Trong những năm tới cần tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức, ýthức công dân, lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng Hồ ChíMinh… tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động xã hội
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG
-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH TRƯỜNG THPT
Người thực hiện : Đơn vị :
Năm học 2020 - 2021
Trang 2MỤC LỤC
I Sơ lược về sáng kiến 3
II Nội dung 3
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến 3
1.1 Lý do chọn đề tài 3
1.2 Đối tượng và thời gian nghiên cứu 5
1.3 Khả năng áp dụng cúa sáng kiến 5
1.4 Điều kiện áp dụng sáng kiến 5
2 Cơ sở lý luận 5
3 Thực trạng: 8
4 Nội dung và một số biện pháp thực hiện 9
4.1 Nội dung 9
4.2 Một số biện pháp thực hiện 10
5 Hiệu quả 16
6 Kết luận 18
7 Kiến nghị 20
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 21
Trang 3I Sơ lược về sáng kiến
Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: ĐHSP ngành
Nhiệm vụ được phân công:
II Nội dung
1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
1.1 Lý do chọn đề tài
Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “ Có tài mà không có đức thì là người vô dụng” Từ những tư tưởng trên, chúng ta thấy Chủ Tịch Hồ Chí
Minh đặc biệt coi trọng đạo đức cách mạng nhất là công tác giáo dục đạo
dức cách mạng cho thế hệ trẻ Người căn dặn “ Bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho đời sau là một việc làm hết sức quan trọng và cần thiết” bởi “ Hiền dữ phải đâu là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên”.
Nhà giáo dục Makarenko đã đúc kết “ không sợ học sinh hỏng màchỉ sợ phương pháp giáo dục hỏng” Thực tế cho thấy, về bản chất conngười, dù là trẻ em có hư đến đâu nhưng bao giờ cũng có những mặt tốt,những ước mơ chính đáng đầy tính nhân bản và hồn nhiên Ai cũng thíchđược khen ngợi, được yêu thương Nếu nhà trường và gia đình nắm bắtđược những nguyên nhân sâu xa, có sự đồng cảm và hiểu được các em,
có sự thống nhất về phương pháp giáo dục thì chắc chắn sẽ cảm hóa đượchọc sinh cá biệt, sẽ đào tạo được một thế hệ trẻ vừa “Hồng” vừa “Chuyên”
Trong những năm qua, đất nước ta chuyển mình trong công cuộcđổi mới sâu sắc và toàn diện, từ một nền kinh tế tập trung quan liêu bao
Trang 4cấp sang nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có
sự quản lý của Nhà nước Với công cuộc đổi mới, chúng ta có nhiềuthành tựu to lớn rất đáng tự hào về phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa -giáo dục
Tuy nhiên, mặt trái của cơ chế mới cũng ảnh hưởng tiêu cực đến sựnghiệp giáo dục, trong đó sự suy thoái về đạo đức và những giá trị nhânvăn tác động đến đại đa số thanh niên và học sinh như: có lối sống thựcdụng, thiếu ước mơ và hoài bão, lập thân, lập nghiệp; những tiêu cựctrong thi cử, bằng cấp, chạy theo thành tích Thêm vào đó, sự du nhậpvăn hoá phẩm đồi truỵ thông qua các phương tiện như phim ảnh, games,mạng Internet… làm ảnh hưởng đến những quan điểm về tình bạn, tìnhyêu trong lứa tuổi thanh thiếu niên và học sinh, nhất là các em chưa đượctrang bị và thiếu kiến thức về vấn đề này
Đánh giá thực trạng giáo dục, đào tạo Nghị quyết TƯ 2 khóa VIIInhấn mạnh: “Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên cótình trạng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thựcdụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đấtnước Trong những năm tới cần tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức, ýthức công dân, lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng Hồ ChíMinh… tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động xã hội, văn hoá, thểthao phù hợp với lứa tuổi và với yêu cầu giáo dục toàn diện”
Trung tâm GDNN - GDTX cũng không đứng ngoài thực trạng đó.Trong những năm qua, nhiều gia đình, cha mẹ mải làm ăn, lo kiếm tiền,không chăm lo đến sự học hành, đời sống của con trẻ Bên cạnh đó, hàngloạt các hàng quán mọc lên với với đủ loại các trò chơi như: bi da, games,
…để móc tiền học sinh Số thanh niên không có việc làm thường xuyên
tụ tập, lôi kéo học sinh bỏ học tham gia hút thuốc, uống rượu, trộm cắp,đánh nhau và nhiều tệ nạn khác, làm cho số học sinh yếu về rèn luyện đạođức của trường ngày càng tăng
Trang 5Xuất phát từ những lý do khách quan, chủ quan như đã phân tích,
là người làm công tác quản lý một trường THPT, tôi mạnh dạn chọn đề
tài: “Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh trường THPT”.
1.2 Đối tượng và thời gian nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu:
Quản lý công tác giáo dục đạo đức học sinh ở Trung tâm GDNN –GDTX huyện …
Thời gian nghiên cứu:
Sáng kiến kinh nghiệm áp dụng từ tháng 9/2020 – tháng 3/2021
1.3 Khả năng áp dụng cúa sáng kiến
Sáng kiến có thể áp dụng ở các trường khác trong tỉnh và cáctrường cấp THCS và THPT
1.4 Điều kiện áp dụng sáng kiến
Các trường phải khảo sát, đánh giá, phân tích thực trạng việc quản
lý giáo dục đạo đức học sinh
Xác định được cơ sở khoa học của giáo dục đạo đức học sinh ởtrường trung học phổ thông
1.5 Tính mới của sáng kiến
Đây là một chuyên đề rất mới mang tính nhân văn sâu sắc được hìnhthành từ việc tiếp thu những điều đã học được từ những đợt học tập bồidưỡng chính trị và vận dụng một cách khoa học vào công tác chuyên mônmột cách thực tiễn
Hiểu và xác định được tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đứchọc sinh qua hoạt động ngoài giờ lên lớp trong các nhà trường sẽ manglại hiệu quả cao trong việc giáo dục toàn diện cho học sinh, giúp học sinhđược bộc lộ những tài năng của mình, tự tin vươn lên trong cuộc sống.Trong môi trường trường học an toàn thân thiện, học sinh sẽ cảm nhận
Trang 6được sự thoải mái khi việc học của mình vừa gắn với kiến thức trong sáchvở
Trong môi trường phát triển toàn diện đó, học sinh học tập hứng thú,chủ động tìm hiểu kiến thức dưới sự dìu dắt của người thầy, gắn chặt giữahọc và hành, biết thư giãn khoa học, rèn luyện kỹ năng và phương pháphọc tập, trong đó những yếu tố hết sức quan trọng là khả năng tự tìmhiểu, khám phá, sáng tạo
2 Cơ sở lý luận
Theo tổ chức Y tế thế giới WHO độ tuổi vị thành niên có từ 10 đến
19 tuổi, ở Việt Nam quy định độ tuổi vị thành niên từ 10 đến dưới 18tuổi Như vậy học sinh THPT là lứa tuổi cuối của tuổi vị thành niên Giaiđoạn này các em phát triển mạnh về thể chất, sinh lý là thời kỳ chuyểntiếp từ trẻ em sang người lớn, các em luôn có xu hướng tự khẳng địnhmình, có ý thức vươn lên làm chủ bản thân Ở giai đoạn phát triển này sựchỉ đạo, kiểm tra, giám sát của người lớn làm các em cảm thấy rất khóchịu, bực bội và rất dễ nổi nóng
Trong lứa tuổi này các em muốn tìm tòi, phát hiện khám phá,tìmhiểu những điều chưa biết của cuộc sống, các em muốn có quyền tự quyếtđịnh trong các công việc và việc làm của mình và muốn không bị sự ràngbuộc của gia đình, bố mẹ và các người lớn tuổi
Ở lứa tuổi này sự giao tiếp với bạn bè là một nhu cầu rất lớn Các
em có xu hướng tụ tập thành từng nhóm có cùng sở thích, phù hợp vớitình tình để vui chơi, đùa nghịch, có những lúc, những nơi các em có cáchành động không đúng, không phù hợp với lứa tuổi của mình Trong giaiđoạn này quá trình phát triển sinh lý ảnh hưởng đến rất nhiều tính cáchcủa các em: các em rất dễ bị xúc động khi có một tác động nào đó, bảnthân các em dễ bị lôi kéo, kích động, lòng kiên trì và khả năng tự kiềmchế yếu Ở lứa tuổi này tính tình không ổn định, dễ nổi cáu, khi thì quásôi nổi nhiệt tình nhưng có trở ngại lại dễ buông xuôi, chán nản Đối với
Trang 7các em ở lứa tuổi này, cái gì cũng dễ dàng, đơn giản, các em luôn ở trạngthái hiếu thắng hoặc tự ti vì thế dễ dàng đi đến những hành động thiếusuy nghĩ chín chắn, nhiều lúc vi phạm mà vẫn không biết
Chính vì vậy, các thầy cô giáo, các bậc phụ huynh và mọi tổ chứctrong xã hội phải có trách nhiệm quan tâm sát sao, động viên kịp thờiđểhướng các em có những suy nghĩ và hành động đúng Để chỉ đạo vàquản lý tốt quá trình giáo dục đạo đức trong trường PT DTNT, người cán
bộ quản lý cần xây dựng kế hoạch cụ thể và nắm vững vấn đề cụ thể nhưsau:
a) Đạo đức
Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về khái niệm đạo đức, nhưng
có thể hiểu khái niệm đạo đức dưới 2 góc độ:
- Góc độ xã hội: Đạo đức là một hình thái xã hội đặc biệt được phảnánh dưới dạng nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực, điều chỉnh (hoặc chiphối) hành vi của con người trong các mối quan hệ giữa con người với tựnhiên, giữa con người với xã hội, giữa con người với nhau và với chínhbản thân mình
- Góc độ cá nhân: Đạo đức chính là những sản phẩm, nhân cách củacon người, phản ánh ý thức, tình cảm, ý chí, hành vi, thói quen và cáchứng xử của họ trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, với xãhội, giữa bản thân họ với người khác và với chính bản thân mình
b) Quá trình hình thành và phát triển đạo đức
Quá trình hình thành và phát triển đạo đức của cá nhân, của conngười là quá trình tác động qua lại giữa xã hội và cá nhân để chuyển hoánhững nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực, giá trị đạo đức – xã hội thànhnhững phẩm chất đạo đức cá nhân, làm cho cá nhân đó trưởng thành vềmặt đạo đức, công dân đáp ứng các yêu cầu của xã hội
c) Quá trình giáo dục đạo đức
Trang 8Là một hoạt động có tổ chức, có mục đích, có kế hoạch nhằm biếnchứng những nhu cầu, chuẩn mực, giá trị đạo đức theo yêu cầu của xã hộithành những sản phẩm, giá trị đạo đức của cá nhân, nhằm góp phần pháttriển nhân cách của mỗi cá nhân và thúc đẩy sự phát triển, tiến bộ của xãhội
d) Các đặc điểm của quá trình giáo dục đạo đức
- Có định hướng thống nhất các yêu cầu, mục đích giáo dục giữacác tổ chức giáo dục trong và ngoài nhà trường
- Tính biện chứng, phức tạp trong quá trình phát triển, biến đổivềnhân cách của học sinh về mặt đạo đức
- Có sự gắn kết chặt chẽ với quá trình dạy học trên lớp và giáo dụcngoài giờ lên lớp
- Tính lâu dài của quá trình hình thành, phát triển các phẩm chất đạođức
- Phát triển thông qua các hoạt động và giao lưu tập thể
- Tính đột biến và khả năng tự biến đổi
- Tính cá thể hoá cao
- Chứa nhiều mâu thuẫn
- Có sự tương tác hai chiều giữa nhà giáo dục và đối tượng giáodục
Trang 9học sinh ủng hộ và đồng thuận với nhà trường trong các hoạt động quản
lý giáo dục đạo đức học sinh
Khó khăn
Nhận thức của một bộ phận phụ huynh còn hạn chế như khoántrắng việc giáo dục con em cho nhà trường, nhiều phụ huynh chỉ lo tậptrung làm ăn kiếm tiền mà thiếu quan tâm đến con; cơ chế thị trườngthâm nhập, làm ảnh hưởng đến suy nghĩ, tạo nên những hành vi vi phạmcủa học sinh; cán bộ quản lý chưa thực sự tập trung vào công tác giáo dụcđạo đức mà chủ yếu tập trung vào giáo dục văn hoá để đạt các chỉ tiêu thiđua hàng năm; một số giáo viên chưa thực sự nhận thức và thấy được vàitrò của giáo dục đạo đức cho học sinh
Nguyên nhân thực trạng
Nguyên nhân khách quan
Do các cấp lãnh đạo và xã hội coi việc giáo dục ở các trường là kếtquả học tập văn hoá nhiều hơn là chất lượng về đạo đức; do ảnh hưởngcủa gia đình và môi trường xã hội; do phần lớn GVCN mới ra trường nênthiếu kinh nghiệm trong thực hiện biện pháp giáo dục…
Nguyên nhân chủ quan
Việc xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức của cán bộ quản lý cònchưa phù hợp, thậm chí qua loa; sự phối hợp của GVCN với phụ huynh
và các lực lượng giáo dục trong trường chưa tốt; hoạt động của Đoàn TNtrong giáo dục đạo đức chưa thật sự toàn diện và hiệu quả, nhiều khi rậpkhuôn, cứng nhắc; việc đánh giá, khen thưởng còn nhiều hạn chế…
4 Nội dung và một số biện pháp thực hiện
4.1 Nội dung
* Nội dung giáo dục:
- Giáo dục học sinh thực hiện nghiêm túc nội quy nhà trường, nội quylớp học; chấp hành tốt luật pháp, các quy định; tích cực tham gia đấutranh với các hành động tiêu cực, phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội;
Trang 10- Giáo dục các em lòng nhân ái, kính yêu ông bà, cha mẹ, thầy côgiáo, tôn trọng người lớn tuổi, thương yêu và giúp đỡ bạn bè, các em nhỏtuổi; có ý thức xây dựng tập thể đoàn kết, được các bạn tin yêu.
- Giáo dục lòng yêu đất nước, yêu tổ quốc, yêu nhân dân, yêu nhânloại, yêu hòa bình, yêu quý và tự hào lịch sử vẻ vang của dân tộc, truyềnthống văn hóa, đặc điểm địa lý về biển đảo
- Tích cực rèn luyện phẩm chất đạo đức, có lối sống lành mạnh, giản
dị, khiêm tốn; chăm lo giúp đỡ gia đình
- Tích cực rèn luyện thân thể, lao động vệ sinh, giữ gìn và bảo vệ môitrường, giữ gìn và bảo quản tài sản
- Giáo dục và rèn luyện đức tính, phẩm chất tốt đẹp như: thật thà,trung thực, giản dị, khiêm tốn, tiết kiệm, đoàn kết dân tộc, thương yêuđùm bọc, giúp đỡ nhau lúc ốm đau, khó khăn, hoạn nạn, tính tự giác,siêng năng, không ăn gian, nói dối, không gian lận trong học tập, sinhhoạt …
- Giáo dục và bồi dưỡng tình yêu: trường, lớp, quê hương, đất nước,yêu hòa bình, có niềm tin và biết ơn Hồ Chủ Tịch, Đảng, Nhà nướcXHCN Việt Nam, biết ơn những người đã hy sinh giành được độc lập, tự
do cho đất nước, biết giữ gìn và phát huy những di sản tinh hoa của dântộc
- Rèn luyện cho các em tính tự giác, tích cực, chủ động thực hiện vàtuân thủ đúng thời gian biểu và nội qui, qui định của nhà trường (ngănnắp, gòn gàng, giờ nào, việc nấy)
- Tích cực lao động vệ sinh trường lớp nhằm xây dựng nếp sống vănminh, lịch sự, xây dựng môi trường xanh - sạch - đẹp
- Giáo dục học sinh lòng kính yêu Bác Hồ, học tập và làm theo “tấmgương đạo đức của Hồ Chí Minh”
Trang 11- Lồng ghép giáo dục các em thông qua cuộc vận động “Hai không”
và phong trào thi đua xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tíchcực”
* Hình thức giáo dục:
- Giáo dục đạo đức cho học sinh vào các buổi chào cờ sáng thứ Haihàng tuần: trong mỗi buổi sinh hoạt chào cờ đầu tuần học sinh đều đượcnghe một học sinh đại diện kể về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vànghe chương trình quà tặng cuộc sống sau khi đã được Hiệu trưởng nhậnxét, đánh giá ưu khuyết điểm trong tuần
- Giáo dục các em qua các môn học trên lớp;
- Giáo dục các em trong các tiết sinh hoạt lớp, các tiết hoạt độngNGLL (theo chủ điểm) của giáo viên chủ nhiệm;
- Lồng ghép giáo dục các em trong các buổi “rèn kỹ năng sống” vàochiều thứ sáu hàng tuần;
- Ngoài ra, còn giáo dục đạo đức cho các em qua gương người tốt,việc tốt, tham gia phong trào “đền ơn, đáp nghĩa”, phòng chống các tệnạn trong xã hội…
4.2 Một số biện pháp thực hiện
Biện pháp 1: Tăng cường vai trò lãnh đạo của chi bộ Đảng, Ban giám hiệu nhà trường trong việc quản lý giáo dục đạo đức của học sinh
Nội dung
Trang 12- Triển khai kịp thời các chỉ thị của Đảng, Nhà nước, ngành giáodục về giáo dục đạo đức cho học sinh.
- Nâng cao công tác giáo dục chính trị, tư tưởng thông qua các cáctiết sinh hoạt chào cờ đầu tuần, hoặc các hoạt động chào mừng các ngày
lễ lớn của dân tộc như 2/9, 20/11, 22/12, 3/2, 26/3, 30/4,19/5…
- Phân công các đảng viên vào vị trí quan trọng của nhà trường nhưBan giám hiệu, công đoàn, bí thư đoàn thanh niên, bí thư chi đoàn giáoviên, tổ trưởng… để các đảng viên phát huy vai trò tiên phong của mìnhtrong các hoạt động quản lý, giáo dục đạo đức của học sinh Xây dựng kếhoạch gắn liền với công tác giáo dục đạo đức học sinh theo tuần, tháng,học kỳ, năm học, hoặc theo chủ điểm và giao cho Đoàn thanh niên phốihợp với GVCN triển khai thực hiện
Các bước tiến hành
- Bí thư chi bộ - Hiệu trưởng nhà trường căn cứ vào tình hình đặcđiểm của nhà trường lên kế hoạch cụ thể Trực tiếp truyền đạt các văn bảncủa Đảng, của Nhà nước, của ngành tới CBQL, GV, HS và phụ huynh vàyêu cầu GV, HS viết và ký cam kết vào đầu năm Trực tiếp kiểm tra, nắmtình hình triển khai thực hiện kế hoạch của các bộ phận để đánh giá, rútkinh nghiệm trong toàn trường
- Các tổ trưởng, Ban chấp hành Công đoàn, Ban chấp hành Đoànthanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, GVCN căn cứ vào kế hoạch của nhàtrường xây kế hoạch thực hiện của đơn vị, tổ chức mình phụ trách mộtcách chi tiết Làm cho các thành viên nhà trường nhận thức rõ vai trò,trách nhiệm của mình trong công tác giáo dục và rèn luyện đạo đức họcsinh Giúp cho việc phối hợp các lực lượng giáo dục đạo đức cho họcsinh được tiến hành một cách đồng bộ, chặt chẽ và có hiệu quả
Biện pháp 2: Xây dựng môi trường sư phạm mẫu mực trong nhà trường
Mục đích