CÁC HÌNH THÁI CỦA tư BẢN VÀ CÁC HÌNH THỨC BIỂU HIỆN CỦA GIÁ TRỊ THẶNG DƯ

Tóm lạiGiá trị thị trường là giá trị xã hội của những hàng hóa được hình thành thông qua sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong một ngành... Lợi nhuận bình quân được hình thành thông

II  CÁC  HÌNH  THÁI  CỦA  TƯ  

BẢN  VÀ  CÁC  HÌNH  THỨC  

BIỂU  HIỆN  CỦA  GIÁ  TRỊ  

THẶNG  DƯ

1 Chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa,

lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận

a Chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa (k)

Giá trị hàng hóa: w = c + v + m

k  =  c  +  v

Chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa (k)

(Tư bản ứng trước )

Chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa là phần giá trị bù lại giá cả của những tư liệu sản xuất và giá cả sức lao động đã hao phí để sản xuất ra hàng hóa cho các nhà tư bản.

=> Giá trị hàng hoá (w) = k + m

So sánh giữa w và k

Ý nghĩa của k

K đã che đậy mất bản chất

bóc lột của chủ nghĩa tư

bản

w = c + v + m w = k + m k sinh ra m ?

b  Lợi  nhuận

Do w > k, khi bán hàng hóa theo giá cả thị trường, nhà tư bản thu được một số tiền lời.

Số tiền lời này gọi là lợi nhuận và ký hiệu là p.

So sánh giữa p và m

Về  lượng:

Tư bản cá biệt

Nếu D > S => Giá cả > Giá trị

=>p > m

Nếu S> D => Giá cả < Giá trị

=> p< m Nếu S = D => Giá cả = Giá trị

=> p = m

Tư bản xã hội

Σ P = Σ M

So sánh giữa p và m

Tóm lại:

Lợi nhuận là hình thái chuyển hóa của giá trị thặng dư do lao động sống làm ra, nhưng được quan niệm là do toàn bộ tư bản ứng trước (k) sinh ra.

Khi m => p

thì w = c+v +m => w = k +p

c Tỷ suất lợi nhuận

Phản ánh trình độ

d Các nhân tố ảnh hưởng

tới tỷ suất lợi nhuận

Thứ  nhất,  trình  độ  bĩc  lột  (m’)

Thứ  hai,  cấu  tạo  hữu  cơ  của  tư  bản   (c/v)

Sau khi tieát

NHẬN XÉT

P; P’

MẶT Tốt

MẶT Xấu?

VÍ  DỤ  1

Nhà tư bản bỏ ra K = 10 tỷ đồng

Biết cấu tạo hữu cơ C/V = 8/2

p’ của doanh nghiệp là 20%

Doanh nghiệp mua và bán đúng giá trên thị trường Tính:

a P, m’, M ?

b Tính thời gian lao động cần thiết và thời

Ví  dụ  2

Một nhà máy sản xuất A trong năm 2010

đã chi phí hết các khoản sau:

-­ Mua nguyên liệu 900,000$

-­ Mua vật liệu 200,000$

-­ Khấu hao máy móc, thiết bị là 300,000 $

-­ Chi phí tiền công là 800,000 $

-­ Trong năm DN sản xuất được 200.000SP

Hãy  tính  các  chỉ  tiêu  sau:

a Giá trị bằng tiền của C,V, M, biếtrằng tỷ suất giá trị thặng dư là 300%

b Tính giá trị của toàn bộ sản phẩmdoanh nghiệp tạo ra trong năm (W) vàcấu thành của một sản phẩm (w = c +v +m)

c Tính lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuậncủa doanh nghiệp trong năm nếu giá cảcủa sản phẩm giảm 15%

Ví duï 3

Doanh nghiệp sản xuất B trong năm

2011 đã đầu tư mua trang thiết bị và xây dựng nhà xưởng hết 20 tỷ đồng Mua nguyên nhiên liệu và sử dụng hết trong năm là 6 tỷ đồng, trả tiền công cho người lao động trong năm

là 4 tỷ đồng Trong năm doanh nghiệp làm ra được 200.000 sản phẩm.

Biết rằng, trong ngày lao động người công nhân dành ¼ là thời gian lao động tất yếu Doanh nghiệp khấu hao tài sản

cố định trong 10 năm, khấu hao theo đường thẳng.

Hãy  tính:

a Tỷ suất giá trị thặng dư và khối lượnggiá trị thặng dư doanh nghiệp thu đượctrong năm 2011

b Tính tổng giá trị của sản phẩm trongnăm của doanh nghiệp và giá trị của 01sản phẩm và cấu thành của nó (w=c+v+m)

c Khối lượng lợi nhuận doanh nghiệpthu được trong năm và tỷ suất lợi nhuận(biết rằng DN bán giá cao hơn 20%)

Ví  dụ  4

Một nhà tư bản đầu tư sản xuất với quy mô tư bản ban đầu là 700,000 $ Quá trình tích tụ tư bản làm quy mô

tư bản tăng lên 900,000$

Hãy so sánh tỷ suất lợi nhuận của

2 quy mô tư bản nói trên nếu cấu tạo hữu cơ c/v của tư bản tằng từ 6/1 lên 8/1 và tỷ suất giá trị thặng dư tăng từ

a Hãy tính giá trị bằng tiền của C, V, M

và cấu tạo hữu cơ của tư bản trên

b Tính m’ và p’ của doanh nghiệp trên.Biết doanh nghiệp bán giá cao hơn 10%

2 Sự hình thành giá trị thị trường, lợi nhuận bình quân và giá cả sản xuất

a Sự hình thành giá trị thị trường

a Sự hình thành giá trị thị trường :

Điều kiện xấu Điều k i ện trung bình Điều kiện tốt

GIÁ TRỊ THỊ TRƯỜNG

Kỹ thuật

công nghệ sản xuất Tổ chức sản xuất Quy mô

CẠNH TRANH NỘI BỘ NGÀNH

Trình độ tay nghề

Tóm lại

Giá trị thị trường là giá trị xã hội của những hàng hóa được hình thành thông qua sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong một ngành.

b/ Sự hình thành lợi nhuận bình

quân.

Lợi nhuận bình quân được hình thành thông qua sự cạnh tranh giữa các nhà tư bản kinh doanh

khác nhau, nhằm giành giật nơi

Ngành

sản

xuất

Chi phí sản xuất TBCN (k= 100 ) m’ M P’

Cuối cùng, tư bản kinh doanh

trong các ngành khác nhau đều thu được tỷ suất lợi nhuận xấp xỉ nhau Tỷ suất lợi nhuận đó gọi tỷ suất lợi

nhuận bình quân.

Kí hiệu là : P’

Tỷ suất lợi nhuận bình quân là con số trung bình tỷ suất lợi

nhuận của các ngành

Hay

Lợi nhuận bình quân bằng công

thức:

P = P’ x K

Lợi nhuận mà nhà tư bản thu được theo tỷ suất lợi nhuận chung đó, không kể cấu thành hữu cơ (c/v) nó như thế nào - gọi là lợi nhuận bình quân hay lợi nhuận trung bình.

Lợi nhuận bình quân là lợi nhuận bằng nhau của những khoản đầu tư bằng nhau, dù đầu tư vào bất cứ ngành

YÙ NGHÓA

P

c Sự hình thành giá cả sản xuất:

P => P

w= c+ v + m

=> giá cả sản xuất = k + p

Tư bản chưa tự do di

chuyển

w = c + v + m = k + p

Tư bản tự do di chuyển

Giá cả sản xuất = k + P

Quy luật giá trị Quy luật giá cả sản

xuất

sản

xuất

Chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa

m’=

100 (%)

Giá trị (1) P’ (%)

Giá cả sản xuất (2)

Chênh lệch (2) – (1)

Cơ khí 80 C + 20 V 20 120 30 130 +10 Dệt 70 C + 30 V 30 130 30 130 0

Da 60 C + 40 V 40 140 30 130 -10 Tổng 210 C + 90 V 90 390 90 390

c Sư hình thành giá cả sản xuất

NHẬN XÉT

?

a TƯ BẢN THƯƠNG NGHIỆP VÀ LỢI NHUẬN

THƯƠNG NGHIỆP :

Thứ nhất, nguồn gốc và bản chất

Sản xuất

THƯƠNG NGHIỆP

Lưu thông hàng hoá Tiêu dùng

3 CÁC HÌNH THÁI CỦA TƯ BẢN

Tư bản thương nghiệp là một bộ phận tách ra từ TB công nghiệp

chuyên đảm nhận chức năng lưu

thông hàng hoá

T – H – T’

Tư bản

thương

nghiệp

Phụ thuộc vào

quy mô và tốc

độ vận động

của tư bản công

Độc lập với tư bản công nghiệp: chỉ hoạt động trong lưu

Dưới CNTB: Lợi nhuận thương nghiệp là số chênh lệch giữa giá mà nhà thương nhân mua của nhà công nghiệp(giá bán buôn công nghiệp ) với giá mà nhà thương nhân bán cho người tiêu dùng (giá bán lẻ thương nghiệp) Nó ngang bằng với lợi nhuận

Thø nhÊt, t b¶n th¬ng nghiƯp giĩp cho qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt t¸i diƠn liªn tơc

Lý do để TB CN nhượng một phần

m cho TB TN ?

Thứ hai, tạo điều

kiện nhà tư bản công nghiệp tập trung vốn cho sản xuất

Lý do để TB CN nhượng một phần

m cho TB TN ?

Thứ ba, năng suất

lưu thông tăng làm giảm chi phí => tỷ suất lợi nhuận bình quân tăng.

Lý do để TB CN nhượng một phần

m cho TB TN ?

Lợi nhuận TB TN có phải do mua rẻ

bán đắt hay không ?

Lợi nhuận thương nghiệp

Chi phí lưu thông

Chi phí lưu thông

Chi phí lưu thông bổ sung

- Đóng gói

- Vận chuyển

- Bảo quản

Tăng thêm giá trị Hàng hoá

b TƯ BẢN CHO VAY VÀ LỢI TỨC CHO VAY

Nguồn gốc và bản chất Tư bản cho vay :

- Trong CNTB, tư bản cho vay là một bộ phận của tư bản tiền tệ trong tuần hoàn của tư bản công nghiệp tách ra và vận động độc lập.

Tư bản cho vay là tư bản tiền tệ nhàn rỗi mà người chủ của nó cho nhà tư bản khác vay để kinh doanh, sau một thời gian thu hồi về kèm với một số tiền lời,

Quyền sử dụng tư bản

Hàng hoá đặt biệt

Lợi tức và tỷ suất lợi tức :

Người cho

vay Người đi

c Quan hệ tín dụng tư bản chủ nghĩa

Tín dụng tư bản chủ nghĩa

Tín dụng thương nghiệp Tín dụng ngân hàng

- Mua bán chịu hàng

hoá.

- Giá bán chịu cao

hơn giá bán hiện thời

- Sử dụng kỳ phiếu

-Vay mượn qua ngân hàng

- Vai trò trung tâm

- Thúc đẩy hỗ trợ tín dụng

Ngân hàng và lợi nhuận ngân hàng:

Người

P NH = Z CHO VAY – Z ĐI VAY – Chi phí

Nghiệp vụ nhận gửi

Nghiệp vụ cho vay

Nghiệp vụ nhận gửi

Vốn tự có của chủ

ngân hàng

-Vốn nhàn rỗi của tư

bản công nghiệp

-Vốn của nhà tư bản

thực lợi

-Vốn nhàn rỗi của

nhân dân

Nghiệp vụ cho vay

- Cho vay bằng thế chấp

- Cho vay bằng tín chấp

Các nghiệp vụ cơ bản

Tư bản cho vay

Tư bản tiềm thế.

Z được xác định trước

theo quan hệ cung cầu.

Chỉ gồm tư bản nhàn

c CÔNG TY CỔ PHẦN , TƯ BẢN GIẢ

VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

Thứ nhất, công ty cổ phần

Cổ phiếu Cổ đông Cổ tức

CÔNG TY CỔ PHẦN

Thứ hai, tư bản giả

Chứng khoán

có giá

Cổ phiếu

Trái phiếu

Thứ ba, thị trường chứng khoán

Sơ cấp Thứ cấp

Trái phiếu (Công ty , nhà nước)

Chứng khoán có giá (Tín phiếu, kỳ phiếu ngân hàng, văn tự)

d TƯ BẢN KINH DOANH NÔNG NGHIỆP VÀ ĐỊA TÔ TƯ BẢN CHỦ NGHĨA

Thứ nhất, sự hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa trong nông nghiệp

tư bản chủ

nghĩa trong nông nghiệp

- Giai cấp địa chủ.

- Giai cấp

tư bản nông nghiệp

- Công nhân nông nghiệp

Thứ hai, bản chất địa tô tư bản chủ nghĩa:

Như vậy, địa tô tư bản chủ

được trong nông nghiệp ngoài lợi nhuận bình quân chung mà nhà kinh doanh phải trả cho chủ đất để được quyền sử dụng đất đai của họ.

Hay nói cách khác, địa tô tư bản chủ nghĩa là bộ phận lợi nhuận siêu ngạch do công nhân làm thuê trong nông nghiệp tạo

ra và được nhà tư bản thuê đất nộp cho người sở hữu ruộng đất.

So sánh địa tô TBCN và địa tô

phong kiến.

Quyền tư hữu ruộng đất được thực hiện về mặt kinh tế

Địa tô tư bản chủ

- Toàn bộ sản phẩm

thặng dư do nông dân làm ra.

- Phản ánh quan hệ 2 giai

cấp.

Giá cả sản xuất của hàng hóa

công nghiệp được hình thành trong điều kiện trung bình.

Còn trong nông nghiệp giá cả sản xuất của hàng hóa nông sản được hình thành trong điều kiện sản xuất

Thứ ba, các hình thức địa tô TBCN

- Địa tô chênh lệch

Những nhà tư bản đầu tư vào những đất có điều kiện thuận lợi có năng suất cao hơn, khi bán theo giá cả sản xuất chung ngoài lợi nhuận bình quân, còn thu được lợi nhuận siêu ngạch.

Phần lợi nhuận siêu ngạch này tồn tại thường xuyên, tương đối ổn định và chuyển hóa thành thành địa tô và được gọi là địa tô chênh lệch.

Địa tô chênh lệch phần lợi nhuận siêu ngạch ngoài lợi nhuận bình quân thu được trên những ruộng đất có điều kiện sản xuất thuận lợi hơn.

Nó là chênh lệch giữa giá cả sản xuất chung của nông sản được quyết định bởi điều kiện sản xuất trên ruộng đất xấu nhất và giá cả sản xuất cá biệt trên ruộng đất tốt và trung

Địa tô chênh lệch

Loại đất C + V P lượng Sản cá biệt GCSX GCSX chung GCSX

RI  =  30  =  150  – 100  – 20

RI  =  60  =  180  – 100  – 20  

- Địa tô tuyệt đối.

Địa tô tuyệt đối là loại địa tô mà các nhà kinh doanh nông nghiệp phải nộp cho chủ đất, dù đất đó xấu hay tốt.

Địa tô tuyệt đối là số lợi nhuận siêu ngạch dôi ra ngoài lợi nhuận bình quân, hình thành nên bởi lệch giữa giá trị của nông sản với giá cả sản xuất

Địa tô tuyệt đối

m’ m Tổng giá trị sản

40 M

40% 40 20

- Địa tô độc quyền

- Địa tô đất xây dựng

- Địa tô hầm mỏ

Thứ tư, giá cả ruộng đất

Tư bản

Ruộng đất

Giá cả ruộng đất

Lợi nhuận

Địa tô tư bản chủ nghĩa

Địa tô được tư bản hoá

THE  END