Luận án phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối quốc phòng trong bối cảnh hiện nay(trùng)

Vì vậy để có thể đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về ATTT cho KTXH nói chung và lĩnh vực QPAN nói riêng, vai trò của đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học

Đội ngũ giảng viên Giáo dục và đào tạo Giáo dục đại học Giảng viên Học viên Học Viện Kỹ thuật mật mã Học Viện Kỹ thuật Quân sự Học Viện An ninh Nhân dân Kinh tế xã hội

Khoa học giáo dục Nghiên cứu khoa học Nguồn nhân lực Quốc phòng an ninh Quản lý giáo dục

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CÁM ƠN ii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

DANH M ỤC BẢNG viii

DANH M ỤC BIỂU ĐỒ ix

DANH MỤC SƠ ĐỒ ix

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN NGÀNH AN TOÀN THÔNG TIN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHỐI QUỐC PHÒNG AN NINH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 12

1.1 Tổng quan các nghiên cứu vấn đề 12

1.1.1 Những công trình nghiên cứu về giảng viên và ph t triển đội ngũ giảng viên 12

1.1.2 Những công trình nghiên cứu về ph t triển đội ngũ giảng viên ở c c trường đại học khối quốc phòng an ninh 18

1.1.3 Nhận xét tổng quan 22

1.2 Lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 25

1.2.1 C c kh i niệm 25

1.2.2 Đặc điểm của giảng viên ngành an toàn thông tin ở c c trường đại học khối QPAN 33

1.3 Bối cảnh hiện nay và các vấn đề đặt ra đối với đào tạo ngành an toàn thông tin 42

1.3.1 Bối cảnh hiện nay đối với đào tạo ngành an toàn thông tin 42

1.3.2 Những vấn đề đặt ra với giảng viên ngành an toàn thông tin 46

1.4 Nội dung phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối quốc phòng an ninh theo lý thuyết phát triển nguồn nhân lực 47

1.4.1 Quy hoạch đội ngũ giảng viên 47

1.4.2 Tuyển dụng, sử dụng đội ngũ giảng viên 48

1.4.3 Hòa nhập giảng viên vào môi trường làm việc mới 49

1.4.4 Đ nh gi , sử dụng đội ngũ giảng viên 50

1.4.5 Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên 51

1.4.6 Đãi ngộ, tôn vinh đội ngũ giảng viên 52

1.4.7 Tạo lập môi trường ph t triển đội ngũ giảng viên 53

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin trong bối cảnh hiện nay 54

1.5.1 C c yếu tố chủ quan 54

1.5.2 C c Yếu tố kh ch quan 55

Tiểu kết chương 1 58

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN NGÀNH AN TOÀN THÔNG TIN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHỐI QUỐC PHÒNG AN NINH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 59

2.1 Khái quát về các trường đại học khối quốc phòng an ninh được giao đào tạo trọng điểm an toàn thông tin 59

2.1.1 Học viện Kỹ thuật Mật mã 59

2.1.2 Học viện Kỹ thuật Quân sự 60

2.1.3 Học viện an ninh nhân dân 62

2.2 Giới thiệu tổ chức khảo sát thực trạng 64

2.2.1 Mục đích khảo s t 64

2.2.2 Nội dung khảo s t 64

2.2.3 P hương ph p, công cụ, hình thức khảo s t 64

2.2.4 Phạm vi và đối tượng khảo s t 64

2.2.5 Xử lý số liệu 66

2.3 Thực trạng đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối quốc phòng an ninh 69

2.3.1 Thực trạng số lượng đội ngũ giảng viên ngành ngành an toàn thông tin 69

2.3.2 Thực trạng cơ cấu đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 71

2.3.3 Thực trạng phẩm chất của đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 72

2.3.4 Thực trạng năng lực chuyên môn của đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 74

2.3.5 Thực trạng về năng lực sư phạm của đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 77

2.3.6 Thực trạng về năng lực ph t triển và thực hiện chương trình đào tạo của đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 80

2.3.7 Thực trạng về năng lực ph t triển nghề nghiệp của đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 82

2.4 Th ực trạng phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 84

2.4.1 Thực trạng quy hoạch ph t triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 85

2.4.2 Thực trạng tuyển dụng đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 89

2.4.3 Thực trạng sử dụng đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 90

2.4.4 Thực trạng tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 92

2.4.5 Thực trạng thực hiện chế độ chính s ch, kiến tạo môi trường làm việc cho đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 94

2.4.6 Thực trạng kiểm tra, đ nh gi việc ph t triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin 96

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội đội ngũ giảng viên

ngành an toàn thông tin 101

2.5.1 Ảnh hưởng của yếu tố chủ quan 101

2.5.2 Ảnh hưởng của c c yếu tố kh ch quan 105

2.6 Đánh giá chung về thực trạng đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối Quốc phòng an ninh 109

2.6.1 Ưu điểm 109

2.6.2 Hạn chế 110

2.6.3 Nguyên nhân 111

Tiểu kết chương 2 113

Chương 3 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN NGÀNH AN TOÀN THÔNG TIN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHỐI QUỐC PHÒNG AN NINH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 115

3.1 Các nguyên tắc đề xuất giải pháp phát triển ĐNGV ngành ATTT trong bối cảnh hiện nay 115

3.1.1 Đảm bảo tính ph p lý 115

3.1.2 Đảm bảo tính hệ thống 115

3.1.3 Đảm bảo tính hiệu quả 116

3.2 Tổ chức phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối quốc phòng an ninh 116

3.2.1 Tổ chức nâng cao nhận thức của lãnh đạo giảng viên về ph t triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin trong bối cảnh hiện nay 116

3.2.2 Xây dựng khung năng lực nghề nghiệp giảng viên ngành an toàn thông tin 121

3.2.3 Quy hoạch đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở c c trường đại học khối Quốc phòng an ninh 129

3.2.4 Tuyển dụng, sử dụng đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở c c trường đại học khối Quốc phòng an ninh 139

3.2.5 Đ nh gi , xếp loại đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin theo khung năng lực nghề nghiệp 143

3.2.6 Tổ chức đào tạo bồi dưỡng đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin theo khung năng lực nghề nghiệp 147

3.2.7 Chỉ đạo ban hành chính s ch đãi ngộ, kiến tạo môi trường làm việc tạo động lực ph t triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở c c trường đại học khối Quốc phòng an ninh 159

3.3 Khảo nghiệm về mức độ cấp thiết và mức độ khả thi của các giải pháp 165

3.3.1 Kết quả khảo nghiệm về mức độ cấp thiết 165

3.3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi 166

3.4 Mối quan hệ giữa các giải pháp 169

3.5 Thử nghiệm một giải pháp do luận án đề xuất 170

3.5.1 Mục đích thử nghiệm 170

3.5.2 Lựa chọn giải ph p thử nghiệm 170

3.5.3 Giả thuyết thử nghiệm 171

3.5.4 Nội dung và tiêu chí đ nh gi thử nghiệm 171

3.5.5 C ch thức tiến hành thử nghiệm 172

3.5.6 Kết quả thử nghiệm 173

Tiểu kết chương 3 179

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 180

1 Kết luận 180

2 Khuyến nghị 181

TÀI LIỆU THAM KHẢO 183

DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ 194 PHỤ LỤC

DANH M ỤC BẢNG

Bảng 2.1 Đặc điểm kh ch thể điều tra bằng phiếu hỏi 65

Bảng 2.2 Thang đo và c ch cho điểm 68

Bảng 2.3 Thống kê trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm của giảng viên ngành ATTT 69

Bảng 2.4 Thống kê ĐNGV an toàn thông tin theo trình độ công nghệ thông tin và trình độ ngoại ngữ 70

Bảng 2.5 Đ nh gi thực trạng phẩm chất của ĐNGV ngành ATTT 72

Bảng 2.6 Thực trạng năng lực chuyên môn của ĐNGV ngành ATTT 75

Bảng 2.7 Đ nh gi năng lực sư phạm của ĐNGV ngành ATTT 77

Bảng 2.8 Đ nh gi thực trạng năng lực ph t triển và thực hiện chương trình đào tạo của ĐNGV ngành ATTT 82

Bảng 2.9 Thực trạng năng lực ph t triển nghề nghiệp của ĐNGV ngành ATTT 84

Bảng 2.10 Quy hoạch đội ngũ giảng viên 87

Bảng 2.11 Tuyển dụng, sử dụng đội ngũ giảng viên 89

Bảng 2.12 Đ nh gi đội ngũ giảng viên 91

Bảng 2.13 Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên 93

Bảng 2.14 Đãi ngộ, tôn vinh, tạo lập môi trường ph t triển đội ngũ giảng viên 95

Bảng 2.15 Thực trạng kiểm tra kết quả thực hiện quy hoạch ph t triển ĐNGV ngành ATTT 96

Bảng 2.16 Mức độ đ nh gi đội ngũ giảng viên 100

Bảng 2.17 C c yếu tố chủ quan t c động đến việc ph t triển đội ngũ giảng viên 102

Bảng 2.18 Bảng lương dự kiến cho Quân đội, Công an từ 01/07/2020 103

Bảng 2.19 C c yếu tố kh ch quan ảnh hưởng đến sự ph t triển đội ngũ giảng viên 106

Bảng 3.1 Khung năng lực nghề nghiệp giảng viên ngành ATTT 122

Bảng 3.2 Đ nh gi tính cần thiết của c c giải ph p đề xuất ph t triển

ĐNGV ngành ATTT 165

Bảng 3.3 Khảo nghiệm về tính khả thi của c c giải ph p ph t triển đội ngũ giảng viên 168

Bảng 3.4 Kết quả khảo s t đ nh gi năng lực thực hiện nhiệm vụ của giảng viên trước khi bồi dưỡng 174

Bảng 3.5 Kết quả khảo s t năng lực giảng dạy của giảng viên sau khi tham gia khóa đào tạo - bồi dưỡng 176

DANH M ỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1 Năng lực sư phạm của ĐNGV ngành ATTT 78

Biểu đồ 2.2 Thực trạng ph t triển đội ĐNGV ngành ATTT 85

Biểu đồ 2.3 Quy hoạch ph t triển đội ngũ giảng viên (%) 86

Biểu đồ 2.4 Sử dụng đội ngũ giảng viên 91

Biểu đồ 3.1 Mối quan hệ giữa tính cần thiết và tính khả thi của c c giải ph p 169

DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức Học viện Kỹ thuật mật mã 60

Sơ đồ 2.2 Cơ cấu tổ chức Học viện Kỹ thuật Quân sự 61

Sơ đồ 2.3 Cơ cấu tổ chức Học viện An ninh nhân dân 63

MỞ ĐẦU

1 Lý do ch ọn đề tài

Hiện nay, trước yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

và những tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, các trường đại học khối QPAN đã tích cực tìm hiểu, tiếp cận các phương pháp giáo dục, đào tạo tiên tiến, không ngừng đổi mới quy trình, chương trình, nội dung, phương pháp đào tạo; tích cực nghiên cứu, biên soạn tài liệu, giáo trình, bổ sung những vấn đề mới của khoa học quân sự hiện đại và thực tiễn công tác tại các đơn vị vào giảng dạy Quy mô và loại hình đào tạo trong các nhà trường khối QPAN được mở rộng, hệ thống các nhà trường khối QPAN được kiện toàn cả về chức năng, nhiệm vụ, đội ngũ giảng viên, năng lực đào tạo của các nhà trường ngày càng được nâng lên, góp phần nâng cao chất lượng nguồn cán bộ cho lĩnh vực QPAN Việc tập trung đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý trong các trường đại học khối QPAN ngang tầm nhiệm vụ phải được xem là nhiệm vụ then chốt Tuy nhiên, đội ngũ giảng viên của các trường đại học khối QPAN hiện nay chất lượng chưa đồng đều; số lượng giảng viên trưởng thành từ trong chiến đấu ngày càng ít; trình độ ngoại ngữ, tin học của một số cán bộ, giảng viên còn có những hạn chế nhất định

Là một lĩnh vực đặc thù, QPAN chịu sự chi phối của nhiều yếu tố, trong

đó có lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, công nghệ Trước đây, một phát minh khoa học để được ứng dụng vào hoạt động quân sự, QPAN, nếu nhanh cũng phải 50 -

60 năm sau đó Nhưng ngày nay, với sự ra đời của CMCN 4.0 sự phát triển của trình độ ứng dụng, một phát minh chỉ sau một vài năm, thậm chí là vài tháng, vài tuần đã được ứng dụng vào thực tiễn hoạt động QPAN, qua đó tạo ra sự phát triển vượt bậc trên lĩnh vực này, hơn cả sự phát triển của lĩnh vực KTXH Cuộc CMCN 4.0 cũng đặt ra các thách thức an ninh phi truyền thống, như an ninh không gian: Hầu hết các ứng dụng quan trọng và nổi bật của CMCN 4.0 đã được

sử dụng trong các cuộc chạy đua vũ trụ và không gian Trái đất nơi con người sinh sống đang bị giám sát bởi vô số các thiết bị công nghệ kỹ thuật số chính xác

đến từng centimet trên mặt đất, dưới mặt đất và trên không trung Cuộc CMCN 4.0 thúc đẩy nâng cao chất lượng nhân tố con người trong lĩnh vực QPAN, sẵn sàng ứng phó và ứng phó thắng lợi với các vấn đề về QPAN quốc gia Cũng như các cuộc CMCN trước đó, các nước trên thế giới, nhất là các nước tư bản chủ nghĩa với ưu thế vượt trội về cơ sở hạ tầng, về nền tảng khoa học công nghệ, sẽ chủ động nghiên cứu, ứng dụng những thành tựu khoa học và công nghệ từ cuộc CMCN 4.0, tích cực tạo ra sức mạnh răn đe lớn… Cùng với đó, các phần tử khủng bố, lực lượng chống phá trong và ngoài nước cũng nhân cơ hội cuộc cách mạng này mà nhanh chóng tiếp cận và sử dụng những thành tựu, phát minh mới, gây ra những thách thức tiềm ẩn mới, lớn cho cách mạng nước ta… buộc nước ta phải đẩy mạnh nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ mới, phát triển, nâng cấp chất lượng các yếu tố tạo thành sức mạnh QPAN của quốc gia, trước tiên là nhân tố con người Yêu cầu nâng cao chất lượng nhân

tố con người từ việc ứng phó với cuộc chiến tranh có sử dụng công nghệ cao, đến lượt nó lại đặt ra cho các nhà trường khối QPAN những yêu cầu mới về giáo dục và đào tạo, đồng thời cũng là cơ hội hiện hữu cho việc thúc đẩy quá trình nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao đ p ứng yêu cầu xây dựng lực lượng vũ trang hiện đại trong giai đoạn cách mạng mới

Về vấn đề an toàn thông tin: Sự xâm nhập các cơ sở dữ liệu để đ nh cắp, làm thay đổi hoặc phá hoại các thông tin quan trọng trong hầu hết các lĩnh vực là mối nguy thường trực của tất cả các tổ chức ở mọi cấp độ Vấn đề bảo mật, đảm bảo an ninh mạng mang tính toàn cầu là thách thức lớn hiện nay Vì vậy, đào tạo ngành an toàn thông tin để đảm bảo an ninh thông tin cho các hoạt động của lĩnh vực QPAN được đặt lên vai các Học viện, nhà trường khối QPAN Chất lượng nhân tố con người làm công tác đảm bảo ATTT trong lực lượng vũ trang phải được nâng cao, nhằm giúp cho việc ứng phó với các vấn đề về liên quan đến QPAN quốc gia trở nên nhanh chóng, linh hoạt, dễ dàng hơn, mục tiêu giữ vững

an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ

đất nước… được bảo đảm, tạo điều kiện cho KTXH đất nước phát triển bền vững

Trong lĩnh giáo dục đại học, tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 cũng tạo ra sự thay đổi Trường đại học học không còn được coi là những thực thể khép kín Một số nhà trường đã hợp tác với nhau, hình thành mạng lưới hoặc trở thành đối tác với các trường khác Một số trường đã bắt đầu hợp tác rộng rãi hơn với các tổ chức khác trong xã hội, chẳng hạn tổ chức khoa học, các trường đại học khác, tổ chức dịch vụ xã hôi, công ty công nghệ và doanh nghiệp nơi giảng viên và sinh viên có thể làm quen với các kỹ năng và năng lực mới mà các nhà tuyển dụng và xã hội đang cần Các trường đại học mong muốn thực hiện chương trình đào tạo có thương hiệu thông qua sự hợp tác và mở rộng các mục tiêu của giáo dục đại học để giáo dục đại học trở thành “Gi o dục vì cộng đồng” Một chương trình đào tạo như vậy sẽ phải nhận biết sự khác biệt của từng sinh viên và phải thừa nhận sinh viên có những kiến thức và kỷ năng riêng biệt, cũng như thái độ và giá trị sống khác nhau, do đó, dẫn đến lộ trình học tập phải khác nhau Do đó, chương trình đào tạo phải động Phải áp dụng các lộ trình học tập phi tuyến tính thay vì mong muốn tất cả sinh viên đi theo cùng một lộ trình học tập đã được chuẩn hoá Chương trình đào tạo phải linh hoạt hơn và được cá nhân hoá để đảm bảo rằng tài năng riêng biệt của mỗi sinh viên, phải được phát triển nhằm giúp người học có thể phát huy hết tiềm năng của mình Vì vậy trong bối cảnh CMCN 4.0 yêu cầu về kiến thức và kỹ năng sự phạm của người giảng viên phải thay đổi theo hướng “lấy người học làm trung tâm” làm phương trâm giảng dạy nhất là trong đào tạo ngành ATTT Để nâng cao chất lượng đào tạo ngành ATTT tại các trường đại học khối QPAN, người giảng viên cần phải có các khả năng cốt lõi sau:

Khả năng thích ứng: khả năng cung cấp việc giảng dạy phù hợp với nhu cầu của mỗi người học thông qua việc đưa ra đ nh giá ban đầu và các khuyến nghị (phản hồi cho người học hoặc giảng viên) trong suốt quá trình học tập chứ không chỉ khi kết thúc quá trình học tập (đ nh giá tổng kết)

Tính linh hoạt: Linh hoạt trong tổ chức giảng dạy, sử dụng các công cụ giảng dạy, phương tiện giao tiếp với môi trường học tập, cũng như ở cập độ lộ trình học tập nhằm đ p ứng tốt nhất cho quá trình cá nhân hóa việc học ví dụ: phải chuyển đổi phương pháp sư phạm như áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, học tập dựa trên dự án, lớp học đảo ngược, học tập qua trò chơi, học tập kết hợp… vào đào tạo ngành ATTT

Hiệu quả: Tối ưu hóa việc sử dụng các nguồn tài nguyên (con người, tài chính, kỹ thuật), ví dụ có nhiều người học đạt được kết quả học tập cao trong khi chi phí đào tạo giảm xuống

Vì vậy để có thể đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về ATTT cho KTXH nói chung và lĩnh vực QPAN nói riêng, vai trò của đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối QPAN là cực kỳ quan trọng tuy nhiên thực tế cho thấy đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối QPAN hiện nay còn những tồn tại, hạn chế: Số lượng giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN hiện nay còn thiếu rất nhiều; mất cân đối về độ tuổi, trình độ, chất lượng còn thấp so với mặt bằng chung của khu vực và thế giới; hầu hết số giảng viên ATTT ở các trường đại học khối QPAN chưa qua thực tiễn công tác ATTT tại các đơn vị trong và ngoài lĩnh vực QPAN vì vậy kiến thức và kỹ năng hoạt động thực tiễn nghề nghiệp còn nhiều hạn chế Nguồn giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN chủ yếu tuyển dụng từ nguồn sinh viên ngành ATTT tại các Học viện, nhà trường có đào tạo ngành ATTT; Những tồn tại này ảnh hưởng đ ng kể đến chất lượng đào nguồn nhân lực chất lượng cao về ATTT cho KTXH và QPAN có đủ khả năng đối phó với các nguy cơ và rủi ro mất ATTT, nguy cơ chiến tranh mạng - một động lực bền vững cho sự phát triển KTXH và QPAN tại Việt Nam Tình hình trên đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ nặng nề cho công tác xây dựng, cũng cố, phát triển ĐNGV ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối QPAN

Với ý nghĩa nêu trên, vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối QPAN được đặt ra như một đòi hỏi tất yếu

đối với các cấp quản lý; đặc biệt là với các chủ thể quản lý của các trường đại học khối QPAN được giao đào tạo trọng điểm về an toàn thông tin Tuy nhiên, lựa chọn mô hình, lý thuyết phát triển đội ngũ giảng viên nào là phù hợp với xu thế đổi mới quản lý giáo dục hiện nay và phù hợp với thực tiễn phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN được giao đào tạo trọng điểm về ATTT trong bối cảnh hiện nay là câu hỏi đầu tiên cần phải trả lời

Vì vậy nghiên cứu sinh lựa chọn đề tài “Phát triển đội ngũ giảng viên ngành an

toàn thông tin ở các trường đại học khối quốc phòng trong bối cảnh hiện nay”

làm đề tài nghiên cứu cho Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục

2 M ục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận về nguồn nhân lực, quản lý và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực giáo dục đại học, cũng như thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên ATTT ở các trường đại học khối quốc phòng hiện nay, từ đó đề xuất được các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT

ở các trường đại học khối quốc phòng nhằm góp phần vào việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về ATTT cho QPAN và KTXH trong bối cảnh hiện nay

3 Khách th ể nghiên cứu

Đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN

4 Đối tượng nghiên cứu

Phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN theo lý thuyết phát triển nguồn nhân lực

5 Câu h ỏi nghiên cứu

- Đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh mới đang đặt ra cho các nhà quản lý những vấn đề gì?

- Có thể nghiên cứu đặc điểm của giảng viên ngành ATTT và những yêu cầu của bối cảnh mới xác lập khung năng lực của đội ngũ giảng viên ngành ATTT, vận dụng lý thuyết phát triển nguồn nhân lực để xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT nhằm giải quyết vấn đề đảm bảo ATTT cho lĩnh vực QPAN và KTXH trong bối cảnh các thách thức về an ninh phi

truyền thống gây ra bởi sự phát triển công nghệ và toàn cầu hóa trong bối cảnh hiện nay?

6 Gi ả thuyết khoa học

Trong một cơ sở giáo dục đại học giảng viên luôn đóng vai trò quyết định tới chất lượng đào tạo Tại các trường đại học khối QPAN nói chung và các trường đại học khối QPAN có đào tạo ngành ATTT nói riêng cũng không phải ngoại lệ Trong bối cảnh CNCM 4.0, và toàn cầu hoá hiện nay vấn đề đảm bảo

an toàn thông tin cho hoạt động lãnh đạo chỉ huy của lãnh đạo Đảng, nhà nước

và LLVT cũng như lĩnh vực KTXH đang đặt ra cho các trường đại học khối QPAN cũng như đội ngũ giảng viên những thách thức to lớn về việc phát triển chương trình đào tạo, năng lực chuyên môn, năng lực sư phạm, khả năng hội nhập quốc tế của giảng viên Nếu nghiên cứu được các đặc trưng cơ bản về năng lực nghề nghiệp của giảng viên ngành ATTT trong bối cảnh mới, để xác lập khung năng lực của đội ngũ này làm cơ sở đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT thì có thể góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh hiện nay

7 Nhi ệm vụ nghiên cứu

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên Đại học, chỉ ra các thành tố cơ bản, phân tích các tính chất đặc thù ảnh hưởng đến việc phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh hiện nay

Khảo sát, đ nh giá thực trạng giảng viên và việc phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN, các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển ĐNGV ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh hiện nay

Đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh hiện nay, đ p ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao về ATTT cho lĩnh vực QPAN và KTXH

Tổ chức khảo nghiệm, thử nghiệm một giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh hiện nay nhằm khẳng định tính hiệu quả của các giải pháp

8 Ti ếp cận nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

8.1 T iếp cận nghiên cứu

Để thực hiện được mục tiêu của đề tài, luận án sử dụng các phương pháp tiếp cận sau:

8.1.1 T iếp cận duy vật biện chứng

Đặt đối tượng nghiên cứu trong mối liên hệ với nhau, ảnh hưởng và ràng buộc lẫn nhau Đối tượng ở trạng thái vận động, biến đổi, nằm trong khuynh hướng là phát triển, đây là quá trình thay đổi về chất của các sự vật hiện tượng Tiếp cận duy vật biện chứng giúp luận án vận dụng, thể hiện tư duy mềm dẻo, linh hoạt, xem xét sự vật hiện tượng trong mối quan hệ tác động qua lại, chuyển hóa lẫn nhau Sự phản ảnh hiện thực, đúng thực trạng trở thành công cụ hữu hiệu giúp luận án lựa chọn đề xuất các giải pháp hiệu quả trong việc Phát triển ĐNGV ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh hiện nay

8.1.2 T iếp cận hệ thống

Việc phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN hiện nay hiệu quả hay không liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau như lịch sử phát triển của đơn vị đào tạo, kinh nghiệm quản lý, cơ sở vật chất, ĐNGV, quy mô, ngành đào tạo… cùng với sự tham gia của nhiều nhân tố từ Bộ chủ quản xuống đến các đơn vị trong cơ sở đào tạo Tiếp cận hệ thống giúp Luận

án có những nhận định khái quát sâu rộng, đầy đủ và sát thực tế hơn trong việc lựa chọn được những chỉ tiêu trong quá trình xây dựng các chuẩn để đ nh giá

8.1.3 T iếp cận chuẩn hóa

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay phát triển đội ngũ giảng viên dựa vào chuẩn là một trong những xu hướng tất yếu Việc chuẩn hóa, chuyên nghiệp hóa đội ngũ giảng viên là đòi hỏi tất yếu trong phát triển đội ngũ giảng viên Luận án sử dụng khung năng lực nghề nghiệp đội ngũ giảng viên ngành

ATTT ở các trường đại học khối QPAN để xác định mức độ đ p ứng các yêu cầu

cơ bản về năng lực của giảng viên ngành ATTT trong phạm vi nghiên cứu, xác định các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN

8.1.4 Tiếp cận năng lực

Tiếp cận năng lực trong nghiên cứu đề tài luận án để xác định những năng lực cần có khi thực hành nghề nghiệp của giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN, xác định các tiêu chuẩn năng lực đối với giảng viên ATTT giúp họ có thể thực hiện tốt nhiệm vụ theo yêu cầu Từ đó chuyển hóa các tiêu chuẩn năng lực của họ vào hoạt động phát triển đội ngũ như: quy hoạch; đào tạo, bồi dưỡng; sử dụng, đ nh giá giảng viên dựa trên khung năng lực nghề nghiệp của giảng viên; tạo động lực cho đội ngũ giảng viên phát triển

8.1.5 Tiếp cận theo lý thuyết phát triển nguồn nhân lực

Phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT là một bộ phận của phát triển nguồn nhân lực giáo dục đại học Phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT bao gồm các công việc: qui hoạch phát triển, tuyển dụng, sử dụng và kiểm tra đ nh giá, kiến tạo môi trường làm việc Tiếp cận theo lý thuyết phát triển nguồn nhân lực là kế thừa các thành tựu của khoa học quản lý nguồn nhân lực, tối ưu hóa năng suất đội ngũ

8.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

8.2.1 Nhóm p hương pháp nghiên cứu lý luận

Đề tài sử dụng kết hợp các phương pháp sau đây:

- Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu về phát triển nguồn nhân lực giáo dục đại học của các tác giả trong và ngoài nước

- Phân tích, tổng hợp các nghị quyết, chỉ thị về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT của Đảng, nhà nước

- Nghiên cứu các văn bản tổng kết về xây dựng, phát triển nguồn nhân lực giáo dục đại học, phát triển đội ngũ giảng viên của một số cơ sở giáo dục đại học nói chung và các cơ sở giáo dục đại học khối QPAN nói riêng từ đó rút

ra những kết luận liên quan đến phát triển đội ngũ giảng viên ở các trường đại học khối QPAN

- Nghiên cứu các văn bản về xây dựng, phát triển nguồn nhân lực an toàn thông tin, từ đó rút ra những kết luận liên quan đến phát triển đội ngũ giảng viên

ở các trường đại học khối QPAN

Qua đó giúp tác giả khái quát, đ nh giá và luận giải quan điểm, tư tưởng liên quan đến đề tài luận án

8.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp quan sát: Quan sát thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên

ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN được giao đào tạo trọng điểm về ATTT là khách thể nghiên cứu

Phương pháp Điều tra: Điều tra khảo sát, đ nh giá thực trạng phát triển

đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN được giao đào tạo trọng điểm về ATTT

Phương pháp chuyên gia: Dùng công cụ khảo sát, phỏng vấn, hội thảo để

lấy ý kiến về các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN theo lý thuyết phát triển nguồn nhân lực

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Nghiên cứu các báo cáo tổng kết kinh

nghiệm, đ nh giá hoạt động phát triển giảng viên ở các trường đại học hiện nay

để xây dựng các giải pháp phát triển giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN đ p ứng được nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

về ATTT cho lĩnh vực QPAN và KTXH

Phương pháp khảo nghiệm và thực nghiệm khoa học: Tổ chức thử nghiệm

đ nh giá tác động của giải pháp: Đào tạo-bồi dưỡng đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN theo khung năng lực nghề nghiệp

9 Ph ạm vi nghiên cứu

9.1 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Hiện nay tại Việt nam có 03 trường đại học khối QPAN được Thủ tướng chính phủ giao đào tạo trọng điểm về an toàn thông tin gồm: Học Viện Kỹ thuật mật mã - Bộ Quốc phòng; Học Viện Kỹ thuật Quân sự - Bộ Quốc phòng; Học Viện an ninh Nhân dân - Bộ Công an

9.2 Giới hạn về khách thể điều tra

Điều tra Cán bộ quản lý, Giảng viên, Sinh viên, Học viên cao học, Nghiên cứu sinh ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN được giao đào tạo trọng điểm về ATTT

10 Lu ận điểm bảo vệ

10.1 Luận điểm 1

Đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN có vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực ATTT đ p ứng yêu cầu của lĩnh vực QPAN và KTXH tại Việt nam trong bối cảnh hiện nay

10.2 Luận điểm 2

Có thể nghiên cứu đặc trưng cơ bản của lao động nghề nghiệp giảng viên ngành ATTT, những yêu cầu của bối cảnh mới xác lập khung năng lực nghề nghiệp đội ngũ giảng viên ngành ATTT làm cơ sở đề xuất các biện pháp phát triển ĐNGV ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN

10.3 Luận điểm 3

Các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN dựa trên lý thuyết phát triển nguồn nhân lực, Khung năng lực nghề nghiệp giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN mà luận

11.2 Về mặt thực tiễn

- Phát hiện được những hạn chế bất cập, nguyên nhân của các hạn chế bất cập trong việc phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh hiện nay;

- Phân tích được các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN;

- Đề xuất các khái niệm giảng viên ngành ATTT, ngành ATTT, đội ngũ giảng viên ngành ATTT, phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN, cũng như phân tích được các đặc thù của ĐNGV này trong bối cảnh hiện nay;

- Đề xuất được Khung năng lực nghề nghiệp giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN;

- Đề xuất được một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN nhằm khắc phục các hạn chế; phát huy vai trò của giảng viên ngành ATTT trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về ATTT cho lĩnh vực QPAN và KTXH trong bối cảnh hiện nay;

12 C ấu trúc luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục các công trình đã công bố, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung nghiên cứu của luận án gồm 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn ở các trường đại học khối Quốc phòng an ninh trong bối cảnh hiện nay

Chương 2: Thực trạng đội ngũ giảng viên và phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông ở các trường đại học khối Quốc phòng an ninh trong b ối cảnh hiện nay

Chương 3: Giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối Quốc phòng an ninh trong bối cảnh

hi ện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN

NGÀNH AN TOÀN THÔNG TIN Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHỐI QUỐC PHÒNG AN NINH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

1.1 T ổng quan các nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nh ững công trình nghiên cứu về giảng viên và phát triển đội ngũ

gi ảng viên

- Trong cuốn “Quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”

[45], Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và các đồng sự của mình đã giới thiệu các vấn đề chung về quản lý giáo dục, quá trình hình thành lý luận quản lý giáo dục, các mô hình quản lý giáo dục, các cách tiếp cận quản lý giáo dục, chỉ ra những những khác biệt giữa lý luận quản lý giáo dục với các lĩnh vực khác cũng như đặc trưng quản lý giáo dục trong thế kỷ XXI; kiến giải các chức năng quản lý nhà trường nói chung và quản lý trường đại học nói riêng nhất là những vấn đề về quản lý nguồn nhân lực, quản lý tài chính, cơ sở vật chất … Đặc biệt vấn đề vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh và các nhà lý luận khác về giáo dục, phát triển con người nói chung cũng như đội ngũ giảng viên nói riêng như nền tảng phương pháp luận cho việc nhận thức vai trò của giáo dục và quản lý giáo dục Việt nam trong bối cảnh hiện nay, chuyên khảo thực sự là nguồn tài liệu hữu ích cho việc quản lý và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực giáo dục hiện nay

- Khi bàn về quản lý phát triển cán bộ giáo dục đại học và quy hoạch nhân tài Học giả MarcoAntonioR.Diaz, Giám đốc Phòng Giáo dục Đại học, tổ chức UNESCO, trong cuốn sách Phát triển đội ngũ giảng viên: Định hướng cho thế kỷ

21“Higher education staff development: Directions for the 21st century” [96] đã

cho rằng mục đích chính của một trường đại học là tạo ra và phổ biến kiến thức

Vì vậy các trường đại học phải tập trung vào các vấn đề đào tạo nhân lực, nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài; nghiên cứu khoa học, công nghệ tạo ra tri thức,

sản phẩm mới, phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và hội nhập quốc tế; đào tạo ra NNL có kiến thức, kỹ năng thực hành nghề nghiệp, năng lực nghiên cứu và phát triển ứng dụng khoa học và công nghệ tương xứng với trình độ đào tạo; có sức khỏe; có khả năng sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp, thích nghi với môi trường làm việc; từ đó có chiến lược phát triển NNL và nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường [96, tr 133]

- Học giả người Mỹ Mary - Louise Kearney trong cuốn sách Phát triển

đội ngũ giảng viên cho thế kỷ 21 “Higher education staff development for the 21st century” [102] đã thực hiện các phân tích về việc phát triển ĐNGV, ông

cho rằng đội ngũ giảng viên là nguồn nhân lực đóng vai trò quyết định trong lĩnh vực giáo dục đại học, vì vậy cần phải tập trung mở rộng và phát triển kỹ năng nghề nghiệp của họ, đ p ứng các nhu cầu phát sinh trong quá trình làm việc Phát triển đội ngũ giảng viên bao gồm các vấn đề: Kiến thức, kỹ năng chuyên môn, phong cách làm việc; kiến thức, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông; kỹ năng giao tiếp trong giáo dục… Vì vậy, các trường đại học cần có sự đầu tư cũng như có kế hoạch tổng thể để phát triển đội ngũ giảng viên trong quá trình phát triển của từng nhà nhà trường, phải xem quá trình phát triển đội ngũ giảng viên là một quy trình phát triển và quản lý nhân sự của các trường đại học [102, tr 12]

- Tại Hội nghị Thế giới về giáo dục đại học: Trong tác phẩm phát triển

đội ngũ giảng viên “Higher education staff development” UNESCO, Paris, 5-9

tháng 10/1998- do UNESCO tổ chức tại Paris đã chỉ ra rằng: “Một số chính sách mạnh về phát triển đội ngũ là yếu tố quan trọng đối với các trường đại học Phải xây dựng các chính sách phát triển đội ngũ giảng viên rõ ràng và minh bạch, thường xuyên cập nhật và nâng cao kỹ năng của giảng viên, cải tiến

về chương trình đào tạo, phương pháp dạy và học, có cơ chế tài chính minh bạch và rõ ràng nhằm giúp các trường đại học đạt được chất lượng cao trong nghiên cứu và giảng dạy” [113, tr 74]

- Trong bối cảnh hiện nay các nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên

theo chuẩn nghề nghiệp đã và đang được tiến hành ở nhiều nước trên thế giới Các nước đã tập trung xây dựng chuẩn cho nền giáo dục của mình, gồm: Chuẩn chất lượng, chuẩn trường, chuẩn cán bộ quản lý, chuẩn giảng viên Nhìn chung, những công trình nghiên cứu đều coi đội ngũ giảng viên, phát triển đội ngũ giảng viên là một trong những nhân tố chủ chốt trong việc đảm bảo chất lượng và sự phát triển của nền giáo dục, quan điểm và nhận thức về vị trí, vai trò của đội ngũ giảng viên ngày càng đúng đắn, toàn diện hơn Đồng thời, các nghiên cứu cũng đưa ra nhiều giải pháp khác nhau để phát triển đội ngũ giảng viên như: Xây dựng chuẩn nghề nghiệp, các tiêu chí, yêu cầu, phương pháp kiểm tra đ nh giá, sử dụng công nghệ,

kỹ thuật hiện đại

- Về các nghiên cứu liên đến quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về người thầy và việc xây dựng đội ngũ giảng viên đại học tác giả Ngô Văn Hà trong tác phẩm “Tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy và việc xây dựng đội ngũ giảng

viên đại học hiện nay” [34] đã tập trung nghiên cứu, phân tích hệ thống quan điểm

tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy, bao gồm vai trò, phẩm chất đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ và phương pháp giảng dạy của người thầy Hơn nữa, tác giả đã

đ nh giá thực trạng và đi sâu phân tích sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy trong việc xây dựng ĐNGV đại học hiện nay

- Trong luận án tiến sĩ “Quản lý đội ngũ giảng viên trong đại học đa ngành, đa lĩnh vực ở Việt Nam theo quan điểm tự chủ và trách nhiệm xã hội”

[78] của tác giả Phạm Văn Thuần đã nghiên cứu thực trạng công tác quản lý giảng viên ở các trường đại học đa ngành, đa lĩnh vực ở Việt nam, đây là một công trình nghiên cứu công phu, tác giả đã đưa ra các luận cứ, xây dựng các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý giảng viên ở các trường đại học đa ngành, đa lĩnh vực Tuy nhiên luận án mới đề cập sâu đến vấn đề quản lý, chưa đi sâu vào phân tích

và đưa ra các giải pháp phát triển toàn diện cho đội ngũ giảng viên đại học nói chung Vì vậy, kết quả của luận án chỉ có tác dụng tham khảo

- Bàn về vấn đề đ nh giá giảng viên đại học trong công trình nghiên cứu

“Đánh giá giảng viên đại học theo hướng chuẩn hóa trong giai đoạn hiện nay”

[2], tác giả Trần Xuân Bách đã tiến hành nghiên cứu về cơ sở lý luận của hoạt động đ nh giá cũng như các nguyên tắc và triết lý trong việc đ nh giá giảng viên; đồng thời tác giả cũng tiến hành phân tích thực trạng công tác đ nh giá giảng viên theo chuẩn trên cả bình diện Việt nam và thế giới Trên cơ sở đó nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn tác giả tiến hành đề xuất các phương pháp và quy trình

đ nh giá giảng viên theo chuẩn cũng như việc áp dụng vào việc đ nh giá giảng viên tại đơn vị công tác nhằm mục đích nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên đại học trong bối cảnh hiện nay Tuy nhiên công trình nghiên cứu chỉ mới tập trung vào khía cạnh đ nh giá đội ngũ giảng viên đại học Vì vậy kết quả nghiên cứu chỉ có giá trị tham khảo

- Công trình nghiên cứu “Phát triển đội ngũ giảng viên Học viện Chính trị

qu ốc gia Hồ Chí Minh trong bối cảnh hội nhập quốc tế” [48] tác giả Nguyễn Văn

Lượng đã tiến hành khảo sát, đ nh giá mức độ đ p ứng về các mặt phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, lối sống, kiến thức, năng lực chuyên môn, năng lực sư phạm, nghiên cứu khoa học, hoạt động thực tiễn, phát triển nghề nghiệp, phát triển bản thân của đội ngũ giảng viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Từ đó đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Phạm vi nghiên cứu của công trình này chỉ bó hẹp trong công tác phát triển đội ngũ giảng viên của Học viện chính trị Quốc gia

Hồ Chí Minh nên cũng chỉ có giá trị tham khảo

- Luận án tiến sĩ của Nguyễn Văn Lâm “Phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng Giao thông vận tải thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất

nước và hội nhập quốc tế” [44] đã tiến hành nghiên cứu cơ sở lý luận cũng như

đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng ngành GTVT đ p ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh

toàn cầu hóa hiện nay Vấn đề đi sâu nghiên cứu của đề tài là đội ngũ giảng viên bậc cao đẳng vì vậy chỉ có giá trị tham khảo

- Về vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên giảng dạy các chuyên ngành đặc thù thông qua công trình “Phát triển đội ngũ giảng viên đại học khối ngành nghệ

thu ật trong bối cảnh hội nhập quốc tế” [31] tác giả Mai Thị Thùy Hương đã đưa

ra một số phương hướng và nguyên tắc đề xuất giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Cũng như một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên này trong bối cảnh hội nhập quốc tế Công trình đi sâu nghiên cứu về bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, cũng như những giải pháp giúp đội ngũ giảng viên khối ngành nghệ thuật có thể thích được với bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay Vì vậy công trình này cũng chỉ có giá trị tham khảo

- Giải pháp quản lý lĩnh vực giáo dục theo hướng tiếp cận năng lực được tác giả Phạm Xuân Hùng với công trình “ Phát triển đội ngũ giảng viên quản lý

giáo d ục theo tiếp cận năng lực” [32] đã đưa ra các giải pháp: Xây dựng Bộ

tiêu chuẩn năng lực GVQLGD; Lập KH chiến lược phát triển đội ngũ GVQLGD theo tiếp cận năng lực; Tuyển chọn, sử dụng đội ngũ GVQLGD theo tiếp cận năng lực; Đ nh giá, xếp loại năng lực GVQLGD theo Chuẩn; Đào tạo, bồi dưỡng phát triển đội ngũ GVQLGD theo tiếp cận năng lực; Tạo động lực làm việc cho đội ngũ GVQLGD Công trình nghiên cứu tập trung vào hướng phát triển ĐNGV quản lý giáo dục theo tiếp cận năng lực nên chỉ có giá trị tham khảo

- Trong nghiên cứu “ Phát triển đội ngũ giảng viên các trường đại học sư

ph ạm kỹ thuật theo hướng tiếp cận năng lực” [17] tác giả Nguyễn Thế Dân cũng

đã tập trung phân tích thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giảng viên hiện nay, đối chiếu với mô hình quản lý đội ngũ giảng viên theo quan điểm tiếp cận năng lực từ đó đề xuất giải pháp để phát triển đội ngũ giảng viên này

- Trong công trình nghiên cứu của mình “ Phát triển đội ngũ giảng viên

trường cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật trong bối cảnh hiện nay” [15] tác giả Trần

Công Chánh thông qua việc tiếp cận lý thuyết về quản lý nguồn nhân lực của Leonard Nadle; đồng thời tiếp cận chức năng và thành tố quản lý phát triển nguồn nhân lực của Christian Batal đưa ra; Kết hợp vận dụng kết quả một số công trình nghiên cứu về quản lý phát triển đội ngũ giảng viên và tổng kết kinh nghiệm từ thực tiễn phát triển đội ngũ giảng viên của một số cơ sở đào tạo; Cùng

với việc quán triệt các nguyên tắc và định hướng đề xuất giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên, làm cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc đề xuất giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường cao đẳng kinh tế kỹ thuật trong bối cảnh hiện nay Trong nghiên cứu này tác giả đã đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường cao đẳng kinh tế kỹ thuật phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh của nhà trong bối cảnh hiện nay Vì vậy đề tài có thể được sử dụng để tham khảo trong quá trình nghiên cứu

- Trong luận án tiến sĩ “Quản lý đội ngũ giảng viên trường đại học trực thu ộc Bộ Công thương trong bối cảnh hiện nay” [79] tác giả Nguyễn Đức Trí đã

tiến hành phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn; từ thực trạng và chiến lược phát triển của các trường đại học trực thuộc Bộ Công thương, tác giả đã đề xuất bộ tiêu chuẩn giảng viên các trường đại học thuộc Bộ Công Thương trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế Đây là bộ tiêu chuẩn mà nghiên cứu sinh có thể tham khảo để đưa vào nghiên cứu của mình

- Trong các luận án tiến sĩ nghiên cứu về các đại học địa phương tiêu biển

có các công trình nghiên cứu sau: “Quản lý đội ngũ giảng viên các trường đại

h ọc địa phương trong bối cảnh hiện nay” [53] của tác giả Hồ Thị Nga công trình

nghiên cứu đã tập trung phân tích thực trạng đội ngũ giảng viên và quản lý đội ngũ giảng viên các trường đại học địa phương hiện nay, căn cứ vào 5 nguyên tắc thực hiện khi đề xuất các giải pháp, đồng thời đề xuất các giải pháp gồm: Đề xuất chuẩn năng lực giảng viên đại học địa phương; Hoàn thiện quy trình quy hoạch và tuyển dụng giảng viên; Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn và nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giảng viên Đại học địa phương; Đ nh giá giảng viên theo chuẩn chức danh nghề nghiệp giảng viên; Hoàn thiện chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ giảng viên; Xây dựng môi trường tự chịu trách nhiệm cho các trường đại học địa phương trong quản lý đội ngũ giảng viên và Tổ chức phối hợp phát triển đội ngũ giảng viên giữa các trường Đại học địa phương Công trình “Phát triển đội ngũ giảng viên trường đại học An giang theo tiếp cận

qu ản lý nhân lực” [80] của tác giả Nguyễn Bách Thắng nghiên cứu đ nh giá

thực trạng đội ngũ giảng viên và thực trạng về phát triển đội ngũ giảng viên của trường đại học An Giang, công trình đã đưa ra những nguyên tắc lựa chọn giải pháp và đã đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần vào hoạt động phát triển đội ngũ giảng viên trường đại học An Giang nhằm đ p ứng nhu cầu đào tạo nhân lực cho địa phương Tuy nhiên các công trình nghiên cứu này mới dừng lại ở việc nghiên cứu quản lý đội ngũ giảng viên và phát triển đội ngũ giảng viên ở các trường đại học địa phương Vì vậy, Luận án là tài liệu tham khảo bổ ích cho công tác phát triển đội ngũ giảng viên các trường đại học

1.1.2 Nh ững công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên ở các trường đại học khối quốc phòng an ninh

- Đối với Lĩnh vực QPAN, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao có ý nghĩa quyết định, đảm bảo cho lực lượng vũ trang hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ,

đ p ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới Đây là vấn đề mang tính cấp thiết, lâu dài, đang đặt ra những yêu cầu mới mà lực lượng vũ trang cần tập trung giải quyết, nhất là vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên trong các trường thuộc khối QPAN ngày càng cấp thiết Những nghiên cứu gần đây đều dành sự quan tâm đặc biệt đến chất lượng đội ngũ giảng viên, đề cao vai trò của việc phát triển bền vững và thích ứng nhanh của giảng viên và cả đội ngũ giảng viên các trường khối QPAN với những thay đổi nhanh chóng của giáo dục trên thế giới, trong đó có các công trình nghiên cứu tiêu biểu sau:

- Nhà khoa học người nga Rodionov Trong công trình nghiên cứu “Một số

v ấn đề tuyển chọn, đào tạo cán bộ, sĩ quan cấp cao” [69] đã chỉ ra những yêu cầu

cơ bản về phẩm chất, năng lực của người sĩ quan cao cấp quân đội Nga, như: Có tầm nhìn chính trị rộng, có tri thức quân sự, kỹ thuật quân sự, kinh tế quân sự sâu sắc, biết tư duy sáng tạo, có khả năng tham gia tích cực vào quá trình soạn thảo chính sách quân sự, học thuyết quân sự ; biết làm việc với các cơ quan hành pháp, lập pháp, thường xuyên tiếp xúc với các cơ quan dân sự, các tổ chức xã hội [69, tr 12-14] Thông qua nghiên cứu của mình tác giả cho rằng việc xác định các chủ trương, giải pháp xây dựng phải đồng bộ, làm tốt từ khâu tuyển chọn,

đào tạo, bồi dưỡng, sắp xếp, bố trí, sử dụng và thực hiện chính sách phải được quan tâm thực hiện tốt ở các cơ quan chủ quản cũng như bản thân các nhà trường

- Trong công trình nghiên cứu khoa học cấp bộ “Nghiên cứu kiện toàn, phát tri ển và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục trong các nhà trường quân đội” [85] do tác giả Vũ Việt làm chủ nhiệm đề tài đã đưa ra một

số giải pháp kiện toàn, phát triển và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD, như: Hoàn thiện, bổ sung các văn bản pháp quy về kiện toàn, phát triển

và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, CBQLGD quân đội; thực hiện có hiệu quả vấn đề kiện toàn về số lượng, cơ cấu đội ngũ nhà giáo, CBQLGD; từng bước chuẩn hoá chất lượng đội ngũ nhà giáo, CBQLGD, cần thực hiện tốt về chuẩn chất lượng theo hướng quản lý chất lượng; chuẩn về trình độ học vấn, chuẩn về trình

độ đào tạo chức vụ và kinh nghiệm thực tiễn, chuẩn về trình độ nghiệp vụ sư phạm, nghiệp vụ QLGD; chuẩn về trình độ ngoại ngữ, tin học, bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu và tạo điều kiện cho việc nghiên cứu khoa học của đội ngũ nhà giáo, CBQLGD quân đội; xây dựng chính sách ưu đãi, thu hút đối với đội ngũ nhà giáo, CBQLGD quân đội

- Bàn về công tác quản lý học viên ở các nhà trường Quân đội trong công trình nghiên cứu “Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý học viên ở các hệ, tiểu đoàn

đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục - đào tạo chính uỷ, chính trị viên hiện nay”

[70] tác giả Lê Quý Trịnh thông qua đề tài đã đưa ra nội dung xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý học viên về số lượng, cơ cấu, chất lượng đội ngũ, trình độ lãnh đạo, chỉ huy, quản lý bộ đội, năng lực sư phạm và phương pháp, tác phong công tác, kiến thức, kinh nghiệm quản lý [70, tr 8,12,18] Tác giả đã đề xuất các giải pháp, như: Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ và sâu sắc trong nhận thức về vai trò của cán

bộ quản lý học viên đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo; thực hiện tốt việc tạo nguồn, quy hoạch, luân chuyển, sử dụng cán bộ quản lý học viên; đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng và phát huy ý thức tự đào tạo, bồi dưỡng của cán bộ quản lý học viên, thực hiện tốt phương châm cấp trên bồi dưỡng cấp dưới; phát huy sức mạnh tổng hợp, đề cao nguyên tắc tập trung dân chủ trong xây dựng đội

ngũ cán bộ quản lý học viên; tiếp tục hoàn thiện các quy chế, quy định về quản lý học viên và thực hiện tốt chính sách cán bộ

- Trong công trình nghiên cứu “Xây dựng đội ngũ giảng viên khoa học xã

h ội nhân văn trong các trường đào tạo sỹ quan quân đội” [75] của tác giả Nguyễn

Văn Tháp đã đề tiến hành đ nh giá công tác xây dựng đội ngũ giảng viên khoa học xã hội nhân văn trong các trường sỹ quan quân đội từ đó đưa ra nhận định công tác xây dựng đội ngũ giảng viên của các nhà trường quân đội trong thời gian vừa qua đã có những chuyển biến tích cực, đạt nhiều kết quả, để lại nhiều kinh nghiệm quý Tuy nhiên trong quá trình xây dựng đội ngũ giảng viên còn một số hạn chế, bất cập về số lượng và chất lượng so với yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục đào tạo trong các trường đào tạo sỹ quan quân đội Tác giả đề ra những giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ giảng viên trong đó nhấn mạnh vào các vấn đề: làm tốt công tác quy hoạch, tạo nguồn và tuyển chọn đội ngũ; nâng cao công tác đào tạo, bồi dưỡng; đổi mới công tác quản lý, thực hiện tốt các chế độ chính sách đối với đội ngũ giảng viên đội ngũ giảng viên khoa học xã hội nhân văn

- Trong công trình nghiên cứu “Phát triển bản lĩnh chính trị và tri thức khoa h ọc của giảng viên trẻ khoa học xã hội nhân văn ở các trường sỹ quan Quân đội nhân dân Việt Nam” [30] tác giả Lương Thanh Hân, nghiên cứu đã đề cập vấn

đề phát triển bản lĩnh chính trị và tri thức khoa học của giảng viên trẻ khoa học xã hội nhân văn ở các trường sỹ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay Từ đó, tác giả đã đề xuất các giải pháp như nâng cao chất lượng đào tạo, tuyển dụng; xây dựng môi trường giáo dục; thực hiện tích cực hóa đội ngũ giảng viên … để phát triển hài hòa bản lĩnh chính trị và tri thức khoa học của các đội ngũ giảng viên trẻ khoa học xã hội nhân văn trong các trường sỹ quan Quân đội nhân dân

- Khi bàn về việc phát huy tính cực xã hội của đội ngũ giảng viên – sĩ quan thông qua công trình nghiên cứu “Phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ giảng

viên trong các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” [37] tác giả

Nguyễn Văn Hòa tập trung trình bày quá trình và những giải pháp cơ bản nhằm

phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ giảng viên các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

- Luận án tiến sĩ “Quản lý chất lượng đào tạo đại học trong các học viện, trường Công an nhân dân” [49] của tác giả Nguyễn Văn Ly đã nghiên cứu những

vấn đề lý luận quản lý chất lượng đào tạo; khả năng vận dụng vào quản lý chất lượng đào tạo trong các học viện, trường đại học CAND với những yêu cầu mới

về trình độ, năng lực, phẩm chất nghề nghiệp đặc trưng của người cán bộ CAND trong giai đoạn hiện nay Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát kinh nghiệm đào tạo cán bộ công an ở một số nước trên thế giới, đ nh giá thực trạng quản lý chất lượng đào tạo đại học trên các nội dung như: quản lý sơ tuyển ở Công an các địa phương; công tác chuẩn bị và tiếp nhận sinh viên; quản lý quá trình đào tạo trong nhà trường; quản lý hoạt động thực tập ngoài nhà trường; quản lý các hoạt động cuối khóa; quản lý sinh viên sau tốt nghiệp Từ đó, đề xuất các giải pháp triển khai thực hiện nhằm nâng cao chất lượng đào tạo các học viện, trường đại học trực thuộc Bộ công an Luận án bước đầu đề cập đến việc chuẩn bị đội ngũ giảng viên trong quá trình quản lý chất lượng đào tạo và giải pháp chuẩn hóa các tiêu chuẩn tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và phát triển đội ngũ giảng viên các học viện, trường đại học Công an nhân dân

- Về vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trong lực lượng Công

An nhân dân có công trình “Các giải pháp xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán b ộ quản lý giáo dục các trường Công an nhân dân đến năm 2015

và hướng tới năm 2020” [10] do tác giả Cấn Văn Chúc làm chủ nhiệm, đã trình

bày, phân tích thực trạng về hai đối tượng chính là đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong các trường Công an nhân dân Trên cơ sở đ nh giá thực trạng, nghiên cứu đã nhận định, đề ra dự báo khoa học về sự phát triển của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đến năm 2015, hướng tới năm 2020 Đề tài tập trung đề ra các giải pháp xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán

bộ quản lý giáo dục các trường Công an nhân dân

- Trong kỷ yếu hội thảo “Xây dựng đội ngũ nữ giảng viên tại Học viện

C ảnh sát nhân dân đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đào tạo” [28] của Học

viện Cảnh sát với các bài viết của các nhà khoa học trong các khoa, bộ môn và đơn vị chức năng đã nêu ra thực trạng, phân tích, đánh giá về đội ngũ giảng viên nữ của Học viện Cảnh sát và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy của đội ngũ

- Tác giả Võ Thành Đạt với công trình “Giải pháp quản lý đội ngũ giảng viên các trường đại học CAND” [20] đã tiến hành nghiên cứu phân tích thực

trạng quản lý đội ngũ giảng viên hiện nay, đối chiếu với mô hình quản lý đội ngũ giảng viên theo quan điểm quản lý nhân lực tổng thể đã đề xuất các giải pháp mang tính toàn diện và hệ thống cao Các giải pháp có quan hệ mật thiết với nhau, bổ sung cho nhau, lấy hạn chế của giải pháp này khắc phục nhược điểm của giải pháp kia Một tổ hợp các giải pháp chất lượng ở cấp hệ thống và những cố gắng của đơn vị sẽ khả thi cho việc nâng cao hiệu quả quản lý đội ngũ giảng viên

- Cuốn sách “Phát triển nguồn nhân lực quân sự chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa quân đội” [21], của tác giả Đỗ Văn Đạo, NXB chính trị

quốc gia sự thật - 2015, cuốn sách tập trung luận giải một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển nguồn nhân lực quân sự chất lượng cao trong lịch sử dân tộc và ở một số nước, khái quát hóa tình hình phát triển nguồn nhân lực quân sự chất lượng cao ở Việt nam từ năm 1994 đến nay; phân tích thực trạng, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra trong phát triển nguồn nhân lực quân sự chất lượng cao ở Việt nam đ p ứng yêu cầu hiện đại hóa Quân đội nhân dân Việt nam

1.1.3 Nh ận xét tổng quan

1.1.3.1 Khái quát các công trình nghiên c ứu đã công bố

Các nghiên cứu đã bàn về vai trò và tầm quan trọng của đội ngũ giảng viên cũng như công tác phát triển đội ngũ giảng viên ở các trường đại học hiện nay; Giải pháp phát triển ĐNGV các nhà trường quân đội, công an; xây dựng đội ngũ cán bộ

quản lý học viên; một số vấn đề về bồi dưỡng kiến thức QLGD cho đội ngũ giảng viên các trường đại học thuộc khối QPAN

Các công trình nghiên cứu đã luận giải về các vấn đề xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên các trường đại học nói chung, những vấn đề về quản lý, xây dựng, phát triển đội ngũ giảng viên trong các trường đại học khối QPAN về

số lượng, chất lượng, cơ cấu; văn hoá quản lý

Các công trình đã nghiên cứu đã tập trung vào giải quyết các vấn đề đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV đ p ứng yêu cầu mới của GD&ĐT; chuẩn đối với đội ngũ giảng viên; cán bộ QLGD theo tiếp cận năng lực, đ p ứng yêu cầu đổi mới giáo dục; nâng cao chất lượng đào tạo của các trường đại học nói chung và các trường đại học khối QPAN nói riêng

Các nghiên cứu cũng đã tập trung luận giải về các vấn đề liên quan đến cán bộ quân đội, công an coi xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội và công an có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng Các nghiên cứu chỉ ra rằng việc xây dựng đội ngũ giảng viên ở các trường đại học khối QPAN cần được tiến hành đồng bộ, thành quy trình chặt chẽ; đặc biệt chú trọng hai khâu tuyển chọn và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ

Qua khái quát hóa các công trình nghiên c ứu đã công bố trên cho thấy:

- Các công trình đã đi sâu phân tích khá rõ nét một số vấn đề có liên quan đến đề tài luận án; tuy nhiên, chưa đi sâu nghiên cứu một cách có hệ thống, cụ thể dưới góc độ QLGD về khung năng lực của giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN, cũng như những vấn đề về phát triển năng lực chuyên môn của đội ngũ giảng viên giảng dạy ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay

- Các công trình nghiên cứu chưa đi sâu nghiên cứu những vấn đề một cách hệ thống về phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT, đặc biệt là phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học nói chung và các trường đại học khối QPAN nói riêng

- Các công trình nghiên cứu mới chỉ nghiên cứu các vấn đề chủ yếu dưới góc độ giáo dục học, chưa đi sâu luận giải và làm rõ vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường thuộc khối QPAN hiện nay dưới góc độ lý thuyết phát triển nguồn nhân lực Song, các công trình nghiên cứu trên sẽ là cơ

sở quan trọng cả về mặt lý luận và thực tiễn, giúp nghiên cứu sinh tham khảo, nghiên cứu, kế thừa cách tiếp cận, một số nội dung cần làm rõ,… trong quá trình thực hiện đề tài luận án của mình

1.1.3.2 Nh ững vấn đề còn trống cần tiếp tục nghiên cứu

Mặc dù các công trình nghiên cứu về giảng viên, phát triển đội ngũ giảng viên đã được công bố rất đa dạng và phong phú và đã đạt được những kết quả khác nhau Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN theo lý thuyết phát triển nguồn nhân lực Vì vậy, Đề tài luận án lần đầu tiên đi sâu nghiên cứu thực trạng về đội ngũ giảng viên và phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN để thấy hết được những khó khăn, bất cập của nó, từ đó tìm ra giải pháp riêng mang tính khoa học giúp cho các trường đại học khối QPAN phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT có khả năng thích ứng với bối cảnh đổi mới giáo dục và cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay

Luận án sẽ đi vào tập trung nghiên cứu một số vấn đề sau:

- Một là, tập trung nghiên cứu và luận giải làm sáng tỏ những vấn đề lý

luận về vị trí, vai trò, yêu cầu mới về phẩm chất, năng lực của đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN; Xây dựng các khái niệm đội ngũ giảng viên ngành ATTT, phát triển đội ngũ đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN Xây dựng khung năng lực nghề nghiệp giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN; chỉ ra những yếu tố tác động đến quá trình phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh hiện nay

- Hai là, nghiên cứu, luận giải cơ sở thực tiễn về phát triển đội ngũ giảng

viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN như: Nghiên cứu và điều tra, khảo sát thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN những năm qua; chỉ rõ nguyên nhân của hạn chế đối với công tác này Phân tích, luận giải những yếu tố căn bản tác động đến phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh hiện nay

- Ba là, chỉ rõ yêu cầu phát triển và đề xuất những giải pháp phát triển đội

ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh hiện nay, bao gồm: Chỉ ra những yêu cầu đối với phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT trong bối cảnh đổi mới giáo dục và cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay; đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN trong bối cảnh hiện nay có tính khoa học, phù hợp, khả thi, hiệu quả

- Bốn là, tiến hành khảo nghiệm sự cần thiết, tính khả thi của các giải

pháp đã đề xuất trong thực tiễn; đồng thời, tiến hành thử nghiệm biện pháp “Đào

t ạo-bồi dưỡng đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN theo khung năng lực nghề nghiệp” để đ nh giá tính phù hợp, khả thi, hiệu quả

của các biện pháp đã đề xuất trong thực tiễn quản lý

1.2 Lý lu ận về phát triển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin

1.2.1 Các khái ni ệm

1.2.1.1 Gi ảng viên-sĩ quan an toàn thông tin

Trong tác phẩm Handbook Research Educational Technology Integration Active Learning của tác giả Jared Keengwe [99], cho rằng giảng viên hiện nay được nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau, tùy theo từng Quốc gia

Tại Vương Quốc Anh, thuật ngữ giảng viên không được chỉ rõ và thường

sử dụng trong một số bậc học Sự khác nhau cơ bản giữa các giảng viên là dựa trên thời gian làm việc toàn phần/b n phần hoặc giảng viên tạm thời/dài hạn

Một giảng viên toàn phần ở các trường đại học thuộc vương quốc Anh thường giữ một vị trí mở bao gồm nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu, và quản lý Sau một thời gian làm việc, một giảng viên có thể được thăng chức dựa trên hồ

sơ nghiên cứu của mình để trở thành một giảng viên cao cấp Vị trí này xếp dưới

vị trí của giáo sư Giảng viên nghiên cứu (Họ làm việc toàn thời gian) tương đương với giảng viên và giảng viên cao cấp, nhưng làm việc theo định hướng nghiên cứu chuyên sâu Giảng viên nghiên cứu rất phổ biến trong các lĩnh vực như y học, kỹ thuật, sinh học và vật lý Ngược lại, các giảng viên tham gia giảng dạy ngắn hạn hoặc dài hạn được bổ nhiệm khi có nhu cầu giảng dạy ngắn hạn Những vị trí này thường là những người đang tham gia làm nghiên cứu sinh

Trong khi đó Hoa kỳ lại quan niệm Thuật ngữ giảng viên thường được dùng để chỉ những người tham gia giảng dạy ở các trường đại học nhưng chỉ giảng dạy ngắn hạn và không có nghĩa vụ tham gia nghiên cứu khoa học Tại các trường cao đẳng không có chức năng nghiên cứu sự khác biệt này không có nhiều ý nghĩa, sự khác biệt duy nhất so với các giảng viên học thuật khác chính

là ở thời gian làm việc Giảng viên ở Hoa kỳ hầu hết phải có trình độ tối thiểu là thạc sĩ và thường phải có trình độ tiến sĩ Đôi khi chức danh này được sử dụng cho giảng viên thực hành, nhưng các trường thường sử dụng cả hai chức danh này cho giảng viên của họ

Đối với Úc họ sử dụng thuật ngữ giảng viên để chỉ bất kỳ ai thực hiện các bài giảng tại một trường đại học hoặc bất cứ đâu, nhưng thường được đề cập đến dưới cấp độ học thuật cụ thể Cấp độ học thuật ở Úc tương tự như ở Anh với cấp bậc phó giáo sư tương đương với diễn giả ở các trường đại học Anh Cấp độ học thuật ở Úc gồm (tăng dần theo trình độ học vấn): A) Giảng viên liên kết, B) Giảng viên, C) Giảng viên cao cấp, D) phó giáo sư và E) giáo sư

Ấn độ thì quan niệm Thuật ngữ giảng viên được hiểu tương đương với trợ

lý giáo sư theo hệ thống giáo dục Hoa kỳ Thuật ngữ này không được áp dụng phổ biến, một số trường đại học thích chức danh giảng viên/ diễn giả/ giáo sư

trong khi một số trường khác lại sử dụng chức danh trợ lý giáo sư/ phó giáo sư/ giáo sư

Ở một số nước khác, Thuật ngữ giảng viên dùng cho những người tham gia giảng dạy ở bậc đại học và sau đại học tại các trường cao đẳng và đại học

Họ thường có kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực mà họ giảng dạy, điều này cung cấp cho họ kiến thức và khả năng giảng dạy các khóa học cụ thể Các tổ chức học thuật sẽ thuê các giảng viên trên cơ sở thành tích nghề nghiệp của họ,

có nghĩa là họ không cần thiết phải có trình độ tiến sĩ mới được tham gia giảng dạy Đây là trường hợp đặc biệt cho với các giảng viên là doanh nhân, ví dụ: Họ

có thể dạy bán thời gian trong khi vẫn tiếp tục làm công việc kinh doanh của mình, giờ làm việc của giảng viên tùy thuộc vào từng trường, từng khoa

Trách nhiệm của giảng viên bao gồm: Tổ chứ lớp học, các hội thảo và bài giảng như một phần của khóa học, họ giảng dạy và sử dụng chính kinh nghiệm làm việc của mình để giảng dạy cho sinh viên, tư vấn cho sinh viên cả về mặt đào tạo và nghề nghiệp, đóng góp vào sự phát triển của khoa mà họ tham gia giảng dạy

Trong khi đó tại Việt nam, theo điều 66, Luật giáo dục 2019 (sửa đổi) quy định Vị trí, vai trò của nhà giáo:

Nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong cơ sở giáo dục, trừ cơ sở giáo dục quy định tại điểm c khoản 1 Điều 65 của Luật này

Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục khác, giảng dạy trình độ sơ cấp, trung cấp gọi là giáo viên; nhà giáo giảng dạy từ trình độ cao đẳng trở lên gọi là giảng viên [60]

Theo điều 54, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật giáo dục đại học năm 2019 [61], quy định về Giảng viên như sau:

Giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học là người có nhân thân rõ ràng;

có phẩm chất, đạo đức tốt, có đủ sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ; có trình độ

đ p ứng quy định của luật này, quy chế tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục đại học

Chức danh giảng viên bao gồm trợ giảng, giảng viên, giảng viên chính, phó giáo sư, giáo sư Cơ sở giáo dục đại học bổ nhiệm chức danh giảng viên theo quy định của pháp luật, quy chế tổ chức và hoạt động, quy định về vị trí việc làm

và nhu cầu sử dụng của cơ sở giáo dục đại học

Trình độ tối thiểu của chức danh giảng viên giảng dạy trình độ đại học là thạc sĩ, tiến sĩ Cơ sở giáo dục đại học ưu tiên dụng người có trình độ tiến sĩ làm giảng viên; phát triển, ưu đãi đội ngũ giáo sư đầu ngành để phát triển các ngành đào tạo

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định tiêu chuẩn và việc bổ nhiệm chức danh giảng viên theo thẩm quyền; tỷ lệ giảng viên có hữu tối thiểu của cơ

sở giáo dục đại học; quy định tiêu chuẩn giảng viên thực hành, giảng viên của một số ngành đào tạo chuyên sâu đặc thù

Mặc dù khái niệm về giảng viên còn một số điểm khác biệt và nhấn mạnh

ở các khía cạnh này hay khía cạnh khác nhưng đều có một số luận điểm chung

về giảng viên cần phải được làm sáng tỏ trong bối cảnh hiện nay khi các yếu tố kinh tế, xã hội, quốc tế có những thay đổi sâu sắc thì việc định nghĩa lại vai trò của đội ngũ giảng viên trở nên bức xúc hơn bao giờ hết Một giảng viên trong bối cảnh hiện nay cần thực hiện những vai trò và chức năng gì? Họ cần những phẩm chất gì để thực hiện tốt những chức năng của mình? đây là những câu hỏi khá căn bản nhưng quan trọng cần được trả lời thấu đ o bởi chính các giảng viên cũng như các nhà quản lý giáo dục Hiện nay ở các trường đại học lớn ở các quốc gia phát triển, giảng viên đại học được định nghĩa trong ba chức năng chính: Nhà giáo, Nhà khoa học, và Nhà cung ứng dịch vụ cho cộng đồng

Như vậy, với nhiều cách hiểu và tiếp cận khác nhau, song nghiên cứu sinh xin phép đưa ra khái niệm giảng viên ATTT ở các trường đại học khối QPAN như sau:

Giảng viên - sĩ quan ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN là những giảng viên - sĩ quan, được đào tạo tại các trường đại học khối QPAN theo lĩnh vực chuyên môn, nghiệp vụ ATTT có trình độ tiến sĩ, thạc sĩ hoặc những

người đã tốt nghiệp các trường đại học ngoài lực lượng vũ trang có trình độ học vấn, thành thạo chuyên môn nghiệp vụ về lĩnh vực an toàn thông tin mà các trường đại học khối QPAN cần và được tuyển chọn đ p ứng các tiêu chuẩn quy định trong luật sĩ quan Quân đội và Công an Họ phải đảm nhiệm các chức năng chính sau: Nhà giáo, Nhà khoa Học, Nhà cung ứng dịch vụ thuộc lĩnh vực ATTT ngoài ra họ còn phải là một sĩ quan thuộc lĩnh vực QPAN Giảng viên - sĩ quan ngành ATTT là những người làm việc trong môi trường thông tin nhạy cảm, thường xuyên tiếp xúc, nắm giữ các thông tin nhạy cảm liên quan đến cá nhân,

bí mật nhà nước vì vậy phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp, tuyệt đối tin cậy, trung thành với Đảng, với Tổ quốc, làm chủ khoa học công nghệ an toàn thông tin hiện đại

1.2.1.2 Ngành an toàn thông tin

Trong điều 4 giải thích từ ngữ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật giáo dục đại học 2018 [61], quy định ngành là tập hợp kiến thức và kỹ năng chuyên môn trong phạm vi hoạt động nghề nghiệp, khoa học và công nghệ, do

Bộ Giáo dục và Đào tạo thống kê, phân loại

An toàn thông tin (information security) là các bước triển khai bảo vệ thông tin nhằm giảm thiểu các rủi ro đối với thông tin Nó là một phần của quá trình quản lý rủi ro An toàn thông tin giúp bảo vệ thông tin và hệ thống thông tin khỏi truy cập trái phép, sử dụng, tiết lộ thông tin, phá hủy, sửa đổi, ghi âm hoặc sắp xếp lại thông tin trái phép nhằm đảm bảo các yếu tố sau cho thông tin:

Tính toàn v ẹn (integrity) - bảo vệ chống lại việc sửa đổi hoặc phá hủy

thông tin bất hợp pháp bao gồm cả việc chống chối bỏ và xác thực

Bí m ật (Confidentiality) - đảm bảo tính đúng đắn trong việc truy cập và tiết

lộ thông tin bao gồm các phương pháp bảo vệ quyền riêng tư và thông tin mật

Tính s ẵn sàng (available) - đảm bảo truy cập và sử dụng thông tin kịp

thời và đ ng tin cậy

Ở Việt Nam, khái niệm An toàn Thông tin được hiểu và định nghĩa trong Luật an toàn thông tin mạng số 86/2015QH13 ngày 19/11/2015 của Quốc hội

nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam: "An toàn thông tin là sự bảo vệ thông tin, hệ thống thông tin trên mạng tránh bị truy nhập, sử dụng, tiết lộ, gián đoạn, sửa đổi hoặc phá hoại trái phép nhằm bảo đảm tính nguyên vẹn, tính bảo mật và tính khả dụng của thông tin" [62]

Như vậy, với nhiều cách hiểu và tiếp cận khác nhau, song nghiên cứu sinh xin phép đưa ra khái niệm ngành an toàn thông tin như sau: Ngành an toàn thông tin là tập hợp kiến thức và kỹ năng chuyên môn trong lĩnh vực an toàn thông tin giúp bảo vệ thông tin số và các hệ thống thông tin chống lại các nguy cơ truy nhập, sử dụng, tiết lộ, gián đoạn, sửa đổi hoặc phá hoại trái phép nhằm bảo đảm tính nguyên vẹn, tính bí mật và tính sẵn sàng của thông tin tự nhiên, giúp các hệ thống thông tin thực hiện đúng chức năng, phục vụ đúng đối tượng một cách sẵn sàng, chính xác và tin cậy

1.2.1.3 Đội ngũ giảng viên ATTT ở các trường đại học khối QPAN

Từ điển Giáo dục học của các tác giả Bùi Hiền, Nguyễn Văn Giao, Nguyễn Hữu Quỳnh, Vũ Văn Tảo định nghĩa “Đội ngũ giảng viên là tập hợp

những người đảm nhận công tác giáo dục và dạy học, có đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ theo quy định” [26] Đội ngũ giảng viên là tập hợp

những người làm nhà giáo, nhà khoa học, được tổ chức thành một lực lượng có cùng chung một nhiệm vụ là thực hiện sứ mạng đào tạo của nhà trường Họ làm việc có mục đích, có kế hoạch và cùng gắn bó chặt chẽ với nhau trên cơ sở lợi ích về vật chất và tinh thần, phù hợp với lợi ích và sự tiến bộ của xã hội trong khuôn khổ qui định của pháp luật và thể chế xã hội

Từ căn cứ trên nghiên cứu sinh đưa ra khái niệm “Đội ngũ giảng viên ATTT ở các trường đại học khối QPAN” là tập hợp những người làm công tác

giáo dục và đào tạo về lĩnh vực ATTT, được tổ chức lại thành một lực lượng có cùng lý tưởng, cùng chung một nhiệm vụ là thực hiện mục tiêu giáo dục của các trường đại học khối QPAN Họ là những Giảng viên - Sĩ quan, họ làm việc có kế hoạch và gắn bó với nhau thông qua lợi ích vật chất và tinh thần trong khuôn khổ

quy định của ngành, pháp luật, thể chế xã hội Đội ngũ giảng viên ngành ATTT

ở các trường đại học khối QPAN đồng thời với chức năng là đội ngũ nhà giáo còn là sĩ quan Quân đội hoặc Công an, đội ngũ nhà khoa học thuộc lĩnh vực ATTT, nhà quản lý, nhà giáo dục, là lực lượng trụ cột quyết định đến sự tồn tại

và phát triển của các trường đại học khối QPAN có đào tạo ngành ATTT

1.2.1.4 Phát tri ển đội ngũ giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học khối QPAN

Nhân lực: là sức lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con

người hoạt động Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động - con người có sức lao động

Phát triển: Phát triển là quá trình vận động từ thấp đến cao “mọi sự vật

hiện tượng, con người, xã hội có sự biến đổi tăng tiến về mặt số lượng, chất lượng dưới tác động của bên ngoài (hoặc chủ thể quản lý) đều được coi là phát triển” [26]

Các nghiên cứu của tác giả Leonard Nadler [100] cho rằng mục tiêu phát triển nhân lực theo quan điểm hiện đại là không quá chú trọng về số lượng, cơ cấu, mà cần hướng đến mục tiêu (phát hiện) tiềm năng; giáo dục và đào tạo phát triển kiến thức, kỹ năng, thái độ con người (phát triển) và cần duy trì một môi trường làm việc thuận lợi nhằm nuôi dưỡng (phát huy) khả năng lao động và sáng tạo của họ Quan điểm phát triển này có thể được áp dụng cho các cấp độ tổ chức và quốc gia

Tóm lại, mọi sự vật, hiện tượng, con người, xã hội hoặc là biến đổi để tăng

về số lượng, thay đổi chất lượng hoặc dưới tác động của bên ngoài làm cho biến đổi tăng tiến đều được coi là sự phát triển

Phát triển nguồn nhân lực: hiểu theo nghĩa chung nhất là quá trình tạo ra

sự thay đổi về số lượng, nâng cao chất lượng, phẩm chất nguồn nhân lực, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực nhằm chuẩn bị và đ p ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu phát triển KT-XH của đất nước, của vùng hay của một tổ chức

Có rất nhiều quan niệm và định nghĩa về nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực Theo lý thuyết phát triển của Leonard Nadler, nguồn nhân lực được hiểu theo nghĩa rộng là một bộ phận của các nguồn lực có khả năng huy động, tổ chức, quản lý để tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội như nguồn lực vật chất, nguồn lực tài chính

Theo Giáo sư John Bratton và Jeff Gold, “Ph t triển nguồn nhân lực bao gồm các thủ tục và quá trình mà sự tìm kiếm có chủ đích để cung cấp các hoạt động nhằm phát triển các kỹ năng, hiểu biết và năng lực tiềm tàng của con người

Theo UNESCO, phát triển nguồn nhân lực là làm cho toàn bộ sự lành nghề của dân cư luôn luôn phù hợp trong mối quan hệ với sự phát triển của đất

nước Quan niệm này gắn phát triển nguồn nhân lực với phát triển sản xuất; do

đó, phát triển NNL giới hạn trong phạm vi phát triển kỹ năng lao động và thích ứng với yêu cầu về việc làm

Như vậy có thể thấy các quan điểm được thể hiện trong các nghiên cứu của nhiều tác giả về nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực không có sự thống nhất Các tiêu chí được sử dụng làm thước đo trong mỗi khái niệm được đưa ra khi là trừu tượng khó đ nh giá, có thể định lượng được chủ yếu là trình độ học vấn, trình độ văn hóa, kiến thức chuyên môn, kỹ năng làm việc

Theo quan điểm của tác giả luận án, phát triển nguồn nhân lực với khái niệm như đã nêu ở trên thì có thể đ nh giá thông qua ba nhóm hoạt động chính chủ yếu: Giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực (giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng), Sử dụng nguồn nhân lực (tuyển chọn, sử dụng, đ nh giá, đề bạt), Tạo môi trường phát triển nguồn nhân lực (môi trường làm việc, môi trường pháp lý, chính sách đãi ngộ) Mô hình phát triển nguồn nhân lực được vận dụng vào nghiên cứu luận án này là mô hình phát triển nguồn nhân lực của Leonard Nadler

Phát tri ển đội ngũ giảng viên: Theo quan điểm triết học, phát triển là biến

đổi hoặc làm cho biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp Lý luận của phép biện chứng duy vật khẳng định: mọi sự vật, hiện tượng không phải chỉ là sự tăng lên hay giảm đi về mặt số lượng mà cơ bản

chúng luôn biến đổi, chuyển hóa từ sự vật hiện tượng này đến sự vật hiện tượng khác, cái mới kế tiếp cái cũ, giai đoạn sau kế thừa giai đoạn trước tạo thành quá trình phát triển tiến lên mãi mãi

Thuật ngữ “ph t triển” mà luận án đề cập đến bao gồm các hoạt động quản

lý nhằm biến đổi đối tượng quản lý lớn mạnh về mọi mặt về số lượng, chất lượng và cơ cấu để đ p ứng tối ưu những kỳ vọng của chủ thể quản lý Như vậy, phát triển đội ngũ giảng viên là phát triển nguồn nhân lực sư phạm trong nhà trường, là quá trình làm cho đội ngũ giảng viên từng bước được biến đổi, hoàn thiện hơn nhằm đ p ứng tốt nhất yêu cầu ngày càng cao của chức trách, nhiệm

vụ bản thân giảng viên cũng như của nhà trường

Phát triển đội ngũ giảng viên ngành ATTT ở các trường đại học khối QPAN: là quá trình xây dựng, hoàn thiện hoặc thay đổi thực trạng của đội ngũ giảng viên ngành ATTT, giúp cho đội ngũ giảng viên ngành ATTT lớn mạnh về mọi mặt: Đủ về số lượng, chất lượng, cơ cấu hợp lý có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cao để hoàn thành nhiệm vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học về lĩnh vực ATTT đ p ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về ATTT cho lĩnh vực QPAN và KTXH

1.2.2 Đặc điểm của giảng viên ngành an toàn thông tin ở các trường đại học

kh ối QPAN

Giảng viên ATTT ở các trường đại học khối QPAN là Giảng viên - Sĩ quan họ được đào tạo chuyên sâu về các lĩnh vực chuyên môn, nghiệp vụ ATTT, nghiệp vụ QPAN, thường xuyên làm việc trong môi trường đặc thù liên quan đến thông tin cá nhân, nắm giữ các bí mật trong chỉ đạo, chỉ huy của lãnh đạo Đảng, nhà nước, địa phương, bộ, ban, ngành và lực lượng vũ trang vì vậy phải luôn giữ vững đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnh chính trị vững vàng, trung thành tuyệt đối với mục tiêu, lý tưởng cách mạng của Đảng, Tổ quốc và nhân dân, tuân thủ nghiêm túc điều lệnh, điều lệ chế độ quy định của lực lượng vũ trang quy chế bảo mật, quy chế giáo dục – đào tạo của nhà trường, sản phẩm đào tạo của họ là những sĩ quan an toàn thông tin “vừa hồng, vừa chuyên” vì vậy giảng viên