Một số biện pháp tham vấn tâm lý đối với phụ huynh có con vào lớp 1

Ngày nay, với sự phát triển của xã hội, giáo dục cũng đã và đang rất quan tâm tới vấn đề tìm hiểu và tư vấn tâm lý cho học sinh, nhằm giúp học sinh vượt qua những khó khăn trong quá trìn

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

THÔNG TIN CHUNG

1 Tên sáng kiến: Một số biện pháp tham vấn tâm lý đối với phụ huynh có con vào

lớp 1

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Tham vấn tâm lý cho phụ huynh có con vào lớp 1

3 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ ngày 01 tháng 6 năm 2018 đến ngày 01 tháng

5 năm 2019

4 Tác giả:

Họ và tên: Nguyễn Thị Sao Xuyến

Năm sinh: 02/9/1989

Nơi thường trú: Xã Hải Hà – huyện Hải Hhậu – tỉnh Nam Định

Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm

Chức vụ công tác: Giáo viên chủ nhiệm

Nơi làm việc: Trường Tiểu học Hải Đông

Điện thoại: 0383804383

6 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường Tiểu học Hải Đông

Địa chỉ: Xã Hải Đông, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định

Điện thoại:

I Điều kiện, hoàn cảnh tạo ra sáng kiến

Tâm lý là một yếu tố vô cùng quan trọng, nó ảnh hưởng trực tiếp tới hành vi

và hoạt động của mỗi con người Theo nghiên cứu của các nhà khoa học: khi con người có trạng thái tâm lý tích cực sẽ có những hành vi và việc làm tích cực; và ngược lại, khi con người có trạng thái tâm lý tiêu cực sẽ có những ảnh hưởng không tốt đến hệ thần kinh, thể chất, dẫn đến những suy nghĩ và hành vi tiêu cực

Ngày nay, với sự phát triển của xã hội, giáo dục cũng đã và đang rất quan tâm tới vấn đề tìm hiểu và tư vấn tâm lý cho học sinh, nhằm giúp học sinh vượt qua những khó khăn trong quá trình học tập, rèn luyện, cũng như trong các mối quan

hệ bạn bè, gia đình và xã hội để đạt hiệu quả giáo dục cao hơn, giúp hình thành nên con người phát triển toàn diện Tuy nhiên, để có sản phẩm giáo dục là những con người phát triển toàn diện cả về đức, trí, thể, mĩ, đòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng: Gia đình – Nhà trường – Xã hội

Qua 9 năm làm công tác chủ nhiệm lớp 1, tôi nhận thấy không chỉ có học sinh mới gặp những khó khăn khi bước vào lớp 1- lớp học đầu tiên của bậc Tiểu học, mà chính phụ huynh cũng gặp không ít những khó khăn Song trước thực trạng ngày nay, việc làm công tác tư vấn tâm lý mới chỉ tập trung chủ yếu vào đối tượng học sinh mà đôi khi giáo viên và nhà trường chưa có sự quan tâm đúng mức tới việc hỗ trợ tâm lý đối với phụ huynh dẫn đến việc hiệu quả phối hợp giáo dục giữa nhà trường và gia đình còn hạn chế

Là một giáo viên chủ nhiệm lớp 1, lớp học đầu tiên đặt nền móng cho cả hệ thống giáo gục phổ thông quốc gia, tôi cho rằng việc hỗ trợ, tư vấn tâm lý cho phụ huynh là một việc làm hết sức quan trọng

Xuất phát từ những lý do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp tham vấn tâm lý cho phụ huynh có con vào lớp 1”

II Mô tả giải pháp

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:

Qua 9 năm làm công tác chủ nhiệm, được trực tiếp giảng dạy các em, cũng như phối hợp với gia đình trong công tác giáo dục, đồng thời tôi nghiên cứu, tìm hiểu tâm lý của phụ huynh có con vào lớp 1 tại trường Tiểu học Hải Đông - nơi tôi công tác, cũng như các trường Tiểu học trong huyện, tôi nhận thấy hiện nay hầu như các gia đình chỉ có từ 1 đến 2 con nên đa phần phụ huynh rất quan tâm đến việc học tập và rèn luyện của con cái, song việc phối hợp với nhà trường trong việc giáo dục con vẫn chưa thực sự đạt hiệu quả cao do bản thân phụ huynh còn gặp phải một số khó khăn sau:

- Hầu hết các bậc phụ huynh có con vào lớp 1 ở độ tuổi tương đối trẻ: từ 24 đến 32 tuổi (Nhiều phụ huynh có độ tuổi trẻ hơn) Ở độ tuổi đó, hầu hết các gia đình tập trung làm ăn lo kinh tế, một số đi làm ăn xa, phải gửi con cho ông bà nên thời gian dành cho con không được nhiều Giữa phụ huynh và con cái còn có những khoảng cách nhất định Đặc biệt, đối với các gia đình gửi con cho ông bà thì

sự chênh lệch về thế hệ và tuổi tác dẫn đến khoảng cách tâm lý giữa ông bà và cháu càng lớn

- Phụ huynh chưa có sự am hiểu phù hợp về tâm sinh lý lứa tuổi trẻ Tiểu học, đặc biệt là với trẻ bắt đầu vào lớp 1, bắt đầu làm quen với môi trường học tập mới nên chưa có sự thấu hiểu và đồng hành cùng các em trong lớp học được coi là nền móng của bậc học đầu tiên này

- Sự thay đổi về nội dung chương trình cũng như phương pháp dạy, phương pháp học khiến phụ huynh chưa kịp thời thích nghi, dẫn đến việc phụ huynh lúng túng trong việc dạy con, hay dạy con làm khác với những gì trẻ được học ở lớp Từ

đó dẫn tới việc kiến thức và kỹ năng trẻ được tiếp thu ở trường và ở nhà không đồng bộ, cô giáo mất nhiều thời gian cung cấp lại kiến thức và kỹ năng nên hiệu quả giáo dục chưa cao

- Sự kỳ vọng của phụ huynh lớn dẫn đến việc chính phụ huynh gây áp lực lên học sinh, áp đặt học sinh, ép con học bằng mọi cách Nhiều phụ huynh đưa ra mục tiêu đối với con là: “Con phải học giỏi!”, song lại chưa thực sự biết cách khơi

gợi hứng thú học tập cho con cũng như chưa biết cách đồng hành cùng con thế nào cho phù hợp Từ đó dẫn đến việc bản thân học sinh coi việc học như là một trách nhiệm, một gánh nặng chứ không phải là một nhu cầu, một hứng thú của chính bản thân nữa

- Phụ huynh còn có những phương pháp giáo dục cũ, chưa phù hợp, nặng về kết quả mà xem nhẹ quá trình Đôi khi chưa biết cách quan sát những biểu hiện tâm sinh lý của con để tìm hiểu nguyên nhân và tìm cách cùng con vượt qua khó khăn Nhưng khi thấy một kết quả nho nhỏ không được như mong đợi của con mà bản thân phụ huynh dễ dàng cảm thấy thất vọng, đôi khi là cả những cảm xúc tiêu cực như xấu hổ với bản thân, với cô giáo, với các phụ huynh khác và thậm chí là với chính bạn bè của con Đồng thời phụ huynh chưa thực sự làm chủ được cảm xúc cá nhân, thường để cho những cảm xúc tiêu cực đó lấn át, dẫn đến việc dễ dàng trút giận lên con, thậm chí đánh, mắng, gây lên những tổn thương cả về thể chất lẫn tinh thần cho trẻ

- Một số phụ huynh can thiệp thái quá vào quá trình học tập và rèn luyện của con cái, làm thay con mọi việc Khi thấy con gặp một chút khó khăn trong học tập cũng như rèn luyện là lập tức giúp đỡ bằng cách làm thay con, nghĩ thay con và quyết định thay con Ban đầu chỉ là làm thay con một vài phép tính nhỏ, đọc giúp con một vài từ đơn giản, nhưng lâu dần dẫn đến sự ỷ lại của các con, khiến bản thân học sinh không muốn nỗ lực phấn đấu, lười suy nghĩ, lười tư duy và trở nên bị động trong mọi hoạt động học tập Một số phụ huynh khác lại giao phó việc giáo dục con cho nhà trường và cô giáo Cho rằng việc giáo dục chỉ là nhiệm vụ của nhà trường mà chưa nhận thức đúng vai trò và trách nhiệm của gia đình trong việc giáo dục con cái dẫn đến việc chưa có sự phối hợp cùng nhà trường để giáo dục con em mình được tốt hơn

Từ những hiện thực trên, tôi cho rằng tất cả đều xuất phát từ việc bản thân phụ huynh chưa có những nhận thức phù hợp, cũng như chưa có sự trang bị tâm lý cho bản thân và chưa được tư vấn kịp thời và phù hợp Chính vì những lý do trên,

là một giáo viên chủ nhiệm lớp 1, tôi cho rằng việc tham vấn tâm lý cho phụ huynh

là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng và cần thiết

2 Mô tả giải pháp khi có sáng kiến

Là một giáo viên dạy lớp 1 suốt 9 năm qua, đồng thời là một tổ trưởng chuyên môn, tôi luôn trăn trở nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong việc giáo dục học sinh sao cho hiệu quả Song trong phạm vi đề tài này, tôi chỉ đề cập tới một số biện pháp tham vấn tâm lý cho phụ huynh có con vào lớp 1

Theo quan điểm của cá nhân tôi, dạy học không chỉ để tạo ra những con người phát triển toàn diện về Đức – Trí – Thể - Mỹ Mà lớn hơn cả, mục tiêu của tôi: dạy học còn là để tạo ra những con người hạnh phúc Chính bởi lẽ đó, tôi vô cùng quan tâm đến vấn đề tâm lý của học sinh và phụ huynh Từ nghiên cứu, tìm hiểu những khó khăn về tâm lý của phụ huynh học sinh, tôi đã tổ chức và thực hiện các giải pháp như sau:

2.1 Xây dựng hình ảnh người giáo viên thân thiện.

Là một giáo viên chủ nhiệm, cũng là một người mẹ, tôi hiểu rằng khi con bắt đầu bước vào môi trường học tập, được làm quen với cô giáo mới thì không chỉ học sinh mà bản thân phụ huynh cũng ít nhiều có chút e ngại đối với giáo viên, không biết cô giáo của con là người thế nào, có yêu thương con mình không, có thân thiện, gần gũi không, gia đình có thể tin tưởng ở cô giáo không và rất nhiều những nỗi băn khoăn khác Bên cạnh đó, với những áp lực ngành nghề và chất lượng cùng với sự phát triển của công nghệ 4.0, những mặt tối của giáo dục như bạo lực học đường khiến phụ huynh có rất nhiều những băn khoăn về cô giáo Chính bởi lẽ đó, tôi cho rằng việc xây dựng hình ảnh của một người giáo viên thân thiện là vô cùng quan trọng

Muốn xây dựng được hình ảnh người giáo viên thân thiện, trước tiên cần phải xây dựng hình ảnh người giáo viên đẹp Đẹp cả về ngoại hình và nội tâm

2.1.1 Đẹp về ngoại hình

Người giáo viên cần phải xây dựng cho mình một vẻ đẹp về ngoại hình bởi ngoại hình chính là ấn tượng đầu tiên và mạnh mẽ đối với người khác trong quá trình giao tiếp Điều này đặc biệt quan trọng đối với giáo viên lớp 1 bởi đối tượng

mà người giáo viên hướng tới là phụ huynh và học sinh lớp 1 – lớp học đầu cấp, các em học sinh có sự yêu thích và thể hiện sự yêu thích cái đẹp hết sức mạnh mẽ

Có những học sinh thích được đến trường hơn, chỉ đơn giản là cô giáo đẹp Đồng thời khi cô giáo đẹp, như một cách tự nhiên, các em học sinh cũng tự điều chỉnh bản thân để đẹp lên mỗi ngày Muốn có vẻ đẹp về ngoại hình, người giáo viên cần lưu ý đến những vấn đề sau:

- Lựa chọn trang phục phù hợp: là trang phục công sở, kín đáo, song cần trẻ trung, năng động, màu sắc phù hợp

- Rèn luyện bản thân để có một thể chất khỏe mạnh

2.1.2 Đẹp về nội tâm:

Nếu như vẻ đẹp về ngoại hình là ấn tượng đầu tiên và mạnh mẽ tác động tới mọi người xung quanh thì vẻ đẹp nội tâm lại là vẻ đẹp có sức lan tỏa mạnh mẽ nhất Người giáo viên cần suy nghĩ tích cực, lạc quan, yêu đời, yêu nghề, mến trẻ,

có phong cách sống tự tin, hòa nhã, tất cả những điều đó đều xuất phát từ nội tâm, không cần nói ra bên ngoài, nhưng như một cách tự nhiên sẽ lan tỏa tới những người xung quanh như người xưa có câu: “Hữu xạ tự nhiên hương” vậy

2.1.3 Người giáo viên thân thiện:

Thân thiện ở đây chính là người giáo viên đẹp trong giao tiếp, trong quan hệ ứng xử với mọi người xung quanh, với học sinh, với phụ huynh và với đồng nghiệp Để trở thành người giáo viên thân thiện, trong giao tiếp, giáo viên cần luôn tôn trọng mọi người, chân thành, gần gũi, chủ động Luôn đặt mình vào hoàn cảnh của người cùng giao tiếp để có sự cảm thông, thấu hiểu và chia sẻ

Đối với học sinh, giáo viên cần có thêm sự ân cần, bao dung Là một giáo viên thân thiện không hề khó Đôi khi chỉ là ánh mắt nhìn trìu mến đối với học

sinh, cái vỗ vai, nắm tay, xoa đầu hay vuốt tóc đã khiến khoảng cách giữa giáo viên

và học sinh thêm gần lại

Đối với phụ huynh cũng vậy Trong giao tiếp cần chủ động, gần gũi, song tránh những câu nói có tính chất mệnh lệnh, cần coi phụ huynh là người đồng hành

và có chung mục đích là giáo dục trẻ Đón tiếp phụ huynh cần nhẹ nhàng, từ tốn nhưng niềm nở sẽ tạo sự gần gũi giữa giáo viên và phụ huynh

2.2 Tổ chức diễn đàn: “Khi con vào lớp 1”

Đối với các trường Tiểu học, việc tiếp xúc với phụ huynh, thường chỉ được diễn ra khi bắt đầu vào năm học (tháng 8, tháng 9 hằng năm) - khi con cái họ đã tương đối ổn định trong lớp và thường được tổ chức dưới dạng họp phụ huynh học sinh tại lớp, đồng thời, việc trao đổi đó thường diễn ra một chiều: giáo viên triển khai và phụ huynh tiếp thu Nội dung chủ yếu đi sâu vào những nội quy, quy định của trường, lớp, các khoản đóng góp trong năm học Tôi cho rằng khi các em học sinh đã ngồi trong lớp học, giáo viên mới gặp gỡ phụ huynh là đã muộn Giáo viên cần gặp gỡ phụ huynh, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của phụ huynh lớp 1 sớm hơn nữa, cụ thể là ngay trong tháng 6, khi con họ vừa rời trường mần non và chuẩn bị vào lớp 1 Đồng thời, giáo viên cần lắng nghe, chia sẻ, giải đáp những lo âu, thắc mắc của phụ huynh, tham vấn với phụ huynh những vấn đề thiết thực để cùng phụ huynh có kế hoạch phối hợp cụ thể trong suốt năm học để việc giáo dục đạt hiệu quả cao hơn

Là một giáo viên lớp 1, đồng thời là tổ trưởng chuyên môn, tôi đề suất với

Ban giám hiệu tổ chức buổi diễn đàn: “Khi con vào lớp 1” ngay từ những ngày đầu

tháng 6 với kế hoạch và nội dung cụ thể sau:

2.2.1.Thành phần:

- Ban giám hiệu nhà trường

- Chủ tịch Công đoàn

- Giáo viên lớp 1

- Ban thường trực hội phụ huynh học sinh của trường

- Toàn bộ phụ huynh có con chuẩn bị vào lớp 1.

2.2.2 Nội dung cụ thể

- Giới thiệu về nhà trường

- Giới thiệu về Ban giám hiệu và các giáo viên dạy lớp 1

- Giới thiệu về các hoạt động trong nhà trường

- Phổ biến về các nội quy, quy định của trường, lớp

- Giới thiệu về chương trình Tiếng Việt công nghệ

- Giới thiệu về những đổi mới trong giáo dục: đánh giá học sinh, đổi mới phương pháp dạy học, hình thức dạy học, nội dung dạy học

- Giới thiệu về đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh tiểu học, đặc biệt

là đặc điểm của học sinh lớp 1

- Hướng dẫn phụ huynh học sinh cách đồng hành cùng con trong các hoạt động học tập và rèn luyện

- Lắng nghe những chia sẻ từ phía phụ huynh học sinh

- Giải đáp những thắc mắc, những băn khoăn lo lắng của phụ huynh học sinh

- Định hướng sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong năm học

2.3 Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh

Trong công tác giáo dục, việc tìm hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh là việc hết sưc quan trọng, giúp giáo viên nắm bắt được hoàn cảnh gia đình học sinh, nắm bắt được những thuận lợi và khó khăn cũng như tâm lý của gia đình, của học sinh

và cả phụ huynh, từ đó đưa ra những biện pháp phối hợp, tư vấn kịp thời và phù hợp Việc làm này thường được tôi thực hiện ngay từ đầu năm học khi vừa nhận

học sinh bằng cách phát cho mỗi học sinh một phiếu hỏi ( Có phụ lục kèm theo) ,

yêu cầu phụ huynh điền đầy đủ thông tin và nộp lại Sau đó tôi tổng hợp và phân loại học sinh theo phiếu Căn cứ vào thông tin và những điều phụ huynh chia sẻ qua phiếu hỏi, tôi đặc biệt chú ý đến hoàn cảnh gia đình và những mong muốn, nguyện vọng của phụ huynh để có kế hoạch hỗ trợ học sinh và phụ huynh kịp thời Bên

cạnh đó, tôi còn tìm hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh thông qua địa phương và thông qua giáo viên chủ nhiệm cũ Việc nắm bắt hoàn cảnh gia đình sẽ là một trong

số những cơ sở quan trọng giúp tôi nắm bắt tâm lý của phụ huynh để có những sự tham vấn phù hợp

II.4 Triển khai và phát huy ưu điểm của sổ liên lạc điện tử

Trong công tác giáo dục học sinh, việc duy trì liên lạc với gia đình đóng vai trò hết sức quan trọng Nó giúp phụ huynh nắm bắt được tình hình học tập và rèn luyện của con em mình tại trường, giúp giáo viên thu thập những phản hồi từ phía gia đình Từ đó, giáo viên và phụ huynh cùng phối hợp để có những biện pháp tích cực nhất trong việc giáo dục học sinh Những năm về trước, việc liên lạc với gia đình thường được thực hiện thông qua hình thức truyền thống là sổ liên lạc giấy Tuy nhiên hình thức đó có nhiều những tồn tại như: việc viết sổ liên lạc, gửi về gia đình, thu lại sổ, thu thập thông tin phản hồi mất rất nhiều thời gian Bên cạnh đó, với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh lớp 1 là nhanh nhớ nhưng lại rất nhanh quên nên thường xảy ra tình trạng học sinh mang sổ về nhưng quên đưa cho cha mẹ Đưa cho cha mẹ ký nhưng quên không nộp lại cho cô giáo Thậm chí có những học sinh làm mất luôn sổ liên lạc hoặc vì lý do nào đó mà không muốn mang sổ về cho bố mẹ, dẫn đến việc trao đổi thường xuyên giữa gia đình và nhà trường diễn ra không được kịp thời

Sổ liên lạc điện tử ra đời đã khắc phục được những tồn tại của sổ liên lạc truyền thống Tuy nhiên, đối với địa phương xã Hải Đông nơi tôi công tác lại là một điều hết sức mới mẻ nên việc vận động phụ huynh tham gia dịch vụ sổ liên lạc điện tử cũng không hề dễ dàng Để phụ huynh tình nguyện tham gia, giáo viên cần làm công tác tư tưởng hết sức khéo léo, tế nhị Riêng đối với tôi, để vận động phụ huynh tham gia sổ liên lạc điện tử, ngay trong buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi đã triển khai tới phụ huynh học sinh, so sánh giữa sổ liên lạc truyền thống và sổ liên lạc điện tử, từ đó nêu bật những tính năng, những ưu điểm của sổ liên lạc điện tử để

phụ huynh nắm dược Ngay sau buổi họp phụ huynh đầu tiên, 100% phụ huynh lớp tôi đã đăng ký sử dụng sổ liên lạc điện tử

Khi phụ huynh đăng ký sử dụng dịch vụ, là một giáo viên chủ nhiệm, tôi phát huy tối đa những ưu điểm của sổ liên lạc điện tử, tích cực thông tin tới phụ huynh những đánh giá, nhận xét thường xuyên và định kỳ để phụ huynh kịp thời nắm bắt tình hình học tập và rèn luyện của con em mình một cách nhanh chóng Bên cạnh đó, tất cả những gì bất thường của học sinh trên lớp, hay đơn giản chỉ là việc gửi tin nhắn nhắc nhở học sinh đi học đúng giờ, mặc đồng phục theo quy định cũng được tôi thường xuyên thực hiện, giúp phụ huynh kịp thời nắm bắt các hoạt động cũng như nhưng quy định về nhà trường Không những thế, tôi còn đặc biệt đề cao việc khen ngợi những tiến bộ của học sinh tới phụ huynh Từ đó phụ huynh thấy được hiệu qủa thực sự của sổ liên lạc điện tử cũng như giúp phụ huynh thấy được việc giáo dục sát sao của giáo viên dành cho con cái họ

II.5 Chủ động gặp gỡ, trao đổi và tư vấn cho phụ huynh

Bên cạnh các biện pháp tìm hiểu, trao đổi, tư vấn phụ huynh thông qua phiếu hỏi, hay sổ liên lạc điện tử, tôi cho rằng việc chủ động gặp gỡ, trao đổi và tư vấn cho phụ huynh là biện pháp quan trọng và hiệu quả nhất Bởi trực tiếp gặp gỡ phụ huynh, giúp tôi có thể dễ dàng trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập và rèn luyện của học sinh, nắm bắt những tâm tư, nguyện vọng, tìm hiểu những khó khăn của phụ huynh trong việc giáo dục con để cùng trao đổi, tìm ra những biện pháp phù hợp, giúp phụ huynh thêm hiểu hơn về chính con cái của mình và có sự lựa chọn phản ứng thích hợp với con cái

Khi thực hiện biện pháp này, tôi luôn coi trọng việc lắng nghe phụ huynh một cách kiên nhẫn Bởi có như vậy tôi mới dễ dàng nắm bắt tâm lý phụ huynh, từ

đó tôi cùng phụ huynh tìm những biện pháp tối ưu nhất trong việc giáo dục học sinh

Việc làm này mang lại hiệu quả rất cao đối với tất cả các phụ huynh, đặc biệt

là những phụ huynh chưa thực sự hiểu về tâm sinh lý lứa tuổi tiểu học, hay còn