành vi trong thảo

luận, làm việc nhóm, làm thí nghiệm, tham quan thực địa,…)

1.3.5 Các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học môn Hóa học ở trường trung h ọc phổ thông

1.3.5.1 Yêu c ầu về năng lực dạy học của giáo viên

Giáo viên dạy Hóa học phải nắm vững chương trình phổ thông tổng thể và chương trình môn Hóa học ở trường THPT và những nội dung môn học liên quan như Toán, Sinh học; Vật Lý; Địa lý tự nhiên

Giáo viên phải nắm vững mạch nội dung kiến thức của môn học và phương pháp giảng dạy bộ môn Hóa học để tổ chức dạy học hiệu quả

Giáo viên phải có năng lực thiết kế chủ đề dạy học liên môn, nội môn và các chủ đề dạy học tự chọn nhằm hình thành phát triển năng lực chung, năng

lực đặc thù và các phẩm chất cơ bản cho học sinh

Giáo viên phải nắm vững đặc điểm tâm lý học sinh, trình độ nhận thức của học sinh để tổ chức dạy học hiệu quả

Giáo viên phải có năng lực thiết kế và tổ chức dạy học tích hợp, dạy học theo định hướng giáo dục STEM và dạy học phân hóa để đáp ứng chuẩn kiến

thức,kỹ năng đạt được ở học sinh

Để phát triển năng lực nhận thức hoá học, giáo viên tạo cho học sinh cơ hội huy động những hiểu biết về Hóa học, thực tiễn; kinh nghiệm sẵn có để tham gia hình thành kiến thức mới Giáo viên cần chú trọng tổ chức các hoạt động kết nối kiến thức mới với hệ thống kiến thức Hóa học đã học như: so sánh, phân loại, hệ thống hoá kiến thức, vận dụng kiến thức đã học để giải thích các sự vật, hiện tượng hay giải quyết vấn đề đơn giản,

Để phát triển năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên, giáo viên vận dụng một

số phương pháp dạy học có ưu thế như: phương pháp trực quan (đặc biệt là

thực hành thí nghiệm, ), phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp dạy học theo dự án trong dạy học Hóa học, dạy học theo định hướng giáo dục STEM

Để phát triển năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học, giáo viên tạo

cơ hội cho học sinh được đọc, tiếp cận, trình bày thông tin về những vấn đề

thực tiễn cần đến kiến thức hoá học và đưa ra giải pháp Giáo viên cần quan tâm rèn luyện các kĩ năng phát hiện vấn đề; lập kế hoạch nghiên cứu; giải quyết

Nhà trường phải có sự phối hợp với các cơ sở sản xuất để tổ chức có hiệu quả

chủ đề dạy học trải nghiệm Hóa học và dạy học Hóa học theo giáo dục STEM

Có đủ các thiết bị dạy học, giáo dục giúp giáo viên tổ chức có hiệu quả hoạt động dạy học: Phòng thí nghiệm, dụng cụ thí nghiệm; Phòng học máy tính; mạng kết nối vv

1.4 Nh ững nội dung cơ bản của hoạt động quản lý dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông

1.4.1 L ập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông m ới ở trường THPT

Căn cứ vào kế hoạch giáo dục của cấp học THPT, Hiệu trưởng tổ chức xây dựng kế hoạch giáo dục chung cho trường mình và kế hoạch dạy học môn Hóa học Hiệu trưởng phải tập hợp được lực lượng tham gia xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường Tiến hành quá trình phân tích bối cảnh của trường để xác định rõ điểm mạnh, yếu, cơ hội, thách thức để xác định các mục tiêu dạy

học nói chung và mục tiêu dạy học môn Hóa học nói riêng, lựa chọn các việc

cần làm, cách làm, phân bổ các nguồn lực thực hiện kế hoạch dạy học nói chung và dạy học Hóa học nói riêng và sắp xếp theo tiến độ hợp lý để thực thi

kế hoạch dạy học môn Hóa học hiệu quả[6]

Trong chủ trì xây dựng kế hoạch giáo dục trường THPT nói chung và kế

hoạch dạy học môn Hóa học nói riêng, hiệu trưởng cần xác định đúng, đủ các căn cứ và những yêu cầu mới trong thực hiện CTGD nói chung và chương trình môn Hóa học để làm cơ sở cho việc hoạch định

Hiệu trưởng chỉ đạo các Tổ chuyên môn và GV xây dựng kế hoạch dạy

học môn Hóa học, hoạt động giáo dục theo yêu cầu phát triển phẩm chất, năng

lực chung và năng lực đặc thù ở học sinh; phù hợp với đối tượng học sinh trung học phổ thông, điều kiện nhà trường, địa phương, năng lực của đội ngũ GV Các kế hoạch Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn và giáo viên cần xậy

dựng đó là:

Lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo năm học, theo học kỳ:

Lập kế hoạch dạy học theo các chủ đề liên môn của môn Hóa học

Lập kế hoạch dạy học theo các chủ đề nội môn của môn Hóa học

Lập kế hoạch dạy học trải nghiệm môn Hóa học tại hiện trường

Lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo định hướng giáo dục STEM

Lập kế hoạch dạy học môn Hóa học theo các chủ đề tự chọn

Lập kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi môn Hóa học

Trong mỗi kế hoạch dạy học nêu trên cần xác định rõ những nguồn lực cần huy động tổ chức thực hiện, thời gian, địa điểm thực hiện theo từng tuần, từng tháng và học kỳ; những điều kiện đối với giáo viên và cơ sở vật chất, tài chính của nhà trường và sự phối hợp các lực lượng để thực hiện kế hoạch dạy học

Hiệu trưởng tập hợp và thể hiện rõ những nội dung cơ bản trong kế hoạch giáo dục của trường THPT:

+ Kế hoạch khai giảng năm học; bắt đầu thời điểm và kết thúc của từng

học kỳ, nghỉ hè, nghỉ tết

+ Tổ chức giảng dạy, học tập theo kế hoạch dạy học và chương trình do

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định và ban hành

+ Hoạt động giảng dạy lý thuyết, thực hành, trải nghiệm; giáo dục STEM,

hoạt động ngoại khóa môn Hóa học ở trường THPT vv…

+ Kế hoạch tổ chức bồi dưỡng giáo viên môn Hóa học

+ Kế hoạch kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Hóa học

- Việc phân bổ nguồn lực dạy học môn Hóa học bao gồm: Hiệu trưởng cần xây dựng kế hoạch về tổ chức bộ máy của trường; thành lập và cử tổ trưởng chuyên môn, thành lập và cử chủ tịch các hội đồng trong nhà trường; dự kiến phân công công tác của giáo viên giảng dạy môn Hóa học dựa trên cơ sở trình

độ được đào tạo và năng lực chuyên môn của giáo viên Hiệu trưởng cần xây dựng kế hoạch nhu cầu tài chính của nhà trường và dự kiến nguồn tài chính với

số lượng cụ thể làm căn cứ thực tiễn cho việc xây dựng và thực hiện các hoạt

động thức hành, thí nghiệm của môn Hóa học, các hoạt động tham quan dã ngoại, hoạt động trải nghiệm sáng tạo môn Hóa học của học sinh, hoạt động ngoại khóa theo môn học vv Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch tăng cường cơ

sở vật chất phục vụ dạy học Hiệu trưởng lập kế hoạch cho từng hạng mục cơ

sở vật chất, phương tiện cần bổ sung trong dạy học Hóa học thuộc của từng học

kỳ, từng năm học, kế hoạch bảo quản, sử dụng cơ sở vật chất, dụng cụ thực hành, thí nghiệm một cách hiệu quả Hiệu trưởng cần xây dựng kế hoạch thời gian cụ thể nhằm định hướng cho hoạt động của tổ chuyên môn theo kế hoạch dạy học chung của toàn trường

1.4.2 T ổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo d ục phổ thông mới ở trường THPT

Thành lập ban chỉ đạo triển khai thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới nói chung và chương trình dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới nói riêng Thực hiện phân công, phân nhiệm trong xây

dựng chương trình và kế hoạch dạy học môn Hóa học ở trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học môn Hóa học cho giáo viên trường THPT: Năng lực lập kế hoạch dạy học, phát triển chương trình dạy học môn Hóa học; Năng lực dạy học Hóa học theo giáo dục STEM; Năng lực dạy học tích hợp các môn khoa học Tự nhiên; Năng lực dạy học tự chọn môn Hóa học

Phối hợp giữa ban giám hiệu với tổ chuyên môn Khoa học tự nhiên để triển khai thực hiện chương trình dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo

dục phổ thông mới theo hướng tang cường vai trò của tổ chuyên môn trong nghiên cứu bài học và nghiên cứu hoạt động học của học sinh

Hướng dẫn tổ chuyên môn triển khai dạy minh họa bài học Hóa học theo chương trình phổ thông mới với các loại bài cụ thể để giáo viên cùng nhau thảo luận, trao đổi rút kinh nghiệm với từng loại bài: Bài lý thuyết; Bài theo chủ đề tích hợp liên môn; bài giáo dục STEM; Bài trải nghiệm Hóa học vv…

Hướng dẫn tổ chuyên môn tổ chức cho giáo viên dự giờ quan sát hoạt động học của học sinh, quan sát mối quan hệ hợp tác giữa giáo viên với học sinh và giữa học sinh với học sinh trong giờ dạy để định hướng cho việc dạy hiệu quả.[6]

Huy động các nguồn lực để tổ chức dạy học môn Hóa học theo chủ đề, dạy

học trải nghiệm và dạy học Hóa học theo hướng giáo dục STEM: Tăng cường vật

dụng thí nghiệm thực hành; phối hợp với cơ sở sản xuất, doanh nghiệp và các lực lượng giáo dục để tổ chức dạy học theo chủ đề và dạy trải nghiệm

Tổ chức thực hiện nền nếp dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo

dục phổ thông mới ở trường THPT: Nền nếp dạy học, nền nếp tự học; nền nếp sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học; nền nếp kiểm tra, đánh giá Chuẩn bị các điều kiện để dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới: Phòng học, tài liệu học tập; kế hoạch giáo dục nhà trường; kế

hoạch dạy học môn học theo từng bài học; phòng thí nghiệm, trang thiết bị thí nghiệm thực hành, các đơn vị phối hợp để dạy học trải nghiệm và giáo dục STEM Xây dựng các tiêu chí đánh giá kết quả dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh: Xác định tiêu chí đánh giá, thiết

kế công cụ đánh giá, lựa chọn phương pháp và hình thức đánh giá cho từng nội dung chương trình môn Hóa học

Xây dựng cơ chế giám sát việc thực hiện các điểm mới trong chương trình

dạy học môn Hóa học: Các chủ đề dạy học tích hợp; Chủ đề dạy học theo STEM; các nội dung kiến thức đã được giảm tải; nội dung kiến thức mới được

bổ sung trong các phần kiến thức Hóa vô cơ vv…Giám sát việc đổi mới phương pháp dạy học Hóa học

1.4.3 Ch ỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo d ục phổ thông mới ở trường THPT

Chỉ đạo thực hiện mục tiêu,thực hiện có chất lượng nội dung chương trình

kế hoạch dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới: Dạy

học lý thuyết môn Hóa học; dạy học theo chủ đề liên môn; dạy học theo chủ đề

nội môn; dạy học trải nghiệm; Dạy học theo định hướng giáo dục STEM

Chỉ đạo thực hiện nền nếp dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT: Lập kế hoạch dạy học, chuẩn bị đồ dung thí nghiệm, phương tiện dạy học; tổ chức bài học và kiểm tra, đánh giá kết quả

dạy học

Chỉ đạo bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới cho giáo viên ở trường THPT: nâng cao năng lực thực hiện chương trình dạy học môn Hóa học; Bồi dưỡng phương pháp và kỹ năng dạy

Chỉ đạo tổ chuyên môn sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài

học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở trường THPT; chỉ đạo thực hiện dạy minh họa bài học Hóa học và nghiên cứu triển khai rút kinh nghiệm; chỉ đạo đổi mới hình thức dự giờ, tư vấn hỗ trợ đồng nghiệp nâng cao

chất lượng giờ dạy vv

Chỉ đạo đổi mới hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới của học sinh ở trường THPT theo tiếp cận năng lực: Đánh giá quá trình học tập của học sinh; đánh giá sự tiến bộ của học sinh; đánh giá trình độ vận dụng, khả năng thực hiện được của học sinh vv…

Chỉ đạo tăng cường cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, tài liệu giảng dạy,

học tập phục vụ cho dạy học môn Hóa học

Chỉ đạo phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các cơ sở sản xuất, chính quyền địa phương để thực hiện dạy học trải nghiệm Hóa học, dạy học tích hợp,

dạy học theo hướng giáo dục STEM

1.4.4 Ki ểm tra, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch dạy học môn Hóa học

Xác định nội dung cần đánh giá và yếu cầu cần đạt được để đánh giá: Đánh giá công tác lập kế hoạch dạy học, các loại kế hoạch dạy học, nội dung của kế hoạch;

Đánh giá công tác tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học Hóa học: Phân công, sắp xếp thời khóa biểu, phối hợp các lực lượng để thực hiện chương trình và kế hoạch dạy học Hóa học theo các giờ học

Đánh giá công tác chuẩn bị của tổ chuyên môn, giáo viên; nền nếp dạy học; Đánh giá việc thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình dạy học môn Hóa

học; phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và tinh thần thái độ tích cực tham gia của giáo viên, học sinh; đánh giá kết quả đạt được ở học sinh Hiệu trưởng cần

chỉ đạo nhóm chuyên gia đánh giá thực hiện các nội dung công việc sau đây: Thiết kế công cụ đánh giá: Công cụ đánh giá kế hoạch dạy học của tổ chuyên môn, kế hoạch dạy học của giáo viên Hóa học; Công cụ đánh giá giờ

dạy; công cụ đánh giá nền nếp dạy học vv…

Lựa chọn phương pháp, hình thức đánh giá sao cho phù hợp với từng nội dung đánh giá nhằm giúp thu được thông tin khách quan, chính xác, phản ánh đúng thực trạng dạy học và thực trạng quản lý của nhà trường

Xây dựng quy trình đánh giá sát thực, hiệu quả đem lại ý nghĩa thực sự cho việc cải tiến, đổi mới dạy học môn Hóa học

Xử dụng kết quả đánh giá để cải tiến quá trình dạy học môn Hóa học để chỉ đạo đổi mới hoạt động dạy học Hóa học và đổi mới quá trình quản lý dạy

học Hóa học nhằm nâng cao chất lượng dạy học

1.5 Các y ếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo d ục phổ thông mới ở trường trung học phổ thông

1.5.1 C ác yếu tố chủ quan

- Năng lực quản lý của Hiệu trưởng: Để quản lý hoạt động dạy học môn

Hóa học ở trường trung học phổ thông theo chương trình 2018 có hiệu quả,

người Hiệu trưởng phải có năng lực lập kế hoạch dạy học và tổ chức chỉ đạo

thực hiện quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học ở trường trung học phổ thông theo chương trình 2018, xác định mục tiêu, nội dung, hình thức tổ chức dạy học, huy động mọi nguồn lực để quản lý và tổ chức có hiệu quả hoạt động

dạy học môn Hóa học theo chương trình mới đặc biệt là năng lực chỉ đạo dạy

học tích hợp; dạy học tự chọn theo định hướng phân hóa Năng lực của Hiệu trưởng còn tác động đến khâu chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá hoạt động

dạy học; Sự quan tâm của Hiệu trưởng đến kế hoạch dạy học với từng nội dung quy trình cụ thể khiến cho hoạt động này diễn ra theo đúng kế hoạch, giải quyết

kịp thời những khó khăn của GV

- Năng lực của GV gồm các năng lực như năng lực phân tích điểm khác

biệt giữa chương trình dạy môn Hóa học hiện hành với chương trình dạy học môn Hóa học mới 2018; Năng lực xây dựng kế hoạch dạy học Hóa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh; Năng lực giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình tổ chức dạy học bộ môn; năng lực phát triển chương trình,

kế hoạch dạy học Hóa học; Năng lực đánh giá kết quả học tập môn Hóa học

của HS…Năng lực dạy học của giáo viên là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng và hiệu quả dạy học

- T ính tích cực học tập môn Hóa học của học sinh: Trong quá trình dạy

học môn Hóa học, HS là chủ thể quyết định kết quả học tập của chính mình,

những nhân tố của chủ thể HS có ảnh hưởng đến kết quả học tập của các em bao gồm các yếu tố về thể chất, vốn sống, kinh nghiệm, động cơ, ý chí, thái độ tham gia hoạt động…trong đó đặc biệt chú ý đó là động cơ, thái độ học tập; Vì

vậy, để phát huy tính tích cực học tập của HS, GV cần phải đổi mới các hình

thức tổ chức dạy học theo hướng tăng cường trải nghiệm; học qua thực hành, thí nghiệm, gắn với thực tiễn để lôi cuốn HS tham gia GV khuyến khích HS để

HS thấy được vị trí và vai trò của cá nhân, của tập thể lớp và xây dựng mối quan hệ đoàn kết hỗ trợ lẫn nhau; tổ chức, lãnh đạo sự hỗ trợ lẫn nhau giữa cá nhân và tập thể HS để cùng nhau đạt tới mục đích chung

1.5.2 C ác yếu tố khách quan

Cơ chế chính sách của ngành, của địa phương tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên về thời gian về điều kiện môi trường làm việc và về chế độ chính sách tài chính giúp giáo viên triển khai thực hiện chương trình dạy học môn Hóa học mới có tác dụng tạo động lực cho giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ dạy học Hóa học mà chương trình giáo dục THPT đề ra

- Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động dạy học của nhà trường: Cơ sở vật chất, tài liệu hướng dẫn, tài liệu tham khảo học tập của các

trường THPT nếu được trang bị đầy đủ sẽ tạo điều kiện cho HS trải nghiệm,

thực hành, thí nghiệm, các phương tiện dạy học hiện đại, giúp HS hứng thú để

dễ dàng đọc, hiểu và nhớ nội dung tri thức Song song đó, việc trang bị tài liệu hướng dẫn, tham khảo về dạy học bộ môn Hóa học để GV có thể tự bồi dưỡng,

tự học và trao đổi chuyên môn nghiệp vụ nhằm tổ chức có hiệu quả hoạt động

dạy học môn Hóa học

- S ự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường:

Nhà trường phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáo dục khác nhằm tổ chức có hiệu quả hoạt động dạy học tích hợp, dạy học trải nghiệm, dạy học theo định hướng giáo dục STEM Nhà trường cần phối hợp với các đoàn thể chính trị xã

hội ở địa phương; tổ chức chính quyền địa phương; các đơn vị kinh tế xã hội;

hội cha mẹ học sinh Mục đích của hoạt động này nhằm phát huy sức mạnh

của những lực lượng giáo dục, nâng cao trách nhiệm của gia đình, các lực lượng xã hội trong thực hiện kế hoạch dạy học nâng cao chất lượng giáo dục ở học sinh Vì vậy thực hiện việc phối hợp này có hiệu quả, sẽ tạo được sức mạnh

tổng hợp, tạo điều kiện để các em được giáo dục ở mọi lúc, mọi nơi

Môi trường văn hóa nhà trường

- Môi trường văn hóa mà nhà trường tạo điều kiện để GV thể hiện năng lực tổ chức dạy học Hóa học theo hướng đa dạng hóa hình thức, phương pháp dạy học , tích cực tìm tòi những biện pháp để tích cực hóa hoạt động học của

học sinh Các giờ nghỉ được thư giãn, được tranh thủ làm việc tại thư viện, có máy

tính kết nối internet, có tài liệu tham khảo và sách về chuyên môn, nghiệp vụ…

Môi trường quản lý: Môi trường quản lý tồn tại hết sức đa dạng và phong phú (môi trường kinh tế, chính trị, văn hóa , xã hội, quốc tế, …), đó

chính là tập hợp những điều kiện ảnh hưởng và tác động đến hoạt động quản lý

của tổ chức, để tổ chức hoạt động dạy học hiệu quả, CBQL cần chú ý đến môi trường ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến việc thiết lập mục tiêu và tiến trình quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh CBQL cần phát triển môi trường tạo động lực dạy học cho giáo viên

Tất cả các yếu tố trên thúc đẩy trong công việc, tạo điều kiện, tạo môi trường để GV và HS thoải mái, vui vẻ để tổ chức hoạt động dạy học môn Hóa

học hiệu quả

K ết luận chương 1

Dạy học Hóa học là một quá trình thực hiện chương trình dạy học môn

học một cách có mục đích, có kế hoạch trong đó dưới vai trò tổ chức, chỉ đạo, hướng dẫn của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chức hoạt động học tập nhằm thực hiện các mục tiêu chung của chương trình, mục tiêu

đặc thù của môn Hóa học và nhiệm vụ dạy học môn Hóa học đề ra

Quản lý hoạt động dạy học Hóa học là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của Hiệu trưởng nhà trường và những chủ thể dưới quyền lên đội ngũ giáo viên và học sinh cùng các lực lượng liên đới trong việc thực hiện chương trình dạy học Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới thông qua

thực thi các chức năng quản lý (lập kế hoạch dạy học, tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá kết quả dạy học Hóa học) nhằm đạt được mục tiêu của môn Hóa học đề ra đó là hình thành phát triển năng lực, phẩm chất chung và năng lực đặc thù của môn Hóa học ở học sinh Quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT chịu sự ảnh hưởng của các nhân tố chủ quan như năng lực quản lý, năng lực tổ chức dạy học của giáo viên; tính tự giác tích cực học tập của học sinh và các yếu tố khách quan như chính sách giáo dục; môi trường kinh tế, văn hóa chính trị xã hội địa phương, cơ sở vật chất phục vụ hoạt động dạy học vv

C hương 2

TH ỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN HÓA HỌC

THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PH Ố MÓNG CÁI TỈNH, QUẢNG NINH 2.1 Khái quát v ề khách thể khảo sát và tổ chức khảo sát

2.1.1 Khái quát giáo d ục và các trường THPT ở thành phổ Móng Cái, tỉnh

Qu ảng Ninh

Móng Cái là một thành phố biên giới nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh

Quảng Ninh, có biên giới phía Bắc và Đông Bắc giáp nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa; Phía Đông - Đông Nam tiếp giáp với Biển Đông; Phía Tây Bắc giáp huyện Hải Hà Phía Bắc là đồi núi, địa hình thoải dần ra biển Thành phố

có đường biên giới trên đất liền 72km tiếp giáp với nước cộng hoà nhân dân Trung Hoa, có cửa khẩu quốc tế Móng Cái tiếp giáp với vùng duyên hải rộng

lớn của miền nam Trung Quốc, có 50km bờ biển Nơi đây có nhiều giao thương hàng hóa xuất nhập khẩu theo đường chính ngạch và tiểu ngạch

Móng Cái có các dạng địa hình đồi núi, trung du và ven biển Địa hình thành phố bị chia cắt khá phức tạp, hình thành 3 vùng rõ rệt: Vùng núi cao phía

Bắc; vùng trung du ven biển và vùng hải đảo Móng Cái có khí hậu nhiệt đới gió mùa, chịu ảnh hưởng của biển nên nóng ẩm và mưa nhiều

Với dân số trên 10 vạn người, Móng Cái có 5 dân tộc anh em cùng chung sống: Kinh, Dao, Tày, Hoa, Sán Dìu Các dân tộc anh em cộng cư trên 17 đơn

vị hành chính cấp xã (8 phường và 9 xã), gồm: Hoà Lạc, Ka Long, Ninh

Dương, Trà Cổ, Trần Phú, Hải Yên, Hải Hoà, Bình Ngọc, Hải Sơn, Hải Xuân,

Vạn Ninh, Hải Đông, Hải Tiến, Quảng Nghĩa, Vĩnh Thực, Vĩnh Trung, Bắc Sơn So với một số địa phương khác trong tỉnh Quảng Ninh, thành phố Móng Cái có những thuận lợi và khó khăn nhất định để phát triển nền giáo dục nói chung và phát triển giáo dục THPT Mặt bằng đời sống thu nhập của nhiều

người dân cao có điều kiện đầu tư cho giáo dục, tuy nhiên có nhiều nguồn lao động thu nhập học sinh kiến tiền nên đã ảnh hưởng tới việc tập trung học tập

của học sinh Mặt khác sự giao thương hàng hóa, sự mở cửa hội nhập bên cạnh những ảnh hưởng tích cực thì có nhiều vấn đề xã hội có ảnh hưởng không tốt

tới nhà trường và tới hoạt động dạy học

Trong hệ thống giáo dục phổ thông thành phố Móng Cái nói chung và giáo dục THPT thành phố Móng Cái nói riêng, hiệu trưởng có vai trò quan

trọng Thành phố Móng Cái có 3 trường THPT phân bố trên địa bàn: Trường THPT Trần Phú (Đường Hùng Vương, Phường Ka Long); Trường THPT Chu Văn An (Phường Trần Phú); Trường THPT Lý Thường Kiệt (Thôn 8, Xã Hải

Tiến) Về mặt trình độ, trình độ mọi mặt của đội ngũ hiệu trưởng các trường THPT thành phố Móng Cái đều đạt chuẩn theo quy định

Để chuẩn bị cho việc thay đổi này, thời gian qua, cùng với toàn ngành GD&ĐT tỉnh Quảng Ninh, các trường THPT trên địa bàn thành phố Móng Cái

đã nỗ lực, triển khai nhiều giải pháp, trên cơ sở phù hợp với tình hình, điều kiện

thực tế của nhà trường và địa phương Các hoạt động thiết thực chuẩn bị điều

kiện cho việc thực hiện CTGDPT đang từng bước được tiến hành, các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục - Đào tạo làm bản lề cho thực hiện chương trình phổ thông mới được triển khai tại các trường THPT như: dạy học theo chủ đề tích

hợp; dạy học STEM; dạy học phân hóa; Phát triển chương trình nhà trường; sinh hoạt đổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học; Đánh giá kết quả học

tập theo tiếp cận năng lực học sinh

Các trường THPT thành phố Móng Cái đang chủ động, tích cực chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để triển khai đổi mới giáo dục phổ thông theo hướng dẫn

của Bộ GD&ĐT, với mục tiêu thực hiện thành công đổi mới chương trình giáo

dục phổ thông đảm bảo thiết thực, hiệu quả, phù hợp với tình hình, điều kiện thực tế của thành phố

2.1.2 T ổ chức khảo sát dạy học và quản lý dạy học theo chương trình giáo dục

ph ổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh

2.1.2.1 Mục tiêu khảo sát

Nhằm đánh giá thực trạng dạy học Hóa học và quản lý dạy học Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới hiện nay ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn Hóa học để nâng cao chất lượng dạy học và triển khai thực hiện thành công chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh

2.1.2.2 Đối tượng và địa bàn khảo sát

i) Đối tượng khảo sát: Tổng số 35 người

Hiệu trưởng các trường THPT thành phố Móng Cái: 3 người; Phó Hiệu trưởng các trường THPT thành phố Móng Cái: 6 người; Trưởng bộ môn khoa

học Tự nhiên 3; Nhóm trưởng môn Hóa học 03 người ở các trường THPT thành phố Móng Cái;

05 cán bộ quản lý và chuyên viên của Sở Giáo dục - Đào tạo

Giáo viên môn Hóa học ở các trường THPT thành phố Móng Cái: 15 người ii) Địa bàn khảo sát

Các trường THPT trên địa bàn thành phố Móng Cái Cụ thể, các trường THPT được lựa chọn để khảo sát là:

1 Trường THPT Trần Phú (Đường Hùng Vương, Phường Ka Long, TP Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh)

2 Trường THPT Chu Văn An (Phường Trần Phú, TP Móng Cái, tỉnh

Quảng Ninh)

3 Trường THPT Lý Thường Kiệt (Thôn 8, Xã Hải Tiến, Thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh)

2.1.2.3 N ội dung khảo sát

Khảo sát thực trạng dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh

Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Hóa học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh

Quảng Ninh

2.1.2.3 Phương pháp và cách xử lý số liệu khảo sát

Sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi; phương pháp phỏng vấn sâu; phương pháp nghiên cứu sản phẩm

Các tiêu chí được đánh giá theo mức từ 1 đến 5 tương ứng với từng mức độ: Kém; yếu; trung bình; khá; tốt hoặc không thực hiện; ít khi thực hiện; thực

hiện không thường xuyên; Thực hiện thường xuyên; rất thường xuyên vv…

STT Điểm trung bình M ức đánh giá

1 1.00 – cận 1.80 Kém (K)/Chưa thực hiện/Không ảnh hưởng

2 1.80 - cận 2.60 Yếu (Y)/Ít khi thực hiện/Ít ảnh hưởng

3 2.60 - cận 3.40 Trung bình (TB)/Chưa thực hiện thường xuyên/

Ảnh hưởng nhưng không nhiều

4 3.40 – cận 4.20 Khá (KH)/Thường xuyên/Ảnh hưởng

5 4.20 - 5.00 Tốt (T)/Rất thường xuyên/Rất ảnh hưởng

2.2 Th ực trạng dạy học môn Hóa học theo chương trình phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh

2.2.1 Sự khác biệt giữa nội dung chương trình dạy học môn Hóa học trong chương trình hiện hành với chương trình phổ thông mới ở trường Trung

h ọc phổ thông

Phân tích so sánh chương trình môn Hóa học hiện hành và chương trình môn Hóa học trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 cho thấy

kết quả sau: