SKKN GIáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh lớp 6

Bảo vệ môi trường đang là vấn đề cấp bách, nóng bỏng không chỉ ở Việt Nam mà cả trên toàn thế giới. Sự thiếu hiểu biết về môi trường và giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những nguyên nhân chính gây nên ô nhiễm và suy thoái môi trường. Do đó việc đưa giáo dục môi trường vào các cấp học phổ thông có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vì nó liên quan đến xây dựng nhận thức cho học sinh ngay từ lúc tuổi thơ, ngay trong quá trình hình thành nhân cách của học sinh. Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường chocác em là cơ sở ban đầu làm nền tảng cho việc đào tạo các em thành những công dân tốt cho đất nước. Nó còn đặc biệt quan trọng, vì nó không những có tác động tích cực tới nhân cách và hành vi của các em, những người chủ tương lai, mà còn có ảnh hưởng lan tỏa tới cộng đồng và xã hội ở địa phương, góp phần tăng cường sự tham gia tự giác và chủ động của mọi người dân vào sự nghiệp chung về bảo vệ môi trường.

BIỆN PHÁP NÂNG CAO Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CHO HỌC

SINH LỚP 6 TRƯỜNG THCS …………

(Đề nghị công nhận chiến sĩ thi đua cấp cơ sở năm học ………….)

1 Họ và tên tác giả đề tài, sáng kiến, giải pháp hữu ích: …………

2 Chức vụ: Giáo viên

3 Đơn vị công tác: Trường………

4 Lý do chọn đề tài:

Môi trường Việt Nam và trên thế giới đang bị ô nhiễm và bị suy thoái nghiêm trọng đã gây ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của một bộ phận lớn cư dân trên trái đất Bảo vệ môi trường đang là vấn đề cấp bách, nóng bỏng không chỉ

ở Việt Nam mà cả trên toàn thế giới Sự thiếu hiểu biết về môi trường và giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những nguyên nhân chính gây nên ô nhiễm và suy thoái môi trường Do đó việc đưa giáo dục môi trường vào các cấp học phổ thông

có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vì nó liên quan đến xây dựng nhận thức cho học sinh ngay từ lúc tuổi thơ, ngay trong quá trình hình thành nhân cách của học sinh Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường chocác em là cơ sở ban đầu làm nền tảng cho việc đào tạo các em thành những công dân tốt cho đất nước Nó còn đặc biệt quan trọng, vì nó không những có tác động tích cực tới nhân cách và hành vi của các

em, những người chủ tương lai, mà còn có ảnh hưởng lan tỏa tới cộng đồng và xã hội ở địa phương, góp phần tăng cường sự tham gia tự giác và chủ động của mọi người dân vào sự nghiệp chung về bảo vệ môi trường

Hơn lúc nào hết, việc giáo dục cho học sinh có những hiểu biết về môi trường

và hình thành ở các em ý thức, kĩ năng về bảo vệ môi trường trong lúc này là vô cùng cần thiết Vừa qua, Bộ Giáo dục cũng đã tổ chức lại các chuyên đề về thực hiện dạy lồng ghép, tích hợp giáo dục môi trường qua các môn học Đó cũng là

một trong những nội dung không thể thiếu trong kế hoạch xây dựng “Trường học thân thiện - Học sinh tích cực” đang được triển khai.

Từ thực tế trên, làm thế nào để nâng cao hiệu quả giáo dục môi trường ở trường phổ thông, làm thế nào để có thể hình thành cho học sinh phổ thông những hiểu biết về môi trường đang là vấn đề được quan tâm hiện nay

Bản thân tôi là một giáo viên giảng dạy bộ môn sinh học ở trường THCS Từ Liêm, tôi nhận thấy mình có trách nhiệm lớn trong việc hình thành, phát triển ở các

em thói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự và thân thiện với môi trường, bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, những xúc cảm, xây dựng cái thiện và hình thành thói quen, kĩ năng sống bảo vệ môi trường cho các em Chính vì lẽ đó tôi đã chọn đề tài

“ Biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh lớp 6 trường THCS ”, đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 6 trường THCS Từ Liêm

với mong muốn góp phần đào tạo các em trở thành những con người toàn diện “

Cao trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức”.

5 Nội dung đề tài, sáng kiến, giải pháp hữu ích:

5.1- Khó khăn, thuận lợi và sự cần thiết của đề tài, sáng kiến, giải pháp hữu ích:

5.1.1 Khó khăn:

Trường THCS Từ Liêm nằm trên địa bàn tổ dân phố Từ Liêm 3, thị trấn Nam Ban, xung quanh là nhà dân chăn nuôi heo, trồng cà phê, gần trường có mương nước thải từ các hộ dân xung quanh thải ra,… Vì vậy, vấn đề ô nhiễm môi trường

là không tránh khỏi

Khí hậu trên địa bàn những năm gần đây tương đối khắc nghiệt, mưa nắng thất thường

Số lượng cây xanh trong sân trường chưa nhiều vì vậy vẫn chưa đảm bảo bóng mát và môi trường trong lành cho học sinh vì diện tích khuôn viên nhà trường còn nhỏ so với số lượng học sinh theo học

Ý thức của người dân và học sinh về môi trường và bảo vệ môi trường chưa cao Hầu hết cha mẹ các em HS đều làm nghề nông như trồng cà phê, nuôi tằm,

chăn nuôi gia cầm, buôn gánh bán bưng, và lao động phổ thông … Đời sống của một số gia đình các em còn khó khăn, nhất là những em học sinh đồng bào dân tộc thiểu số Vì thế các em chưa được gia đình quan tâm một cách đúng mức về việc học tập cũng như ý thức bảo vệ môi trường Bởi vì ngay bản thân nhiều bậc phụ huynh cũng chưa có nhận thức đúng mức về việc bảo vệ môi trường Đa số học sinh đã được giáo dục bảo vệ môi trường từ bậc mầm non, thế nhưng qua khảo sát, theo dõi tôi nhận thấy vẫn còn nhiều học sinh do nhận thức bảo vệ môi trường sống chưa cao nên hầu hết các em còn bộc lộ rất nhiều hành vi có tác động xấu đến môi trường như:

+ Vứt rác bừa bãi, khạc nhổ bừa bãi, đi tiểu không đúng nơi quy định, + Trèo cây, bẻ cành, giẫm đạp lên cây trồng, thảm cỏ, Không tôn trọng, bảo

vệ tài sản của công, vẽ bậy trên tường, bảng, bàn ghế

+ Tham gia lao động vệ sinh ở trường với thái độ thờ ơ, bắt buộc, chưa biết gìn giữ an toàn trong lao động vệ sinh, không đeo khẩu trang, đùa nghịch bằng dụng cụ lao động

+ Ở nhà các em còn đi bắt chim nhất là các em học sinh đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có các loại có ích như chim sâu, chưa có ý thức bảo vệ cây trồng trong vườn nhà, đường thôn, khối phố

+ Một số gia đình của các em học sinh nghèo còn sử dụng bao ni- lông, ruột

xe để đun nấu thức ăn, sử dụng củi, than để nấu rượu, cám heo hằng ngày ,

5.1.2.Thuận lợi:

Bên cạnh những khó khăn đó thì việc giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường trong các trường THCS nói chung và ở trường THCS Từ Liêm nói riêng cũng có khá nhiều những thuận lợi mà nếu biết nắm bắt và phát huy tốt người giáo viên sẽ tạo cho học sinh của mình niềm say mê, hứng thú khi học bộ môn sinh học cũng như nâng cao ý thức bảo vệ môi trường

• Đối với giáo viên:

Trong những năm học gần đây, việc tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh, dạy học theo chủ đề cùng với sự đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá học sinh nhất là việc vận dụng các kĩ thuật dạy học tích cực đó là một cơ hội mới để người giáo viên đứng lớp có thể vận dụng tích hợp bảo vệ môi trường vào việc tổ chức tiết học giúp học sinh của mình chủ động, sáng tạo trong việc tiếp thu kiến thức, vận dụng kiến thức

Điều kiện cơ sở vật chất của trường được trang bị khá đầy đủ: mỗi phòng học điều đã có hệ thống tivi máy chiếu wifi nên đó cũng là một điều kiện thuận lợi cho giáo viên thiết kế và sử dụng giáo án điện tử trên powerpoint, violet khiến cho bài giảng trở nên sinh động, hấp dẫn cuốn hút được học sinh nhất là việc tạo ra các thử thách về nhiệm vụ học tập cho các em bằng các trò chơi trên máy chiếu sẽ giúp cho tiết học sôi động, học sinh hào hứng với nhiệm vụ mà thầy

cô giao như vây cũng sẽ tạo ra được sự hứng thú và tình cảm yêu thích của các

em với bộ môn sinh học

Ban giám hiệu nhà trường cũng đã nắm bắt được tinh thần của bộ môn và cũng mong muốn tạo ra cho học sinh một sự thích thú thật sự cho học sinh với môn sinh học nên luôn có sự quan tâm, chỉ đạo sát sao đến từng giáo viên giảng dạy các bộ môn, thường xuyên tạo điều kiện giúp đỡ GV, cùng với nhóm tổ chức các chuyên đề bảo vệ môi trường, đề xuất giải pháp giúp học sinh có sự hứng thú học tập bộ môn cũng như nâng cao ý thức bảo vệ môi trường

Bản thân tôi, luôn nhận được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, các giáo viên trong tổ chuyên môn và sự ủng hộ nhiệt tình của các em học sinh khi thực hiện triển khai đề tài này trong giảng dạy

• Đối với học sinh:

Hiện nay ý thức của HS trong việc học tập các bộ môn phụ như môn sinh học đã được cải thiện rất nhiều, các em đã nhận thức được tầm quan trọng của bộ môn trong cuộc sống hiện tại và sau này nên việc đầu tư thời gian cho học tập bộ môn đã được các em chú trọng hơn

Các em học sinh hiện này có nhiều điều kiện thuận lợi để học tập: ngoài việc các em học tập qua sách vở, thầy cô, bạn bè và với những người xung quanh ra thì các em còn được học tập qua mạng internet nên vốn sống cũng như kiến thức của các em được bồi đắp thêm rất nhiều

5.2- Phạm vi áp dụng của đề tài ,sáng kiến, giải pháp hữu ích:

Giải pháp này được tôi áp dụng trong việc giảng dạy bộ môn sinh học tại lớp 6a2 (năm học 2019- 2020) sau khi áp dụng bản thân đã ít nhiều gặt hái được những thành công nhất định khi tạo ra được sự hứng thú, sự yêu thích của học sinh với bộ môn, ý thức bảo vệ môi trường của học sinh được nâng lên vì vậy tôi tiếp tục áp dụng vào giảng dạy của bản thân ở lớp 6a1 (năm học 2020 - 2021) của Trường THCS Từ Liêm – Nam Ban – Lâm Hà – Lâm Đồng

5.3- Thời gian áp dụng:

Giải pháp này được áp dụng từ tháng 9 năm 2019 đến tháng 12 năm 2020

5.4- Giải pháp thực hiện

5.4.1- Tính mới của đề tài, sáng kiến, giải pháp hữu ích:

Việc nghiên cứu để giúp học sinh lớp 6 có ý thức bảo vệ môi trường ở bậc THCS nói chung và ở lớp 6 trường THCS Từ Liêm nói riêng không phải là vấn đề mới vì đây là vấn đề đã được rất nhiều các giáo viên quan tâm trăn trở để tìm ra các giải pháp cho vấn đề của mình nhưng trong phạm vi giải pháp này tôi sẽ vận dụng những kinh nghiệm từ thực tế trong quá trình giảng dạy của bản thân về việc dạy bộ môn sinh học theo đặc trưng về phương pháp của môn học Từ đó giúp tạo

ra cho các em sẽ có sự yêu thích và hứng thú hơn khi học bộ môn sinh học cũng như nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của các em học sinh

• Giải pháp

Biện pháp 1: Khảo sát nhận thức học sinh về bảo vệ môi trường sống.

Mục đích: Để nắm bắt một cách cụ thể tình hình nhận thức của học sinh về bảo

vệ môi trường, làm cơ sở cho việc lập kế hoạch giáo dục một cách sát hợp cho từng nhóm đối tượng

Trong tháng đầu tiên của năm học 2019-2020, tôi tiến hành theo dõi, khảo sát, điều tra đối với 39 học sinh của lớp 6a2 mà tôi giảng dạy, kết quả như sau:

 Khảo sát nhận thức học sinh về bảo vệ môi trường sống:

Để tìm hiểu nhận thức, nắm bắt khả năng thích ứng và nhu cầu của học sinh nhằm thực hiện giáo dục môi trường cho học sinh đạt hiệu quả cao, chúng tôi cũng

đã khảo sát bằng phiếu khảo sát từng học sinh và kết quả như sau:

Tổng

số HS

Có ý thức bảo vệ môi trường Chưa có ý thức Bảo vệ môi

trường

Biện pháp 2: Nghiên cứu và thực hiện nội dung chương trình lồng ghép

giáo dục môi trường trong bộ môn sinh học 6

Mục đích: Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho học sinh thông qua bộ môn sinh học

Trong những năm gần đây, ở bậc THCS nói chung và tại trường THCS Từ Liêm nói riêng, nội dung giáo dục môi trường đã được đưa vào dạy học lồng ghép từ lớp

6 đến lớp 9 Bản thân tôi đã tham gia đầy đủ các chuyên đề do Phòng giáo dục cũng như trường tổ chức, tôi đã dành nhiều thời gian để nghiên cứu, soạn bài lựa chọn nội dung kiến thức, phương pháp giảng dạy thật phù hợp với yêu cầu lồng ghép cho môn học, bài học cụ thể, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh

cấp THCS trên phương châm “chính xác, phù hợp, không gượng ép, có hiệu quả cao”

Ghi chú

Bài 2: Nhiệm vụ

của sinh học

Nhiệm

vụ của sinh học

Thực vật có vai trò quan trọng trong tự nhiên

và trong đời sống con người  Giáo dục HS ý thức sử dụng hợp lí, bảo vệ, phát triển và cải

Lồng ghép

Tên bài Nội

Ghi chú

tạo chúng

Bài 3: Đặc điểm

chung của thực

vật

Sự đa dạng và phong phú của thực vật

Từ việc phân tích giá trị của sự đa dạng, phong phú của thực vật trong tự nhiên và trong đời sống con người giáo dục HS ý thức bảo vệ sự đa dạng, phong phú của thực vật

Liên

hệ

Bài 4: Có phải

tất cả thực vật

đều có hoa?

Thực vật

có hoa và thực vật không có hoa

HS chỉ ra được tính đa dạng của thực vật về cấu tạo và chức năng  Hình thành cho HS kiến thức về mối quan hệ giữa các cơ quan trong tổ chức cơ thể, giữa cơ thể với môi trường, nhóm lên ý thức chăm sóc và bảo vệ thực vật

Liên hệ

Bài 11: Sự hút

nước và muối

khoáng của rễ

Nước, muối khoáng và các sinh vật co vai trò quan trọngđối với thực vật nói riêng và tự nhiên nói chung  giáo dục HS ý thức bảo vệ một số động vật trong đất  Bảo vệ đất, chống

ô nhiễm môi trường, thoái hóa đất, chống rửa trôi Đồng thời, nhấn mạnh vai trò của cây xanhđối với chu trình nước trong tự nhiên

Liên hệ

Bài 14: Thân dài

ra do đâu?

Bài 16: Thân to

ra do đâu?

Bài 17: Vận

chuyển các chất

trong thân

Giáo dục HS ý thức bảo vệ tính toàn vẹn của cây, hạn chế việc làm vô ý thức: bẻ cành cây,

đu trèo, làm gãy hoặc bóc vỏ cây

Liên

hệ

Bài 21: Quang

hợp

Bài 22: Ảnh

Quang hợp góp phần điều hòa khí hậu, làm trong lành không khí ( cân bằng hàm lượng khí CO2 và O2, tạo độ ẩm cho môi trường, là

Lồng ghép Liên

Tên bài Nội

Ghi chú

hưởng của các

điều kiện bên

ngoài tới quang

hợp, ý nghĩa của

quang hợp

một mắt xích trong chu trình nước), có ý nghĩa quan trọng đối với con người và tự nhiên giáo dục HS ý thức bảo vệ thực vật và phát triển cây xanh ở địa phương, trồng cây gây rừng…

hệ

Bài 26: Sinh sản

sinh dưỡng tự

nhiên

Sinh sản sinh dưỡng tự nhiên của cây

Hình thức sinh sản sinh dưỡng là phương pháp bảo tồn các nguồn gen quý hiếm, các nguồn gen này sẽ có thể bị mất đi nếu sinh sản hữu tính  giáo dục HS tránh tác động vào giai đoạn sinh sản của thực vật vìa đay là giai đoạn nhạy cảm

Liên

hệ

Bài 29: Các loại

hoa

Hoa có ý nghĩa quan trọng đối với tự nhiên, con người và môi trường giáo dục HS ý thức bảo vệ cảnh quan môi trường, đặc biệt những cảnh đẹp ở nơi công cộng, không hái hoa, phá hoại môi trường ở trường học, nơi công cộng HS có ý thức làm cho trường, lớp, nơi

ở thêm đẹp tươi băng cách trông thêm nhiều cây xnh, các loài hoa

Liên hệ

Bài 30: Thụ

phấn

Đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

Giáo dục HS ý thức bảo vệ các loài động vật

vì chúng có vai trò quan trọng trong việc thụ phấn cho hoa, duy trì nòi giống của thực vật, bảo vệ đa dạng sinh học

Liên hệ

Bài 32: Các loại

quả

Bài 33: Hạt và

các bộ phân của

Con người và sinh vật sống được nhờ vào nguồn dinh dưỡng Nguồn dinh dưỡn này được thu nhận phần lớn từ các loại quả, hạt

Liên hệ

Tên bài Nội

Ghi chú

hạt cây giáo dục HS ý thức và trách nhiệm bảo

vệ thực vật, đặc biệt là cơ quan sinh sản

Bài 34: Phát tán

của quả và hạt

Các cách phát tán của quả

và hạt

Vai trò của động vật với phát tán của quả và hạt  hình thành ý thức bảo vệ động vật của HS

Liên hệ

Bài 36: những

điều kiên cần

cho hạt nảy

mầm

Thí nghiệm

về những điều kiên cần cho hạt nảy mầm

Nước, không khí và nhiệt độ thách hợp có vai trò quan trọng đối với sự nảy mầm của hạt

giáo dục HS ý thức bảo vệ môi trường ổn định cần thiết cho sự nảy mầm của hạt

Liên hệ

Chương VIII:

Các nhóm thực

vật ( bài 37  bài

43)

HS tìm hiểu các nhóm thực vật, trên cơ sở đó nhận thức sự đa dạng, phong phú của giới thực vật và ý nghĩa của nó trong tự nhiên và đời sống con người  HS có ý thức bảo vệ đa dạng TV

Liên hệ

Bài 44: Sự phát

triển của giới

thực vật

HS hiểu được môi trường ở cạn đã tạo ra sự

đa dạng và tiến hóa của thực vật Một điều cần chú ý là nhiều loài thực vật hiện nay đang

bị khai thác quá mức và có nguy cơ tuyệt chủng giáo dục HS có ý thức bảo vệ đa dạng TV

Liên hệ

Bài 46: Thực vật

góp phần điều

hòa khí hậu

Thực vật làm giảm

ô nhiễm môi trường

Thực vật góp phần điều hòa khí hậu, làm giảm ô nhiễm môi trường giáo dục HS ý thức bảo vệ thực vật, trồng cây ở vườn nhà, vườn trường, phủ xanh đất trống, đồi trọc, tham gia tích cực vào sản xuất nông nghiệp

lồng ghép một phần

Tên bài Nội

Ghi chú

để tăng số lượng cây trồng, sản phẩm trong nông nghiệp, góp phần làm giảm nhiệt độ, tăng độ ẩm không khí, giữ ổn định hàm lượng khí CO2 và O2 trong khôngkhí

Bài 47: Thực vật

bảo vệ đất và

nguồn nước

Thực vật giúp giữ đất , chống xói mòn, hạn chế ngập lụt, hạn hán, giữ và điều hòa nước

vì có tầng thảm mục giáo dục HS ý thức bảo

vệ thực vật, trồng cây gây rừng, phủ xanh đất trống, đồi trọc

lồng ghép

Bài 48: Vai trò

của thực vật đối

với động vật và

đời sống con

người

Từ nhận thức được vai trò của thực vật đối với động vật và đời sống con người giáo dục

HS ý thức bảo vệ cây trồng, tham gia tích cực vào sản xuất nông nghiệp để tăng số lượng cây trồng, sản phẩm trong nông nghiệp

Lồng ghép Liên hệ

Bài 49: Bảo vệ

sự đa dạng của

thực vật

Cả bài Ở việt nam có sự đa dạng về thực vật khá

cao, trong đó có nhiều loài có giá trị nhưng đang bị giảm sút do khai thác và môi trường sống bị tàn phá, nhiều loài trở nên hiếm giáo dục HS ý thức bảo vệ đa dạng thực vật nói chung và thực vật quý hiếm nói riêng

lồng ghép toàn phần

Bài 53: Tham

quan thiên nhiên

Củng cố và mở rộng kiến thức về tính đa dạng và thích nghi của của thực vật trong những điều kiện cụ thể của môi trường Qua quan sát thực vật trong thiên nhiên, các em sẽ yêu quý và bảo vệ thực vật, say mê nghiên cứu tìm hiểu thế giới thực vật đa dạng và phong phú

lồng ghép

Biện pháp 4: Phối hợp với Đoàn - Đội, Hội cha mẹ tổ chức các hoạt động

nhằm nâng cao hiệu quả về giáo dục môi trường.