Nghiên cứu tỉ lệ các nhóm máu trong hệ ABO và hệ rhesus của cộng đồng người khmer tại huyện trà cú (tt)

TÓM TẮT Nghiên cứu về tỉ lệ nhóm máu hệ ABO và hệ Rhesus trên 807 người dân tộc Khmer thuần chủng 3 đời đang sinh sống tại địa bàn huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh tình nguyện tham gia nghiên

TÓM TẮT

Nghiên cứu về tỉ lệ nhóm máu hệ ABO và hệ Rhesus trên 807 người dân tộc Khmer thuần chủng 3 đời đang sinh sống tại địa bàn huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh tình nguyện tham gia nghiên cứu từ tháng 10/2017 đến tháng 8/2018 Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang, kết quả nghiên cứu như sau:

Hệ nhóm máu ABO:

-! Tỉ lệ nhóm máu tuân theo quy luật B > O > A > AB với tỉ lệ nhóm máu A(23,9%), nhóm máu B(34,8%), nhóm máu AB(10,9%), nhóm máu O(30,4%)

-! Tỉ lệ nhóm máu A, B, AB, O ở nữ giới đều cao hơn nam giới với tỉ lệ nhóm máu A(13,9%), nhóm máu B(20,8%), nhóm máu AB(6,7%), nhóm máu O(18,6%) trên nữ giới và tỉ lệ nhóm máu A(10%), nhóm máu B(14%), nhóm máu AB(4,2%), nhóm máu O(11,8%) trên nam giới

-! Nhóm máu hệ ABO phân bố khá tương đồng trên địa bàn các xã, tuy nhiên ở 2 xã Kim Sơn và Thanh Sơn tỷ lệ nhóm máu AB xuất hiện nhiều hơn những xã khác

Hệ nhóm máu Rh(D):

-! Tỉ lệ nhóm máu Rhesus(D) dương là 99,5%, tỉ lệ nhóm máu Rhesus(D)

âm rất thấp (0,5%) Sự khác biệt với p <0,01

-! Nữ giới có tỉ lệ Rhesus(D) dương (99,6%) cao hơn nam giới (99,4%), Rhesus(D) âm ở nam giới (0,6%) cao hơn nữ giới (0,4%) Sự khác biệt với p

<0,05

Người nhóm máu B tỉ lệ Rhesus(D) âm cao nhất (1,1%); tiếp đến là người nhóm máu A có tỉ lệ Rhesus(D) âm (0,52%) Nhóm máu có tỉ lệ Rhesus(D)

âm thấp nhất là nhóm máu AB và nhóm máu O (0%) Sự khác biệt với p

<0,05

MỤC LỤC

Trang

PHẦN MỞ ĐẦU 9!

1 Tính cấp thiết của đề tài 9!

2 Tổng quan nghiên cứu 10!

3 Mục tiêu 14!

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 14!

5 Phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật sẽ sử dụng: 15!

Chương 1: Xác định tỉ lệ nhóm máu hệ ABO và hệ Rhesus 17!

1.!Thu thập mẫu máu 17!

2.!Xác định nhóm máu của đối tượng nghiên cứu 17!

Chương 2: Kết quả và bàn luận 22!

1.!Kết quả nghiên cứu và bàn luận hệ nhóm máu ABO 22!

1.1.!Tỷ lệ nhóm máu hệ ABO trên đối tượng nghiên cứu 22!

1.2.!Tỷ lệ nhóm máu hệ ABO theo giới tính 23!

1.3.!Tỷ lệ nhóm máu hệ ABO theo nơi cư trú 25!

2.!Kết quả nghiên cứu và bàn luận hệ nhóm máu Rhesus 26!

2.1.!Về tỉ lệ hệ nhóm máu Rhesus(D) 26!

2.2.!Tỉ lệ hệ nhóm máu Rhesus(D) theo giới tính 27!

2.3.!Tỉ lệ Rhesus(D) âm theo hệ nhóm máu ABO 28!

Chương 3: Khả năng ứng dụng, giải pháp và các yếu tố liên quan 29!

1.!Khả năng ứng dụng/chuyển giao kết quả của đề tài vào thực tế 29!

2.!Đề xuất các giải pháp dự phòng về y tế liên quan đến tỷ lệ nhóm máu hệ ABO và Rhesus dựa vào kết quả nghiên cứu 29!

PHẦN KẾT LUẬN 31!

1 Kết luận 31!

5

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Tỉ lệ (%) nhóm máu hệ ABO trên đối tượng

Bảng 2: Tỉ lệ (%) nhóm máu hệ ABO theo giới tính 23 Bảng 3: Tỉ lệ (%) nhóm máu hệ ABO theo nơi cư trú 25

Bảng 5: Tỉ lệ (%) hệ nhóm máu Rh theo giới tính 27 Bảng 6: Tỉ lệ (%) Rh âm (-) theo hệ nhóm máu ABO 28

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT, KÝ HIỆU, ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG,

TỪ NGẮN HOẶC THUẬT NGỮ

SPSS: Statistical Package for the social sciences

EDTA: Ethylene Diamine Tetraacetic Acid

HCBN: Hồng cầu bệnh nhân

HC: Hồng cầu

HTBN: Huyết thanh bệnh nhân

HCM: Hồng cầu mẫu

Rh: Rhesus

D: Kháng nguyên D

SERUM: huyết thanh

ANTI: kháng thể

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực hiện nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu tỉ lệ các nhóm

máu trong hệ ABO và hệ Rhesus của cộng đồng người Khmer tại huyện Trà Cú”, chúng tôi luôn nhận được sự giúp đỡ từ Ban giám hiệu, các phòng ban, các thầy cô thuộc Khoa Y - Dược Trường Đại học Trà Vinh Ban giám đốc

và các Y, Bác sĩ Bệnh viện đa khoa huyện Trà Cú

Xin trân trọng gửi tới các thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp lòng biết ơn chân thành và sâu sắc của chúng tôi

Nghiên cứu này mặc dù được thực hiện khảo sát chặt chẽ và rất công phu nhưng vẫn không tránh được thiếu sót, chúng tôi rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của hội đồng

Xin trân trọng cảm ơn

Trà Vinh, tháng 8 năm 2018

TÁC GIẢ

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Khái niệm về nhóm máu: Trên màng hồng cầu của người có những protein đặc trưng và những protein này có đặc tính kháng nguyên gọi là kháng nguyên hồng cầu Nhóm máu A trên màng hồng cầu có kháng nguyên

A Nhóm máu B trên màng hồng cầu có kháng nguyên B Nhóm máu AB trên màng hồng cầu có kháng nguyên A và B Nhóm máu O trên màng hồng cầu không có kháng nguyên A và B Nhóm máu Rhesus(D) dương: trên màng hồng cầu có yếu tố kháng nguyên Rh Nhóm máu Rhesus(D) âm: trên màng hồng cầu không có yếu tố kháng nguyên Rh

Các nghiên cứu về đặc điểm các nhóm máu hệ ABO và Rhesus trên thế giới cũng như ở Việt Nam cho thấy có sự khác biệt về tần số các nhóm máu

hệ ABO và Rhesus giữa các dân tộc [1]-[7],[8]-[11]

Theo thống kê, Trên địa bàn Trà Vinh có 3 dân tộc chính gồm dân tộc Kinh, dân tộc Khmer và dân tộc Hoa, trong đó dân tộc Khmer chiếm khoảng 30% dân số Huyện Trà Cú là một huyện duyên hải thuộc tỉnh Trà Vinh, là huyện có tỷ lệ đồng bào Khmer cư trú đông nhất tỉnh, chiếm 60% dân số so với dân số toàn huyện[7]

Trong bảng hằng số sinh học của người Việt Nam đã thống kê tỉ lệ nhóm máu hệ ABO và hệ Rhesus ở một số dân tộc nhưng ở người dân tộc Khmer thì chưa được thống kê, do đó việc xác định tỉ lệ nhóm máu hệ ABO và hệ Rhesus của người dân tộc Khmer sẽ đóng góp vào bảng số liệu các hằng số sinh học của người Việt Nam Là nền tảng cho các nghiên cứu khoa học về nhóm máu trên các dân tộc khác nhau

Đến nay, tại tỉnh Trà Vinh hiện chưa có nghiên cứu nào về tỉ lệ các nhóm máu trong hệ ABO và hệ Rhesus của cộng đồng người Khmer Xác định tỉ lệ nhóm máu hệ ABO và hệ Rhesus giúp nắm rõ tỉ lệ nhóm máu của người Khmer tại địa bàn tỉnh Trà Vinh Từ đó có những biện pháp dự phòng phù hợp đảm bảo an toàn trong công tác khám chữa bệnh, an toàn truyền máu, cũng như phòng tránh các tai biến có thể xảy ra liên quan đến bất đồng nhóm

máu, cũng như việc dự trữ các nhóm máu với số lượng tương ứng với tỉ lệ từng nhóm máu để phục vụ công tác truyền máu, tránh dự trù thiếu nhóm máu cũng như dự trù dư nhóm máu gây lãng phí Từ đó góp phần tiết kiệm tài chính cho bệnh nhân cũng như ngân sách nhà nước

Do sự quan trọng của máu và các yếu tố liên quan bao gồm tỉ lệ phân bố nhóm máu đến lĩnh vực y tế Chúng tôi nhận thấy cần khảo sát tỉ lệ nhóm máu trong hệ nhóm máu ABO và hệ nhóm máu Rhesus của người dân tộc Khmer trên địa bàn tỉnh Trà Vinh

2 Tổng quan nghiên cứu

2.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

2.1.1 Tình hình nghiên cứu trong tỉnh

Tại tỉnh Trà Vinh hiện chưa có nghiên cứu nào về tỉ lệ các nhóm máu trong hệ ABO và hệ Rhesus của người Khmer

2.1.2 Tình hình nghiên cứu ngoài tỉnh

-!Theo kết quả nghiên cứu: “Tỉ lệ các nhóm máu trong hệ ABO của người Êđê và tương quan giữa nhóm máu với một số bệnh trên bệnh nhân người Êđê tại bệnh viện tỉnh Đắk Lắk” của tác giả Thái Hữu Văn (2009) [6] -

Hệ nhóm máu ABO tuân theo quy luật B > A > O > AB với tỷ lệ:

Nhóm máu Máu A

(%)

Máu B (%)

Máu AB (%)

Máu O (%)

-!Nghiên cứu: “tần suất nhóm máu hệ ABO và Rh(D) của người hiến máu tình nguyện tại trung tâm huyết học - truyền máu Thái Nguyên” của

nhóm tác giả Phạm Thị La và cộng sự (2011) – có kết quả hệ nhóm máu ABO

và hệ nhóm máu Rhesus(D) với tỷ lệ [5]:

Nhóm máu % Nhóm máu Tần số %

-!Kết quả nghiên cứu: “Một số nhận xét về các chỉ số huyết học của 8 dân tộc Êđê, Kơho, Mơ nông, Giarai, XơĐăng, Bana, Rơngao, Châumạ ở Tây Nguyên từ 1985 đến 1995”, Vũ Đức Vọng, và cs (1996) [8] tỷ lệ các nhóm

máu trong hệ ABO của một số dân tộc ở Tây Nguyên như sau:

(%)

Máu B (%)

Máu AB (%)

Máu O (%)

-!Theo kết quả nghiên cứu “Hằng số sinh học người Việt Nam” Nguyễn Tấn Gi Trọng, (1975) [2] tỷ lệ nhóm máu hệ ABO trên các dân tộc Kinh, Tày, Mường như sau:

(%)

Máu B (%)

Máu AB (%)

Máu O (%)

-!Theo kết quả nghiên cứu “khảo sát sự phân bố nhóm máu ABO và Rh(D) ở sinh viên hiến máu tình nguyện tại trường Đại học Y – Dược Thái Nguyên 2014”, Nguyễn Thị Hồng Gấm, Phạm Thị Ngọc (2015) [3], sự phân

bố nhóm máu thể hiện như sau:

Mặt được và hạn chế của công trình được trích dẫn:

-! Các điểm đạt được:

+!Các nghiên cứu đã đưa ra tỉ lệ của hệ nhóm máu ABO và Rhesus của các nhóm dân tộc khác nhau và đã chỉ ra tỉ lệ các nhóm máu hệ ABO giữa các dân tộc trên có sự khác biệt đồng thời đã trình bày một số yếu tố liên quan đến tỷ lệ nhóm máu

-! Hạn chế:

+! Một số nghiên cứu vẫn còn hạn chế về số lượng cỡ mẫu vẫn còn ít

2.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước:

Trên quốc tế, đã có nhiều công trình nghiên cứu về các hệ nhóm máu ABO, Rhesus trên nhiều nhóm dân tộc và khu vực địa lý khác nhau, xin liệt

kê một vài nghiên cứu:

-!Nghiên cứu: “Frequencies of the Blood Groups ABO, Rhesus, D Category VI, Kell, and of Clinically Relevant High-Frequency Antigens in South-Western Germany” của tác giả Dr med Willy A Flegel (1995) [9], có kết quả hệ: Tỷ lệ nhóm máu hệ ABO tuân theo quy luật A > O > B > AB và

hệ nhóm máu Rhesus có tỷ lệ như sau:

Nhóm máu % Nhóm máu %

-!Nghiên cứu: “Frequency of ABO and Rhesus blood groups in district Swat, Pakistan” của nhóm tác giả Imranud Din Khattak et al, 2008 [10] có kết quả hệ nhóm máu ABO và hệ nhóm máu Rhesus với tỷ lệ như sau:

-!Nghiên cứu: “Distribution of ABO and Rhesus blood groups in Nepalese medical students” của nhóm tác giả T.Pramanick and S.Pramanik

(2000) [11] trên sinh viên Y tại Nepal Medical College có kết quả hệ nhóm máu hệ ABO và hệ nhóm máu Rhesus có tỉ lệ là:

Mặt được và hạn chế của công trình được trích dẫn:

-! Các điểm đạt được:

+!Các nghiên cứu đã đưa ra tỉ lệ của hệ nhóm máu ABO và Rhesus của các nhóm dân tộc khác nhau và đã chỉ ra tỉ lệ các nhóm máu hệ ABO giữa các dân tộc trên có sự khác biệt Có sự khác biệt nhỏ về kết quả, có thể được giải thích bằng biến thể khu vực trong dân số

-! Hạn chế:

+!Một số nghiên cứu vẫn còn hạn chế về số lượng cỡ mẫu vẫn còn ít cỡ mẫu có tỷ lệ giới tính không đồng đều

3 Mục tiêu

-!Mục tiêu chung: Xác định tỉ lệ các nhóm máu trong hệ ABO và hệ Rhesus của cộng đồng người Khmer tại huyện Trà Cú

+!Mục tiêu cụ thể 1: Xác định tỉ lệ các nhóm máu trong hệ ABO của cộng đồng người Khmer tại huyện Trà Cú

+!Mục tiêu cụ thể 2: Xác định tỉ lệ các nhóm máu trong hệ Rhesus của cộng đồng người Khmer tại huyện Trà Cú

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

-!Đối tượng nghiên cứu: Người Khmer thuần chủng 3 đời (có ông bà

nội và ông bà ngoại là người Khmer) đang sinh sống tại địa bàn huyện Trà

Cú, tỉnh Trà Vinh

4.2 Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện tại địa bàn huyện

Trà Cú, tỉnh Trà Vinh

-!Nhóm tác giả chọn địa điểm nghiên cứu là huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh

là do đây là huyện có tỷ lệ đồng bào người dân tộc Khmer đông nhất tỉnh, chiếm 60% dân số so với dân số toàn huyện, thuận tiện cho việc triển khai nghiên cứu

-!Thời gian nghiên cứu: 11 Tháng (Từ tháng 10/2017 đến tháng 08/2018)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

!! Tài liệu Tiếng Việt

1.! Mai Phương Thảo, Trần Thị Liên Minh (2016), “Nhóm máu”, Sinh lý

học Y khoa, nhà xuất bản Y học, Tr.41-46

2.! Nguyễn Tấn Ghi Trọng "chủ biên" (1975) “Hằng số sinh học người Việt Nam”, NXB Y học, Hà Nội

3.! Nguyễn Thị Hồng Gấm, Phạm Thị Ngọc (2015), “khảo sát sự phân bố nhóm máu ABO và Rh(D) ở sinh viên hiến máu tình nguyện tại trường Đại học Y – Dược Thái Nguyên 2014”, Tạp chí Khoa học và Công

nghệ - Đại học Thái Nguyên; 134(04): 205 – 208

4.! Phạm Quang Vinh (2006), “Hệ nhóm máu ABO, Rh, các hệ khác và an toàn truyền máu”, Bài giảng Huyết học Truyền máu, nhà xuất bản Y

học, Tr 280-298

5.! Phạm Thị La, Nguyễn Thu Hạnh, Nguyễn Thế Tùng, Vũ Bích Vân,

Nguyễn Kiều Giang (2011), “tần suất nhóm máu hệ ABO và Rhesus của người hiến máu tình nguyện tại trung tâm huyết học - truyền máu Thái Nguyên”, Tạp chí Y học Tp Hồ Chí Minh *Tập 15* Phụ bản của

Số 4 *2011

6.! Thái Hữu Văn (2009), “Tỉ lệ các nhóm máu trong hệ ABO của người Êđê và tương quan giữa nhóm máu với một số bệnh trên bệnh nhân người Êđê tại bệnh viện tỉnh Đắk Lắk”, Luận văn thạc sĩ Y học thực

nghiệm - trường Đại học Tây Nguyên, Buôn Mê Thuột năm 2009 7.! Thông tư liên tịch Số: 58/2015/TTLT-BYT-BTNMT, của Bộ Y tế – Bộ Tài nguyên và Môi trường về “Quy định về quản lý chất thải y tế” 8.! Vũ Đức Vọng, Nguyễn Xuân Tâm, Bùi Vĩnh Diên, Ngô Xuân Bắc

(1996) "Một số nhận xét về các chỉ số huyết học của 8 dân tộc Êđê, Kơho, Mơ nông, Giarai, XơĐăng, Bana, Rơngao, Châumạ ở Tây Nguyên từ 1985 đến 1995", Tạp chí Y học thực hành Bộ Y tế (12), tr:

177 – 181

!! Tài liệu Tiếng Anh

9.! Dr med Willy A Flegel (1995), “Frequencies of the Blood Groups ABO, Rhesus, D Category VI, Kell, and of Clinically Relevant High-Frequency Antigens in South-Western Germany”, Infusionsther

Transfusionsmed 1995 ;22:285–290

10.!Imranud Din Khattak, Taj Muhammad Khan, Purdil Khan, Syed Mukhtar Ali Shah, SaniaTanveer Khattak, Anwar Ali (2008),

“Frequency of ABO and Rhesus blood groups in district Swat, Pakistan”, J Ayub Med Coll Abbottabad 2008;20(4)

11.!T.Pramanick and S.Pramanik (2000), “Distribution of ABO and Rhesus blood groups in Nepalese medical students”, La Revue de Santé de la

Méditerranée orientale, vol.6, No.1, 2000;156-158

!! Tài liệu từ các Website

12.!Tiềm năng - triển vọng đầu tư của Tỉnh Trà Vinh, Theo Cổng thông tin điện tử Trà Vinh, travinh.gov.vn (xem 03/02/2017)