SKKN HƯỚNG dẫn TRẺ mầm NON làm đồ DÙNG đồ CHƠI tự tạo BẰNG NHỮNG NGUYÊN vật LIỆU sẵn có tại địa PHƯƠNG

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHĨA HƯNGTRƯỜNG MẦM NON NGHĨA LÂM BÁO CÁO SÁNG KIẾN “HƯỚNG DẪN TRẺ MẦM NON LÀM ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI TỰ TẠO BẰNG NHỮNG NGUYÊN VẬT LIỆU SẴN CÓ TẠI ĐỊA PHƯƠNG” Tác gi

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHĨA HƯNG

TRƯỜNG MẦM NON NGHĨA LÂM

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

“HƯỚNG DẪN TRẺ MẦM NON LÀM ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI TỰ TẠO BẰNG NHỮNG NGUYÊN VẬT LIỆU SẴN CÓ TẠI ĐỊA PHƯƠNG”

Tác giả: Doãn Thị Yến

Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm mầm non

Chức vụ: Giáo viên

Nơi công tác: Trường mầm non Nghĩa Lâm

Nghĩa Lâm, ngày 10 tháng 5 năm 2019

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Tên sáng kiến: “ Hướng dẫn trẻ mầm non làm đồ dùng đồ chơi tự tạo bằng

những nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương”

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: Phát triển thẩm mỹ

3 Thời gian áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Từ ngày 10 tháng 09 năm 2018 đến ngày 1 tháng 5 năm 2019

4 Tác giả:

Họ và tên: Doãn Thị Yến

Năm sinh: 1983

Nơi thường trú: Nghĩa Lâm - Nghĩa Hưng - Nam Định

Trình độ chuyên môn: ĐHSP

Chức vụ công tác: Giáo viên

Nơi làm việc: Trường mầm non Nghĩa Lâm

Địa chỉ liên hệ: Trường mầm non Nghĩa Lâm

Điện thoại: 0398029199

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Tên đơn vị: Trường mầm non Nghĩa Lâm

Địa chỉ: Xã Nghĩa Lâm - Huyện Nghĩa Hưng - Tỉnh Nam Định

Điện thoại: 03503723

SÁNG KIẾN

“HƯỚNG DẪN TRẺ MẦM NON LÀM ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI TỰ TẠO BẰNG NHỮNG NGUYÊN VẬT LIỆU SẴN CÓ TẠI ĐỊA PHƯƠNG”

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

Lứa tuổi mầm non là độ tuổi vàng để đặt nền móng hình thành nhân cách cho trẻ, ở độ tuổi này trẻ “ Học mà chơi, chơi mà học” nên vốn kiến thức và kinh nghiệm của trẻ được tích lũy chủ yếu thông qua hình thức chơi trò chơi,

mà đồ chơi chính là phương tiện giúp trẻ thực hiện hành động vui chơi

Hiện nay đồ chơi cho trẻ em có rất nhiều trên thị trường với các kiểu mẫu mã đa dạng, phong phú, màu sắc bắt mắt Tuy nhiên, nếu xét trên phương diện giáo dục thì chúng không đáp ứng được đầy đủ các nhu cầu và mục đích của chương trình dạy học ở trường mầm non Bên cạnh đó cũng gây hao phí nhiều tiền bạc của các bậc phụ huynh, ảnh hưởng đến nguồn chi của nhà trường

Qua kinh nghiệm của bản thân, tôi nhận thấy rằng có nhiều cách để khắc phục được hiệu quả trong việc sử dụng đồ chơi để giáo dục cho trẻ, tôi đã nghĩ tại sao không sử dụng tái tạo các phụ, phế phẩm đang sẵn có trong rác thải gia đình như: Lõi giấy vệ sinh, các hộp bánh kẹo, các túi, lon, hũ đựng đồ, đựng thức ăn, báo cũ, tạp chí để dạy các cháu làm đồ chơi cho chính mình? Như vậy vừa tiết kiệm chi phí, vừa bảo vệ môi trường và hơn thế nữa vừa giáo dục trẻ biết cảm thụ cái đẹp, yêu cái đẹp và muốn tạo ra cái đẹp, hướng tới tính chân

- thiện - mĩ của con người Khi tự tay mình làm ra một món đồ chơi các cháu sẽ cảm thấy yêu quí và hứng thú hơn rất nhiều so với các đồ chơi mua sẵn Đây cũng là một hình thức dạy cho trẻ phát triển trí tưởng tượng, kích thích cho trẻ tính độc lập, sáng tạo và biết yêu quí sức lao động, có ý thức bảo vệ môi trường ngay khi còn bé thông qua biện pháp tái chế rác thải

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, con người không chỉ cần có trí tuệ, biết lao động mà còn cần phải có sự tư duy, năng động, sáng tạo Để phát triển toàn diện cho trẻ, tôi nhận thấy tầm quan trọng của việc phát triển thẩm mĩ cho trẻ, tâm hồn ngây thơ trong sáng của trẻ luôn hướng tới cái đẹp, đễ cảm thụ cái đẹp Giáo dục nhân cách cho trẻ thông qua việc hướng dẫn trẻ làm đồ chơi từ những nguyên vật liệu phế thải sẵn có tại địa phương là một hình thức đổi mới,

có ý nghĩa vô cùng lớn lao trong sự nhgiệp giáo dục trẻ phát triển toàn diện, phát huy tính sáng tạo của giáo viên Với ý nghĩa quan trọng như vậy nên tôi đã nghiên cứu và tìm ra giải pháp “ Hướng dẫn trẻ mầm non làm đồ dung đồ chơi

tự tạo bằng những nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương”

II THỰC TRẠNG

Trong thực tế, qua nhiều năm giảng dạy, hàng ngày được tiếp xúc với trẻ, được xem trẻ chơi tôi nhận thấy rằng trẻ nhỏ rất thích được chơi với những đồ chơi mới lạ, đặc biệt là những đồ chơi mà do tự tay trẻ làm ra Trong khi đó, những đồ chơi hiện có trong lớp mang lại mang tính phổ biến, hạn chế về số lượng và ít được thay đổi Vì vậy trẻ sẽ không phát huy được tính tích cực sáng tạo trong các hoạt động Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi đã gặp một số thuận lợi khó khăn sau:

1 Thuận lợi

Bản thân tôi là một giáo viên trực tiếp giảng dạy nhiều năm ở lứa tuổi bé

và có nhiều thời gian tiếp xúc với trẻ

Đa số phụ huynh quan tâm đến việc học tập của con em phối hợp thường xuyên với giáo viên, đóng góp những vật liệu làm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ

Ban giám hiệu đã thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, tổ chức hội giảng cấp trường, thi chấm hồ sơ sổ sách, thi chấm trang trí lớp, thi đồ dùng

đồ chơi cho chị em đồng nghiệp học tập và rút kinh nghiệm

- Được sự tin yêu của các bậc phụ huynh, thường xuyên trao đổi về tình hình học tập, tâm sinh lí của trẻ kịp thời, nhanh chóng, chính xác

- Bản thân tôi là tổ trưởng chuyên môn, giáo viên lớp mẫu giáo 3- 4 tuổi cũng không ngừng học hỏi, tham gia các buổi tập huấn chuyên môn của trường, cụm tổ chức Sưu tầm tài liệu, đọc các đầu sách nghiên cứu về việc nuôi dạy, tổ chức các hoạt động học tập vui chơi cho trẻ Học hỏi đồng nghiệp, Trau dồi trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm của bản thân để tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp

2 Khó khăn

Một số trẻ lần đầu ra lớp nên chưa có nề nếp, trẻ còn nhút nhát chưa chủ động tham gia các hoạt động của lớp như: Quốc thiên,Trí Dũng, Đăng Khoa

Trẻ chủ yếu sống với ông bà do bố mẹ đi làm xa nên mức độ giao tiếp của trẻ còn hạn chế, trẻ chưa mạnh dạn và tự tin chưa nói được suy nghĩ và nguyện vọng của bản thân

Thiếu giáo viên nên lớp chỉ có một cô khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ tham gia

Khi làm đồ dùng đồ chơi, giáo viên phải tính toán nhiều đến kinh phí và hiệu quả sử dụng Nguyên vật liệu đắt và khó tìm

Từ những thực trạng trên dẫn đến tình trạng:

Tổng số trẻ Số trẻ đạt Tỉ lệ Số trẻ chưa đạt Tỉ lệ

Trong đó:

+ Trẻ có khả năng tập trung chú ý quan sát và bắt chước chiếm 80 %

+ Trẻ biết sử dụng kéo, có kĩ năng tạo hình như tô màu, phết keo 20%

+ Trẻ chưa có kĩ năng tạo hình, trẻ còn vụng về lúng túng với dụng cụ tạo hình chiếm 72%

Để khắc phục và giải quyết thực trạng trên tôi đã suy nghĩ và tìm ra một

số biện pháp “hướng dẫn trẻ mầm non làm đồ dùng đồ chơi tự tạo bằng những nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương”

III CÁC GIẢI PHÁP

Những hiệu quả và lợi ích thiết thực của vấn đề ứng dụng làm đồ chơi cho trẻ mầm non bằng những nguyên vật liệu phế thải ( Nguyên vật liệu mở) sẵn có tại địa phương đã được khẳng định, đó là:

1 Giải pháp 1: Tìm nguồn tài liệu học hỏi ý tưởng, cách làm nhiều đồ dùng đồ chơi bằng các nguyên vật liệu khác nhau

Công nghệ thông tin, sách báo, tạp chí đang tràn ngập, rất dễ cho việc tìm hiểu cách tạo đồ dùng khác nhau từ những nguyên vật liệu dễ tìm dễ kiếm xung quanh ta Các chương trình truyền hình cũng đang ưu ái phát triển năng khiếu cho trẻ nhỏ trong đó có việc phát huy tính sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình rất cao như chương trình: Học vẽ cùng ếch cốm, sáng tạo 102 trên kênh truyền hình Bên cạnh đó việc học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp thông qua các buổi trò chuyện, hội thi làm đồ dùng đồ chơi, các buổi sinh hoạt chuyên môn sẽ giúp cho giáo viên có những nguồn ý tưởng phong phú và đa dạng phù hợp để hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi

Ví dụ: Chương trình “Sáng tạo 102” trên app VTV Giải Trí sẽ dạy cho bé học được cách tư duy về bố cục, tạo hình và phối hợp màu sắc từ những nguyên vật liệu dễ tìm kiếm như: Chai nhựa, cành cây khô, thìa nhựa, lõi giấy, que báo, dây thừng,… Đây là một chương trình hữu ích cho giáo viên tham khảo học hỏi, chắt lọc kinh nghiệm để dạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo từ những nguyên vật liệu phế thải sẵn có của địa phương

2 Giải pháp 2: Lựa chọn đồ dùng đồ chơi có nguyên vật liệu dễ tìm

dễ kiếm tại địa phương, đơn giản, dễ làm phù hợp với độ tuổi của trẻ

Với sáng kiến làm đồ chơi từ những vật liệu phế thải để tạo thêm nhiều đồ chơi cho trẻ, góp phần bảo vệ môi trường và đáp ứng nhu cầu chơi của trẻ mầm non, đặc biệt là ở những trường mầm non được xếp vào khu vực khó khăn trong toàn huyện như trường tôi

Tôi nhận thấy những loại đồ chơi này rất dễ làm, dễ chơi và rất dễ hoạt động Cách thức chơi cũng sẽ được thay đổi theo sự phát triển của trẻ, theo nhiều chủ đề và càng có nhiều cách chơi với một đồ chơi thì trẻ sẽ học hỏi được càng nhiều

Việc lựa chọn những nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương ( lõi giấy vệ sinh, chai lọ nhựa, vải vụn, len vụn…) sẽ giúp cho giáo viên dễ dàng huy động

sự ủng hộ của phụ huynh học sinh và không tốn chi phí

Ví dụ: Trong các chủ đề trẻ sắp học như chủ đề “Những con vật gần gũi” tôi lên kế hoạch những loại nguyên liệu cần làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho chủ đề và kêu gọi sự ủng hộ của phụ huynh học sinh: Lõi giấy vệ sinh, vỏ hộp sữa chua, que kem, giấy bảo, vải vụn, len vụn để tận dụng làm nguyên liệu hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi (Con gà từ len vụn, gà mẹ từ xốp và lông

gà Con bướm từ vỏ hộp sữa chua, con ếch hoặc các con vật khác bằng vải vụn,

… )

Với độ tuổi nhỏ, các loại đồ dùng đồ chơi hướng dẫn trẻ làm được cần đơn giản, màu sắc đẹp và bắt mắt để trẻ dễ tưởng tượng cách làm, các thao tác thực hiện cũng nên vừa sức với trẻ để dễ thu hút trẻ, trẻ hào hứng tham gia làm

đồ dùng đồ chơi cho trẻ, tránh tạo cảm giác chán nản, buông bỏ ở nơi trẻ

Ví dụ: Đầu năm học, các kĩ năng phết hồ và dán chuẩn xác của trẻ 3-4 tuổi chưa hoàn thiện, với những loại đồ dùng đồ chơi mới, tôi chuẩn bị sẵn nguyên vật liệu cho trẻ, để trẻ thực hành lắp ghép các phần của đồ chơi với nhau

để tạo thành đồ chơi Trẻ sẽ hình thành niềm yêu thích khi làm đồ chơi và tôi cũng tạo ra được bài tập cho trẻ hoàn thiện kĩ năng bôi phết hồ và dán cho trẻ

Hình ảnh 1: Sản phẩm của bé làm con bướm từ vỏ hộp sữa chua, giấy màu vụn

3 Giải pháp 3: Hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi thông qua các hoạt động trong ngày.

Thời gian cho quá trình hướng dẫn trẻ và cho trẻ đủ thời gian để thực hiện xong sản phẩm của mình là một yếu tố quan trọng khi hướng dẫn trẻ làm

đồ dung đồ chơi tự tạo, Làm vào thời điểm nào? Làm trong khoảng thời gian bao lâu? Với khoảng thời gian nhất định ta có thể hướng dẫn trẻ làm gì? Vậy một số thời điểm để hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi tự tạo phù hợp như sau:

- Giờ đón trẻ: Giờ chơi và hoạt động tự do trong giờ đón trẻ là thời gian

phù hợp nhất, cô giáo sẽ dễ dàng tiếp cận với nhóm nhỏ học sinh và hướng dẫn cho trẻ cách làm đồ dùng đồ chơi Trong giờ hoạt động chơi tự do khi đón trẻ với nhiều nhóm nhỏ, giáo viên chỉ nên cho trẻ chơi và quan sát một số loại đồ dùng đồ chơi quen thuộc, trò chuyện với trẻ về cấu tạo của chúng, nguyên liệu tạo thành loại đồ chơi đó, dự đoán cách làm và cách chơi

Ví dụ: Con đang chơi đồ chơi gì? ( Con đang chơi ô tô tải ạ!)

Đồ chơi này làm bằng chất liệu gì? Màu gì?( Đồ chơi làm bằng giấy xốp, có màu đỏ và xanh ạ!)

Cấu tạo của nó gồm những phần nào? ( Đầu xe, thùng xe ạ!

Con có thể chơi trò gì với đồ chơi này? ( Con bán hàng, chơi xây dựng, lái xe ô tô,… )

- Giờ hoạt động tạo hình: Trong giờ hoạt động tạo hình, cô cần khơi gợi

hứng thú cho trẻ để trẻ có niềm yêu thích tạo hình ra một loại đồ chơi nào đó

Cô đưa cho trẻ quan sát các vật mẫu, nhận xét vật mẫu Hướng dẫn từng bước làm cụ thể và thực hiện cùng làm với trẻ để trẻ dễ hiểu và dễ dàng bắt chước theo cô Với những trẻ có khả năng chú ý quan sát kém và khả năng bắt chước không cao, cô nên đến tận nơi, chỉ bảo cho từng trẻ một để trẻ lĩnh hội một cách

dễ dàng hơn và cũng có thể hoàn thành sản phẩm giống như các bạn khác

- Trong giờ hoạt động chơi theo ý thích ở các góc:

Hình ảnh 3: Trẻ thực hành kĩ năng làm đồ chơi tự tạo trong góc chơi tạo hình

Góc tạo hình cô nên trưng bày nhiều đồ dùng đồ chơi tự tạo đẹp Hướng cho trẻ quan sát các đồ dùng đó và cách làm chúng Bên cạnh đó cô cũng để sẵn thật nhiều các nguyên vật liệu khác nhau trong góc sao cho trẻ dễ dàng lấy được

và thực hiện tạo hình theo mẫu sẵn của cô hoặc sáng tạo theo kiểu mà trẻ thích

Cô giáo quan sát và

hướng dẫn cho trẻ, hỗ trợ kịp thời cho trẻ hoàn thành sản phẩm

- Giờ chơi ngoài trời: Đây là thời điểm thích hợp để trẻ ôn luyện lại các

kĩ năng tạo hình mà cô đã dạy trong lớp Trẻ có thể ngồi chơi theo các nhóm nhỏ, cùng nhau làm Cô chỉ nên là người quan sát trẻ thực hiện, hỗ trợ khi trẻ cần giúp

Hình ảnh 4: Trẻ thực hành kĩ năng tạo hình: cắt, buộc dây qua HĐ ngoài trời

- Giờ chơi và hoạt động theo ý thích: Trẻ có thể tự làm những đồ dùng,

đồ chơi mà trẻ thích, Cô có thể lên kế hoạch hướng dẫn trẻ làm đồ dùng theo chủ đề hoặc theo sở thích của trẻ Cô và trẻ trò chuyện với nhau thật cởi mở và thoải mái để trẻ nói lên được ý tưởng cá nhân của mình Khuyến khích những

trẻ có ý tưởng sáng tạo mới, động viên khen ngợi trẻ để trẻ hoàn thành sản phẩm theo ý tưởng của trẻ

4 Giải pháp 4 : Đánh giá sản phẩm của trẻ và điều chỉnh kế hoạch hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi tự tạo

Các sản phẩm của trẻ đều mang tính cá nhân, mỗi một bàn tay tài hoa nhí

sẽ tạo ra một sản phẩm cá biệt dù cách làm giống nhau Vì vậy cô cần quan sát

và đánh giá sản phẩm của trẻ xem mặt hạn chế và tích cực của trẻ để lên kế hoạch điều chỉnh cho phù hợp với đặc điểm cá nhân của từng trẻ, phân loại trẻ Như vậy kết quả việc hướng dẫn trẻ làm đồ dùng sẽ đạt hiệu quả cao

Hình ảnh 5: Sản phẩm của bé Ngô Trúc Phương ( bên trái) và của bé Nguyễn Đặng Bảo Ni (Bên phải)

Dựa trên hình ảnh số 5 này, ta có thể thấy cùng một cách hướng dẫn nhưng mỗi bé lại có cách thể hiện khác nhau, và bức tranh sẽ nói lên kĩ năng của bé,cách quan sát thế giới trực quan và cách thể hiện sản phẩm khác nhau ở

từng bé Giáo viên dựa vào đó để điều chỉnh nâng cao mức độ hoặc hạ thấp yêu cầu với từng trẻ sao cho phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng của trẻ

5 Giải pháp 5: Phối hợp với các bậc phụ huynh học sinh trong hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi tự tạo

Việc làm đồ dùng đồ chơi tự tạo rất cần những nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương, những nguyên vật liệu dễ tìm kiếm là các loại phế thải có trong các gia đình Phát động chương trình ủng hộ nguyên vật liệu phế thải cho phụ huynh học sinh là một giải pháp tốt để cung cấp nguồn nguyên vật liệu cho các họat động tạo hình của trẻ ở trường mầm non Bên cạnh đó, các bậc phụ huynh cũng

sẽ hiểu thêm vai trò của mình trong việc phối hợp với nhà trường giáo dục cho trẻ tinh thần tiết kiệm, sử dụng lại đồ phế thải tái chế, góp phần bảo vệ môi trường

IV HIỆU QUẢ DO SÁNG KIẾN ĐEM LẠI

1 Về bản thân:

- Tôi thấy mình đã có nhiều kinh nghiệm và ý tưởng sáng tạo các đồ dùng

đồ chơi với những nguyên vật liệu khác nhau

- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ sư phạm được nâng lên rõ rệt, Tôi có thể đánh giá sản phẩm và năng lực của trẻ để lên kế hoạch giáo dục cho phù hợp với trẻ của nhóm lớp mình

- Với nhiều đồ dùng đồ chơi cô và trẻ cùng làm, tôi có thể áp dụng vào các mục đích giáo dục khác nhau mà không tốn nhiều chi phí mua đồ dùng đồ chơi thiết bị dạy học

2 Về phía trẻ:

Qua quá trình nghiên cứu tìm tòi và áp dụng tại nhóm lớp, trẻ của tôi đã hoàn thiện được nhiều kĩ năng ở mức cơ bản: Vẽ các hình đơn giản, tô màu không bị chườm ra ngoài, sử dụng kéo và phết hồ kín thể hiện:

thực hiện

Sau khi thực hiện