SKKN một số biện pháp dạy kĩ năng sống cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non

Không những thế nhiều hiện tượng tiêu cực xuất hiện liên tục trong nhữngnăm gần đây như hiện tượng trẻ không biết làm việc nhà không biết tự phục vụthiếu kỹ năng giao tiếp với ông bà cha

(TÊN CƠ QUAN ÁP DỤNG SÁNG KIẾN)

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

(Tên sáng kiến)

Tác giả:

Trình độ chuyên môn:

Chức vụ:

Nơi công tác: THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

THÔNG TING KIẾN KINH NGHIỆM THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TRƯỜNG MẦM NON XÃ NGHĨA MINH

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

“ Các biện pháp rèn kĩ năng sống cho trẻ 4 – 5 tuổi ở trường mầm non”

Lĩnh vực: 3 - GDMN – Cấp học: Mầm non

Tác giả: Phạm Thị Lan Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm mầm non Chức vụ: Giáo viên

Nơi công tác: Trường mầm non xã Nghĩa Minh

Nghĩa Minh, Ngày 05 tháng 7 năm 2020

1 Tên sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp dạy kĩ năng sống cho trẻ 4 –

5 tuổi ở trường mầm non”

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: 3 - GDMN

3 Thời gian áp dụng sáng kiến:

Từ ngày 26 tháng 8 năm 2019 đến ngày 4 tháng 7 năm 2020

4 Tác giả:

Họ và tên: Phạm Thị Lan

Năm sinh: 1982

Nơi thường trú: Nghĩa Minh – Nghĩa Hưng – Nam Định

Trình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ công tác: Giáo viên 4 tuổi

Nơi làm việc: Trường Mầm non Nghĩa Minh

Điện thoại:0392557251

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 80%

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường Mầm non Nghĩa Minh

Địa chỉ: Nghĩa Minh – Nghĩa Hưng – Nam Định

Điện thoại: 0944169382

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến:

Như chúng ta đã biết khoảng cách giữa nhận thức và hành động luôn khálớn ngày nay xã hội hiện đại có những hành động ngày càng dồn dập cùng với

sự bùng nổ thông tin sẽ tiếp cận với đủ thứ tác động có tốt có xấu Những gì họctrong gia đình và tác động của xã hội rất khác nhau, qua bạn bè , truyền thôngđại chúng, phim ảnh, trong nhiều trường hợp trẻ phải tự ứng phó một mình dongày càng có nhiều việc cần phải quyết định một mình nên trẻ không chỉ cầnđược biết thế nào là điều hay, mà còn phải có khả năng hành động theo nhậnthức Không những thế nhiều hiện tượng tiêu cực xuất hiện liên tục trong nhữngnăm gần đây như hiện tượng trẻ không biết làm việc nhà không biết tự phục vụthiếu kỹ năng giao tiếp với ông bà cha mẹ không có thái độ giúp đỡ bố mẹ bất

kỳ việc gì hiện tượng bố mẹ phải chăm sóc trẻ đến tận tuổi trưởng thành, hiệntượng trẻ em khi xử lý tình huống của cuộc sống thực tế thiếu sự tự tin tronggiao tiếp thiếu bản lĩnh vượt qua khó khăn thiếu sáng kiến và dễ nản trí ngàycàng nhiều Chính sự thiếu hụt nghiêm trọng kỹ năng sống do sự hạn chế củagiáo dục gia đình và nhà trường sự phức tạp của xã hội hiện đại là nguyên nhântrực tiếp khiến giới trẻ gặp khó khăn trong ứng xử với các tình huống thực củacuộc sống và hoang mang khi gặp những cú sốc đầu đời Vì thế thế việc giáodục kỹ năng sống cho trẻ là rất cần thiết để giúp trẻ điều chỉnh nhận thức giá trịthái độ và thay đổi hành vi của mình qua cách giáo dục kỹ năng sống, trẻ đượcgiúp đỡ để biết mình là ai? mình muốn gì? có mục đích gì trong cuộc sống ảnhnét dung hòa những giữa cái tôi và cái chúng ta và có những chọn lựa và quyếtđịnh đúng

Giáo dục kỹ năng sống trẻ lứa tuổi mầm non cũng vô cùng quan trọng,bởi vì lứa tuổi này đã hình thành những hành vi cá nhân, tính cách, nhân cách.Trẻ có kiến thức về kỹ năng sống thì trẻ sẽ biết mình phải giao tiếp với ông bà,

bố mẹ như thế nào, biết cách bảo vệ mình trước người lạ ra sao, biết cách phốihợp với các bạn chơi như thế nào cho đúng Ngay ở lứa tuổi mầm non trẻ đã bắtđầu nhận thức được thế nào là đúng, thế nào là sai, điều gì cần làm và điều gì

không được làm…Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giúp trẻ biết cách chăm sóc

và bảo vệ bản thân mình, tạo sự tự tin cho trẻ giúp trẻ thích nghi được với môitrường xung quanh, không những thế còn giúp cho trẻ biết cách giao tiếp và ứng

xử trong cuộc sống hàng ngày, trẻ biết cách phối hợp với các bạn chơi trongnhóm

Để giúp trẻ có kỹ năng sống không có nghĩa là phải dạy trẻ những gì caosiêu vượt quá tầm hiểu biết của trẻ, mà chúng ta giúp trẻ trải nghiệm những hoạtđộng hàng ngày của một xã hội thu nhỏ như: Làm việc, sinh hoạt, vận động,giao tiếp trong cuộc sống, xoay quanh bản thân, gia đình, và môi trường xã hội,những người lạ không quen biết Để giúp trẻ sống hài hòa, thích nghi và thoảimái trong đời sống xã hội, biết cách đối phó với những tình huống bất thườngphát sinh hay không bị mất bình tĩnh trước những nguy cơ đột ngột, trẻ cầnđược học và rèn luyện ngay từ nhỏ, từ những bản năng tự nhiên như việc học ăn,học nói, học đi, đứng, ngủ nghỉ, đến việc học để có kiến thức và nhận thức vềbản chất của cuộc sống, tôn trọng môi trường sống, môi trường thiên nhiên xungquanh ta, và giao tiếp, ứng xử trung thực, khôn ngoan, lịch sự với mọi người

Giáo dục kỹ năng sống trên thực tế lớp của tôi trẻ chưa được mạnh dạn tựtin, khả năng tự phục vụ kém, trong khi tham gia các hoạt động trẻ chưa đoànkết, hợp tác trong khi học và chơi Vậy làm thế nào để giáo dục kỹ năng sốngcho trẻ 4- 5 tuổi có hiệu quả và giúp trẻ phát triển một cách toàn diện nhất vềmọi mặt, đó là câu hỏi luôn đặt ra cho tôi Từ những trăn trở suy nghĩ trên tôi đã

chọn đề tài: “ Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4 – 5 tuổi” để

nghiên cứu

II Mô tả giải pháp:

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

Xuất phát từ vai trò quan trọng của “Giáo dục kỹ năng sống” đối với trẻ,tôi thấy việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một việc làm vô cùng quan trọng

và có ý nghĩa Nhưng làm thế nào để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ một cách cóhiệu quả? Điều này quả không dễ dàng đối với tất cả các giáo viên mầm non.Trên thực tế việc dạy kỹ năng sống cho trẻ trong các trường mầm non tuy không

còn mới mẻ song rất nhiều giáo viên còn chưa hiểu rõ được tầm quan trọng củavấn đề hoặc thiếu kỹ năng tổ chức để có thể truyền tải đến cho trẻ hiểu và hìnhthành cho trẻ những kỹ năng sống cần thiết Bên cạnh đó, việc giáo dục kỹ năngsống chưa trở thành một môn học với một giáo trình chuẩn, vì vậy mỗi giáo viênlại tự lựa chọn cho mình những phương pháp khác nhau, đôi khi kết quả manglại không cao mà còn khiến việc giáo dục trẻ trở nên nặng nề, máy móc hơn.Trên thực tế việc dạy kỹ năng sống cho trẻ trong các trường mầm non tuy khôngcòn mới mẻ song rất nhiều giáo viên còn chưa hiểu rõ được tầm quan trọng củavấn đề hoặc thiếu kỹ năng tổ chức để có thể truyền tải đến cho trẻ hiểu và hìnhthành cho trẻ những kỹ năng sống cần thiết Bên cạnh đó, việc giáo dục kỹ năngsống chưa trở thành một môn học với một giáo trình chuẩn, vì vậy mỗi giáo viênlại tự lựa chọn cho mình những phương pháp khác nhau, đôi khi kết quả manglại không cao mà còn khiến việc giáo dục trẻ trở nên nặng nề, máy móc hơn

Với đề tài này tôi biết đã được nhiều đồng nghiệp nghiên cứu, nhưng vớitôi đề tài này nó có những điểm mới: Tôi dành sự quan tâm và hình thành ở trẻnhững kỹ năng sống Giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại Giáodục cho trẻ những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội nhằm giúp trẻ có thểchuyển kiến thức, thái độ, cảm nhận thành những khả năng thực thụ, giúp trẻbiết xử lý hành vi của mình trong các tình huống khác nhau trong cuộc sống.Giáo dục kỹ năng sống sẽ bắt đầu từ “động tác”, những hành vi lễ giáo của trẻ

Ví như với bản thân, trẻ biết tên mình, vị trí của mình ở trường, ở nhà, biết cách

đi, đứng ngồi lịch sự, yêu thương quí mến những người thân Rồi biết thưa gửi,vâng dạ, không nói trống không, không nói leo, biết xưng hô thân mật Giúp trẻ

có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết được những điều nên làm và không nênlàm, giúp trẻ tự tin, chủ động và biết cách xử lý các tình huống trong cuộc sống,khơi gợi khả năng tư duy sáng tạo của trẻ

Năm học 2019- 2020, tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáolớn 4 – 5 tuổi với tổng số cháu là 34 cháu Ngay từ đầu năm học tôi đã chútrọng tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí trẻ cũng như thực trạng về vốn kỹ năng sốngcủa trẻ lớp mình, từ đó tôi nghiên cứu và chọn lọc các biện pháp giáo dục cho

phù hợp Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi gặp những thuận lợi và khó

khăn sau:

a Thuận lợi :

Hoạt động của lớp được sự quan tâm chỉ đạo chặt chẽ của Phòng

GD-ĐT Huyện Nghĩa Hưng, ban giám hiệu nhà trường và tổ chuyên môn

Trường tôi là một trong những đơn vị top đầu của bậc học huyện nhà,được đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kiên cố, trang thiết bị khá đầy đủ đảm bảoviệc học tập và sinh hoạt của trẻ

Ban giám hiệu nhà trường có kinh nghiệm, chỉ đạo sát sao vì vậy bảnthân tôi đã học hỏi được nhiều bài học quý báu trong công tác chăm sóc và giáodục trẻ

Đa số phụ huynh nhiệt tình, có nhận thức về việc học tập của con em mình

Bản thân tôi được sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của ban giám hiệu nhàtrường về bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng sư phạm và cung cấp đầy

đủ các trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi, nhất là hoạt động “Xây dựng môi trườngxanh, sạch, đẹp, an toàn và hiệu quả”, đây chính là hoạt động để giáo viên rènluyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống cho trẻ, thóiquen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm; rèn luyện sức khỏe và ý thứcbảo vệ sức khỏe, kỹ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tainạn thương tích khác: Rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình,phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội

- Sự phối kết hợp của hai giáo viên ở lớp đem đến sự thống nhất vềphương pháp, biện pháp giáo dục trẻ, thường xuyên dành thời gian trao đổi vớiphụ huynh để cùng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ Cả 2/2 giáo viên đềuđạt trình độ chuyên môn trên chuẩn

b Khó khăn:

- Lớp tôi là lớp mẫu giáo lớn vì thế cha mẹ thường rất sốt sắng trong việcdạy con, do đó, khi trẻ chưa biết đọc, biết viết, biết làm toán thì thường lo lắngmột cách thái quá, từ đó chỉ chú trọng việc dạy học cho trẻ mà không quan tâmnhiều đến những kỹ năng sống Bên cạnh đó, đa số cha mẹ làm công nhân, việc

đưa đón trẻ đều do ông bà vì thế việc tuyên truyền, phối hợp với cha mẹ trongviệc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ còn hạn chế.

- Số lượng trẻ trong lớp đông, nhận thức của trẻ không đồng đều, mỗi trẻ lại

có đặc điểm cá tính riêng biệt vì thế việc quan tâm, sát sao tất cả trẻ trong cáchoạt động là điều hết sức khó khăn

- Nhiều trẻ bị ảnh hưởng bởi cuộc sống hiện đại như: Internet, tivi, các tròchơi điện tử nên trẻ không quan tâm nhiều đến các hoạt động khác

- Trẻ được sống trong môi trường quá bao bọc khiến trẻ quen dựa dẫm,không có tính tự lập, ích kỷ, lãnh cảm với môi trường xung quanh

- Nhiều phụ huynh chưa có hành vi đúng đắn và lời nói mẫu mực

* Số liệu điều tra trước khi thực hiện đề tài.

Qua điều tra thực tế về vốn kỹ năng sống của trẻ trong lớp tôi, tôi đã tổng

hợp được kết quả khảo sát trước khi thực hiện đề tài như sau:

Tổng số trẻ được điều tra: 34 trẻ.

Số trẻ

tôi đang chủ nhiệm

2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:

Rút kinh nghiệm qua những biện pháp mà tôi đã áp dụng chưa hiệu quảtrước đó, tôi đã tìm tòi, nghiên cứu và áp dụng những biện pháp mới Và dướiđây là những biện pháp mà tôi đã áp dụng và đạt được những kết quả khả quan:

2.1 Biện pháp 1: Lập kế hoạch tổ chức cho trẻ học các kỹ năng Lựa

chọn nội dung phù hợp với khả năng của trẻ.

- Dựa trên bảng khảo sát trên tôi đã xây dựng một kế hoạch bao gồm tấtcả

những kỹ năng gì cần dạy cho trẻ trong cả một năm học Liệt kê từng loại kỹ năng và chủ đề cần lồng ghép, nội dung lồng ghép cho phù hợp.

Các kỹ năng Chủ đề thực hiện rèn kỹ năng

Kỹ năng tự nhận thức bản thân Chủ đề “Bé với dinh dưỡng”

Kỹ năng tự lập, tự phục vụ Chủ đề “Lớp mẫu giáo 4 tuổi của bé”

Kỹ năng giao tiếp, ứng xử Chủ đề “Gia đình của bé”

Kỹ năng hợp tác và chia sẻ Chủ đề “Những nghề bé biết”

Kỹ năng giải quyết vấn đề Chủ đề “Những con vật…”

Kỹ năng thích nghi Chủ đề “Ngày tết và mùa xuân”

Kỹ năng tự bảo vệ Chủ đề “Làng quê”

Kỹ năng tự điều chỉnh cảm xúc Chủ đề “Bé đi đường an toàn”; “Nước mùa

hè”

Dựa trên kế hoạch năm học của nhà trường xây dựng và căn cứ vào nộidung trong chương trình theo độ tuổi, căn cứ vào thời gian, thời điểm thực hiệnbài tập ở vào giai đoạn nào của chương trình năm học, căn cứ vào mức độ pháttriển, khả năng thực tế của trẻ, tôi đã xây dựng kế hoạch nội dung rèn các kỹnăng cho trẻ, xác định độ khó của từng kỹ năng và sắp xếp theo trình tự để đưavào hướng dẫn trẻ cho phù hợp đi từ dễ đến khó Nội dung trong chương trình

đã được trình phù hợp với từng chủ đề, phù hợp với các hoạt động khác và các

sự kiện Khi lập được kế hoạch tổ chức tôi thấy rất yên tâm và thực hiện rấthiệu quả

Tổ chức các hoạt động cho trẻ luyện tập thường xuyên đóng vai trò chủđạo trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Ở lứa tuổi mẫu giáo 3-4 tuổi, khả

năng tập trung chú ý và ghi nhớ có chủ định rất kém Trẻ nhanh nhớ nhưng cũngnhanh quên Nếu các kỹ năng chúng ta dạy trẻ không được cũng cố bằng cáchluyện tập thường xuyên thì chúng sẽ dần mất đi Ngược lại nếu ta có kế hoạchcho trẻ luyện tập thường xuyên thì các kỹ năng đó sẽ thành kỹ xảo, phát triểnbền vững và không bị lãng quên Việc tổ chức cho trẻ luyện tập phải có kếhoạch cụ thể, được tiến hành thường xuyên và không ngừng sáng tạo, có nhưvậy mới gây được hứng thú cho trẻ.

2.2 Biện pháp 2: Tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về dạy

kỹ năng sống cho trẻ

Giáo viên có thể làm được gì để dạy kỹ năng sống cho trẻ?

- Giáo viên cần tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyếnkhích sự chuyên cần, tích cực của trẻ, giáo viên cần phải biết khai thác phát huynăng khiếu, tiềm năng sáng tạo ở mỗi trẻ Vì mỗi đứa trẻ là một nhân vật đặcbiệt, phải giáo dục trẻ như thế nào để trẻ cảm thấy thoải mái trong mọi tìnhhuống của cuộc sống

- Giáo viên cần thường xuyên tổ chức các họat động giáo dục chăm sócgiáo dục trẻ một cách thích hợp tuân theo một số quan điểm: Giúp trẻ phát triểnđồng đều các lĩnh vực: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm - xã hội và thẩm

mỹ Phát huy tính tích cực của trẻ, giúp trẻ hứng thú, chủ động khám phá tim tòi,biết vận dụng vốn kiến thức, kỹ năng vào việc giải quyết các tinh huống khácnhau

- Giáo viên cần giúp trẻ có được những mối liên kết mật thiết với nhữngbạn khác trong lớp, trẻ biết chia sẻ chăm sóc, trẻ cần phải học về cách hành xử,biết lắng nghe trình bày và diễn đạt được ý của mình khi vào trong các nhóm trẻ

khác nhau, giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới Điều

này liên quan tới việc đứa trẻ có cảm thấy thoải mái, tự tin hay không đối vớimọi người xung quanh, cũng như việc mọi người xung quanh chấp nhận đứa trẻ

đó như thế nào? Cần chuẩn bị cho trẻ sự tự tin, thoải mái trong mọi trường hợpnhất là trong việc ăn uống để chúng ta không phải xấu hổ vì những hành vikhông đẹp của trẻ

- Thường xuyên liên hệ với phụ huynh để kịp thời nắm tình hình của trẻ,trao đổi với phụ huynh những nội dung và biện pháp chăm sóc và giáo dục trẻtại nhà, bàn bạc cách giải quyết những khó khăn gặp phải.

- Để thực hiện tốt những biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ trước hết bản

thân mỗi giáo viên mầm non cần nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc dạy

kỹ năng sống cho trẻ Không ngừng tự học tập và nghiên cứu kỹ chương trìnhchăm sóc và giáo dục trẻ mầm non theo độ tuổi mình đang dạy nhằm trang bịcho mình những kiến thức cơ bản nhất, từ đó nắm được đặc điểm nhận thức,ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội của trẻ, trên cơ sở đó mới lồng ghép, tíchhợp việc dạy kỹ năng sống cho trẻ một cách phù hợp Ngoài ra, trẻ ở độ tuổimầm non thường rất hay bắt chước người lớn trong mọi hoạt động, chính vì vậy,không phương pháp nào hiệu quả bằng phương pháp “Dùng nhân cách để giáodục nhân cách” Những người trực tiếp dạy trẻ càng cần là tấm gương mẫu mực

về hành vi, lời ăn, tiếng nói, cách ứng xử, cách giải quyết vấn đề…Đây là nhữngyêu cầu rất cao và đòi hỏi người giáo viên cũng luôn phải tự rèn luyện mình đểcông tác giáo dục trẻ hiệu quả hơn

- Tham gia đầy đủ các đợt kiến tập và các chương trình bồi dưỡngchuyên đề do phòng giáo dục, cụm, trường, tổ chuyên môn tổ chức

- Đưa những nội dung dạy kỹ năng sống cho trẻ vào thảo luận trong cácbuổi sinh hoạt chuyên môn tổ, nhóm để tìm ra những biện pháp phù hợp nhất

- Tìm đọc tham khảo biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ trên sách báo,tạp chí mầm non như:

+ Sách hướng dẫn và rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ mầm non (Nhà xuấtbản đại học quốc gia)

+ Sách giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho trẻ mầm non (Nhà xuấtbản đại học quốc gia)

+ Sách bé thực hành các tình huống giáo dục kỹ năng sống dành cho trẻmẫu giáo

+ Sách các hoạt động phát triển kĩ năng xã hội dành cho trẻ mẫu giáo.Sách phương pháp giáo dục giá trị kỹ năng sống…

+ Xem các chương trình dạy kỹ năng sống cho trẻ trên báo, mạnginternet…

2.3 Biện pháp 3: Xác định rõ những kỹ năng sống cơ bản phù hợp với độ tuổi cần dạy cho trẻ

- Việc xác định và rèn luyện đúng những kỹ năng cần thiết, phù hợp với

độ tuổi của trẻ sẽ giúp trẻ sớm có ý thức làm chủ bản thân, sống tích cực vàhướng đến những điều lành mạnh Ngoài ra còn giúp giáo viên dễ dàng lựa chọnhoạt động phù hợp để lồng ghép dạy kỹ năng sống sao cho đạt kết quả tốt nhất

- Đối với đặc điểm tâm sinh lí của trẻ 4- 5 tuổi thì có nhiều những kỹ năngcần thiết mà trẻ cần phải biết trước khi tập trung học các môn học, trong đó gồmcác kỹ năng:

+ Kỹ năng tự nhận thức bản thân: Tự nhận thức là một kỹ năng sống rất

cơ bản của con người, là nền tảng để con người giao tiếp, ứng xử phù hợp vàhiệu quả với người khác Dạy trẻ kỹ năng tự nhận thức là giúp trẻ sớm hiểu đúng

về mình, nhận ra được mình là một cá thể riêng biệt, không giống một ai khác,

từ đó trẻ chấp nhận sự riêng biệt đó, vui vẻ và tự tin vào chính mình, có nhữnghành động, lựa chọn đúng đắn, phù hợp với khả năng của bản thân, với điều kiệnhoàn cảnh thực tế Ngoài ra trẻ còn tự tin thể hiện các khả năng của bản thântrong các mối quan hệ với xã hội, không ngại khám phá những điều mới mẻ, thú

vị trong cuộc sống Tạo tiền đề giúp trẻ tự trau dồi và học tập các kiến thức, kỹnăng một cách dễ dàng hơn Tự tin cũng là yếu tố giúp trẻ vượt qua hầu hếtnhững khó khăn, trở ngại mà bất kỳ ai cũng sẽ phải đối mặt trong cuộc đời

Giáo viên có thể động viên, khuyến khích trẻ trong các hoạt động giúp trẻ

tự tin hơn vào chính mình, mạnh dạn thể hiện những điều mình thích VD: Côthấy con hát rất hay, cô và các bạn rất thích nghe giọng hát của con, hãy cho mọingười được thưởng thức khả năng của con nhé!

Với những lời động viên và khuyến khích như thế trẻ nhận ra mình cónăng khiếu về ca hát, cảm thấy thích thú, vui sướng khi mọi người thích nghemình hát, từ đó trẻ trở nên tự tin hơn, mạnh dạn hơn

+ Kỹ năng tự lập, tự phục vụ: Đây là kỹ năng rất quan trọng cần trang bịcho trẻ ngay từ thời gian trẻ còn học lớp bé Việc cho trẻ sớm tham gia vàonhững công việc lao động phù hợp như: Cho bé tự sắp xếp, dọn đồ chơi sau khichơi xong, trẻ biết phụ mẹ, cô giáo những công việc vừa sức, tự thay đồ hay biết

tự rửa tay, tự vệ sinh cá nhân… sẽ giúp trẻ trở nên năng động hơn, tự lập hơn,tạo tiền đề để trẻ phát triển theo hướng tích cực trong tương lai Nếu trẻ không

có kỹ năng tự phục vụ bản thân, trẻ sẽ không thể chủ động và tự lập trong cuộcsống hiện đại Đây là một thiệt thòi rất lớn trong quá trình trưởng thành và pháttriển của trẻ sau này

Trẻ ở lứa tuổi mầm non rất thích được tự tay làm những công việc mà trẻbiết, vì thế khi giúp trẻ xây dựng kỹ năng này, giáo viên cần để trẻ chủ động, tựtin đối với công việc của mình Hãy để trẻ tự làm và giáo viên chỉ là ngườihướng dẫn, điều này rất cần sự kiên nhẫn của người lớn

VD: Khi trẻ bắt đầu đến lớp, hãy để trẻ tự cất đồ dùng cá nhân của trẻ.Hay đến giờ ăn, ngủ, vệ sinh, giáo viên nên để trẻ tự chuẩn bị đồ dùng: Bàn ghế,khăn, xà phòng… tự rửa tay, rửa mặt, lấy yếm, để bát đúng nơi quy định… Khitrẻ được tự mình thực hiện đồng thời nhận được những lời động viên, khen ngợi

từ phía người lớn, trẻ sẽ hứng thú và cuốn hút vào những hoạt động này, từ đótrẻ càng cố gắng hơn, tạo thói quen tốt cho trẻ

+ Kỹ năng giao tiếp ứng xử: Đây là một trong những kỹ năng cần được traudồi và rèn luyện ngay từ khi trẻ còn nhỏ để hoàn thiện dần trong quá trình pháttriển của trẻ, cho đến khi trẻ lớn lên Đối với trẻ mầm non, giao tiếp không chỉđơn thuần là trao đổi thông tin mà còn để trẻ có được sự phát triển não bộ, tưduy Vì thế việc dạy kỹ năng giao tiếp ứng xử cho trẻ ngay từ khi còn bé là vôcùng cần thiết Trẻ cần có kỹ năng lắng nghe (Nghe chăm chú; không ngắt lời,không nói leo); kỹ năng thân thiện (Chào hỏi khi gặp gỡ, tạm biệt khi chia tay;cảm ơn khi được giúp đỡ, xin lỗi khi làm phiền, lễ phép với người trên, tôn trọngbạn, nhường nhịn em nhỏ bằng cử chỉ đúng mực); kỹ năng bày tỏ ý kiến (Mạnhdạn nói lên ý kiến, đề nghị của mình) Ứng xử phù hợp với những người gần gũi

xung quanh quan tâm giúp đỡ bố mẹ, người lớn những việc vừa sức Biết từ chốinhững điều mình không thích, những đề nghị của người lạ

+ Kỹ năng hợp tác và chia sẻ: Con người sinh ra và lớn lên không có ai chỉ

có một mình Trong cuộc sống chúng ta có gia đình, có bạn bè, có đồng nghiệp,

có các mối quan hệ xã hội Trong cuộc sống hiện đại các mối quan hệ xã hộingày càng rộng mở và là một xu hướng tất yếu của sự phát triển Việc biết cáchhòa đồng, biết cách làm việc theo nhóm, tận dụng sức mạnh, ưu thế của tập thể

để đạt được kết quả tốt nhất trong học tập và công việc là một trong những kỹnăng quan trọng Vì thế cần dạy trẻ biết thể hiện sự thân thiện, hoà thuận vớibạn; chia sẻ và giúp đỡ bạn khi cần thiết; cùng bạn hoàn thành một số việc đơngiản; tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết, trau dồi những kỹ năng làm việc theonhóm Điều này không chỉ giúp cho trẻ hòa đồng hơn với những người xungquanh mà còn giúp cho trẻ có được kết quả tốt nhất trong học tập và lao động.+ Kỹ năng giải quyết vấn đề: Càng lớn, trẻ càng có nhiều vấn đề mà bảnthân trẻ phải biết tự xoay sở, cha mẹ sẽ không thể thường xuyên ở bên bao bọchay giúp đỡ Đơn giản như việc làm thế nào để buộc được dây giày để ko bị tuột

và vấp ngã; làm thế nào để ăn được chiếc kem này mà ko bị dây bẩn ra áo; haylàm thế nào để lấy được chiếc bánh ở độ cao kia; làm thế nào để di chuyển đượcmột đồ vật cồng kềnh… Tất cả những điều tưởng như nhỏ nhặt đó lại cần phảirèn luyện Khi trẻ biết cách giải quyết những sự việc đơn giản thì dần dần trẻ sẽ

có được kỹ năng xử lý được những vấn đề lớn hơn trong tương lai Những đứatrẻ như vậy sẽ rất dễ thành công trong cuộc sống và cái người ta gọi là “khảnăng sinh tồn” sẽ cao hơn hẳn so với những đứa trẻ luôn phụ thuộc vào cha mẹ.+ Kỹ năng thích nghi: Thích nghi là một kỹ năng sống quan trọng vì nếu kỹ năng giao tiếp là bước đầu để tiếp xúc với môi trường xã hội thì thích nghi chính là bước tiếp theo

để có thể hòa nhập hoặc phản ứng lại với môi trường bên ngoài Đứa trẻ nếu có kỹ năng giao tiếp tốt có thể đạt được những thành công với những người xung quanh trong việc tham gia vào các hoạt động Thế nhưng nếu trẻ không có khả năng thích nghi thì cũng khó mà đạt được những kết quả tốt cho cuộc sống của mình Có nhiều dạng kỹ năng thích nghi cần rèn luyện cho trẻ: Kỹ năng thích nghi với môi trường, thời tiết; Kỹ năng thích nghi với đám đông; Kỹ năng thích nghi với thức ăn, nước uống…

VD: Khi trẻ lần đầu tiên đến lớp, nếu trẻ chưa thích nghi với môi trường mới, trẻ sẽ khóc lóc, đòi về, không giao tiếp cũng như không tham gia các hoạt động cùng cô và các bạn, nhút nhát, sợ sệt Ngược lại nếu trẻ đã quen với việc tiếp xúc với người lạ, môi trường mới, trẻ sẽ nhanh chóng hoà nhập cùng các bạn, tham gia tích cực các hoạt động cùng cô và các bạn trong lớp, vui vẻ, thích nghi nhanh với môi trường.

+ Kỹ năng tự bảo vệ bản thân: Xã hội hiện đại mang đến cho cuộc sống conngười nhiều tiện ích, sự thoải mái nhưng cũng tiềm ẩn nhiều mối nguy hiểm, đặcbiệt là đối với trẻ nhỏ Điều này đòi hỏi mỗi trẻ đều phải có những kỹ năng để

xử lý cũng như bảo vệ chính bản thân mình Việc trang bị cho trẻ những kỹ năngbảo vệ bản thân sẽ giúp trẻ có thể an toàn hơn và tự tin hơn để khám phá cuộcsống muôn màu, biết cách làm thế nào để tránh xa những mối nguy hiểm hoặckhám phá thế giới trong phạm vi an toàn VD: Ứng xử khi bị lạc; an toàn khitham gia giao thông; Giao tiếp với người lạ…

+ Kỹ năng tự điều chỉnh cảm xúc: Các chuyên gia cho rằng cảm giác tức

giận là một phản ứng rất bình thường của con người, kể cả trẻ nhỏ cũng vậy Sựtức giận sẽ không trở nên tiêu cực nếu như con biết cách kiểm soát hành vi vàcảm xúc của mình một cách hiệu quả Trẻ em rất dễ bị mất kiểm soát cảm xúc,

cả khi các bé buồn, giận hay vui sướng Bất kỳ đứa trẻ nào cũng cần được học cách làm chủ cảm xúc Với khả năng kiểm soát và điều chỉnh bản thân, bé sẽhọc được cách đương đầu với những cảm giác tiêu cực và những thay đổi trạngthái từ buồn, vui đến giận hờn, thất vọng mà không bị chìm đắm trong tuyệtvọng Bé cũng không phản ứng lại những tình huống tiêu cực bằng hành độngthái quá Chẳng hạn, lúc ở nhà trẻ bị bố mẹ mắng, nếu trẻ không biết kiềm chếcảm xúc của bản thân thì khi ra lớp chỉ cần bạn trêu đùa trẻ cũng sẽ tức giận và

có phản ứng tiêu cực như đánh bạn… Hay như trẻ bị bạn giành mất món đồ chơiyêu thích, thay vì khóc lóc, đánh nhau, một đứa trẻ biết tự chủ sẽ đưa ra hànhđộng thích hợp hơn, chẳng hạn như nói chuyện hoặc ngỏ ý cùng chơi món đồchơi đó…Và đương nhiên với hành động đó trẻ sẽ dễ dàng biến sự việc trở nênnhẹ nhàng hơn, mà hiệu quả đạt được lại cao hơn

Việc dạy trẻ những kỹ năng cần thiết và phù hợp ngay tự độ tuổi mầmnon sẽ giúp trẻ có cơ hội rèn luyện thói quen, biết cách đối diện và đương đầu,vượt qua những khó khăn, thử thách trong học tập cũng như trong mọi hoạtđộng khác Giúp trẻ rèn luyện, phát triển tính cách tự chủ, tự tin vào bản thân, cótinh thần trách nhiệm cao, có khả năng diễn đạt, thuyết phục, hình thành lối sốnglành mạnh, phẩm chất đạo đức tốt, tương thân tương ái, biết chia sẻ, giúp đỡngười khác Đó chính là những yếu tố quan trọng giúp mỗi người đạt được thànhcông trong đời.

2.4 Biện pháp 4: Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động hàng ngày.

Thông qua giờ đón và trả trẻ: Tôi nhận thấy rằng việc dạy kỹ năng chủ

yếu ở hoạt động này là kỹ năng tự phục vụ và kỹ năng giáo dục lễ giáo: Cất giầydép, ba lô, chào cô, chào bố mẹ Ngoài ra giáo viên trò chuyện hoặc kể cho trẻnghe các câu chuyện thông qua đó giáo dục và khắc sâu các kĩ năng sống cho trẻ

Ví dụ: Kỹ năng tự phục vụ - cô cho trẻ tự cất ba lô,giày dép đúng nơi quyđịnh

Ví dụ : Cô hỏi trẻ (kĩ năng ứng xử ) Lúc bố mẹ đón con như thế nào? chàonhững ai ? Chào như thế nào? Khi đi trong trường gặp các cô bác trong trườngcon như thế nào? Khi đi thăm ông bà con phải như thế nào?

Thông qua họat động học: Tôi đã lựa chon những bài thơ câu chuyện

có mang tính giáo dục kỹ năng sống như: “Tích Chu”, “Ai đáng khen nhiềuhơn”, “Bông hoa cúc trắng’’, “ba chú lợn con” qua đó dạy trẻ các kỹ năng hợptác, chia sẻ, biết quan tâm giúp đỡ người khác

Thông qua hoạt động ngoài trời : Thông qua hoạt động này tôi tận

dụng các cơ hội để giáo dục kĩ năng sống cho trẻ

Ví dụ : Khi cho trẻ thăm quan nghĩa trang liệt sỹ, tôi cung cấp cho trẻ biếtcông ơn to lớn của các anh hùng liệt sĩ, giáo dục trẻ biết ơn và kính trọng, tri âncác anh hùng liệt sĩ, yêu thiên nhiên, không vứt rác thải các nơi công cộng,không ngắt lá bẻ cành cây các khu vui chơi, khu di tích