Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống: Để tìm hiểu hiện trạng ô nhiễm môi trường ở xã Vĩnh Sơn, chúng tôi dùng phương pháp khảo sát thực tế, đối chiếu, tìm
Trang 1BÀI DỰ THI “VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ
GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC”
Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh: Quảng Trị
Phòng Giáo dục và Đào tạo Vĩnh Linh
Trường THCS Vĩnh Sơn
Địa chỉ: Vĩnh Sơn-Vĩnh Linh-Quảng Trị
Điện thoại: 0533619001
Thông tin về thí sinh:
Họ và tên: Trần Anh Thư Lớp: 9 A
1 Tên tình huống:
“HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở XÃ VĨNH SƠN GIẢI PHÁP GIÃM THIỂU Ô NHIỄM VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG SỐNG TẠI ĐỊA PHƯƠNG”.
2 Mục tiêu giải quyết tình huống:
- Tìm hiểu thực trạng ô nhiễm môi trường tại địa phương
- Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến môi trường bị ô nhiễm tại địa phương
Trang 2- Các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo vệ môi trường sống tại địa phương
- Giúp bảo vệ môi trường xanh-sạch-đẹp
- Giúp bảo vệ sức khỏe con người
- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của mỗi người
- Tích cực tuyên truyền, tham gia các hoạt động tập thể về bảo vệ môi trường
3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:
Để tìm hiểu hiện trạng ô nhiễm môi trường ở xã Vĩnh Sơn, chúng tôi dùng phương pháp khảo sát thực tế, đối chiếu, tìm hiểu, so sánh, tìm ra những nét nổi bật về nguyên nhân, các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường sống tại địa phương
4 Giải pháp giải quyết tình huống:
- Vận dụng kiến thức của các môn học như: Sinh học, Địa lí, Giáo dục công dân, Hóa học …để giải quyết tình huống
- Tuyên truyền vận động bà con cách sử dụng phân, thuốc bảo vệ thực vật đúng cách, đúng lúc, đúng liều lượng…để tránh lãng phí, nâng cao hiệu quả kinh tế Đặc biệt tuyên truyền cho bà con hiểu chai lọ, bao bì đựng thuốc bảo thực vật là rất nguy hiểm Vì vậy sau khi sử dụng cần phải thu gom để xử lí
Trang 3- Tuyên truyền mọi người hãy cùng nhau có ý thức bảo vệ một môi trường sống trong lành hơn, thông qua các phong trào hoạt động tập thể như phát quang, thu gom rác thải ở từng thôn xóm
- Tuyên truyền bà con xây dựng những địa điểm thu gom rác thải cố định, hàng tháng theo quy định của thôn xóm, thành lập đội ngũ thu gom rác tự quản Kinh phí thì vận động mỗi hộ gia đình đóng 12 ngàn đồng/tháng để đội này hoạt động thường xuyên hiệu quả Hình thành cho được dịch vụ thu gom rác hoạt động một cách bền vững Thực hiện các biện pháp đơn giản và dễ dàng như: không xả rác bừa bãi, bỏ rác đúng nơi qui định…
- Tuyên truyền từng gia đình có ý thức bảo vệ môi trường, hợp tác triệt để cùng nhau bảo vệ, vệ sinh môi trường xanh- sạch đẹp
- Để ngành chăn nuôi phát triển bền vững thì lãnh đạo địa phương học hỏi kinh nghiệm địa phương khác về mô hình chuồng trại khép kín: chuồng thông thoáng, phân được xử lý sử dụng làm phân bón cho nông nghiệp Phát triển chăn nuôi theo mô hình trang trại, nuôi bò nhốt, chú trọng đến công tác cải thiện chất lượng giống, đầu tư lớn theo hướng thâm canh, công tác tiêm phòng cần quan tâm chỉ đạo kịp thời hạn chế được dịch bệnh đến mức tối đa, mở ra hướng đi cho chăn nuôi đạt chất tiêu chuẩn và đảm bảo vệ sinh môi trường Đặc biệt tuyên truyền vận động bà con xây hầm bi-o-ga vừa phat triển kinh tế vừa bảo đảm vệ sinh môi trường Hình thành HTX dịch vụ sản xuất, bao gồm cả HTX sản suất nuôi tôm theo mô hình tiên tiến có sự quản lí của HTX Lãnh đạo địa phương có trách nhiệm hướng dẫn bà con kỹ thuật chăn nuôi tôm thông qua các lớp tập huấn và hỗ trợ một phần kinh phí
Trang 45 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:
Nông thôn Việt Nam nói chung và địa phương Vĩnh Sơn em nói riêng người dân chủ yếu hoạt động sản xuất nông nghiệp là chính Xã Vĩnh Sơn phía Bắc giáp xã Vĩnh Lâm, phía Nam giáp huyện Gio Linh qua một nhánh của sông Bến Hải, phía Đông giáp xã Vĩnh Thành, phía Tây giáp xã Vĩnh Trường Có diện tích 40,96 km2, dân số đông (dân số năm 2002 là 8595 người), mật độ dân cư khá dày đặc ( mật độ dân số đạt 185 người/km²) sống ven theo hai nhánh vòng cung của con sông Bến Hải Tuy nhiên trong những năm qua, kinh tế địa phương tương đối phát triển mạnh nhờ sản xuất đa ngành, từ một địa phương thuần nông nay xuất hiện nhiều ngành nghề như nghề nuôi tôm (do quá trình chuyển đổi cây trồng), nuôi trâu bò, nuôi lợn, nuôi gà, trồng hoa màu, một số hoạt động kinh doanh dịch vụ cũng xuất hiện…nhờ đó đã làm cho đời sống kinh tế của người dân địa phương có những bước cải thiện đáng kể Cùng với sự phát triển đó, các hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra sôi nổi, nhà nhà làm kinh tế, người người làm kinh tế Công ăn việc làm ở địa phương cơ bản được giải quyết Tuy nhiên, là vùng nông thôn đời sống còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí còn thấp nên ý thức bảo vệ môi trường còn hạn chế
Hiện nay, địa phương có khoảng 949 hecta trồng lúa, 260 hecta rau màu, 820 hộ nuôi lợn, tổng số 10 200 con ( Mỗi hộ bình quân nuôi từ 5 đến 10 con lợn), khoảng
830 hộ nuôi gà ( tất cả khoảng 12 ngàn con), 679 hộ nuôi trâu bò (Khoảng 950 con) và khoảng 220,5 hecta nuôi trồng thuỷ sản (tôm sú, tôm thẻ chân trắng), trong đó diện tích bị nhiễm bệnh gần 85 ha Đây là tiềm lực kinh tế lớn của địa phương nhưng cũng chính là những ngành nghề gây ô nhiễm nhất
Trang 5Hơn nữa mấy năm qua địa phương chỉ chú trọng đến phát triển kinh tế mà chưa chú trọng đến bảo vệ môi trường phát triển bền vững Chưa nhận thức rõ môi trường tác động đến đời sống xã hội như thế nào Hiện nay địa phương tôi cũng rất lúng túng chưa có hướng giải quyết nhằm cải thiện về vấn đề môi trường để địa phương có nếp sống văn minh, thôn sóm sạch đẹp, cải thiện chất lượng cuộc sống của bà con qua đó phòng ngừa một số dịch bệnh cho bà con địa phượng ổn định xã hội Nhiều cuộc họp dân với sự tham gia của chính quyền địa phương nhưng vấn đề này chưa có hướng giải quyết Cũng chưa có cuộc nghiên cứu đánh giá cụ thể nào về ô nhiễm môi trường tác động đời sống xã hội của nhân dân địa phương Nhìn chung ô nhiễm môi trường ở địa phương tôi diễn ra ngày một nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống sức khỏe của
bà con địa phương, ảnh hưởng đến ngành chăn nuôi, tác động đến cảnh quan môi trường thiên nhiên, môi trường xã hội
Chính vì vậy, nghiên cứu tác động của ô nhiễm môi trường đến môi trường xã hội địa phương, tìm ra hướng giải quyết cho vấn đề này là công việc hết sức cấp bách nhằm ổn định xã hội, phát triển kinh tế, bảo vệ sức khỏe cho bà con, phòng chống các bệnh tật, qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống từ vật chất đến tinh thần cho bà con địa phương, xây dựng nếp sống làng xã ngày một văn minh hơn
Qua tìm hiểu tôi nhận thấy những nguyên nhân cụ thể gây nên tình trạng ô nhiễm môi trường ở địa phương như sau:
a Ô nhiễm từ chất thải trong chăn nuôi.
Trang 6Môi trường bị ô nhiễm từ nguồn nước thải ra của các ao hồ nuôi tôm, dịch bệnh trên tôm nuôi thường xuyên xảy ra, chuồng trại gia súc không đảm bảo…cùng với ý thức bảo vệ môi trường còn hạn chế Đặc biệt ảnh hưởng nhiều nhất là nghành nuôi trồng thuỷ sản, hậu quả của việc sử dụng thuốc hoá học để xử lý ao hồ, thức ăn tăng trọng trong nuôi tôm không được xử lý một cách khoa học và thải trực tiếp ra sông gần dân cư sinh sống Chất thải này vừa gây ô nhiễm nguồn nước vừa tạo cơ hôi cho các dịch bệnh phát triển lại vừa gây ra mùi khó chịu làm ô nhiễm không khí Hầu hết các hộ chăn nuôi tự phát theo hộ gia đình, quy mô nhỏ, có khi nuôi gia súc thả rong, làm chuồng trại tạm bợ không đạt tiêu chuẩn Các chất thải từ chuồng trại không được
xử lý gây ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường sống của người dân, nhất là gây ô nhiễm không khí nặng nề
b Ô nhiễm từ sản xuất nông nghiệp.
Tình hình diễn biến sâu bệnh trên cây lúa ngày càng phức tạp, nảy sinh nhiều bệnh mới Do kinh nghiệm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón của bà con ta còn hạn chế, tùy tiện nên xảy ra tình trạng dư lượng thuốc và phân tồn đọng trong môi trường và trên sản phẩm nông nghiệp gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe cộng đồng Các chai lọ bao bì đựng phân và thuốc thải ngổn ngang ra môi trường gây ô nhiễm môi trường đất nặng nề Nếu không có biện pháp hạn chế ngăn chặn, về lâu dài
sẽ làm đất đai bị thoái hóa, bạc màu, làm giảm diện tích đất nông nghiệp, đồng thời, các chất hóa học này sẽ ngấm sâu trong lòng đất làm ô nhiếm nguồn nước ngầm, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe người dân
c Ô nhiễm từ chất thải trong sinh hoạt
Trang 7Do chưa có đội ngũ thu gom xử lý rác thải trong sinh hoạt đồng thời ý thức của bà con địa phương còn hạn chế, chưa bỏ rác đúng nơi quy định Vì vậy đi đâu cũng thấy rác làm mất vệ sinh và cảnh quang thôn xóm, đây cũng là tác nhân gây ô nhiễm môi trường
Hậu quả của sự ô nhiễm môi trường:
Ô nhiễm môi trường gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của bà con địa phương Kinh tế phát triển, đời sống bà con được nâng lên rõ rệt, nhưng đồng thời sức khỏe của dân địa phương bị đe dọa Các bệnh về đường tiêu hóa, hô hấp, bệnh ngoài da…có dấu hiệu phát triển mạnh, ảnh hưởng đến chất lượng sống của nhân dân trên địa bàn
Đặc biệt ô nhiễm cũng gây thiệt hại kinh tế to lớn; dịch bệnh từ chăn nuôi diễn biến phức tạp gây thiệt hại lớn cho hàng trăm hộ gia đình chăn nuôi tôm trên địa bàn xã Vĩnh Sơn, theo điều tra cho thấy: Hàng chục hộ gia đình nuôi tôm ở các thôn Tiên An, Huỳnh Thượng, Huỳnh Xá Hạ, Phan Hiền trong những năm qua hiện tượng tôm bị dịch bệnh chết hàng loạt do nhiều loại bệnh mới nảy sinh mà nguyên nhân chủ yếu do
bị ô nhiễm môi trường của việc sử dụng bừa bãi các loại thuốc trong quá trình chăn nuôi Mặt khác, người dân chưa hiểu được cách sử dụng thuốc và các loại hoá chất trong quá trình xử lý, quy trình nuôi không hợp lý, nguồn nước bị ô nhiễm, các hộ nuôi theo hình thức quảng canh, tự phát…
Cũng chính từ nghề nuôi tôm do người dân chưa hiểu rõ về vấn đề ô nhiễm môi trường nên đã xã nguồn nước bị ô nhiễm, mầm bệnh ra sông Bến Hải Dẫn đến không những gây thiệt hại lớn cho việc nuôi tôm mà còn ảnh hưởng đên nguồn nước sinh
Trang 8hoạt của người dân trên địa bàn và môi trường sinh thủy trên sông Bến Hải Người dân sống dọc theo hai bờ con sông này có nguy cơ mắc các bệnh hiểm nghèo khôn lường, đồng thời đe dọa đến ngành nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản của địa phương
Đã nhiều năm nay, người dân phải chịu đựng mùi hôi thối từ rác thải và quá trình đốt bỏ rác bừa bãi Việc sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất nông nghiệp hay nước thải từ các hồ nuôi tôm, nuôi cá cũng như rác thải sinh hoạt của người dân không được xử lí một cách khoa học đã làm cho tình trạng ô nhiễm môi trường ở địa phương diễn ra một cách nặng nề
Biện pháp
Là một người con đang học tập, sinh sống tại địa phương, em muốn đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình vào vấn đề bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp
ở quê hương mình.Vấn đề này chúng ta nên áp dụng môn GDCD để giải quyết vấn
đề vì sau khi học xong môn này sẽ giúp cho phẩm chất đạo đức của chúng ta tốt hơn, có ý thức hơn như: không vứt rác bừa bãi, thay thế túi ni lông bằng túi giấy, túi vải hoặc giặt sạch sẽ để tái sử dụng Các nhà máy xí nghiệp thải ra khí độc hại nếu người dân hít vào sẽ có nguy cơ mắc bệnh rất cao Vấn đề này sẽ vận dụng các kiến thức sinh học, hóa học, vật lí vì nhờ các môn học này mà chúng ta hiểu được tác hại của các chất khí độc thải ra từ đốt túi ni lông Từ đó, sẽ có các biện pháp xử
lí rác thải đúng quy trình, ứng dụng công nghệ thu gom, phân loại rác thải để xử lí, nâng cao ý thức bảo vệ bầu không khí trong lành và bảo vệ sức khỏe chính bản thân mình
Trang 9Cụ thể với mỗi địa phương cần triển khai các chương trình, phần việc để chung tay bảo vệ môi trường, gồm: tăng cường công tác truyền thông về vai trò, ý nghĩa của các hoạt động bảo vệ môi trường, ra quân vệ sinh môi trường ở các khu dân cư, nhất là khu vực bãi biển, tổ chức thu gom rác thải, trồng cây xanh chắn gió, chắn cát ở nơi công cộng nhằm hưởng ứng tích cực cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không 3 sạch”, “Qua các hoạt động truyền thông góp phần nâng cao nhận thức, tiến tới thay đổi hành vi cho mọi người, nhất là hội viên phụ nữ và học sinh trong việc chung tay bảo
vệ môi trường, xây dựng cuộc sống ngày văn minh, giàu đẹp
Ngoài ra nên triển khai và phát động phong trào “Ngày Chủ nhật xanh” để huy động toàn dân ra quân vệ sinh môi trường Theo quy định, cứ vào ngày Chủ nhật hàng tuần, người dân ở các thôn sẽ tự tổ chức vệ sinh đường làng, ngõ xóm, quanh khu vực gia đình sinh sống Và trong một tháng có một ngày Chủ nhật, thôn huy động toàn dân tiến hành vệ sinh môi trường trên các trục đường liên thôn, liên xã và các khu vực công cộng trên địa bàn như: nhà văn hóa, nhà hợp tác xã, sân bóng chuyền, cổng chào Rác thải thu gom được tập trung tại các điểm quy định để đưa đi xử lý Ngoài mô hình “Ngày Chủ nhật xanh” cần có thêm các mô hình bảo vệ môi trường như: thu gom rác thải thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng, mô hình tự quản
vệ sinh môi trường, “Sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ”, ngày thu gom rác thải trong cộng đồng dân cư
Đối với học sinh như chúng em, những mầm non tương lai của đất nước, thì giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ hành tinh xanh lại càng cấp bách hơn cả Trong mỗi dịp cuối tuần, cuối tháng Đoàn, Đội cùng nhà trường nên tổ chức các buổi tổng vệ
Trang 10sinh cùng nhau tổng vệ sinh phòng học, khuôn viên nhà trường Những lớp học được quét và lau chùi sạch sẽ, xay dung những công trình măng non của học sinh như bồn hoa cây cảnh trước lớp, trong sân trường, thuong xuyên tỉa cành, làm cỏ, tưới nước Treo hệ thống pano áp phích tuyên truyền về bảo vệ môi trường ở các gốc cây trong trường Nhằm nâng cao nhận thức, hiểu biết của học sinh về vai trò của môi trường, Không những vậy, giáo dục bảo vệ môi trường cũng nên được đưa vào nội dung trong các đợt thi đua, có sơ kết, tuyên dương khen thưởng, góp phần tạo không khí thi đua sôi nổi giữa các lớp Hay tổ chức hoạt động thi văn nghệ, diễn kịch, thi thiết kế và trình diễn thời trang tận dụng từ nguồn rác thải tại trường học và gia đình… viết bài về
đề tài biến đổi khí hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu, làm đồ dùng tái chế từ các vỏ
đồ hộp, giấy bỏ loại, vật dụng cũ thi rung chuông vàng và vẽ tranh về chủ đề biến đổi khí hậu
Bên cạnh đó, các hoạt động ngoại khóa nhu hưởng ứng “Tuần lễ quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường”; chiến dịch “Làm cho thế giới sạch hơn” cũng giúp chúng em nâng cao ý thức bảo vệ môi trường từ trường đến nhà và từ nhà đến trường Nếu ngay từ những ngày đầu cắp sách đến trường học sinh có ý thức về môi trường thì sau nay chinh ban than chúng em cũng sẽ tự giác tuyên truyền cho người thân và cộng đồng
6 Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống
Việc vận dụng các kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo được tiếp thu qua các môn học trong nhà trường đã giúp chúng ta có một cái nhìn khách quan, cụ thể, đúng đắn, hợp
Trang 11lí để giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó trong cuộc sống Tổng hợp nội dung của từng phần, từng bài, từng chương học bằng sơ đồ tư duy tổng quát… Cụ thể:
+ Vận dụng những kiến thức đã học ở môn Toán học, phân tích các bảng số liệu, bảng thống kê, biểu đồ…để tìm ra kiến thức cần học Biết xử lí các bảng số liệu theo yêu cầu của bài học, biết vẽ các dạng biểu đồ
+ Biết vận dụng kiến thức của các môn Sinh học, Vật lí, Hoá học để xây dựng và phân tích các mối quan hệ nhân quả địa lí như: Mối quan hệ giữa tự nhiên với tự nhiên; tự nhiên với dân cư; tự nhiên với kinh tế; dân cư và kinh tế-xã hội…
+ Vận dụng kiến thức môn Lịch sử để tìm hiểu về nguồn gốc của loài người và các chủng tộc trên thế giới, nguồn gốc của các phát kiến địa lí…
+ Kết hợp kiến thức môn Ngữ văn để viết thu hoạch, báo cáo phân tích về các hiện tượng địa lí trong thực tiễn hoặc qua một phần học, bài học, một chương học…
Trên đây là những ý nghĩa có nghiên cứu từ thực tiển Nếu được nghiên cứu triển khai đồng bộ thì tôi tin chắc rằng môi trường địa phương tôi sẽ được cải thiện, ô nhiễm môi trường sẽ được khống chế và đẩy lùi Kinh tế địa phương sẽ phát triển một cách bền vững, giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường sống tại địa phương sức khỏe bà con trên địa bàn sẽ được đảm bảo; hạn chế, đẩy lùi các dịch bệnh Đời sống vật chất lẫn tinh thần của bà con sẽ được nâng cao toàn diện
Vĩnh Sơn, ngày 15 tháng 10 năm 2015 Học sinh thực hiện Lãnh đạo duyệt